Türkiye, 2026’da Antalya’da COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanırken yeni küresel emisyon verileri yayınlandı:

Türkiye, 2025’te emisyonlarını en hızlı artıran ülke oldu.

Küresel emisyonlar yeniden yükseldi

Avrupa Komisyonu’nun Ortak Araştırma Merkezi (JRC), EDGAR 2026 Raporu‘nu yayımladı. Rapor, 2025 yılına ait küresel sera gazı emisyonlarını ortaya koyuyor.

Dünyadaki toplam sera gazı emisyonları 2025’te bir önceki yıla göre %0,7 arttı. Toplam emisyonlar böylece 54,1 gigaton CO₂ eşdeğerine ulaştı.

Emisyonların büyük bölümü az sayıda ülkeden kaynaklanıyor. Çin, ABD, Hindistan, Rusya, Endonezya ve AB27 ülkeleri, 2025 küresel emisyonlarının %62’sini oluşturdu.

Türkiye’nin emisyonları %4,16 arttı

Bu tabloda Türkiye özellikle dikkat çekiyor. Türkiye’nin sera gazı emisyonları 2025’te 24,4 milyon ton CO₂e arttı, yıllık artış oranı ise %4,16 oldu.

Türkiye bu artış oranı ile emisyonlarını en hızlı artıran ülke oldu. Türkiye’yi %2,74’lük artışla Vietnam, ve %2,2 ABD izledi. Türkiye böylece listenin açık ara ilk sırasında yer aldı.

Türkiye bu artışın ardından dünyanın en fazla sera gazı emisyonu üreten 13. ülkesi oldu. Yani iklim krizi çerçevesinde, Türkiye’nin emisyon sorumluluğu da giderek artıyor.

Bu emisyonlar nereden geliyor?

Bu rakamlar günlük hayattan oldukça uzak görünebilir. Ancak arkasındaki faaliyetler oldukça somut.

Raporun Türkiye’ye özel verilerine göre 2025 emisyonlarının büyük bölümü CO₂’den geliyor:

• CO₂: %80,0
• Metan (CH4): %12,2
• Azot oksit (N2O): %6,3
• Florlu gazlar: %1,6

Sektörel olarak bakıldığında 2024’ten 2025’e en hızlı artan alan binalar oldu (%8), onu enerji üretimi izledi (%5). Uzun vadede ise en büyük artış ulaşımda (1990’dan bu yana %273) ve enerji üretiminde (%300’ün üzerinde) yaşandı.

En hızlı artış, en fazla emisyon demek değil

Yine bu ayrımı yapmak önemli. Türkiye, emisyonlarını kendi geçmişine göre en hızlı artıran ülke. Ancak atmosfere eklenen toplam emisyon miktarında ABD ve Çin’in gerisinde.

2025’te ABD’nin emisyonları 131,5 milyon ton CO₂e arttı. Bu, yıllık %2,2’lik bir artışa karşılık geliyor.

Çin’in emisyonlarındaki artış ise 9,6 milyon ton CO₂e ile sınırlı kaldı. Oransal artış yalnızca %0,1 oldu.

Türkiye artarken AB emisyonlarını azaltıyor, Çin yavaşlatıyor

AB27’nin LULUCF hariç emisyonları 2024’e göre %0,2 azaldı. AB’nin emisyonları 1990 seviyesine göre ise %35,6 daha düşük.

ABD’nin emisyonları %2,2 artarken, Çin’in artışı %0,1’de kaldı. Çin’de ise uzun yıllar süren artışın ardından şimdi ise düşüş işaretleri görülüyor.

CREA’ya göre Çin’in emisyonları 2026’nın ikinci çeyreğinde %1 azaldı. Bu kez düşüşün temel nedenleri kömür değil; Hürmüz Boğazı krizinin tetiklediği petrol talebindeki gerileme ve elektrikli araçlardaki hızlı artış oldu.

Emisyonların azalması tek başına yeterli değil; nasıl azaldığı da önemli. Emisyonlarını en fazla azaltan 3 ülkeden Japonya’da düşüş birçok sektöre yayılırken, Avustralya’da esas değişim enerji üretiminde, Brezilya’da ise tarımda gerçekleşti.

Ve şimdi COP31 geliyor

Elimizdeki bu veriler, uluslararası iklim politikasında oynanacak rollerin belli olacağı bir dönemde yayımlandı.

13. sıradaki Türkiye, 9-20 Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek COP31’in ev sahibi ve dönem başkanı olacak.

Müzakereleri ise güneş enerjisinden emisyonunu en fazla azaltmış ikinci ülke olan, 14. sıradaki Avustralya yönetecek. İki ülke de kömür odaklı ve uzun dönemde sorumuluk kabul etmeyen politikalardan vazgeçebilmiş değil.

2053 net sıfır hedefi için soru işaretleri

Türkiye’nin hedefi 2053’te net sıfıra ulaşmak olsa da emisyonların yeniden artması, bu hedefe ulaşmak için mevcut eğilimin tersine çevrilmesi gerektiğini gösteriyor.

Türkiye’de faaliyet gösteren çevre örgütlerinin oluşturduğu İklim Ağı da İklim Masası’na yaptığı değerlendirmede, 2053 net sıfır hedefiyle uyumlu somut ve güçlü bir azaltım politikasına ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

İklim Ağı’na göre COP31 Başkanlığı’nın iklim liderliği iddiasını karşılayabilmesi için bazı temel somut adımlar gerekiyor:

• Fosil yakıt yatırımlarının sonlandırılması
• Kömürden çıkış takviminin belirlenmesi
• Fosil yakıt teşviklerinin kaldırılması
• Adil bir geçiş takviminin oluşturulması

Asıl mesele: Eğilim değişecek mi?

Türkiye’nin 2025’te emisyonlarını en hızlı artıran ülke olması, yalnızca bireysel tüketim tercihlerine indirgenebilecek bir mesele değil.

Ortaya çıkan tablo; hem küresel hem de yerel enerji üretimi, sanayi, ulaşım ve fosil yakıt politikalarının toplam sonucu.

Türkiye açısından şimdi asıl sınav şu: COP31’e ev sahipliği yapan ve iklim müzakerelerinde liderlik iddiasında bulunan Türkiye, kendi emisyon artış eğilimini tersine çevirebilecek mi?

Çünkü COP31’de dünyanın geri kalanına ne yapılması gerektiğini anlatırken, Türkiye’nin kendi emisyon grafiğini kabullenmesi gerekecek.

On iki günlük arama kurtarma çalışmasının ardından 1.300’den fazla kişinin öldüğü doğrulandı, 5.500’den fazla kişi ise hâlâ kayıp.

Yağmursuz Bir Sel Nasıl Mümkün Oldu?

BBC, felaketi “Yağmursuz Sel” başlığıyla duyurdu. Selin kaynağı gökyüzü değildi. Felaket, dağın kendisinden geldi. Bilim insanlarına göre yaşanan, bölgede uzun süredir birikmiş daha büyük bir sorunun dışavurumuydu.

Felaket Dağın Neresinde, Nasıl Başladı?

Çöküş, Langtang Lirung Dağı’nın kuzey yamacında, yaklaşık 5200 metre yükseklikte başladı. Binyıllardır kayaları bir arada tutan kalıcı buzullar yani permafrost, ısınan iklimle birlikte çözüldü ve yamaçlar istikrarsızlaştı.

Buzulun alt kısmından kopan kaya ve buz kütlesi, 1200 metre aşağıdaki vadi tabanına sürüklendi, Trishuli Nehri’nde su seviyesi 30 dakikada 9 metre yükseldi.

İlk raporlar olayı 4,4 büyüklüğünde bir depremin tetiklediğini öne sürmüştü. Ama ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu verileri yeniden incelediğinde bunun bir deprem olmadığı ortaya çıktı.

Bölgedeki ortalama sıcaklık artışı nedeni ile çözünen buzuldan kopan milyonlarca tonluk kütlenin vadi tabanına çarpması, 5,2 büyüklüğünde bir depreme eşdeğer sismik dalgalar yaratmış.

Yerel Halk O Anı Nasıl Yaşadı?

Tibet sınırında sele yakalanan Buddha Sherpa, o anı cep telefonuyla kaydetti. Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal ise felaketi “Himalayalar’dan gelen bir tsunami gibi hissettirdi” diyerek özetledi ve enkazla karışan dalgaların saatte yaklaşık 180 kilometre hızla geldiğini aktardı.

Bölgeye giden bir muhabir durumu şöyle özetliyor: “Bölgede konuştuğumuz hemen herkes bir yakınını kaybetmiş. Ayakta kalan tek yapının etrafında eskiden bir köy vardı, şimdi yalnızca kaya ve çamur var”

Bu Tek Seferlik Bir Olay mı?

Hindukuş Himalaya bölgesindeki buzullar, 2011 ile 2020 arasında önceki on yıla kıyasla yüzde 65 daha hızlı buz kaybetti. Nepal’deki buz örtüsü ise son otuz yılda yaklaşık üçte bir oranında azaldı.

Buzul erimesi ve permafrostun çözülmesi, dağın uzun vadede istikrarını azaltan, iklim değişikliğinin doğrudan tetiklediği süreçler. Olayın anlık tetikleyicisi olan kaya-buz kütlesinin kopması ise jeolojik bir olay; iklim değişikliği burada zemini hazırlayan arka plan faktörü.

Bölge son yıllarda benzer örnekler yaşadı:

• 2021’de Hindistan’ın Chamoli bölgesinde 27 milyon metreküp kaya ve buz çöktü
• 2023’te Sikkim’de bir buzul gölünün boşalması büyük bir sele yol açtı
• 2024’te Nepal’in Thame köyünde aynı mekanizma tekrarlandı

Yani bu durum bölgedeki sıcaklıklar ve küresel ısınma arttıkça yaşanmaya devam edecek gibi görülüyor.sel ısınma arttıkça yaşanmaya devam edecek gibi görülüyor.

Türkiye’de Benzer Bir Şey Yaşanabilir mi?

İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Tolga Görüm, buz, kar, kaya ve suyun iç içe geçtiği Erzurum, Artvin, Kars ve Hakkari’nin bazı yüksek kesimlerinde benzer bir zincirleme afet riski bulunduğunu belirtiyor.

1840’ta Ağrı Dağı’nda yaşanan ve 1.300 kişinin ölümüne yol açan kaya çığı da bu riskin Türkiye’de yeni olmadığını gösteriyor. Bu dağların yamaçları köyler ve yollarla iç içe geçmiş durumda, yani risk uzak bir zirvede değil insanların yaşadığı yerlerde.

Sorumluluk Kimde?

Buzul erimesi ve permafrost çözülmesi gibi iklim değişikliğinin doğrudan beslediği süreçler bu tabloda rol oynarken, şu soru ortaya çıkıyor: sorumlu kim, bu uluslararası bir mesele sayılabilir mi?

Nepal, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 0,1’inden azına neden oluyor. Buna karşın komşuları Hindistan ve Çin, dünyanın en büyük 3 kirleticisinden ikisi. Khanal, BM Kayıp ve Zarar Fonu’na 20 milyon dolarlık bir tazminat talebi iletti, ama bu rakamın gerçek zararı karşılamayacağını da kabul ediyor. Toplam hasarın 5 milyar doları aşması bekleniyor.

Buna karşın fon, 119 ülkeden gelen 2,8 milyar dolarlık talebe rağmen şimdiye dek yalnızca 400 milyon dolar toplayabildi. Khanal, sorumluluğu tek bir ülkeye yıkmak istemediğini, asıl meselenin küresel toplumun ortak hareket etmesi olduğunu vurguluyor.

Khanal’a göre bu felaket tek seferlik değil, dünyanın giderek daha fazla köşesinde tekrarlanacak bir senaryonun ilk örneklerinden biri.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) 2 Eylül 2026’da yayımladığı Limiting Overshoot raporuna göre bir iyi bir de kötü haberimiz var:

İyi haber: Yaklaşık 5°C’lik ısınmaya götüren en uç emisyon senaryosu artık geleceğin en olası tablosu değil.

Kötü haber: Dünya, 1,5°C eşiğini önümüzdeki birkaç yıl içinde aşacak.

Rapor, artık 1,5°C’nin aşılacağı bir dünyaya hazırlanmak zorunda olduğumuzu söylüyor. Ancak raporun mesajı “artık yapacak bir şey yok” değil. Tam tersine, aşımı mümkün olduğunca küçük ve kısa tutmak hâlâ büyük bir fark yaratıyor.

Kötü Haber: 1,5°C Eşiğini Aşıyoruz

UNEP’e göre küresel sıcaklık artışı önümüzdeki birkaç yıl içinde 1,5°C eşiğini aşacak.

En iyimser tabloda bile sıcaklık artışı yaklaşık 1,8°C’ye kadar yükseliyor. Orta iyimser öngörüler ise, 2°C’nin üzerinde.

Burada önemli bir ayrım var: 1,5°C’yi aşmak, 1,5°C hedefinden vazgeçmek anlamına gelmiyor.

Asıl mesele, sıcaklığın ne kadar yükseleceği ve yüksek sıcaklıklarda ne kadar uzun süre kalacağımız.

UNEP’in raporu bu nedenle iklim krizinin bundan sonraki dönemini “aşım, zirve ve düşüş” olarak tarif ediyor. Amaç önce sıcaklık artışının zirvesini mümkün olduğunca düşük tutmak, ardından sıcaklığı yeniden düşürmek. UNEP, ideal olarak zirvenin 2°C’nin altında tutulmasını öneriyor.

İyi Haber: 5°C’lik Senaryo Uzaklaştı

İklim biliminde kullanılan eski yüksek emisyon senaryolarından RCP8.5, yüzyıl sonunda yaklaşık 5°C’ye yaklaşan bir ısınma öngörüyordu.

Bu senaryo, fosil yakıt kullanımının çok yüksek seviyelere çıktığı ve emisyonların hızla artmaya devam ettiği bir geleceği temsil ediyordu.

Bugün ise enerji dönüşümü ve iklim politikalarındaki değişimler nedeniyle bu kadar yüksek bir emisyon yolunun gerçekleşmesi daha az olası görülüyor. Yeni senaryo çalışmaları RCP8.5’i geleceğin makul senaryoları arasına almıyor. Avrupa Komisyonu da eski RCP8.5’i artık makul bir gelecek olarak değerlendirmiyor.

Bu iyi haber. Ama burada önemli bir noktaya dikkat çekelim:

5°C’lik bir gelecek fiziksel olarak ortadan kalkmış değil. Sadece olasılık azalıyor.

Şu An Nereye Gidiyoruz?

Yani bu iyi bir haber olsa da, iklim krizinin çözüldüğü anlamına gelmiyor.

UNEP’in son Emissions Gap Report değerlendirmesine göre mevcut politikalar bu yüzyılda yaklaşık 2,8°C ısınmaya işaret ediyor.

Ülkeler mevcut Paris taahhütlerini tamamen uygulasa bile maalesef bu değer yaklaşık hala 2,3 ila 2,5°C seviyesinde.

Virgülden sonraki rakamlar küçük gibi görünse de her ondalık, ciddi bir sorun demek, hatta geri dönüşü zor eşiklerin aşılmasına bile yol açabilir.

Daha yüksek sıcaklıklar daha şiddetli sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller, yangınlar ve ekosistem kayıpları anlamına geliyor. Aynı zamanda toplumların bu etkilere uyum sağlamak için harcaması gereken kaynakları da artırıyor.

Bu yüzden 2°C ile 3°C arasındaki fark yalnızca bir derece değil.

Milyonlarca insanın maruz kalacağı risklerin, ekosistem kayıplarının ve uyum maliyetlerinin ölçeğini değiştiriyor.

UNEP’den 3 Adımlı Çözüm

UNEP küresel ısınmayı 3 adımda kontrol etmeyi planlıyor:

1. Aşımı sınırlamak

1,5°C’yi ne kadar az aşarsak iklim risklerini o kadar düşük tutabiliriz. Bunun yolu, sera gazı emisyonlarını hızla azaltmaktan geçiyor.

2. Zirveyi düşürmek

Sıcaklık artışının ulaşacağı en yüksek noktayı mümkün olduğunca düşük tutmak gerekiyor. Kömür, petrol ve gaz kullanımını azaltmak ve temiz enerjiye geçişi hızlandırmak burada belirleyici.

3. Sıcaklığı yeniden düşürmek

Uzun vadede sıcaklığı yeniden 1,5°C’ye veya altına çekmek hedefleniyor. Bunun için emisyonları sıfırlamanın ötesine geçerek net negatif emisyonlara ve karbon giderimine ihtiyaç duyulabilir. Ancak karbon giderimi, emisyon azaltımının yerine geçemez.

Bu üç adımın ortak noktası şu: Senaryolar kader değil. Bugün ne kadar hızlı hareket edersek gelecekteki sıcaklığı o kadar düşük tutabiliriz.

Peki Türkiye ne yapabilir?

Türkiye de bu üç adımın her birinde somut rol oynayabilir:

1. Aşımı sınırlamak

Emisyonları hızla azaltmak.

Kömürden çıkışı planlamak, fosil yakıt kullanımını azaltmak ve enerji verimliliğini artırmak Türkiye’nin emisyonlarını düşürür.

2. Zirveyi düşürmek

Temiz enerji dönüşümünü hızlandırmak.

Güneş ve rüzgâr kapasitesini artırmak, elektrik şebekesini ve depolamayı güçlendirmek Türkiye’nin fosil yakıtlara bağımlılığını azaltır.

3. Sıcaklığı yeniden düşürmeye katkı sağlamak

Karbon yutaklarını ve karbon giderimini güçlendirmek.

Ormanları ve diğer doğal karbon yutaklarını korumak, güçlendirmek ve gerekli teknolojik karbon giderimi çözümlerini geliştirmek uzun vadede sıcaklığın yeniden düşürülmesine katkı sağlayabilir.

İklim krizinde geri dönüş yok değil. Ama her gecikme, geri dönüşü zorlaştırıyor.

Bundan sonra virgülden sonraki her rakam büyük bir önem taşıyacak.

Türkiye’de şehirler sadece on yıl öncesinde hayal edilemeyecek sıcaklıklar kaydederken, basit ama derin bir çözüm tam başımızın üstünde gizleniyor.

Çevre gazetecisi Sam Bloch’un çığır açan kitabı “Shade: The Promise of a Forgotten Natural Resource”, ile GÖLGE’ye dikkatimizi vermemizi istiyor. İnsanlığın en eski soğutma teknolojilerinden birinin iklim değişikliği ile mücadelede en önemli silahımız olabileceğini hatırlatıyor.

Adana’daki o bunaltıcı günde olduğu gibi, güneş ile gölge arasındaki fark artık yaşam meselesi haline geldi. Alev alan betondan bir ağaçlı sokağın gölgesinin bereketli rahatlamasına geçtiğinizde, vücut sıcaklık düşüşünü hisseder, ve normale dönmeye başlar.

Gölgeyi Doğal Kaynak Olarak Anlamak

Bloch, gölgeyi su veya verimli toprak gibi kritik bir doğal kaynak olarak yeniden konumlandırıyor. İnsanlık tarihinin neredeyse tamamında gölge, “güneşten korunma ve serinleme konusunda tek çözüm” olmuş. Klima, sıcakla ilişkimizi değiştirmeden önce medeniyetler kendilerini gölgelerin stratejik kullanımı etrafında organize etmiş. Bu perspektif, geleneksel mimarinin uzun zamandır gölgenin gücünü anladığı Türkiye için özellikle anlamlı.

İstanbul’un kapalı çarşılarından Mardin’in avlulu evlerine kadar, Türk mimarlar sezgisel olarak modern bilimin doğruladığını kavramış: gölge sadece konfor sağlamaz – bilim insanlarının “insan sıcaklık yükü” dediği hissedilen sıcaklığı yüzde 30 azaltabilir.

Sıcak, sel, kasırga ve hortumların tamamından daha fazla insan öldürüyor. Küresel olarak, 2000-2019 yılları arasında her yıl yaklaşık 489.000 kişi aşırı sıcaktan ölürken, bunun %45’i Asya’da, %36’sı Avrupa’da gerçekleşiyor. Daha kapsamlı bir çalışma ise hem sıcak hem soğuk sıcaklıklara bağlı olarak yılda 5 milyon ölüm tespit etti – bu küresel ölümlerin %9,4’üne denk geliyor.

Antik Bilgelik ve Modern Kriz

Mezopotamya’da arkeologlar insanlığın ilk büyük şehirlerinde “gölge ağları” keşfetti. Bu yerleşimler, yüksek duvarlarla çevrili dar yollar ve tüm caddelerin gün boyunca hem güneş hem gölge almasını sağlayan ızgara planları içeriyordu.

Gölge, Sümer kozmolojisinde o kadar merkeziydi ki mitlerde tanrılar insanlara şöyle emrediyordu: “Bana bir şehir inşa etmelisiniz ki gölgenizde dinleneyim.” Bu antik bilgelik Türkiye’nin peyzajında yankı buluyor.

Derin saçaklı geleneksel Osmanlı evleri, tarihi çarşıların arkadlı sokakları, Kapadokya’nın taş yapıları – hepsi yüzyıllarca geliştirilmiş güneş radyasyonuna karşı sofistike yanıtları temsil ediyor.

Türkiye’nin Gölge Krizi

Dünyanın çoğunda olduğu gibi Türkiye de 20. yüzyılda otomobili yayaya, klimayı doğal serinlemeye tercih etti. Bloch’a göre gölgenin gerilemesinin üç nedeni var: arabalar, mekanik soğutma ve “güneş tapınması” — gölgeyi temizlemenin şehirleri iyileştireceği yanılgısı.

İstanbul’un hızlı büyümesi bu tabloyu gösteriyor: az ağaç, çok beton. İşçi sınıfı mahalleleri, Bebek gibi varlıklı semtlerdeki olgun ağaçlardan mahrum kalıyor.

Türkiye artan sıcaklığa coğrafyası gereği kırılgan; ama geleneksel mimari güçlü uyum örnekleri sunuyor. Kapadokya’nın taş evleri termal kütlesiyle serin tutar; Güneydoğu’nun avlulu evleri en sıcak günlerde bile yaşanabilir mikroklima yaratır.

Türkiye, küresel iyi örneklerden de öğrenebilir. Sevilla yüzyıllardır yazları caddelerin üstüne “toldos” gerer. Barselona, park yerlerini ağaçlı cep parklara dönüştürür. Singapur, toplu taşımayı bağlayan kapalı yürüyüş koridorlarını planlama ve teşvik programlarıyla yaygınlaştırır.

Peki Çözümler?

Portland gibi şehirler sıcak dalgalarından sonra park yerlerini ağaçlı mini parklara çevirmeye başladı. Otobüs duraklarında gölge örtüsü standart hale getirilebilir – şu anda birçok toplu taşıma kullanıcısı minimal koruma için telefon direklerinin arkasına sığınıyor.

Planlama reformları yeni gelişmelerde olgun ağaçlar ve kapalı yürüyüş yolları gerektirebilir. Bologna’nın mülk sahiplerinin sonsuza dek kapalı kaldırımları koruması gereken modelini izleyerek, gölge ağaçlarını korumaya teşvik edilebilir.

Bir kavşakta duruyoruz: İklim değişikliği yazları giderek daha acımasız hale getirecek, ancak hem geleneksel bilgi hem de modern fırsatlara sahibiz. Gölge hem antik hem de son teknoloji olan bir çözüm sunar – hem iklim azaltımı (klima talebini azaltarak) hem de adaptasyon (açık alanları yaşanabilir kılarak) konularını ele alır.

Ekonomik faydaları sağlığın ötesine uzanır. Gölgeli ticari bölgeler daha fazla yaya trafiği çeker, ağaçlı mahalleler daha yüksek mülk değerleri görür, azaltılmış soğutma talebi elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı hafifletir.

En önemlisi, gölge iklim adaptasyonunu demokratikleştirir – herkes klima alamasa da, herkes iyi tasarlanmış kamusal alanlardan faydalanır. AVM’ler haricinde bir toplanma alanı, doğal afetlerde hayat kurtarıcı olur.

Türkiye’nin şehir planlamasını yeniden icat etmesi gerekmiyor – hatırlaması gerek. Geleneksel mimarideki bilgelik, modern iklim bilimiyle birleşince yaşanabilir bir geleceğe işaret eder. Isınan dünyada gölge sadece konfor değil – bir hayatta kalma aracıdır.

Kaynaklar:

Sam Bloch: Shade, The Promise of a Forgotten Natural Resource https://www.youtube.com/watch?v=6rfgsbGFnqc

Beat the Heat: How Design Can Keep You Cool

5–14 Ağustos’ta Cenevre’de ülkeler, plastik kirliliğini durduracak küresel sözleşmeyi görüşecekler. Masada üretim limitlemesi, zararlı kimyasalların yasaklanması, yeniden kullanım hedefleri ve üretici sorumluluğu var.

Petrol/Plastik lobisi güçlü ama 14 Ağustos’ta çıkacak karar geleceğimizi belirleyecek.

Peki neden küresel bir sözleşmeye ihtiyacımız var?

Plastik üretimi durmuyor. 1950’de 2 milyon tonken 2019’da yaklaşık 460 milyon tona çıktık. Aynı hızla gidersek 2060’ta yaklaşık 1,2 milyar ton plastik üretilecek. Üretim arttıkça atık da artıyor.

Musluk açık. Sadece kovayı (geri dönüşüm) büyütmek yetmez. Önce musluğu kısmalı, sonra geri dönüşüm ve yeniden kullanım yollarını büyütmeliyiz.

Plastiklerin sadece %9’u yeni ürüne dönüşüyor. Geri dönüştükten sonra bir daha dönüşebilenlerin sayısı ise %1’in altında. Yani neredeyse sonsuz kere dönüşebilen bir cam gibi değil.

Plastik atıkların yarısı depoda, beşte biri yakılıyor, dörtte biri doğaya karışıyor. Tek kullanımlık plastikleri azaltmadan, tekrar kullanım ve yeniden dolum olmadan plastik krizini bitiremeyiz.

Bugün doğaya sızan plastiğin yaklaşık 22 milyon ton civarında olduğu düşünülüyor. Bu günde 6 bin kamyon anlamına geliyor. Eğer herhangi bir denetim ya da kısıtlama getirmezsek, 2060’ta bu rakam iki katına (~44 milyona) çıkacak.

Uzmanlar bu rakamın en iyimser şekilde 6 milyon tona inebileceğini belirtiyor. Yani günde 1700 çöp kamyonu kadar.

Plastik tek bir kaynaktan gelmez, bir kimyasal çorbadır. İçerisinde barındırdığı 16.325 kimyasalın 4.219’u ise riskli sayılıyor.

Bir de bu kimyasalların %95’i küresel olarak denetlenmiyor. Siz sağlığınıza dikkat ederken, plastiğin etkilerini maalesef hala bilmiyoruz.

Çözüm basit: Riskli sınıfları topluca yasakla, içeriği tam şeffaf yap. Etikette “ne var?” açık yazılsın ki insanlar güvenle seçsin.

Plastik sadece atık değil; iklim meselesi. İklim krizinin en büyük suçlusu fosil yakıttan doğar; üretimden bertarafa her adım enerji ve karbon ister.

2019’da küresel emisyonların yaklaşık %5’i plastikten geldi. Bu üretim ise neredeyse hiç kontrol edilmiyor.

Plastik anlaşmasındaki kararlar plastik kirliliğinin seyrini belirleyecek. Uzmanların dediği açık: en etkili hamle küresel üretim tavanı.

Geri dönüşüm altyapısı ve atık yönetimi de etkili ama 3’ü birlikte uygulanırsa, 2050 yılına kadar her yıl yaklaşık 78 milyon ton kirlilik önlenebilir.

Plastik sınır tanımıyor; üretim artması atığı, kirliliği ve emisyonu katlıyor. Farklı ülkelerde alınan parça parça ulusal önlemler yetmiyor; küresel bir sözleşme gerekli.

Bu sözleşme ile üretim tavanlanır, tehlikeli kimyasallar sınırlanır, yeniden kullanım zorunlu kılınır ve üreticiyi sorumlu tutarak kirlilik daha hızla azaltılır, ya da hiç bir şey yapılmaz….

Cenevre’de 5–14 Ağustos’ta yapılacak görüşmeler tam da buna karar verecek.

Kaynaklar: Grist, İklim Haber, EkoIQ

Kaynak: Doç. Dr. Cihan Erdönmez, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi / İklim Masası Basın Bülteni, 5 Ağustos 2025

Her yaz aynı manzara: Kavrulmuş ormanlar, göğe yükselen siyah dumanlar, günlerce süren müdahaleler. Ama ya yanlış soruları soruyorsak?

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi’nden Doç. Dr. Cihan Erdönmez’e göre asıl sorun sabotaj da değil, rant da değil, kızılçam ağaçları hiç değil. Sorun çok daha sistematik: Türkiye’nin hâlâ bir yangın önleme stratejisi yok.

Yangınların Asıl Nedeni: Yapısal Bozulma

Erdönmez, Türkiye’deki orman yangını yönetimini değerlendirirken keskin konuşuyor:

“Yangınlar artıyor ama önleme politikası hâlâ yok. Kurumsal işleyiş bozuldu; koruma kültürü kayboldu.”

Orman Genel Müdürlüğü’nün zamanla ormandan ekonomik fayda üretmeye odaklanan bir yapıya dönüştüğünü, koruma önceliğinin ise geri plana itildiğini belirtiyor. Teşkilattaki liyakat eksikliği, deneyimli kadroların tasfiyesi ve motivasyon kaybı da bu zafiyeti derinleştiriyor.

İklim Değişikliği Riski Büyütüyor, Ama…

İklim değişikliğiyle birlikte Türkiye, artık daha sıcak, daha kuru ve daha kırılgan bir ekosistemde yaşıyor. Bu, yangınların daha kolay çıkmasına ve daha zor söndürülmesine neden oluyor. Ama Erdönmez’e göre bu, mazeret olamaz:

“Meteorolojik raporlarla riskli haftaları biliyoruz ama buna göre faaliyet durdurmak hâlâ mümkün değil.”

Orman Kanunu’nun 74. maddesi, ormanlara giriş-çıkışı ve faaliyetleri geçici olarak durdurma yetkisi veriyor. Ama valiler ve kaymakamlar bu yetkiyi, maden ve turizm faaliyetleri gibi ekonomik baskılar yüzünden kullanamıyor. Halbuki kullanılsa, birçok yangın daha çıkmadan engellenebilirdi.

Sabotaj ve Rant Söylemi: Gerçeği Gölgede Bırakıyor

Yangınlar gündeme geldiğinde sosyal medyada ilk konuşulanlar belli: “Terör kundaklaması”, “rant için yakılan ormanlar”. Erdönmez bu söylemleri bilimsel verilere aykırı, dikkat dağıtıcı buluyor.

“2024’te 3.797 yangının sadece 98’i kundaklamayla ilgili. Terör nedeniyle çıkan yangın: 0.”

Rant iddialarına dair ise Anayasa’nın 169. maddesini hatırlatıyor: Yanan orman alanlarında yapılaşma yasak. İmar değil, ancak yeniden ağaçlandırma yapılabiliyor. Aksi örneklerin yargıda iptal edildiği de belgelenmiş durumda.

Kızılçam Günah Keçisi Değil

Yangınların kolay yayılmasında kızılçam ağaçlarının suçlandığını da görüyoruz. Ancak bu da Erdönmez’e göre yanlış bir hedef. Kızılçam, bu coğrafyanın doğal ağacı:

“Bu seçimi doğa yaptı. Yangına dayanıklı, kendini yenileyebilen bir tür. Bu bölgede en iyi o tutunabildi.”

Alternatif olarak meyve ağacı dikme önerilerini de gerçekçi bulmuyor. Sulama altyapısı yok, ekosistem bozulur, yaban hayatı yok olur. Orman sadece ağaç değildir; bir ekosistemdir.

Çözüm: Önleme Stratejisi, Kurumsal Reform ve Bilimsel Gerçekler

Yangınlara her yıl “müdahale etmek” yerine, çıkar çıkmaz yayılmasını engelleyecek önleyici adımların artık gündeme alınması gerektiğini vurgulayan Erdönmez, çözüm için üç temel noktaya dikkat çekiyor:

1. Koruma odaklı ormancılığa dönüş
2. Orman Kanunu’nun önleyici yetkilerinin aktif kullanımı
3. Bilimsel veriye dayalı, şeffaf yangın yönetimi

Gerçek Sorunu Konuşmazsak, Her Yaz Yanarız

Türkiye’de yangınların gerçek nedenini tartışmak, çözümün ilk adımı. Komplo teorilerinden, hedef şaşırtan suçlamalardan vazgeçip yangınlara neden olan politik zafiyetleri, kurumsal bozulmayı ve önleyici adımların eksikliğini konuşmak gerekiyor.

Her yaz aynı döngüyü yaşamamak için artık yangın söndürmeyi değil, yangın çıkmamasını konuşmalıyız.

Kamuoyunda “süper izin yasası” olarak anılan “Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, başta Milas, Yatağan ve Menteşe ilçeleri olmak üzere çok sayıda kırsal yerleşimi etkiliyor.

MUÇEP’in saha analizlerine göre yasa teklifinde yer alan koordinatlar, yaklaşık 400 bin dönüm—yani 57.140 futbol sahası—büyüklüğünde bir alanı kapsıyor. Bu alanlar açık kömür madenciliğine ayrılmış durumda.

“Üstün Kamu Yararı”

Söz konusu yasa, “üstün kamu yararı” ifadesiyle gerekçelendirilse de, bu alanlarda yaşayan insanların acele kamulaştırma yoluyla köklerinden koparılmasının önü açılıyor. Bu da, Muğla il nüfusunun yaklaşık %3’ünün yerinden edilmesi anlamına geliyor.

MUÇEP adına açıklama yapan Umay Karabaş, bu yasanın etkilerinin yalnızca fiziksel değil, toplumsal ve kültürel boyutları olduğunu vurguladı:

“Bu teklif, savaş ya da afet gibi olağanüstü durumlarda karşılaşılan türde bir zorunlu göçü, enerji politikaları gerekçesiyle meşrulaştırıyor. Evleriyle birlikte insanların hatıraları, türküleri, ninnileri, mezarlıkları da yok olacak. Bu tür travmaların nesiller boyu aktarıldığı artık bilimsel bir gerçek.”

Yerli Kömür Söylemi Verilerle Uyuşmuyor

Torba yasa teklifine gerekçe olarak sunulan “yerli ve milli kömür” söylemi, mevcut enerji verileriyle çelişiyor.

Türkiye’de kömürle üretilen elektriğin %61’i ithal kömürden sağlanıyor. Yerli linyit üretimi ise 2019’da zirveye ulaştıktan sonra sürekli düşüş gösterdi; 2024 yılı itibarıyla 47 TWh’ye kadar geriledi. Aynı yıl, güneş ve rüzgâr enerjisinin toplam üretimi yerli kömürü geçti.

Kalan linyit rezervlerinin düşük kalorili, yüksek kül ve kükürt oranına sahip olması da, bu kaynağın hem ekonomik hem de çevresel açıdan verimsiz olduğunu ortaya koyuyor.

Dolayısıyla, “yerli ve milli kömür” söylemi artık ne teknik ne stratejik ne de ekonomik olarak karşılık buluyor.

Çözüm Var: Hem Temiz, Hem Uygulanabilir

Kömür yerine uygulanabilecek çözümler yalnızca çevreci değil, aynı zamanda ekonomik olarak daha güçlü ve sürdürülebilir:

Güneş Enerjisi:

• Türkiye’nin sadece çatı üstü güneş enerjisi potansiyeli 120 GW düzeyinde.
• Bu potansiyel, ülkenin yıllık elektrik ihtiyacının %60’ını karşılayabilir.

Enerji Verimliliği:

• SHURA’nın hesaplamalarına göre, 2030 yılına kadar 78 TWh enerji tasarrufu sağlanabilir.
• Bu miktar, Trakya’nın toplam tüketimi ya da 6 milyon hanenin yıllık elektrik ihtiyacı kadar.

Kırsal Kalkınma:

• Kömür teşviklerine ayrılan kaynaklar, kırsalda çok daha kalıcı ve dirençli bir ekonomik yapıya dönüştürülebilir.
• Zeytin işleme tesisleri, zeytinyağı fabrikaları, doğal kozmetik atölyeleri, pirina üretim merkezleri ve agroturizm çiftlikleri kurulabilir.
• Bu yatırımlar, yerel ekonomiyi güçlendirir, kırsalda kalıcı istihdam yaratır ve toprağın değerini korur.

Sonuç: Yaşamı mı, Kömürü mü Seçeceğiz?

Torba yasa teklifi, yalnızca bir enerji tercihi değil; aynı zamanda bir yaşam biçimi tercihi anlamına geliyor.
Enerji politikaları uğruna köylerin boşaltılması, tarım alanlarının ve ormanların maden sahalarına dönüşmesi, ne yerli, ne milli, ne de kamu yararına bir çözüm sunuyor.

İklim Kanunu ve daha önce çıkarılan çevre mevzuatları gibi, bu teklif de şirketleri kollayan, kamuoyunu dışlayan bir yaklaşımla hazırlanmış durumda.
Yasa metinlerinde “çevre” ve “iklim” kavramları geçiyor olabilir ama uygulamada ekosistemi değil yatırımı, köyü değil santrali, yaşamı değil kömürü koruyor.

Oysa Türkiye, temiz enerji kaynaklarına yönelerek hem iklim hedeflerine yaklaşabilir hem de kırsal kalkınmayı güçlendirebilir.

Meclis’in önündeki soru açık:
Kömürü mü seçeceğiz, geleceği mi?

Görkem Gömeç

Türkiye, bir kez daha zeytinliklerini savunmak zorunda. TBMM’ye sunulan yeni yasa teklifi, “enerji ihtiyacı” ve “kamu yararı” gibi gerekçelerle zeytinlik alanları madenciliğe açmayı hedefliyor. Bu gelişme, son 23 yılın tanıdık bir senaryosunun yeniden sahnelenmesinden başka bir şey değil.

Yasaya Rağmen Gelen Yeni Düzenleme

Türkiye’nin 1939’dan bu yana yürürlükte olan Zeytincilik Yasası’nın 20. maddesi çok açık:

“Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az üç kilometre mesafede, zeytinliklerin gelişimini engelleyecek tesis yapılamaz.”

Ancak 13 Haziran 2025’te Meclis’e sunulan torba yasa teklifinde, bu açık yasa maddesi fiilen geçersiz kılınmaya çalışılıyor. “Kamu yararı” bahanesiyle zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetlerine izin verilmesinin önü açılıyor. Akbelen Ormanı ve çevresindeki zeytinlikler ise bu girişimin ilk hedefleri arasında.

Aynı Oyunun 11. Perdesi

Bu teklif yeni değil.
AK Parti hükümeti, 2003 yılından bu yana 10 kez zeytinliklerin madencilik, sanayi ve imara açılması için yasal düzenleme yapmaya çalıştı. Her defasında yargıdan döndü ya da kamuoyu baskısıyla geri çekildi.

Şimdi 11. kez aynı hamle sahnede. Ama bu kez daha organize ve kapsamlı bir içerikle. Haritalar, koordinat listeleri, uzman raporları adı altında zeytinliklerin yerinden sökülmesine — hatta kesilmesine — hukuki zemin hazırlanıyor.

Zeytin Taşınabilir mi?

Teklifte, zeytinliklerin “başka alanlara taşınacağı” öne sürülüyor.
Ancak bu öneri hem bilimsel hem de pratik olarak sorunlu.
Zeytin, bulunduğu toprağın iklimine, suyuna, biyolojik dengesine bağlı bir canlıdır. Kökleri sadece toprağa değil, yüzyıllık bir ekolojik hafızaya bağlıdır.

Taşınma başarı oranı ne olursa olsun, bu işlem zeytinliği bir endüstri parçası gibi görmek anlamına gelir. Oysa zeytinlik, üretimden çok daha fazlasıdır:
Bir kültürdür, bir yaşam alanıdır, bir direniştir.

Ne Kaybediyoruz?

Bu düzenleme yalnızca birkaç ağaçla ilgili değil.
Zeytinlikler:

• Karbon yutarak iklim krizine karşı doğal bir kalkan oluşturur.
• Kuraklığa dayanıklı yapısıyla geleceğin tarımı için bir modeldir.
• Erozyonu önler, suyu dengede tutar.
• Yerel halk için geçim ve yaşam kaynağıdır.

Yatağan, Milas, Akbelen gibi bölgelerde zeytinin yok olması demek, yerel ekonominin çökmesi ve tarım kültürünün silinmesi demektir.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

350 Türkiye (@350turkiye)'in paylaştığı bir gönderi

350 Türkiye’den Net Çağrı: Zeytinime Dokunma

Bu gidişata dur demek için 350 Türkiye harekete geçti.
Zeytinlikleri savunmak, sadece ağaçları değil; doğayı, iklimi ve yaşamı savunmaktır.
Şu anda Meclis’te olan bu yasa teklifine karşı kamuoyunun sesini yükseltmesi her zamankinden daha önemli.

Ne Yapabilirsin?

350 Türkiye’nin başlattığı “Zeytinime Dokunma” kampanyasına destek olabilirsin.
Meclis’teki grup başkanvekillerine doğrudan seslen, sosyal medyada paylaş, çevreni haberdar et.

İmza ver, ses ver: 350 Türkiye Kampanyası

• 
  COP31 Ev Sahibi Türkiye, 2025’te Emisyonlarını En Hızlı Artıran Ülke Oldu14 Eylül 2026
• 
  Deprem Değil Buzullar Eriyor: Yağmursuz Bir Sel Nepal’i Vurdu8 Eylül 2026
• 
  Bir iyi, bir kötü haber: Küresel ısınmada 1,5°C’yi aşıyoruz, ama 5°C’lik gelecek de uzaklaşıyor7 Eylül 2026

Sovyet Rusya’dan kalma bie uzay aracı olan Kosmos 482’nin yarattığı kısa süreli panik, aslında çok daha büyük ve sinsi bir tehlikeyi bize gösterdi. Maalesef, Dünya yörüngesindeki uydular artık uzay çöpüne dönüşmüş durumda.

Bu olay, sürdürülebilirlik ilkesini hiçe sayan. faaliyetlerimizin gelecekte ne tür beklenmedik ve tehlikeli sonuçlar doğurabileceğine dair çarpıcı bir örnek teşkil ediyor.

Görünen o ki, “nasıl olsa uzay boşluğu her şeyi yutar” düşüncesiyle hareket etmenin bedeli, sandığımızdan çok daha yüksek olabilir.

KOSMOS 482’NİN TEHLİKELİ MİRASI

1972 yılında Venüs’e ulaşma amacıyla fırlatılan ancak yörüngede terk edilen Kosmos 482, aradan geçen yarım asırdan fazla bir sürenin ardından, kontrolsüz bir şekilde gezegenimize doğru alçalmaya başladı.

Neyse ki bu yaklaşık yarım tonluk metal yığını, okyanusa düşerek potansiyel bir felaketi önledi. Ancak bu olay, yörüngede başıboş bir şekilde dönen on binlerce, hatta milyonlarca parça insan yapımı enkazın yarattığı tehdidi gözler önüne serdi.

“Nasıl olsa bir şey olmaz” rehavetiyle yaklaştığımız bu kozmik çöplük, er ya da geç, çok daha ciddi ve doğrudan sorunlara yol açacak gibi endişe veriyor.

UZAY ÇÖPÜ TAM OLARAK NEDİR?

Peki “uzay çöpü” kavramı neleri kapsıyor? Dünya’nın etrafındaki yörüngelerde dönen ve artık işlevi olmayan uydular, roketlerin atmosfere giriş yapmayan üst kademeleri, fırlatma sırasında uzaya saçılan sayısız küçük parça, hatta astronotların uzay yürüyüşleri sırasında kazara düşürdükleri eldivenler ve aletler bile bu tehlikeli enkaz yığınına dahil.

RİSK DÜŞÜNDÜĞÜMÜZDEN DAHA BÜYÜK

Saniyede binlerce kilometre gibi akıl almaz hızlarda hareket eden bu farklı boyutlardaki uzay çöpleri, aktif ve hayati öneme sahip uydularımız için sürekli bir çarpışma riski oluşturuyor.

İletişim ağlarından navigasyon sistemlerine, hava tahminlerinden ulusal güvenliğe kadar pek çok kritik altyapıyı destekleyen bu uyduların bir uzay çöpüyle çarpışması, tahmin edilemez ve geniş çaplı aksaklıklara neden olabilir.

Dahası, bir çarpışma sonucu ortaya çıkan yeni enkaz parçaları, yörüngedeki çöp yoğunluğunu artırarak zincirleme reaksiyonlara (Kessler Sendromu) yol açabilir ve gelecekte uzay faaliyetlerini tamamen imkansız hale getirebilir.

ÇÖZÜM SINIRLI

Uluslararası alanda bu büyüyen sorunun farkında olan bazı uzay ajansları, hükümetler ve özel şirketler, çözüm üretmek adına çeşitli projeler üzerinde çalışıyorlar.

Görev sonu bertaraf planları, yörüngedeki mevcut çöpleri yakalamak veya yörüngeden çıkarmak için geliştirilen robotik kollar, ağ sistemleri ve hatta lazer tabanlı çözümler umut vadediyor.

Ancak bu çabalar henüz başlangıç aşamasında ve sorunun vahameti düşünüldüğünde kesinlikle yeterli değil.

Uyduların Sayısı Giderek Artıyor

Bu endişe verici tabloya ek olarak, uzaya fırlatılan uydu sayısındaki hızlı artış da sorunu derinleştiriyor. Özellikle SpaceX’in binlerce Starlink uydusu ve diğer şirketlerin benzer mega uydu projeleri, yörüngedeki uydu yoğunluğunu katlayarak artırıyor.

Radyo astronomları, bu yeni nesil uyduların yaydığı sinyallerin gökyüzü gözlemlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

‘Uydu takımyıldızları’ olarak adlandırılan bu yapılar, ironik bir şekilde, asıl yıldız takımyıldızlarını gözlemeyi zorlaştırarak evreni anlama çabalarımıza yeni engeller çıkarabilir.

Daha Çok Şey Yapmalı

Uzaydaki bu görünmez ve giderek artan tehdidi ortadan kaldırmak, gelecek nesillerin uzayı güvenli, sürdürülebilir ve barışçıl bir şekilde kullanabilmesi için acil ve kararlı adımlar atılması gerekiyor.

Uluslararası iş birliğiyle bağlayıcı ve etkili düzenlemeler sürdürülebilir uzay politikaları ve bu alandaki bilimsel ve teknolojik araştırmalara daha fazla kaynak atılacak adımlardan bir kaçı.

Aksi takdirde, uzaydaki bu başıboş enkazlar, önlem almazsak, daha çok başımıza düşecek gibi…

Türkiye Avrupa’da kömürden en çok elektrik üreten ülke. Üstelik “yerli ve milli” diye pazarlanan bu kaynağın %61’i ithal¹. Dövizdeki dalgalanma, jeopolitik krizler ve karbon fiyatları faturaları doğrudan etkiliyor; her yakılan ton ise iklim krizini derinleştiriyor.

Yerli Kömürün Çöküşü

Yerli linyit üretimi 2019’da zirve yaptı, 2024’te 47 TWh²’e geriledi. Aynı yıl güneş ile rüzgârın toplam üretimi yerli kömürü geçti. Kalan rezervlerin kalorisi düşük, kül-kükürt oranı yüksek. Dolayısıyla “yerli ve milli kömür” söylemi romantik ama rasyonel değil.

Yani “yerli ve milli kömür” sadece bir nostalji söylemi. Kabul etmenin zamanı geldi de geçti, böyle bir potansiyel yok.

Akbelen: Bir Orman, Bir Uyarı

Ama en acısı, bu olmayan kömür uğruna kaybettiklerimiz. Akbelen Ormanı bunlardan biri…
2023’te Limak + İçtaş “dört yıllık kömür var” diyerek 100 bin çam ağacını kesti. Jandarma köylüleri sürükledi, çevre savunucuları gözaltına aldı.

Sonuç: Termik santral için bir aylık yakıt bile çıkmadı³. Yanan sadece ağaçlar değildi; adalet duygusu da kül oldu.

Alternatif Ne Olabilirdi?

Yeniköy-Kemerköy santralleri 2021’de 260 milyon TL kapasite desteği⁴ aldı. Halbu ki, Aynı bütçe, Milas’ta işlenmeden satılan 20 000 ton zeytinin bölgede kalmasını sağlayarak.

• 50 zeytin işleme tesisi
• 15 zeytinyağı fabrikası
• 5 doğal sabun-şampuan atölyesi
• 3 pirina tesisi
• 2 agroturizm çiftliği

kurabilir ve 755 kalıcı, yerel iş⁵ yaratabilirdi. İlçe, çam balının %18’ini üreten 1 450 arıcıya⁶ da sahip; doğru destekle bal, propolis ve bal turizmi geliri bölge ekonomisini 2,3 kat⁵ büyütebilirdi. Kömür teşviki toprağın, zeytinin ve balın önünü kesiyor.

Gerçekçi Çözümler

1. Yeni kömür teşviği verilmemeli. Kaynak tükeniyor, külü kalıyor.
2. İthal kömürü frenlemek için güneşe hız verilmeli. Yalnızca çatılarda 120 GW⁷ potansiyel var.
3. Enerji verimliliği öne alınmalı. SHURA’ya göre 2030’a dek 78 TWh⁸ tasarruf mümkün.
4. Depolama ve akıllı şebekelere yatırım şart. TEİAŞ’ın 2035 Vizyonu⁹ bunu destekliyor.
5. Kırsal kalkınma enerjinin merkezine yerleşmeli. Zeytin, bal, tıbbi-aromatik bitki ve agroturizm; dışa bağımlı, geçici kömür istihdamından çok daha dirençli.

Neden Şimdi?

Kömür iklim hedeflerini baltalıyor; ithalat bütçeyi zorluyor; yerli linyit tükeniyor. Akbelen, enerji kararlarının kentte değil, köyde, ormanda, tarlada hissedildiğini gösterdi.

Mesele sadece “kömür kötü” demek değil. Mesele, eski alışkanlıklarla yeni krizleri çözemeyeceğimizi kabul etmek.

Akbelen’de yaşananlar, sadece bir enerji meselesi değil; bir bağımsızlık, hukuk, demokrasi ve vicdan meselesi.

Kaynaklar

1. Ember,
2. İklim Haber, 5 Mayıs 2025
3. CAN Europe: “Kömürün Ötesinde Milas” Raporu 2022
4. SHURA,

Peki iklim krizi çağında Türkiye neden fosil yakıt teşviklerine milyarlar harcıyor, gelin inceleyelim.

Fosil Yakıt Teşvikleri Nedir ve Neden Var?

Kömür, petrol ve doğal gaz gibi enerji kaynaklarını destekleyen tüm finansal olanakları fosil yakıt teşviği olarak nitelendirebiliriz.

Bunu vergi indirimleri, doğrudan maddi destek, düşük faizli krediler ve sübvansiyonlar şeklinde yapmak mümkün. Amaç, kısaca enerji maliyetlerini düşük tutarak tüketicileri korumak diyebiliriz gibi görünse de, uzun vadede bu desteklerin zararı faydasından çok daha büyük.

Peki, Bu Teşvikler Nereye Gidiyor?

SEFiA’nın raporuna göre, Türkiye’de fosil yakıt teşviklerinin büyük bir kısmı petrol ve doğal gaz sektörüne gidiyor. Ancak bu desteklerden en fazla faydalananlar sanayi ve büyük enerji şirketleri. Fosil yakıt sübvansiyonlarının %43’ü en zengin %20’lik kesime giderken, en yoksul %20 sadece %7 oranında faydalanıyor.

Yani bu finansal destekler en çok enerji tüketen varlıklı kesimlere yararken, en yoksul kesim bundan çok az faydalanıyor. Teşvikler, eşitlik sağlamaktan çok, varlıklı kesimlerin enerji kullanımını sübvanse ediyor.

Fosil Yakıt Teşviklerinin Zararları Neler?

Bu teşvikler uzun vadede hepimizin zararına. Neden mi?

1. İklim Krizini Büyütüyor
   Türkiye, 2053’e kadar net sıfır emisyon hedefi koymuş olsa da, fosil yakıtlara destek vermeye devam ediyor. 2023’te kömürden üretilen elektrik miktarı 118 TWh ile rekor kırdı. Teşvikler sürdükçe, karbon emisyonları azalmıyor, tam tersine artıyor.
2. Enerji Bağımlılığını Artırıyor
   Türkiye, petrol ve doğalgazda %90’ın üzerinde ithalata bağımlı. Devletin bu kaynakları teşvik etmesi, yerli ve yenilenebilir enerji yatırımlarını gölgede bırakıyor. Enerjide dışa bağımlı olmak ekonomik kırılganlığı artırıyor ve döviz kuru dalgalanmalarına karşı ülkeyi savunmasız bırakıyor.
3. Halk Sağlığını Tehdit Ediyor
   Fosil yakıtların neden olduğu hava kirliliği, solunum yolu hastalıklarına, kansere ve erken ölümlere yol açıyor. Türkiye’nin kömürlü termik santrallerine destek vermesi, doğrudan halk sağlığını tehlikeye atıyor. Devletin sağlık bütçesine de ekstra yük oluyor.

Peki, Çözüm Ne?

Fosil yakıt teşviklerini kaldırmak zor ama imkânsız değil. İşte yapılması gerekenler:

1. Yenilenebilir Enerjiye Daha Fazla Yatırım
   2023’te Türkiye’de devreye giren yeni kurulu gücün %94’ü güneş, rüzgar ve hidroelektrik santrallerinden geldi. Bu teşvikler fosil yakıt yerine yenilenebilir enerjiye yönlendirilirse, enerji ithalatına bağımlılığımız azalır.
2. Enerji Verimliliği Önceliklendirilmeli
   Evlerde ve sanayide daha verimli enerji kullanımı teşvik edilmeli. Daha az enerji harcayarak, fosil yakıtlara olan bağımlılık da azaltılabilir.
3. Karbon Vergisi Getirilmeli
   Kirleten öder prensibiyle kömür, petrol ve doğalgaz kullanımına karbon vergisi konulmalı. Böylece temiz enerji daha cazip hale gelir.
4. Kömürden Adil Geçiş Planı Şart
   Kömür santrallerinin kapatılması kaçınılmaz ama bunu yaparken bu sektörde çalışan insanlar mağdur edilmemeli. Yenilenebilir enerji sektöründe yeni iş olanakları yaratılmalı.

Geleceğe Yatırım Yapmalıyız

Fosil yakıt teşviklerine harcanan milyarlar çok daha iyi alanlarda kullanılabilir. Eğer bu kaynaklar yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve sosyal programlara yönlendirilirse, hem çevreye hem de ekonomiye büyük katkı sağlar.

Değişimin gerçekleşmesi için önce konuyu iyi anlamalı, fosil yakıt teşviklerinin sonuçlarını ve alternatif çözümleri öğrenmeliyiz. Bu konuda bilgilenmek, enerji politikalarını sorgulamak ve yenilenebilir enerjiye öncelik veren siyasi kararları desteklemek, fosil yakıtlardan çıkış sürecini hızlandırabilir.

Kaynak: SEFIA; İklim Haber

Türkiye, Paris İklim Anlaşması’nı onayladıktan sonra 2053 için net sıfır emisyon hedefi koydu. Ancak 20 Şubat 2025’te Meclis’e sunulan İklim Kanunu Teklifi, uzmanlar ve STK’lar tarafından yetersiz bulunuyor.

Yasa, iklim krizine çözüm üretmek yerine piyasa düzenlemelerine odaklanıyor.

Peki, bu yasa gerçekten emisyonları azaltacak mı, yoksa şirketlerin karbon salımlarına devam edebileceği bir sistem mi yaratıyor?

Bağlayıcı Hedefler Eksik

Türkiye’nin, biraz garip bir şekilde olsa da, net sıfır hedefi var. Ancak bu artıştan azaltım bile yasa metninde bağlayıcı bir şekilde yer almıyor. Hedefin, yalnızca gerekçeler kısmında geçmesi, gelecekte kolayca değiştirilip ertelenebileceği anlamına geliyor.

Oysa birçok ülke iklim hedeflerini yasalarla garanti altına alıyor. Avrupa Birliği, 2030’a kadar emisyonları %55 azaltmayı ve 2050’de net sıfıra ulaşmayı yasalaştırdı. İngiltere, 2035’e kadar kömürü tamamen bırakacağını duyurdu. Türkiye’nin de bu doğrultuda somut ve bağlayıcı hedefler içeren bir yasa hazırlaması gerekiyor.

Fosil Yakıtlardan Çıkış Yok

İklim krizine karşı en etkili çözüm, fosil yakıt kullanımını aşamalı olarak bırakmak. Ancak yasa, kömür, petrol ve doğalgazdan çıkış için net bir plan sunmuyor. Bunun yerine, karbon yakalama gibi kanıtlanmamış teknolojilere bel bağlanıyor.

Uzmanlar, karbon yakalama teknolojilerinin yaygınlaşmasının şirketlerin fosil yakıtları daha uzun süre kullanması için bir bahane olabileceğini söylüyor. Gerçek bir iklim politikası, fosil yakıtlara verilen desteği sonlandırmalı ve yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmalıdır.

Emisyon Ticaret Sistemi: Gerçek Çözüm mü?

Yasa, Emisyon Ticaret Sistemi’ni (ETS) merkezine alıyor. Bu sistem, şirketlerin karbon salımını azaltmasını sağlamak yerine, karbon kredisi satın alarak emisyonlarını devam ettirmesine olanak tanıyor.

Düşük karbon fiyatları nedeniyle ETS, şirketlerin çevreyi kirletmeye devam edebileceği bir piyasa mekanizmasına dönüşebilir. Gerçek bir emisyon azaltımı için ETS’ye sıkı denetimler getirilmeli ve şirketlerin belirli oranlarda azaltım yapması zorunlu hale getirilmelidir.

Adil Geçiş İçin Bir Plan Var mı?

Fosil yakıt sektöründe çalışan binlerce kişi için yenilenebilir enerjiye geçiş sürecinde sosyal güvenceler ve eğitim destekleri sağlanmalı. Ancak yasa, bu işçilerin geçişini kolaylaştıracak herhangi bir mekanizma sunmuyor.

Örneğin, Avrupa ülkeleri Adil Geçiş Fonu gibi sistemlerle işçileri destekleyerek geçiş sürecini adil hale getiriyor. Türkiye’nin de işçileri koruyacak, yeni iş fırsatları yaratacak ve eğitim olanakları sağlayacak bir plan oluşturması gerekiyor.

STK’lar ve Çevre Örgütleri Ne Diyor?

Yasa hazırlanırken sivil toplum kuruluşlarına, bilim insanlarına ve çevre örgütlerine danışılmadı. STK’lar, yasanın doğayı ve insanları korumaktan çok ekonomik büyümeye odaklandığını belirtiyor.

Eleştiriler arasında, fosil yakıtlardan çıkış planının olmaması, bağlayıcı emisyon azaltım hedeflerinin eksikliği ve şirketlerin karbon ticareti yoluyla kirliliğe devam edebilmesi öne çıkıyor. Gerçek bir iklim yasasının, doğayı ve toplumu önceliklendirmesi gerektiği vurgulanıyor.

Türkiye’nin Geleceği: Net Sıfır Yol Haritası

2053 Net Sıfır Hedefi kapsamında bazı projeler hayata geçirildi. Yerel iklim eylem planları hazırlanıyor, çevrimiçi izleme sistemleri kuruluyor ve iklim finansmanı stratejileri geliştiriliyor. Ancak fosil yakıtlardan çıkış sürecine dair somut bir takvim açıklanmadı.

Türkiye’nin iklim mücadelesinde başarılı olabilmesi için:

• 2053 hedefi yasal bağlayıcılık kazanmalı.
• Ara hedefler belirlenmeli ve aşamalı emisyon azaltımı uygulanmalı.
• Fosil yakıtlardan çıkış için net bir plan oluşturulmalı.
• ETS kuralları sıkılaştırılmalı ve spekülasyona açık hale getirilmemeli.
• İşçilerin geçiş süreci desteklenmeli.

Gerçek Bir İklim Yasası İçin Ne Yapılmalı?

Türkiye’nin İklim Kanunu, şirketlere karbon ticareti üzerinden kazanç sağlama fırsatı tanırken, emisyon azaltımına dair bağlayıcı hedefler koymuyor.

Fosil yakıt kullanımını sonlandırmaya yönelik bir takvim açıklanmadan, net sıfır hedefi sadece bir temenniden ibaret kalacak. Gerçek bir yasa, şirketleri değil, doğayı ve toplumu önceliklendirmeli.

Kaynak: İklim Haber, EkoIQ, Cumhuriyet

Bakü’de düzenlenen COP29, iklim krizine karşı küresel iş birliği ve finansman hedeflerini tartışmak için önemli bir platform olmasına rağmen, sonuçlarıyla büyük hayal kırıklığı yarattı. Zirve, fosil yakıt lobilerinin baskısı, zayıf taahhütler ve yetersiz finansman kararlarıyla eleştirilirken, Türkiye’nin de fırsatları kaçırdığı bir toplantı olarak hafızalarda yer etti.

Yetersiz Finansman, Büyük Beklentiler

COP29’un en önemli gündem maddelerinden biri, iklim krizinin yıkıcı etkileriyle mücadele için gerekli finansmanın sağlanmasıydı. Uzmanlar, iklim krizine etkili bir çözüm için bu miktarın en az 1 trilyon dolar olması gerektiğini vurgulamıştı.

Ancak ilk olarak 250 milyar dolarlık teklifle masaya oturan zengin ülkeler, Küçük Ada Devletleri ve en az gelişmiş ülkelerin zirveyi terk etme tehdidiyle karşı karşıya kalınca teklifi 300 milyar dolara çıkardı.

Bu miktar, krizden en çok etkilenen ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamaktan çok uzak. Ödenmesi planlanan fonların çoğu kredi olarak sunuluyor ve bu durum, borç yükü altındaki ülkeler için yeni bir ekonomik kriz yaratma riski taşıyor.

Karbon Piyasaları: Çözüm mü, Göz Boyama mı?

Zirvede karbon piyasalarını düzenleyen yeni kurallar kabul edildi. Amaç, ülkelerin emisyon azaltımını karbon kredileriyle desteklemesini sağlamak. Ancak bu sistemin güvenilirliği ciddi şekilde sorgulanıyor. Çevre aktivistleri, karbon piyasalarının yalnızca şirketlerin karbon salımlarını telafi edip “yeşil aklama” yapmasına olanak tanıdığını, gerçek emisyon azaltımı sağlamadığını savunuyor.

Türkiye’nin Zirvedeki Performansı

Türkiye, COP29’da kömürden çıkış için bir tarih belirlemekten kaçındı. Bunun yerine, 2050’ye kadar nükleer enerji kapasitesini üç katına çıkarma taahhüdünde bulundu. Bu karar, pahalı ve dışa bağımlı bir enerji politikasını pekiştirirken, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği alanlarında büyük bir fırsatın kaçırıldığını gösteriyor.

Türkiye ayrıca, Akdeniz bölgesinde yenilenebilir enerji kapasitesini artırmayı hedefleyen TeraMed gibi iş birliklerine ve “Yeni Kömüre Hayır” çağrılarına da katılmadı. Çevre örgütleri, bu stratejinin sürdürülebilir bir gelecek için yeterli olmadığını vurguluyor. Uzmanlar, fosil yakıtlara dayalı mevcut sistemin terk edilmeden net sıfır hedefinin mümkün olmadığını belirtiyor.

COP’un Geleceği: Umut Var mı?

Neredeyse 3 gün uzamasına rağmen, adil bir sonuca ulaşamayan COP sürecinin işlevselliği sorgulanmakta. Ancak bu süreç, iklim krizine karşı küresel iş birliği için hâlâ en güçlü araçlardan biri. Sorun, ülkelerin gerçekten bu süreci ilerletme konusundaki isteksizliğinde.

Yerel politkadan başlayacak daha güçlü bir irade değişimi şart!COP29 sonrası, iklim finansmanının adil uygulanması, fosil yakıtlardan çıkış ve yerel liderliklerin güçlenmesi için kritik bir dönem olacak. Güçlü adımlar atılmazsa 1,5°C değil, 2 hatta 3 derecelik bir ısınma riski oldukça gerçek.

Türkiye’de gerçekleşmesi planlanan ama Brezilya’yada gerçekleşecek COP30, küresel iş birliği için son şanslardan biri olabilir.

Çevreci Geek’i Instagram’da Takip Et!

Doğa dostu içerikler ve sürdürülebilir yaşam ipuçları için beni Instagram’da takip edin.

16 Kasım Cumartesi günü 10:00 – 21:00 saatleri arasında kapılarını açacak olan VEGFEST 2024, hayvan hakları ve sürdürülebilir dünya adına farkındalık yaratmayı amaçlayan etkinliklerle dolu.

Bilgi paylaşımından eğlenceli atölyelere, ilham verici konuşmalardan kısa film gösterimlerine kadar çeşitlilik gösteren etkinlik programıyla bu festival, hayvan haklarını destekleyen bir yaşam tarzını keşfetmek isteyen herkesi bekliyor.

Katılım ücretsiz ve herkese açık!

Haliç Kongre Merkezi’nin geçmişte mezbaha olarak hizmet vermesi ve şimdi hayvan haklarına vurgu yapan bir etkinliğe ev sahipliği yapması, festivalin anlamını daha da derinleştiriyor.

Etkinliğin Öne Çıkan Konuşmacıları: VEGFEST 2024’te medya dünyasının tanınmış isimlerinden Açık Radyo’nun kurucusu Ömer Madra, Gazeteci Nevşin Mengü, Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Itır Erhart ve Finans Editörü Gazeteci Şebnem Turhan gibi önemli isimler sahne alacak. Bu konuşmalarda veganlığın etik, çevresel ve ekonomik boyutları ile türcülüğün medya üzerindeki etkileri ele alınacak.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

International Istanbul VegFest (@vegfestist)'in paylaştığı bir gönderi

Festivaldeki Diğer Etkinlikler:

• TVD Vegan Gelecek Ödülleri ve V-Label Türkiye’nin 10. Yıl Özel Ödülleri: Vegan ürünlerin güvenilirliğini ve etik üretim standartlarını destekleyen 10 yıllık bir başarı hikayesi kutlanacak!
• Hayvan Hakları Çalıştayı: Avrupa ve Türkiye’den birçok STK temsilcisinin katılacağı çalıştayda hayvan hakları konusundaki düzenlemeler tartışılacak.
• Vegan Çiftlik Kısa Film Seçkisi: Vegan yaşam üzerine düşündüren kısa filmlerle dolu bu seçki, festivale katılanlara ilham vermeyi hedefliyor.
• Vegan Çeviri Atölyesi: Türk İşaret Dili’nin veganize edilmesi ve vegan çevrimi kolaylaştırma çalışmaları üzerine bir farkındalık atölyesi.
• Vegan Ürün Üretimi ve Satışında Değişenler: Vegan ürün piyasasında yaşanan güncel sorunlar ve çözüm yollarını konu alan bu oturumda, sektörel gelişmeler ele alınacak.
• Çocuklara Özel Etkinlikler: Etik değerleri eğlenceli bir dille aktaran atölyelerle çocuklar da bu farkındalık dolu festivalde yerlerini alacak. Festivalin medya sponsoru PowerApp; sürpriz konuklar ve dinamik içerikler ile tüm katılımcılara eğlenceli ve öğretici bir gün yaşatacak.

Çevreye duyarlı bir dünya için VEGFEST 2024’te buluşalım! Daha detaylı bilgi için buraya tıklayın.

Birleşmiş Milletler’in yıllık iklim zirvesi olan COP, dünya liderlerini iklim değişikliğiyle mücadele için bir araya getiriyor. Küresel ısınmayı sınırlayarak çevresel ve toplumsal riskleri azaltmak amacıyla her yıl farklı bir ülkede düzenlenen COP zirvesi, 2024’te Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleşiyor. Bu yılki zirve “Finans COP’u” olarak tanımlanıyor; yani, zirvenin temel gündemi iklim finansmanı ve adil geçiş desteği üzerine odaklanıyor.

COP29’un Ana Gündem Maddeleri

Bakü’deki zirvede, iklim finansmanı, kömürden çıkış, karbon piyasalarının geliştirilmesi ve uyum projelerinin artırılması gibi başlıklar ön planda. İklim finansmanı, özellikle gelişmekte olan ülkelerin yenilenebilir enerjiye geçişini hızlandırmak ve iklim krizine karşı dayanıklılıklarını artırmak için büyük önem taşıyor. Türkiye de COP29’a bu konularda belirgin bir pozisyonla katılarak iklim değişikliğiyle mücadelede rolünü güçlendirmeyi hedefliyor.

Yükselen Çevre Karşıtı Hareketlerin Tehdidi

Avrupa’da son zamanlarda yükselen çevre karşıtı hareketler, iklim mücadelesini sekteye uğratabilecek bir tehdit oluşturuyor. Bu hareketler, iklim politikalarının ekonomi üzerindeki maliyetlerini öne çıkararak, özellikle sanayi ve enerji sektörlerinin dönüşümünü yavaşlatmak istiyor. Avrupa Birliği gibi iklim hedeflerine liderlik eden bölgelerde bile, çevre karşıtı görüşlerin etkisi hissedilmeye başlandı. Türkiye, COP29’da iddialı bir pozisyon alarak bu tür hareketlerin olumsuz etkilerini dengeleyebilir ve iklim krizine karşı kararlı bir duruş sergileyebilir.

Ülkelerin Tutumu ve Beklentileri

Her ülke iklim krizine karşı farklı bir yaklaşıma sahip:

• Avrupa Birliği, karbon nötr hedeflerine ulaşmak için iddialı hedefler belirleyerek iklim finansmanında öncü bir rol üstleniyor. Ancak AB içindeki çevre karşıtı hareketler, bu hedeflerin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
• Çin, ekonomik büyümeyi sürdürme ihtiyacını öne çıkararak daha esnek bir geçiş süreci talep ediyor.
• Küçük ada ülkeleri, deniz seviyelerinin yükselmesi ve doğal afet riskleri nedeniyle acil ve somut eylemler talep ediyor.
• ABD, Joe Biden yönetimi altında iklim çalışmalarını desteklemişti, ancak Donald Trump’ın yeniden başkan seçilmesi bu politikaları zayıflatabilir.

Trump’ın olası dönüşü, ABD’nin iklim mücadelesindeki lider rolünü azaltarak, diğer ülkeler için yeni bir sorumluluk doğurabilir. AB ve ada ülkeleri, iklim finansmanı ve karbon azaltım hedeflerini daha güçlü savunmak zorunda kalabilir.

Türkiye’nin COP29’daki Pozisyonu

Türkiye, 2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedefini belirlemiş durumda ve yenilenebilir enerji kapasitesini artırmayı hedefliyor. Ancak kömürden çıkış konusunda henüz net bir adım atmadı. Türkiye, yenilenebilir enerji alanında güçlü bir potansiyele sahip olmasına rağmen halen kömür santralleri ile elektrik üretiminde önemli bir yere sahip. COP29, Türkiye için kömürden çıkış sürecini belirleyip finansal destek sağlama açısından kritik bir fırsat sunuyor.

Sivil Toplum Kuruluşlarından Türkiye’ye Çağrı

Greenpeace ve TEMA gibi 13 sivil toplum kuruluşu, Türkiye’nin COP29’da kömürden kademeli çıkış kararı alarak yeni kömür santralleri yapmama sözü vermesini talep ediyor. STK’lar, Türkiye’nin iklim finansmanından yararlanarak uluslararası yatırımlara ulaşabilmesi için bu adımın önemli olduğunu vurguluyor. Bu sayede Türkiye, kömürün çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabilir, sürdürülebilir enerjiye geçiş sürecini hızlandırabilir.

İklim Finansmanına Erişim İçin Bir Fırsat

Türkiye, COP29’da kömürden çıkış kararı alarak iklim finansmanı desteğinden faydalanabilir. Bu finansman, Türkiye’nin yenilenebilir enerji projelerini hızlandırmasına, enerji maliyetlerini düşürmesine ve sürdürülebilir bir ekonomi inşa etmesine katkı sağlayabilir. Bu adım, Türkiye’yi uluslararası yatırımcılar için daha cazip hale getirebilir ve ekonomik büyüme ile çevre dostu projeler için destek sağlayabilir.

COP29 İklimin Geleceğini Belirleyecek

COP29, Türkiye için uluslararası iş birliği ve sürdürülebilir bir geleceğe adım atma fırsatı sunuyor. Türkiye’nin COP29’da sergileyeceği duruş, gelecekteki iklim politikalarına ilham vererek, bölgede bir çevre lideri olma yolunda önemli bir adım olabilir.

Bakü’deki bu zirve, Türkiye’nin çevre ve iklim politikalarında kararlı bir duruş sergilemesini ve bu alanda dünya genelinde etkili bir aktör olarak tanınmasını sağlayabilir.

COP29, aynı zamanda iklim finansmanına odaklanarak, tüm dünyayı sürdürülebilir bir geleceğe taşımayı amaçlayan kritik bir zirve olarak öne çıkıyor. Küresel liderler, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak adına karbon emisyonlarının düşürülmesi, kömürden çıkış ve iklim adaletini sağlama konularında somut adımlar atmaya çağrılıyor.

Bu zirve, iklim krizine karşı kararlı bir eylem planı oluşturmak için tüm ülkelerin iş birliği yapmasının gerekliliğini bir kez daha vurguluyor.

2024 ABD Başkanlık seçimleri, tüm dünyanın geleceği açısından önemli bir dönüm noktası olacak gibi.

2024 başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti adayı Donald Trump yarışı kazanarak 47. ABD Başkanı olacak gibi gözüküyor.

Her iki adayın iklim politikaları arasındaki uçurum, iklim krizi için çok farklı anlamlara geliyor. Peki, eğer Trump ikinci kez seçilirse, bu durum iklim krizi için ne anlama gelecek?

Fosil Yakıtlara Dönüş

Önümüzdeki on yıl, iklim krizini sınırlamak için kritik bir dönem. Trump’ın yeniden seçilmesi durumunda, ABD’nin fosil yakıtlara geri dönüşü bekleniyor. Bu senaryoda ABD’nin karbon emisyonları 4 milyar ton artabilir. Bu miktar, Avrupa Birliği ve Japonya’nın toplam yıllık karbon emisyonuna denk

Yenilenebilir Enerjiye Engel

Trump, yenilenebilir enerjiyi bir “ekonomik yük” olarak nitelendiriyor ve fosil yakıt endüstrisini desteklemek istiyor. Bu yaklaşım, Biden döneminde atılan yenilenebilir enerji ve iklim adımlarının neredeyse tamamının iptal edilmesi anlamına gelebilir. Yenilenebilir enerjiyi daha erişilebilir ve sürdürülebilir kılmak için yapılan çalışmalar, Trump’ın ikinci döneminde sekteye uğrayabilir.

Emisyon Azaltımında 10 Yıl Gecikme

Environmental Science & Policy dergisinde yayımlanan araştırmalara göre, ABD’nin atılan iklim eylemlerinden çekilmesi küresel emisyon azaltımını 10 yıl geriye götürebilir.

Böyle bir gecikme, küresel ısınmanın 3°C’nin üstüne çıkmasına sebep olabilir. Bu kritik eşiğin aşılması, gezegenimizdeki ekosistemler üzerinde geri dönüşü zor ve yıkıcı etkilere yol açabilir. İklimbilimciler, böyle bir senaryoda doğal felaketlerin daha da artacağı konusunda uyarıyor.

Uluslararası İş Birliğine Tehdit

ABD’nin Paris İklim Anlaşması’ndan tekrar çekilmesi, yalnızca kendi ülkesini değil, diğer ülkelerin iklim taahhütlerini de etkileyebilir. Bu durum, küresel iş birliğini zayıflatarak COP 29 gibi önemli uluslararası iklim toplantılarında da hissedilebilir. ABD gibi büyük bir ülkenin iklim kriziyle mücadeleden geri adım atması, diğer ülkeleri de benzer adımlar atmaya teşvik edebilir ve bu da küresel ölçekte iklim eylemlerini baltalayabilir.

Her ne kadar doğanın ve ekosistemin yok olmaması sürdürülebilir kalkınmanın merkezindeki amaçlardan olsa da, bu yönde yapılacak yatırımlar enerji üretimi ve istihdam konularında da çözüm olmak zorunda.

Eskiden pahalı denilen veya istenildiği kadar istihdam yaratamayan çevre dostu çözümler, tüm dünya ekonomisinin bu yönde ilerlemesinden dolayı artık büyük bir potansiyele sahip.

Güneş enerjisi şu an da dünya tarihinin en ucuz enerjisi ve Avrupa Birliği, yereli ve özellikle coğrafi işaretli kaliteli üretimlere yönelik devasa teşvikler sağlıyor.

Şimdi gelin Akbelen’e bir de sürdürülebilir kalkınma çözümleri üzerinden bakalım.

İki Soru ile Başlayalım

Yeni Kömüre İhtiyaç Kalmadı

Bölgede Üretim Fazlası Var

Bölgede hızla artan verimlilik ve yenilenebilir enerji yatırımları ile bir elektrik üretim fazlası olduğunu da belirtelim. (TMMOB) Özellikle Muğla’da üretim/tüketim oranı %271 oranında. (Enerji Atlası)

Yani ne bölge ne de Türkiye bu santrallere büyük bir ihtiyaç duymuyor.

Maden Büyümeye Devam Ediyor

İşte bu yüzden Yatağan ve Kemerköy Termik santrallerinin yatırımında kar etmesi için maden alanını bir o kadar daha geliştirmesi gerekmekte.

Şirketin paylaştığı bilgi notuna göre 2,5 milyon m2 tarım alanı ve 3,7milyon m2 zeytinlik kömür için kamulaştırılacak. Bu devasa bir alan ve buradaki yerel ekonominin yok olması, tarım üretiminin bitmesi ve halkın zorla şehirlere yerleşmesi anlamına geliyor.

Çünkü bu artışa rağmen otomasyon ile beraber termik santrallerin istihdamı da giderek azalıyor. Yani bu ekonomik süreç sadece Limak ve IC İçtaş Enerji’ye yarıyor.

Peki Çözüm Ne?

Çözüm 1: Yenilenebilir Enerji

Türkiye’nin uzun dönemde yerli kömüre yatırım yapmayacağı, zaten kömüre uluslararası kredilerin de verilmeyeceği resmi olarak açıklanmış durumda.

Oluşacak enerji açığını kapatmak için harika bir fikrimiz var.

Maden sahasını genişletmeden üstüne güneş panelleri kurmak.

Fotoğraf Çin’de bulunan eski bir kömür sahası üzerine kurulmuş güneş paneli çiftliğinden. Bu örnekler İngiltere, Kanada ve Almanya’da bulunuyor.

Europe Beyond Coal ve STK’lar için Solar3GW tarafından hazırlanan raporda sadece Akbelen sınırında bulunan kömür madenine kurulacak GES’in üretim potansiyeli 850 bin MWh/yıl olarak hesaplanmış.

Yeniköy Termik Santrali’nin nominal yılllık üretim kapasitesi ise sadece 230 bin MWh/yıl.

Yani buraya hızla kurulacak bir GES projesi termik santralin neredeyse 4 katı kadar elektrik üretebilir.

Bölgede enterkonnekte sistem olduğundan baz sorunu da olmayacaktır.

Çözüm 2: Yerel Ekonomi ile Adil Dönüşüm

Sürdürülebilir Kalkınma Değerleri ile ilerlemek için, iklim adaletini uygulamamız, kömür çalışanları için öncelikli eğitim, yeniden iş gücü eğitimleri sağlamamız lazım.

Çözüm olarak kömürlü termik santrale çalışma potansiyeli üzerinden sağlanan ve 1 milyar TL’ye ulaşan devlet hibesini, yerli ve milli girişimler ile yaratılacak zeytin ve ekoturizm sektörüne yönlendirmeyi teklif ediyoruz. Burada da öncelikli işgücü tayini iklim adaleti kavramı ile eski maden çalışanlarına sağlanacak.

Bölgedeki istihdam sorunu ise rahat bir şekilde çözülecek seviyede. Milas Kent Konseyi, CAN Europe ve 350 Türkiye’nin hazırladığı rapor bunu destekliyor.

Devlet hibesi olmadan çalışamayan termik santrallerin bu hibesini yeniden yönlendirerek bölgede bir zeytin sanayisi ve ekoturizm sektörü kurmak mümkün.

Yerel, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğe dayalı bu dönüşümün maliyeti, Milas’ta var olan iki kömürlü termik santrale bir yılda yapılan 1 milyar TL’nin üzerindeki kapasite mekanizma ödemesiyle çok rahat sağlanabiliyor.

Gerekli tanıtım ve tescil süreçleri uygulanırsa Avrupa Birliği coğrafi işaretli Milas zeytinyağının 100 ton üretimi sekiz katına çıkabilir. Tescilli zeytinyağının yarattığı değer 2021 fiyatlarıyla 4,5 milyon TL’den 60 milyon TL’ye artabilir.

Milas, Türkiye’de zeytin ve zeytinyağının başkenti. Milas 5 bin yıldır insanların yerleştiği, 4000 yıldır diğer bir deyişle Karya Uygarlığı’ndan bu yana zeytincilik yapılan ve zeytinyağı üretilen bir coğrafya.

Türkiye, Avrupa Konseyi Kültür Rotası olarak tanınan Zeytin Ağacı Rotası içinde yer alıyor. Zeytin etrafında şekillenecek yeni ekonomiyle Milas gastroturizme açılabilir.

Kısaca Akbelen sadece basit bir çevre tartışması değil. Burada bir ekonomik gelecek seçimi var:

• Ya kömüre desteği devam ettirerek köylüleri yerinden edecek, uzun dönemde yerel ekonomiyi yok edecek, iklim değişikliğini güçlendirecek ve zeytin tarımını yok edeceğiz.
• Ya da yenilenebilir enerjiye geçiş yapıp, doğayı iyileştirerek, zeytini güçlendirip, turizmi artıtrarak yerel ve ulusal ekonomimizi canlandıracağız.

İkinci seçeneğe destek vermek için hepimiz #AkbeleneDokunma demeliyiz.

Reklam

Almanya’nın linyit köyü Lützerath’da genişletilmek istenen kömür madenine yönelik iklim aktivistlerinin dayanışması bu hafta polis müdahalesi ile karşılaştı, bölgeyi boşaltma çabalarından etkilenenlenlerden biri de Greta Thunberg oldu.

Aslında ikinci defa tutuklanan Thunberg, bölgeye yeniden dönünce tekrardan gözaltına alındı. Thunberg’in bugün içinde serbest bırakılacağı açıklandı.

Güncel haberler için sosyal medya hesaplarımı takip etmeyi unutmayın.

Almanya her ne kadar 2030’da kömüre dayalı elektrik tüketimine son vereceğini açıklasa da Lützerath bölgesinde enerji devi RWE‘nin köy yakınındaki linyit ocağını genişletmek amacıyla köyün büyük bir kısmını satın alması üzerine iklim aktivistleri son iki yıldır bölgede satışa engel olmak ve nöbet tutmak amacı ile sivil işgal uygulamıştı.

Lützerath’ın açık ocak madeni tarafından yutulacak son köy olması bekleniyor. Köyü ‘satın alan’ RWE, bölgedeki kömüre bu kış ihtiyaç duyulacağını savunuyor.

Bölgede bu hafta sonu düzenlenen gösterilerde ise İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg‘ın de aralarında bulunduğu binlerce aktivist, köyün yok edilerek kömür madenine dönüştürülmesine karşı çıkmak üzere bölgeye akın etti.

Thunberg, Alman Yeşiller Partisi‘ni Lützerath’ın yıkımına verdiği destek nedeniyle ve partinin RWE gibi fosil yakıt şirketleriyle anlaşma yapmasının önceliklerinin neler olduğunu gösterdiğini söyleyerek şöyle dedi:

“Burada yerin altında olan kömür, fiyatları hemen düşürmez. Böyle düşünen biri gerçekle bağını koparmıştır.”

Şu an da protestolar devam etmekte ve Alman polisi toplamda 470 eylemcinin köyden çıkarıldığını ama yıkıma devam edilebilmesi için daha birçok yapıdan eylemcilerin çıkarılması gerektiğini açıkladı.

Türkiye’de kişi başına düşen karbon emisyonu artıyor, ama bu böyle olmak zorunda değil.

G20 ülkelerinin iklim eylemlerini karşılaştıran 2022 İklim Şeffaflığı raporuna göre son 5 yılda yenilenebilir enerjinin payı artsa da, fosil yakıt üretimine verilen destekler 2021’de şimdiye kadarki en yüksek seviyesine ulaştı.

Emisyonları artan Türkiye, ise kömür üretimini arttırmak yerine yenilenebilir enerji yoluyla enerji bağımsızlığını güvence altına alma niyetini gerçekleştirebilir, yeni istihdam yaratabilir ve kısmen yüksek fosil yakıt fiyatlarından kaynaklanan mevcut enflasyonu azaltabilir.

View this post on Instagram

A post shared by Görkem Gömeç (@cevrecigeek)

Almanya’ taş ocağından kalma bir gölcük güneş panelleri kurmak için kullanıldı.

Hızlı kurulumu ile dikkat çeken paneller 3 MW elektrik üretebilecek, bu da en az bin eve elektrik sağlama kapasitesine sahip.

Almanya’nın batısında bulunan Haltern kasabasındaki taş ocağına kurulan bu güneş panelinin özelliği modüler bir yapıda olması.

5800 modülün 360 yüzer ayakta taşındığı güneş santrali bu ay sonunda devreye alınacak ve yıllık 1100 ton karbondioksit salımının önüne geçebilecek.

Özellikle Rusya ile yaşanan enerji krizinde bir çözüm olarak gösterilen bu paneller, elektrik üretimi ile fosil yakıtların bağını kırmaya çalışıyor.

Bu şekilde atıl su kaynakları üzerine kurulacak güneş enerjisi panelleri aslında daha çevre dostu ve hızlı modüler kurulumu ile de düşük maliyetli.

Almanya’da su kaynakları üzerine kurulabilecek güneş enerjisi santrallerinin potansiyelinin 20 GW olduğu belirtiliyor.

Kaynak: WEF

İklim krizinin bölgemizdeki etkileri ve yanlış su kullanımı yüzünden, Türkiye genelindeki nehirlerin neredeyse tamamında suyun akış hızı yüzde 70’lere varan oranda düştü, göllerin ise yüzde 60’ı kurudu.

Su Politikaları Derneği tarafından hazırlanan, “Göller ve Sulak Alanlar Eylem Planı 2017-2023” raporunda özellikle Van, Tuz, Manyas, Mogan, Sapanca göllerindeki ciddi sorunlara dikkat çekilmiş.

300’e yakın irili ufaklı gölün yüzde 60’ının kuruduğunu belirten rapor; Türkiye’nin bir zamanlar beşinci büyük tatlı su gölü olan Akşehir Gölü tamamen kuruduğuna ve kış aylarında bir su birikintisi haline geldiğine dikkat çekiyor.

Buna ek olarak, özellikle gıda üretimindeki su ayak izimize dikkat çekilmiş. Tarımdaki su kullanımının %38’inin tahıl üretimi için kullanılıyor, buna rağmen, çöpe giden gıdaların büyük bir kısmı ekmek olarak belirlenmiş.

Uzmanlar, Türkiye’de çöpe giden gıda ürünleri üzerinden, her yıl israf edilen 26 milyon ton gıda miktarı nedeniyle aynı zamanda 26.6 milyar metreküp suyun israf edildiğini belirtiyor.

Bu miktar Keban Barajı’nın aktif depolama hacminden fazla olduğuna dikkat çekiliyor.

Yine de tatlı su kaynaklarının %70’inden fazlasını tüketen tarımda, vahşi sulama yerine damla sulama ile %90 civarında su tasarrufu yapaliyoruz.

Uzmanlar Ergene, Büyük Menderes, Sakarya, Kızılırmak başta olmak üzere tüm su kaynakları belli oranlarda kirlendiği ve debisinin değiştiğini belirtiliyor.

Bu bölgedeki çiftçiler ise geçmişte 20 metre derinden yeraltı suyu çekerken, günümüzde 200 metreden su çekmek zorunda kaldıklarını söylüyor.

Maalesef, uygulanmayan eylem planları ve denetimsizlik Türkiye’nin zaten iklim krizinden dolayı uzayan kuraklık sürecini yine felaket seviyesine çekiyor.

Bu konuda ciddi adımlar atılmazsa, gıda krizi daha da derinleşecek, gıda fiyatları daha da artacak ve tarım sektörümüz yok olacak.

Hemen, ŞİMDİ harekete geçmemiz lazım.

Son iki gündür kuvvetli sağanak yağış alan Karadeniz Bölgesi’nde birçok ilde sel ve su baskınları oldu. Kastamonu ve Sinop’ta toplam 38 kişi hayatını kaybetti.

Maalesef bölgede tehlike devam ediyor. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan bilgilere göre Rize, Ordu, Giresun, Trabzon ve Artvin çevresinde kuvvetli ve sağanak yağış beklendiğini duyurdu.

Ama asıl öne çıkan yangınlarda olduğu gibi bölgedeki bilgiye ulaşım oluyor. Bölgedeki insanlar ölü sayısının çok daha fazla olabileceği, özellikle kayıp insan sayısının sayısının yüksek olduğunu belirtiyor.

Buna ek olarak Bozkurt ilçesindeki HES kapaklarının patladığı, tomrukların köprüleri tıkadığı ve felaketten kısa süre önce yapılan anonslarla halkın yanlış yönlendirildiği öne sürülüyor.

Doğma büyüme Bozkurt’lu olduğunu söyleyen 26 yaşındaki kardeşimiz Kübra Çelik’le yaptığımız instagram yayınında kendisi yaşanan felaketten kısa süre önce HES’te çalışanların polisi ve yöre halkını arayarak insanları uyardığını söyledi. Yayının tamamı instagram hesabımda kayıtlı. pic.twitter.com/XJF6dSUgTq

— Kaan Sekban (@KaanSekbann) August 13, 2021

Ezine Çayı’nın üzerinde kurulu iki Hidroelektrik Santrali (HES) bulunuyor. Bozkurt ilçesi yakınlarındaki Ebru Regülatörü ve HES’i. Berke Elektrik Üretim A.Ş. tarafından işletilen HES, Kastamonu’daki en büyük enerji santrali.

HES’ler ile ilgili iddiaları Kastamonu Valiliği, Çarşamba günü Twitter hesabından yaptığı açıklamayla yalanladı.

Bu iddiaların araştırılması oldukça önemli. Ama her zaman olduğu gibi hep bir felaketen sonrasını konuşmaktayız.

Şu an konuşmamız gereken iklim krizi ve HES’ler ile beraber bölgede sel riskinin artacağına yönelik uyarılara rağmen, akarsu yataklarına setler çekilerek buraya inşaata açan mantık olmalı.

Kamuya açık kaynaklardan gelen bilgilere göre Kastamonu ve çevresinde yaşanan sel felaketi tarihimizin en büyük iklim felaketi olarak yazılacak. #Bozkurt ilçesi, köyler… Kimse felaketin boyutlarını daha net olarak çizebilmiş değil.

— Koray Doğan Urbarlı (@Urbarli) August 13, 2021

Yeşiller Partisi eş sözcüsü Koray Doğan Urbarlı kamuya açık kaynaklardan gelen bilgilere göre Kastamonu ve çevresinde yaşanan sel felaketi tarihimizin en büyük iklim felaketi olduğunu belirtiyor.

Maalesef IPCC raporunda da belirtildiği üzere bu felaketlerin artması söz konusu, artık politik olarak harekete geçip, insan, hayvan ve doğayı tehlikeye atacak şekilde yapılan projelere dur dememiz lazım.

Yoksa kayıplarımız çok daha büyük olacak.

Antalya’nın Manavgat ve Akseki ilçeleri, Muğla’nın Bodrum, Marmaris, Milas ve Köyceğiz ilçeleri, Adana, Osmaniye, Kilis, Mersin, Kayseri, Kütahya… Türkiye son 48 saatte çıkan yangınlar ile binlerce hektarlık ormanlarını, canlarını, canlılarını kaybediyor.

Manavgat’ın farklı noktalarında dün öğle saatlerinde çıkan ve rüzgarın da etkisiyle kısa sürede yayılan orman yangını hala devam etmekte.

Manavgat’daki yangına ek olarak dün Adana’da 22 noktada çıkan yangınlar rüzgarın etkisi ile dev bir alana yayılmaya başladı. Bunların 20’sinin gün içerisinde kontrol altına alınsa da Kozan’daki yangın kontrol altına alınmaya çalışılıyor.

Bugünde de daha dünkü yangınlar kontrol altına alınmadan Muğla’nın Bodrum, Marmaris, Köyceğiz ve Milas ilçelerinde de yangınlar çıktı. Sebebi bilinmeyen yangınlara müdahale devam etmekte.

Bu yangınlara ek olarak Mersin, Kayseri, Kütahya ve Osmaniye’de çıkan yangınlar kontrol altına alınmış durumda.

Bölge savcılıkları çıkan yangınlar nedeni ile soruşturmalar başlatmış durumda. Bununla beraber uzmanlar yangınlara müdahale konusunda yetersiz araç olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye’nin geniş kapasitesi ile helikopterlerden daha etkili olan sadece 3 yangın uçağı var. Bu sayı kendi başına zaten az olsa da şöyle düşünelim bir de:

Türkiye’nin 1/6’sı büyüklükte Yunanistan’ın 38 yangın söndürme uçağı var.

Artan kuraklık ile beraber son yıllarda orman yangınlarının sayısı, yanan alan miktarı ve yangın başına yanan alan miktarı artmış durumda.

Bartın Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erdoğan Atmış, Yeşil Gazete’ye yaptığı açıklamada şu anda çıkan yangınların yüzde 51’inin sebebinin bilinmediğine dikkat çekiyor.

Atmış, giderek parçalanan ve içerisine insan giren ormanların yangın riskinin de arttığının altını çiziyor. Atmış, ülke genelinde bu tarz amaçlarla tahsis edilen orman alanı yaklaşık 700 bin hektara ulaştığını belirtiyor.

Artan kuraklık, artan sıcaklık ve artan insan riski ama bir türlü artmayan müdahale araçları ile Türkiye’nin gelecekte ciğerinin daha çok yanacağı neredeyse kesin.

Plastik geri dönüşüm sektörünün lobi çalışmalarına, Ticaret Bakanlığı’nın etilen polimer atık ithalatını yasaklama kararı 6 gün dayanabildi.

Avrupa Birliği’nin plastik yasağını bile ekonomik savaş olarak tanımlayan plastik lobisi, bu yasak için de boş durmadı ve Avrupa’nın çöpünü hammadde adı altında paketleyerek süslemeye devam etti.

Sürekli yangın çıkan plastik geri dönüşüm merkezlerine devlet tarafından rekor cezalar kesilmesine rağmen, sektör bir şekilde kendisini satabildi.

Dünya Gazetesi’nden Merve Yiğitcan’ın haberine göre hazırlanan taslakta yasağın kaldırılacağı ancak denetimlerin artırılacağı belirtildi. Tedbirlerin başında mevcut 1350 geri dönüşüm firmasının tüm lisanslarının yeniden gözden geçirilmesi geliyor.

Atık ithalatında suistimalin önüne geçebilmek için de teminat mektubu zorunluluğu geliyor. Ton başına 100 TL şartının olacağı iddia edilen teminat mektubu ile aynı zamanda merdiven altı firmaların da engellenmesi planlanıyor.

Türkiye'de son yıllarda geri dönüşüm tesislerine her geçen gün bir yenisi ekleniyor. 2020'de toplam 65 geri dönüşüm tesisinde çeşitli sebeplerle yangın çıkarken sadece bu yılın ilk 6 ayında 69 tesis yandı@HaberGlobal@gokhankamm @MikropArasGrubu https://t.co/uYkQ6SByGM pic.twitter.com/HRoA7Soodu

— Plastik ve Geri Dönüşüm Fabrika Yangınları (@geridonusyangin) July 6, 2021

Yeşil Gazete’ye gelişmeleri yorumlayan Sedat Gündoğdu ise “Plastik atık yasağının kaldırılması yönündeki çalışmalar, belirleyicinin tüccarlar olduğu anlamına geliyor” dedi.

Mikroplastik Araştırma Merkezi’nin kurucusu Prof.Dr. Sedat Gündoğdu, plastik atık sektöründe 20-30 büyük firma olduğunu dile getiriyor ve bu taslak ile küçük geri dönüşümcülerin de lisanslarının kaldırılacağını belirtiyor.

Bununla beraber çöp ithalatını kontrol etmek neredeyse imkansız. Bu süreci denemeye çalışan Çin, Malezya, Endonezya gibi ülkeler ya bu süreci tümden yasakladılar ya da atıklara ciddi limitler getirdiler.

INTERPOL yani “”Uluslararası Polis Komisyonu” bile suç örgütlerinin plastik atık ticaretine sızmak için gönderimleri yasadışı olarak farklı rotalara kaydırdıklarını ve yetkilendirilmemiş atık yönetimi yöntemleri kullandıklarını da belirtiyor.

Rapora göre, plastik atıkları büyük oranda yanlış yönetilirken INTERPOL tarafından analiz edilen 257 ticaret rotasının 52’sinde sorunlarla karşılaşılıyor.

Türkiye’denin getirdiği polietilen yasağı bu devasa çöp yığınını kontrol almak için oldukça mantıklı bir adımdı. Çünkü, kontrolsüz bir şekilde ilerleyen bu sektör, son 10 yılda çöp ithalatı yüzde 7 bin 300 oranında arttı.

Türkiye'ye akan Avrupa çöp seli nasıl mı başladı?

İlk hikaye 2019 Eylül ayında patlak verdi. İzmir Kemalpaşa'da usülsüz yollarda İtalya'dan “plastik atık” kodu ile ithal edilen 500 ton çöp bir evin bahçesinde bulundu .

Bir çoğu kırmızı kategorideydi.https://t.co/hifbq6Dt0Y

— Dr. MeMo (@sevirem) May 2, 2021

Yasaklardan önce, yıllık 600 bin ton ile yani günde 213 kamyonluk atık ile Türkiye, Avrupa’dan yapılan atık ihracatının en büyük alıcısı konumundaydı.

Bu yük ise kırpıkların baraj kenarına döküldüğü, evlerin depo gibi kullanıldığı, Çukurova güneşi altında plastiklerin kaderine bırakıldığı fotoğraflara yol açıyordu.

Bakalım bu düzenleme ile ne olacak, daha kendi çöpümüzün %10’unu bile düzgün geri dönüştüremiyorken, 450 milyonluk Avrupa Birliği’nin çöpünü ne yapacağız.

Berlin Eyalet Senatosu tarafından kabul edilen “Güneş Yasası” ile şehirdeki binaların çatılarında güneş enerjisi kurulumu yapılması zorunlu hale geldi.

Berlin Senatosu, 1 Ocak 2023 tarihinde yürürlüğe girecek uygulama ile kullanılabilir alanı 50 metrekarenin üzerinde olan yeni binaların çatılarının güneşten elektrik üretimi için kullanılması zorunlu kılıyor.

Mevcut binalarda ise eğer büyük çaplı yenilemeler yapılacaksa, projelere güneş enerjisi kurulumu dahil edilmesi gerekecek.

Güneş Yasası, kurulumları iki daireli apartmanlarda 3 kW, ikiden fazla daireli apartmanlarda 6 kW, konut dışı binalarda ise 6 kW ile sınırlıyor.

Embed from Getty Images

Basit bir hesaplama ile, 6 kW’lık güneş panelleri günde 20 kW/saat civarında elektrik ürettiğini ve bunun da 2 yatak odalı bir dairenin günlük tüketimine eşit olduğunu söyleyebiliriz.

Yapılacak yatırımların üreteceği elektriği hem alım garantisi veriliyor hem de 15.300 Euro’ya kadar destek sağlanıyor.

Berlin’in halihazırda sadece çatılarından ürettiği 100 MW’lık bir güneş enerjisi üretimi var. Şehrin 530 bin çatısındaki potansiyel ise 4,4 GW civarında, bu da tüm şehrin elektriğinin %25’ine denk geliyor.

Ciddi bir potansiyele sahip projenin güneşli gün sayısı 70 gün olan ve Gi Şehir lakaplı Berlin’de yapılması, akıllara Türkiye’yi de getirmiyor değil.

Örnek olarak 11 milyon binaya sahip İstanbul’da yılda 126 gün güneşli geçmekte. İçinde 2 milyon konut bulunan ve sert kışları ile bilinen Ankara’nın bile güneşli gün sayısı 103 gün civarında.

Buradaki potansiyeli görmemek imkansız.Türkiye’de her ne kadar binalar için yapılacak güneş enerjisi yatırımlarında lisans aranmasa da, geri alım garantisi ve devlet yardımları sistemleri karmaşık ve yeterli değil.

Türkiye yıllarca kirlettiği denizlerinde fosil yakıt arayarak durumu daha da kötüye götürme riskini artırıyor, ama potansiyeli Almanya’nın iki katı olan güneş enerjisini göz ardı ediyor.

Artık doğaya karşı hareket etmenin zamanı geçti, şimdi yüzümüzü güneşe dönme zamanı.

Yapılan son bir araştırma, nehirlerden denize sürüklenen çöpün yüzde 16’sının Türkiye kaynaklı olduğunu gösteriyor. Bu pay ile Türkiye ülke başına en büyük orana sahip

Cadiz Üniversitesi tarafından yönetilen Avrupa genelindeki bir araştırma, Türkiye’nin ardından İtalya 11,3’le ikinci, İngiltere yüzde 8,4’le üçüncü ve yüzde 8,21’le İspanya dördüncü sırada gösteriyor.

Araştırma denizlerdeki kirliliğin büyük bir bölümünün plastikten ve tek kullanımlık yemek ve içecek çöpleri kaynaklı olduğuna dikkat çekiyor.

Reklam

Bulunan çöplerde ilk üç sırada plastik torba, plastik şişe, yemek kapları ile plastik çatal bıçaklar bulunuyor.

Daha sonra ise balıkçılık kaynaklı sentetik ip ve balıkçılık techizatları var. Maalesef geri dönüşüm oranı yüksek olan cam şişe ve kutu içecekler de bu çöplerde ciddi bir paya sahip.

Türkiye’nin başını çektiği bu çöplerde çöp ithalatının payı olduğunu ve hatta ilk sıradaki sorun olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Greenpeace Akdeniz, Nisan 2021’de açıkladığı raporunda Türkiye’nin 2020 yılında da Avrupa’dan en çok plastik atık alan ülke olduğuna dikkat çekmişti.

Rapora göre geçen seneye kıyasla plastik atık ithalatında yüzde 13 artış gerçekleşti ve her gün 241 kamyon dolusu plastik atık Türkiye’ye geldi.

Buna ek olarak çöplerde, pandemi döneminde artan yemek siparişleri ve onların getirildiği plastik kapların da payı yüksek.

O yüzden deniz sağlığını konuştuğumuz şu günlerde, sorunu sadece vakumlamakla kalmayıp, kaynağında sorunları yasaklamamız gerek.

Çöp ithalatında lobi çalışmalarına rağmen probleme çözüm gelmiş gibi, şimdi bir sonraki adımımız Avrupa Birliği’nde de yakın zamanda devreye girecek tek kullanımlık plastik yasağını Türkiye’ye uygulamak olmalı.

Marmara’yı Kasım ayından beri etkisi altına alan deniz salyası, son günlerde Karadeniz’e ve Ege’ye doğru yöneldi.

Deniz salyası ilk olarak Ordu’nun Fatsa ilçesinde bulunan Yalıköy Limanı‘nda görüldü. Deniz salyası, balıkçıların ihbarı ile belediye ekipleri tarafından deniz yüzeyindeki kirliliği temizlendi, ama deniz altındaki risk devam ediyor.

Bunun sebebi ise de aynı Marmara gibi Karadeniz’in de kapalı bir deniz olması. Fatsa Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Aydın, Karadeniz’e akan evsel ve tarımsal atıkların yanı sıra sanayi, kanalizasyon gibi atıkların denizi kirlettiğini belirtiyor.

Deniz salyası (müsilaj) Karadeniz'de de gözlemlendi. Fotoğraflar Ordu, Fatsa'dan ! pic.twitter.com/uFTdGeqKXr

— Hava Forum (@HavaForum) June 7, 2021

Aydın, özellikle azot ve fosfat kirliliği devam ederse, belki Marmara kadar yakın bir zamanda değil yarın öbür gün, Marmara’ya benzer bir felaketin Karadeniz’i beklediğini belirtti.

Marmara ve Karadeniz’den sonra ise deniz salyası Ege Denizi’ne doğru ilerken görüldü.

Uzmanların, 15 metre kalınlığında bir kütle olarak Ege’ye hareket ettiğini açıkladığı müsilaj tabakası gökyüzünden görüntülendi. Denizin dibinde ve içindeki canlıları yok edeceği ifade edilen salyanın İzmir Körfezi‘ne ulaşma ihtimali bulunuyor.

Maalesef bu haberleri, iklim değişikliği ve küresel ısınma devam ettikçe, tarımda gübre ve pestisit kullanımı kontrolsüz şekilde yapıldıkça ve arıtmamız istenilen seviyeye gelmedikçe duymaya devam edeceğiz.

Sorunun ne olduğunu yıllardır biliyoruz aslında, artık harekete geçmenin zamanı geldi de geçiyor.

Burdur’da ‘Türkiye’nin Maldivleri’ olarak görülen Salda Gölü’nde devam eden Millet Bahçesi projesi, eşsiz beyaz renkteki kumların rengini değiştirdi.

ANKA haber ajansının görüntüleri, göl çevresinde Millet Bahçesi için yapılan bungalov prefabrik evler etrafındaki alanda bulunan kumların renginin beyazdan, griye değiştirdiğini görüntüledi.

Bununla beraber park alanı dışında bulunan ve insan eli değmeyen alanlar rengini korumuş.

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

Uzmanlar bölgenin halkın yararı için açılması gerektiğini ama bunun daha çok gözlem alanı veya ciddi anlamda kısıtlanmış bir ziyaret alanı olarak yapılmasını tavsiye etmekte.

Gölün hemen etrafına kurulan prefabrik bunglovlar ise bu endemik ve nazik dengeyi ciddi anlamda bozmakta. Ayakkabıyla bile girilmemesi tavsiye edilen alana inşaat araçları girmiş durumda.

Maalesef, çevre koruma bilincini bu alanları rant ve kâr kazanılması gereken yerler olarak gördükçe, Türkiye’nin kendine özgü alanlarını birer birer kaybetmeye devam edeceğiz.

Dev petrol şirketleri bu Çarşamba günü ardarda gelen kararla ile tarihi değişiklikler yapmak zorunda kaldı.

Chevron ve Exxon aktivist yatırımcıların kararı ile, Shell ise yasal olarak karbon ayak izlerini yakın gelecekte küçültme yolunda.

Shell

Her şey Çarşamba sabahı Hollanda’dan gelen bir haber ile başladı. Hollanda’dan bir mahkeme, İngiliz-Hollanda şirketi Royal Dutch Shell’i “tehlikeli iklim değişikliğine” sebebiyet vermekle suçlu buldu.

Mahkeme, 2030 yılına kadar şirketin, dağıtıcılarının ve müşterilerinin karbondioksit salımını 2019 seviyesine göre %45 oranında azaltmasına karar kıldı.

Friends of The Earth Hollanda ve 17 bin vatandaşın açtığı bu davada, küresel karbondioksit salımının %3’ünden sorumlu bu şirketin verdiği zararların durdurulması talep edilmişti.

Shell geçtiğimiz ay 2030 yılına kadar ürünlerinin karbon “yoğunluğunu” %20 azaltacağını ve 2050 yılında net sıfır emisyona ulaşacağını taahhüt etmişti.

Ama mahkeme, Shell’in bu girişimlerini yeterli bulmadı ve şirketin gerçek karbon ayak izini küçültmek yerine sosyal girişimlere odaklandığını belirtti.

Shell mahkemenin bu kararını “üzücü” bulduğunu belirtti ve temyize gideceklerini belirtti.

Ama Hollanda mahkemesinin verdiği bu karar ve direkt olmasa da Fransa ve Almanya’da hükümetlerin hedefleri Shell’in karbondioksit salımını azaltması gerçeğini değiştirmiyor.

Exxon Mobil

Shell kararından saatler sonra ise Exxon Mobil kendi hissedarlarına karşı bir savaş kaybetti.

Engine No 1 isimli uzun dönemli kazanç hedefli ve aktivist yatırımcı grubu, aralarında dünyanın en büyük yatırımcı şirketi BlackRock’ın da bulunduğu ve toplamda çoğunluğa ulaşan diğer hissedarlar ile Exxon’da karar alma yetisine sahip oldu.

Bu yatırımcı grubu, Exxon’un iklim değişikliğine sebebiyet veren yatırımları ile uzun dönemli yatırımları tehlikeye attığını belirtiyordu.

Artık karar verme yetisine sahip Engine No:1 Exxon’da düşük karbonlu gelecek için yeni bir yol çizeceğini belirtiyor.

Şirketin bir önceki CEO’su Rex Tillerson’un Donald Trump hükümetinde Dışişleri Bakanı olduğunu düşündüğümüzde, bu yeni bir yol taahhütü oldukça hayırlı duruyor.

Chevron

Chevron’un yıllık toplantısı da benzer bir değişime sahne oldu. Toplantıda %61 çoğunluk ile geçen bir öneri ile, şirketin petrol, doğalgaz ve diğer sattıkları ürünlerdeki seragazı salımını azaltması kararlaştırıldı.

Hollandalı aktivist ve çevreci yatırımcı grup Follow This’in önerisini masaya yatıran uluslararası şirket, kendilerini de şaşırtarak bir yatırımcı ayaklanması ile karşı karşıya kaldı.

Şirketin bundan sonra alacağı kararlar ile hem yenilenebilir enerjiye yönelik yatırım yapması hem de geçmiş ürünlerinin karbon ayakizini düşürmesi bekleniyor.

Açık konuşalım gerçekten hepimizi şaşırtan bir Çarşamba oldu, Özellikle aktivist yatırımcıların bu şekilde güçlenmesi gelecek için de oldukça iyi bir haber.

Dünyanın en büyük fosil yakıt şirketlerinden üçünün birden böyle bir değişiklik kararı alması ve karar alması sağlanması çevreciler için büyük bir başarı.

Ama şimdiden diyelim, bu daha başlangıç, mücadeleye devam!

Paris İklim Anlaşması’nın beşinci yılına ve yenilenme sürecine girmeden önce, ülkelerin açıklamalarına göre 2 derecelik küresel ısınma sınırından hala oldukça uzağız.

ABD’de düzenlenen İklim için Liderler Zirvesi’nde yeni açıklanan ve bir kez daha yenilenen hedefler üzerinden Climate Action Tracker – CAT (İklim Eylemi Takibi) yeni bir rapor hazırladı.

Bu rapora göre, yeni hedefler ile küresel ısınma 2,4 derece civarında olacak. Bu ısınma Paris İkim Anlaşması hedefinden uzak olsa da, geçtiğimiz yıla göre 0,2 derece daha yakın.

Climate Action Tracker ülkelerin güncellenen taahhütlerine göre küresel ısınmanın 2,4 derecenin altında kalabileceğini hesapladı. İyimser tahmin ise kötünün iyisi kabul edilen 2 derece. Hala umut var ama Paris Anlaşması’nın ilk hedefi 1,5 dereceden de uzağız. pic.twitter.com/mYjMRnmcY3

— Ekosfer (@ekosferorg) May 10, 2021

CAT’e göre iyimser politikalara göre yani ülkelerin net sıfır karbon hedeflerini ve iklim politikalarını tam uygulayacağını düşünürsek, 2100’e kadar küresel ısınmayı 2 dereceye indirebiliyoruz.

Ülkelerin artık daha yakın tarihlere sera gazı azaltım hedefleri vermeleri pozitif karşılansa da, aslında ilk küresel ısınma limitimiz olan 1,5 dereceye hızla yaklaşıyoruz.

Gezegenimiz şu an sanayileşme öncesine göre 1,2 derece daha sıcak. Yani ilk limitimizi aşmaya 0,3 derece kaldı.

Buna ek olarak biliminsanları gezegenimizin bazı “geri dönülmez noktalarına” giderek yaklaştığımız konusunda da uyarıyor.

Belirli doğal süreçlerin geri döndürülemez hale geldiği eşik sıcaklıklar, metan salımına ve aşırı ısınma etkileri yaratmaya neden olacak permafrostun erimesi gibi “dönülmez nokta” gibi gerçekler 2100’den önce gerçekleşebilir ve biliminsanları sonrasında her şeyin değişeceğini belirtmekte.

O yüzden ivedilikle politikalara uyum ve geliştirme tamamlanmaz ve biz aheste bir şekilde ilerlersek gezegenimizin sınırlarını zorlayacak bir dönem bizi bekliyor.

Ve bu belirsizliklerin ve kaosun kol gezdiği bir bölge…

Astımlı çocuk olarak adlandırılan Marmara Denizi son bir kaç gündür deniz salyası (müsilaj) ile mücadele etmekte.

Deniz ve hava sıcaklığının artması ile artan bakterilen oluşturduğu yapışkan ve sümüksü bir yapı olan deniz salyası, İstanbul, Yalova, İzmit Körfezi, Çanakkale, Balıkesir kıyılarından sonra Mudanya kıyılarına da vurdu.

Süreç her ne kadar ekolojik olsa da sebepleri yine insan kaynaklı. DOĞADER, nüfusun oldukça yoğun olduğu bu bölgelerde, denizin bir atık deşarj alanı olarak kullanıldığını belirtiyor.

Türkiye nüfusunun üçte birine ev sahipliği yapan Marmara Bölgesi hem evsel hem de sanayi atıklarıyla mücadele etmekte. Düzgün arıtılmayan bu atıklar zaten sıkıntılı bir yapısı bulunan Marmara Denizi’ni daha çok strese sokuyor.

Marmara’nın bu sıkıntılı yapısını inceleyen Prof. Cemal Saydam, Marmara Denizi’nin “doğuştan” oksijen sorunu çektiğini belirtirken, Marmara’yı astımlı bir çocuğa benzettiğini belirtiyor.

Kendi organik yükü ile başedemeyen, şu anki nüfus yoğunluğu ile içinde deniz salyası beliren Marmara Denizi’ne Kanal İstanbul gibi bir proje yapmak yerine daha da rahatlatmak lazım.

DOĞADER, sorun çözüm için bir an önce bölgedeki aşırı sanayileşme ve kentleşmeye uygun arıtma tesislerinin kurulması ve Marmara Denizi’ni kirletecek her türlü atığın sadece biyolojik değil kimyasal arıtmaya da tabi tutulması gerektiğini belirtiyor.

Bununla beraber şu anda ve ileriki kısa dönemde deniz salyası oluşumuna kesin bir çözüm yok.

Uzmanlar, Marmara’yı ancak uzun dönemde kirlilik kaynaklarını azaltarak ve üstüne Kanal İstanbul gibi yük bindirmekten kaçınarak kurtulabileceğimizi belirtiyor.

Dereler, göller ve bataklıklar ABD’de bir ilçenin kararından sonra, bulundukları eyalete üzerlerindeki inşaatı durdurmaları için dava açtı.

Kulağa oldukça garip gelse de, ABD’nin Kaliforniya’da bulunan Orange idari bölgesi (ilçesi) su kaynaklarına haklar tanımaya karar verdi.

Bu karar ile, “su yollarının” var olma, akma, kirlilikten korunma ve sağlıklı bir ekosisteme sahip olma hakları olduğuna karar verildi. Karar aynı zamanda kendileri adına vatandaşların dava açma hakkını da tanıyor.

Aslında böyle bir karar ilk değil, daha önce de Ekvador, Uganda’a benzer kararlar alınmış, Hindistan ve Bangladeş’de doğa adına davalar açılmıştı.

ABD’de ilk olan bu davada ise Wilde Cypress ve Boggy Dereleri, Crosby Island Bataklığı, Hart ve Mary Jane gölleri haklarını arıyor.

Üzerilerine bir inşaat şirketi tarafından yapılacak projede 46 hektarlık (~60 futbol sahası) alanın yok olacağını ve kirleneceklerini belirten doğal alanlar, haklarını ararken aynı zamanda insanların da su kullanım hakkını engelleyeceğini belirtiyor.

Doğal alanlar için davayı açan, Chuck O’Neal banliyo gelişimi yüzünden bu alanların yeterince zarar gördüğünü artık seslerini kazandıklarını ve bunu duyurucaklarını belirtti.

Eyalet kurulduğundan beridir benzer gelişmeler için 3,5 milyon hektardan daha fazla alanın yok olduğu belirtiliyor. Yasal uzmanlar davanın her iki yöne de gidebileceğini belirtiyor.

Ekvador’daki yasal süreçte, Vilcabamba Nehri üzerine yapılacak proje iptal edilmiş, Hindistan’da ise Ganj ve Yamuna nehirlerine yasal haklar tanınmıştı.

Türkiye’de de İkizdere ve İkizköy’de tam kapanma fırsat bilinerek doğal alanlar yok edilmekte.

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

İkizdereli kesilmiş ağaç dallarını sırtına yüklemiş bir kadının sözleri ise bize bu kararların önemli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor:

“Bunun yaprağı, bunun gözyaşı kaşığınıza değecek.”

Bizde bir gün benzer kararların alınması dileği ile…

Greenpeace Türkiye’nin 2020 yılında da Avrupa’dan en çok plastik atık alan ülkesi olduğunu açıkladı. Geçtiğimiz yıl her gün ortalama 241 kamyon dolusu plastik Türkiye’ye giriş yaptı.

Türkiye’nin plastik atık ithalatı geçtiğimiz yıla göre yüzde 13 artış gerçekleştirdi. Son 16 yılda ise Avrupa’dan Türkiye’ye gelen plastik atıklar 196 kat arttı.

Peki bu plastikler ne oluyor diye sorarsanız, maalesef ciddi bir kısmı Adana’da doğaya atılıyor. Çukurova Üniversitesi’nde görevli Doç. Dr. Sedat Gündoğdu özellikle bu konuda takip edilmesi gereken önemli kişilerden biri.

Geçen hafta Ömer Çelik tarafından yapılan açıklama ve uyarı bile fayda etmedi. Çöpler dökülmeye ve sessiz sedasız kaldırılmaya devam ediliyor Adana'da! Lokasyon yine Küçükçıldırım köyü. Yerli yabancı çöp karışık.

"Sektöre mal etmeyelim lütfen"ciler de burada mı? pic.twitter.com/xVxDaBNxQM

— Sedat Gundogdu (@gundogdu_sedat0) April 26, 2021

Mikroplastik konusunda önemli çalışmalara imza atan Gündoğdu, hem bu atıkları takip etmekte hem de bazı geri dönüşüm tesislerinin işlediği suçları belgelemekte.

Türkiye, Avrupa plastik atık ihracatının yüzde 28’ini karşıladı. Son 5 yılda ülkemize en fazla atık gönderen ülkeler ise şöyle:

1. İngiltere (209,642 ton)
2. Belçika (137,071)
3. Almanya (136.083)
4. Hollanda (49.496)
5. Slovenya (24.884)

Antarktika’da 2017 yılında kopan ve ayrıldığında yaklaşık 6.000 km2’lik bir alanı kaplayan A68 adlı buzul artık yok.

A68, Antarktika Yarımadası’nın kenarındaki Larson C Buz Sahanlığı’ndan doğdu ve bir yıl boyunca neredeyse hiç hareket etmedi.

Ancak daha sonra kuvvetli akıntılar ve rüzgarlar sebebiyle kuzeye doğru sürüklenmeye başladı.

Öte yandan, geçtiğimiz yıl İngiltere Savunma Bakanlığına ait bir nakliye uçağının çektiği görüntülerde, dünyanın en büyük buz dağının son 3 yılda 1800 kilometrekare eridiği görülmüştü.

Buz dağındaki çok sayıda çatlağı ve su altında uzanan tüneller, normalde daha uzun bir süre daah tek parça kalması beklenen buzulun sonu oldu.

Giderek artan okyanus suyu sıcaklıkları, daha ılık rüzgarlar ile de birleşince, İstanbul’dan daha büyük bu buz kütlesi 5 yıl içinde eridi.

Biliminsanları buzulların erime hızı konusunda ortada bu kadar çok değişken varken maalesef kesin bir şey söyleyemiyor ama şuna eminiz ki A68 gibi bir devin 5 yılda erimesi iyi bir haber değil.

Fransız Parlamentosu’nda yapılan bir oylama ile karbon emisyonlarının düşürülmesi amacıyla trenle iki buçuk saatten az bir sürede kat edilebilecek mesafedeki iç hat uçuşlarının kaldırılması teklifi kabul edildi.

Yasağın arkasında Fransa’da karbon emisyonlarını 2030’da 1990 yılı seviyelerine göre yüzde 40 azaltma hedefi var.

Fransa Sanayi Bakanı Agnes Pannier-Runacher, havacılık sektöründen gelen ve ‘bazı iç hat uçuşlarının yasaklamanın sırası olmadığı’ yönündeki eleştirileri reddetti.

Bununla beraber oylama, Paris’in, ulusal havayolu şirketi Air France’ın 4 milyar euroluk kaynak sağlanarak yeniden sermayelendirilmesine katkıda bulunacağını açıklamasından birkaç gün sonra geldi.

Pannier-Runacher bu yöndeki eleştirilere kurtarma paketi ile iklim tasarısı arasında herhangi bir çelişki olmadığını dile getirerek reddetti.

Açıkçası kafanı biraz karıştı ise herkes aynı şekilde hissediyor merak etmeyin.

Analistler, hava trafiğinin 2024’ten önce, salgın öncesi seviyelere dönmeyebileceği tahmininde bulunuyor. %15’i Fransa devletinin elinde bulunan Air France’a yardım aslında burada çalışanlar adına yapılmış gözüküyor.

Yine de Paris İklim Anlaşması ve Avrupa’nın Yeşil Mutabakat süreci ile başlayacan süreçte böyle kafa karıştırıcı durumlar olmaya devam edecek gibi.

Çünkü, daha yeşil bir dünya yaratmaya çalışırken, adil bir dünyayı da korumak istiyorsak; geçiş sürecinde olan kurumlara devlet yardımları oldukça önemli.

Ama bu yardımların doğru bir şekilde kullanılması için de ciddi bir denetleme süreci de zorunlu.

Ne diyelim, heyecanlı bir gelecek bizi bekliyor.

TBMM Küresel İklim Değişikliği Araştırma Komisyonu’nda sunum yapan Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Mehmet Emin Birpınar, “bu saatten sonra dünyadaki bütün bankalar, özellikle iklim dostu olmayan projelere destek vermeyeceklerini, hatta işte, sınırda karbon ticareti meselesinde, ülkenin ihracatının sıkıntıya gireceğini” kabul etti.

Bakan Yardımcısı Birpınar her ne kadar bunları “ekonomiyi bozacak” şeyler olarak görse de, açıkçası kendisinin bu açıklaması iklim aktivistlerinin yüzünü biraz da olsa güldürecek bir haber.

Zira küresel ekonomide iklim dostu olmayan projelere destek bulmanın zorlaştığını devletler seviyesinde duymak, yıllardır süren baskıların işe yaradığını gösteriyor.

Aslında bu durum ekonomiyi bozmak yerine Türkiye’nin topraklarında bolca bulunan güneş ve rüzgar gibi enerjilere yatırımı arttıracaktır.

Bu da dışarıya %80’ler oranında bağımlı olduğumuz fosil yakıtlardan uzaklaşmak için büyük bir şans.

Birpınar, Türkiye’nin bu durumu analiz ettiğini ama bundan sonra bu bu sistemin içerisinde olmazsak, karar mekanizmalarının çoğundan yararlanamayacağını da belirtti.

Birpınar hatta Türkiye’nin Paris Anlaşmasına girmemesi durumda ekonomimizin daha büyük zarar görebilme riski olduğunun da altını çizdi.

Türkiye’nin bir şekilde karbon nötr hedefi koyması gerektiğini belirten Birpınar, açıklamasında bu hedefi tutturmak konusunda çok da güven verecek açıklamalar yapmadı.

Birpınar’ın tam açıklamasını BBC Türkçe’de okuyabilirsiniz. Ben de Salı günü Aposto bülteninde Türkiye’nin Değişen İklim Politikası başlığı ile konuyu ele alacağım.

Aposto için hazırladığım Çevreci Geek bültenine buraya tıklayarak üye olabilirsiniz.

Bolivya’da bulunan Uru Uru gölünde artık sudan çok plastik bulunuyor. Plastik şişeler, kaplar, oyuncaklar ve lastikler ile dolu bu distopik resmin arkasında ise insan ve iklim krizi var.

Dağlık bir alanda bulunan bu göl ve çevresinde 2016 yılında yaşanan ciddi bir kuraklık sonrasında su seviyeleri kritik seviyelere iniyor.

Buna ek olarak, göle ulaşan nehirler ise tonlarca plastiği bu yeni kurak alana taşımaya devam ediyor.

Şimdi gölü kurtarmak isteyen yerel aktivistler bu kaosu düzenlemeye çalışsa da bir aktivist artık üzerinde durduğu şeyin artık “plastikten bir göl” olduğunu söylüyor.

Yerel aktivistlerin çabasını gören bir Fransız sosyal medya influencer’ı ise geçtiğimiz Çarşamba düzenlenen etkinliğe yardımcı olan onlarca bireyden sadece biri.

Influencer Alex Dessard, yıllardır buraya plastik çöp dolmasının utanç verici olduğunu ama şimdi geleceğe odaklanıp bunun bir daha gerçekleşmemesini sağlamamız gerektiğini belirtiyor.

Bolivya’nın diğer gölleri de çok farklı bir durumda değil. En ünlü göllerinden biri olan Titicaca da kirlilik ve kuruma tehlikesi altında.

Bu göller ve çevresindeki alan, farklı ve endemik kuş türlerine ev sahipliği yapmakta.

Kanal İstanbul ile ilgili itiraz ve yeni dava süreci devam etmekte. Bu süreçte vatandaşların itirazlarını kolayca yapabilmeleri için Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi itiraz dilekçelerini yayınladı.

Geçtiğimiz Aposto bülteninde de bahsettiğim üzere, kamuoyunda sanki her şey bitmiş, itiraz edilecek bir şey yokmuş gibi bir algı oluşturulmak istenmekte.

Bununla beraber vatandaşların Çevre Düzeni Planı Değişikliğine ilişkin görüş ve itirazlarını 20 Nisan 2021 mesai bitimine kadar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne iletme şansı var.

TMMOB ve İBB’nin hazırladığı belgeleri imzalı olarak taratıp istanbul@csb.gov.tr adresine mail ile iletebilir ya da İstanbul Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün Ataşehir’deki merkezine elden verebilirsiniz.

Bende bu süreçte sizi vatandaşlık haklarınızı kullanmaya davet ediyorum. Bu süreçte siz de sesinizi duyurun!

TMMOB’un belgelerine ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

İBB’nin belgeleri için buraya tıklayabilirsiniz.

Kentlerde Sürdürülebilir Su Politikaları Zirvesi” için İzmir’de bir araya gelen 22 CHP’li büyükşehir belediye başkanı, “Başka bir su yönetimi mümkün!” diyerek Su Manifestosu’nu imzaladı.

Su Manifestosu, iklim krizinin ağır sonuçlarını dikkate alarak su yönetiminde beş ilkesel değişiklik ve on somut adım önermekte.

5 ilkesel değişiklik içerisinde şu başlıkları barındırıyor:

1. Katılımcı bir su yönetimi oluşturulması
2. Su arzının değil talebinin yönetilmesi
3. Su yatırımlarının havza ölçeğinde yapılması
4. Doğanın su döngüsünün korunması
5. Suyun ekosistem ve sektörler arası döngüsel kullanımı

Belediye başkanları adına açıklamayı okuyan İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer, suyun yaşamın merkezinde olduğunu belirterek, dünyadaki tüm varlıkların su ile birbirine bağlandığına dikkat çekti.

Türkiye’nin kurak iklim coğrafyası olduğunu hatırlatan Soyer, kuraklıkla mücadelede temel eksenin, tarımsal sulama alanında olduğuna dikkat çekti.

Soyer, 22 belediye başkanının amacının iklim krizinin ağırlaşan sonuçlarını da dikkate alarak Türkiye için başka bir su politikası önermek ve bu topraklarda geleceğimizi, çocuklarımız ve doğamız için güvence altına almak olduğunu açıkladı.

Su Manifestosu’nun tam metni ise şöyle:

İklim krizinin su kaynakları üzerindeki etkilerini azaltarak kuraklıkla mücadelede başarılı olabilmek için, su yönetiminde 5 ilkesel değişikliğin yapılması şarttır:

1. Katılımcı bir su yönetim modeli oluşturmak. Su yönetimi, şehir, havza ve ülke ölçeğindeki su kullanıcısı tüm paydaşların; tarım örgütleri, sanayiciler, evsel su kullanıcıları, meslek örgütleri, doğa ve çevre örgütlerinin içinde yer alacağı yepyeni, katılımcı bir anlayışla gerçekleştirilmelidir.
2. Tüm kullanım alanlarında arzın değil talebin yönetilmesi. Plansız gelişen kullanım talepleri için sürekli daha fazla arz yaratma politikası yerine, başta tarımsal sulama ve sanayi olmak üzere düşük su kullanımıyla yüksek gelir elde edilen ekonomik modeller tasarlanmalı ve teşvik edilmelidir.
3. Su yatırımlarının havza ölçeğinde planlanması. Su kaynaklarının, yerüstü ve yeraltı sularının miktarının, su bütçesinin hangi kullanımlara tahsis edileceği havza ölçeğinde belirlenmelidir. Verilen tahsisler denetlenmeli, su kullanımlarının sektörel tahsis miktarlarını aşmasına izin verilmemelidir. Her bir havzada planlanan su yatırımlarının birbirini nasıl etkilediği kümülatif olarak ölçülmeli, yatırım kararları havza ölçeğinde bu stratejik değerlendirme yapıldıktan sonra alınmalıdır. Asgari harcama ile azami verim esas olmalıdır.
4. Doğanın su döngüsünün korunması. 1960’lardan bu yana suyun döngüsüne yapılan müdahaleler sonucunda birçok canlı türü tehlike altına girmiş; göller ve sulak alanlar kurumuş, nehir ekosistemleri zarar görmüştür. Ülkemizdeki su kullanım hedefleri, iklim krizi dikkate alınarak yeniden tarif edilmelidir. Yatırımlar planlanırken yer altındaki, sulak alanlar ve nehirlerdeki ekolojik su varlığının sürdürülebilirliği dikkate alınmalıdır. Canlıların ihtiyacı olan suyun, ekolojik dengeyi ve su döngüsünü bozacak biçimde kirletilmesine, azaltılmasına yol açan uygulama, yapılaşma ve madencilik gibi faaliyetlere izin verilmemelidir.
5. Suyun ekosistem ve sektörler arası döngüsel kullanımı. Tarımda, sanayide ve evlerde kullanılan atık suyun gerekli arıtma süreçlerinden geçtikten sonra farklı sektörler ve ekosistem arasında transferi sağlanmalıdır. Şehir içinde ve tarım alanlarında yağmur hasadına yönelik yöntemler yaygınlaştırılmalı; su ihtiyacının yerinde temini, kullanımı ve dönüştürülmesine yönelik döngüsel çözümler teşvik edilmelidir.

Bu ilkeler doğrultusunda, aşağıdaki 10 somut adım hemen atılmalıdır:

1. Su yönetimiyle ilgili koordinasyonsuzluk ortadan kaldırılmalı, kurumlar arasındaki yetki ve sorumluluk karmaşasına son verilmelidir.
2. Tüm paydaşların mutabakatı alınarak hazırlanan bir Su Kanunu yürürlüğe konmalı, su havzası planlama ve uygulamalarında yerel yönetimler güçlü ve yetkili yapılar haline getirilmedir.
3. Su yatırımları havza ölçekli bütüncül planlarla uyumlu olarak su ve atık su master planlarına göre yapılmalı; kamu kaynakları ekonomik ve ekolojik fizibilitesi düşük yatırımlara aktarılmamalıdır. Yerel yönetimlerin çevresel altyapı projelerine yönelik kaynakları artırılmalıdır.
4. İklim krizi ile etkin mücadele için imzalanan Paris İklim Anlaşması ivedilikle onaylanmalı; iklim değişikliğinin yaratacağı olumsuz etkilerin önlenmesi amacına yönelik hazırlanan İklim Değişikliği Kanunu Tasarısı üzerinde çalışmalar yoğunlaştırılmalıdır.
5. Kuruyan göllerin, Salda Gölü, Burdur Gölü, Tuz Gölü, Seyfe Gölü ve diğer sulak alanların tahribatı sonlandırılarak restore edilmeli ve doğal su döngüleri korunmalıdır.
6. Su havzalarındaki tüm noktasal ve yaygın kirlilik kaynakları kontrol altına alınmalı; merkezi ve yerel idarelerce etkin bir şekilde denetlenmelidir.
7. Tarımda doğru ürün planlaması yapılarak ve tasarruflu sulama sistemlerine geçilerek su israfı önlenmeli, tarımsal sulama en az %50 oranında azaltılmalıdır. Bu amaçla, ekonomik değeri yüksek ve su talebi olmayan yerel tohum ve hayvan ırkları teşvik edilmelidir.
8. İstanbul’a yapılmak istenen “Beton Kanal” gibi suyun doğal döngüsüne zarar veren tüm israf projeleri iptal edilmelidir.
9. Güncelliğini yitiren su ve kanalizasyon idaresi mevzuatı yeniden düzenlenmeli; büyükşehir statüsünde olmayan diğer illerde de su ve kanalizasyon idareleri kurulmalıdır.
10. Yaşamın vazgeçilmez unsuru olan su, temel kamusal hak olarak kabul edilmeli, ekolojik ve toplumsal bir değer olarak tanımlanmalı, su hizmetlerinde kamu işletmeciliği esas alınmalıdır.

Manifestoyu imzalayan başkanların listesi ise şu şekilde:

Büyükşehir Belediyeleri:

• Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar
• Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş
• Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek
• Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu
• Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen
• Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfi Savaş
• İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu
• Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer
• Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Gürün
• Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Albayrak

İl Belediyeleri:

• Ardahan Belediye Başkanı Faruk Demir
• Artvin Belediye Başkanı Demirhan Elçin
• Bilecik Belediye Başkanı Semih Şahin
• Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan
• Burdur Belediye Başkanı Ali Orkun Ercengiz
• Çanakkale Belediye Başkanı Ülgür Gökhan
• Edirne Belediye Başkanı Recep Gürkan
• Kırklareli Belediye Başkanı Mehmet Siyam Kesimoğlu
• Kırşehir Belediye Başkanı Selahattin Ekicioğlu
• Sinop Belediye Başkanı Barış Ayhan
• Yalova’nın seçilmiş Belediye Başkanı Vefa Salman
• Edirne Belediye Başkanı Recep Gürkan

Dev bir kum fırtınası, yüksek seviyedeki hava kirliliği ile birleşince, Çin’in başkenti Pekin’de gökyüzü korkutucu bir turuncu renge dönüştü.

Kum fırtınasından gelen kum parçacıkları, hava kirliliğine yol açan partiküller ile birleşince, hava kalite endeksleri hiç görülmemiş, 999 gibi bir puana yükseldi.

Partiküllerin havadaki miktarı 600 mikrogram olarak ölçülmüş. Dünya Sağlık Örgütü bu değerin 25 civarında olmasını önermekte.

#Sandstorm hits Beijing amid morning rush hour, have not seen this in past ten years. pic.twitter.com/FTUfw2Zxe1

— Shen Shiwei沈诗伟 (@shen_shiwei) March 15, 2021

Çin Meteoroloji Merkezi, tarihinde ikinci en yüksek alarm seviyesi vererek, Salı gününe kadar bu durumun devam edeceğini duyurdu.

Aslında bu kum fırtınası Moğolistan’dan gelmekte. Moğolistan’ın bazı noktalarında havadaki partikül oranları 8000 mikrograma kadar çıkmış durumda.

Bu durum, Moğolistan’da 341 kişinin kayıp olarak ilan edilmesine ve tüm uçuşların durdurulmasına yol açtı.

Kum fırtınaları aslında Gobi çölünden gelmekte ve bu mevsimde “normal” olarak karşılanıyor.

Bununla beraber, yüksek derecede ağaç kesimi ile ormansızlaşmanın artması ve iklim krizi yüzünden çölün giderek büyümesi bu fırtınaların gücünü artırmakta.

Pekin her ne kadar fırtınaların gücünü azaltmak için “Yeşil Çin Seddi” adını verdikleri devasa bir orman projesi başlatsa da, değiştirilen ekolojinin gücü bu duvarı sürekli yıkıyor.

Bölgedeki çelik üreticilerin hava kirliliğini azaltacak önlemlere yönelik adımlar atmaması da bu durumu giderek büyütmekte.

Uzmanlar, değişen ekolojiye “rüzgar kanalları” gibi uyum politikaları geliştirmekte, çünkü artık çözüm çok uzakta.

ABD’nin İklim Özel Temsilcisi John Kerry, geçtiğimiz günlerde iklim krizi konusunda Avrupa Birliği ile işbirliği için Brüksel’i ziyaret etti.

İşbirliği, özellikle sekiz ay sonra Glasgow’da düzenlenecek COP26 Zirvesi’nde Paris İklim Anlaşmasını daha yapıcı hale getirmeyi hedefliyor.

Kerry ziyaretinde özellikle sivil toplum kuruluşlarının, özel sektör ve ülkelerin de daha çok işbirliği yapması gerektiğini belirtti.

Ekonomilerin yenilenmesi ile, karbon yakalama, batarya ve hidrojen gibi yeni teknolojilerin iklim krizine çözüm olabileceğini belirten Kerry, bununla beraber çözüme kimsenin tek başına ulaşamayacağının altını çizdi.

ABD Başkanı Joe Biden’da Nisan ayında düzenlenecek bir iklim zirvesi ile ülkelerin hedeflerinin yükseltilmesinin ele alınacağını belirtiyor.

Kerry’i karşılayan AB Komisyonu Kıdemli Başkan Yardımcısı Frans Timmermans da, ABD’nin Paris Anlaşması’na katılmasından ve iklim konusunu gündeminde üst sıraya almasından mutluluk duyduğunu ve Glasgow’un başarılı olması için birlikte çalışacaklarını vurguladı.

Yeşiller Avrupa Parlamento Üyesi Bas Eickhout da bu işbirliğinin Hindistan, Brezilya ve Çin ile de oluşturulması gerektiğini belirtti.

Eickhout özellikle Çin’in son 5 yıllık planında iklim krizine yönelik çalışmaların yavaşladığına bir daha dikkat çekti.

İngiltere’nin başkenti Londra’da hayatını kaybeden 9 yaşındaki Ella Kissi Debrah, ölüm nedeni hava kirliliği olarak kayıtlara geçen dünyadaki ilk birey oldu.

İngiltere Yüksek Mahkemesi, annesiyle birlikte Londra‘da yoğun trafiğin olduğu bir yolun yakınında yaşayan Ella’nın geçirdiği astım krizine ek olarak hava kirliliğinin de ölüm nedenleri arasında bulunmasına karar verdi.

Ella’nın evinin yakınındaki hava kirliliği seviyeleri, ölümünden önceki üç yıl boyunca Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği sınırın ve AB kapsamında yürürlükte olan yasal seviyenin üzerindeydi.

Yüksek Mahkeme, ulaşım kaynaklı salımlardan dolayı gerçekleşen bu durumun ve NO2 düzeyinin düşürülmesindeki başarısızlığın Ella’nın hayatını kaybetmesinde aktif bir rol oynadığına karar verdi.

Mahkeme aynı zamanda bu konu hakkında Ella’nın annesine yetersiz bilgi verilmesinin de suç kapsamında olduğunun da altını çizdi.

Ella, üç yıl süren astım nöbetleri ve akut solunum yetmezliği sorunları nedeniyle 27 kez hastaneye kaldırılmış ve 2013 yılında hayatını kaybetmiş.

Ella’nın avukatları, hava kirliliği seviyelerine ilişkin yeni kanıtlar ortaya çıkmasından sonra davayı Aralık 2019‘da İngiltere Yüksek Mahkemesi’ne taşıdı.
Davanın bundan sonraki süreçte hava kirliliğine neden olanlar üzerinde yasal baskı oluşturması bekleniyor.

Zira, hava kirliliği tüm Dünya’da artmış durumda. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Dünya nüfusunun %91’i hava kirliliğinin sağlıklı sınırlardan daha yüksek olduğu yerlerde yaşıyor.

Aynı çalışma, 15 yaş altı çocukların ise %93’ünün bu bölgelerde yaşadığını gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü tahminlerine göre, 2016 yılında 600.000 çocuk hava kirliliğinin neden olduğu solunum yollarında yaşadığı hastalıklar sebebiyle hayatını kaybetti.

OECD ise, şu anki veriler doğrultusunda, hava kirliliği nedeniyle, beş yaş altı çocuk ölüm hızının 2050 yılında %50 daha fazla olacağını belirtiyor.

Türkiye’de de durum çok farklı değil. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun hazırladığı “Kara Rapor”’a göre, 2017 yılından beridir her yıl hava kirliliği trafik kazalarının 6 katından fazla ölüme sebep oluyor.

İstanbul Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm sayısının en yüksek olduğu il. İstanbul’u İzmir ve Manisa izliyor.

2019 yılının en kirli havasına sahip Iğdır’da ise hava kirliliğine bağlı ölüm yüzdesi, toplam ölümlerin %33,5’ini oluşturarak rekor seviyeye çıkmış durumda.

Bununla beraber Türkiye’de 18 milyon kişinin yaşadığı 30 ilde ise yeterli bilgiye ulaşılamıyor. Dünya’da da benzeri bir sorun yaşanmakta.

Dünya Sağlık Örgütü, dünya nüfusunun yarısının hava kirliliği konusunda sağlıklı bir veriye ulaşamadığını belirtiyor.

Sağlıklı veriler üzerinden yapılabilecek değişimler ise hayati önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütü, kanserojen olduğu kanıtlanan ince partikül madde için önerilen sınır değerlere uyulursa; yılda 2,1 milyon erken ölümün önlenebileceğine dikkat çekiyor. Türkiye’de ise bu yaptırımların 45 binden fazla kişinin hayatını kurtarabileceğine inanılıyor.

O yüzden Ella için verilen karar büyük bir önem taşıyor. Bu karar, yerel ve ulusal ölçekte hava kirliliğinin ölüm sebebi olabileceğinin altını çiziyor.

Benzer davaların açılması, hava kirliliğine neden olan kurumların bu konuda aktif bir adım atmasına sebebiyet verebilir ve binlerce hayatın kurtarılmasını sağlayabilir.

O yüzden Ella’yı buradan en içten dileklerimizle anıyoruz, ışıklar içinde uyu.

Etkilerini giderek daha fazla hissettiğimiz iklim krizine küresel anlamda çözüm yaratacak bir ulusal anlaşmanın adımları bir nevi 1992 yılında başladı diyebiliriz.

1992 yılında Rio’da kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS) ana amacı, “atmosferdeki sera gazı birikimlerinin, iklim sistemi üzerindeki tehlikeli insan kaynaklı etkisini önleyecek bir düzeyde tutmayı başarmak” şeklinde belirlenmişti. 

195 ülke ve Avrupa Birliği’nin imzaladığı bu çerçeve sözleşme, hükümetlerin iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik çalışmalarını yönlendiren süreç oldu.

Bununla beraber ek anlaşmalar da yapılmadı değil. 1997 yılında düzenlenen Kyoto Protokolü tam anlamı ile kapsamlı ve yapıcı bir anlaşma olmadı.

2015 yılında imzalanan Paris İklim Anlaşması ise bu boşluğu doldurdu diyebiliriz. Eksiklerine rağmen, anlaşmayı imzalayan ülkeler, küresel ısınmayı -en kötü ihtimalle- 2 derecede tutmak için söz verdi.

İşte bu sözlerin toplamına biz Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanları (INDC) ya da Niyet Beyanları diyoruz.

Bu beyanların hedefi gelişmişlik düzeyi çerçevesinde ülkelerin üzerine düşen payı tespit etmesi ve o yönde harekete geçmesi.

Özellikle, ABD, AB, Rusya gibi tarihsel sorumluluğu yüksek gelişmiş ülkelerin beyanları önemli olsa da, son dönemdeki sera gazı salımı artışının arkasındaki ülke ekonomilerinin, yani Çin, Hindistan, Brezilya, Güney Kore ve Türkiye gibi ülkelerinde beyanları bir o kadar önemli.

Neredeyse her ülke Paris İklim Anlaşması için bir niyet beyan etmiş durumda, ama bu beyanların resmi olarak kabul edilmesi için, devletlerin yasama organlarından geçmesi gerekiyor.

7 ülke hariç bu beyanları resmi olarak kabul etmiş durumda. Bu 7 ülke ise İran, Irak, Eritre, Libya, Güney Sudan, Yemen ve Türkiye.

Bununla beraber, biliminsanları ülkelerin şu andaki niyet beyanları ile küresel ısınmanın bu yüzyılın sonuna kadar 3 derecenin üstüne çıkacağı tahmininde bulundu.

Uzmanlar küresel ısınmayı 1,5 derecede tutmak için 2030’a kadar sera gazı salımının yüzde 25 oranında azaltılması gerektiğini belirtiyor.

Bunun için G20 ülkelerinin niyet beyanlarında bulunan, sera gazı salımı 2030 hedeflerinin kolektif olarak %39 oranında aşağı çekilmesi gerekmekte. Aynı rapor ise Türkiye’nin niyet beyanının küresel ısınmayı 2 veya 1,5 derecede tutmak için yeterli olmadığını belirtiyor.

Paris İklim Anlaşması’nı her 5 yılda bir güncellenmekte. Biliminsanları bu yıl İngiltere’de düzenlenecek COP26 buluşmasının elimizdeki son şans olduğunu belirtmekte.

Eğer ülkeler burada da hedeflerini daha ciddi bir şekilde düzenlemezler ise, geleceğimiz çok parlak gözükmüyor.

Aptera adlı ABD bazlı bir start-up, üzerinde 180 güneş pili olan bir araç üretti. Araç, bu güneş pilleri ile gün içerisinde 40 km’lik bir yolculuğa yeterli olacak şekilde şarj olabiliyor.

Türkiye’de ortalama bir aracın günde 35 km gittiğini düşünürsek, bu gün içerisinde tamamen güneş enerjisi ile gerçekleşen bir yolculuk anlamına geliyor. Yani sıfır karbon bir ulaşım.

Şu anda startup seri üretim için hazır olduğunu belirtsede, tasarım açısından Tesla gibi tüm kitleye hitap edecek seviyeye ulaşmış olduklarını söylemeyiz.

Bununla beraber teknolojik olarak bu aracın, yeni dönemde üretilecek araçlar için ilham kaynağı olması muhtemel.

Elektrikli araçlar şu anda tam gazla ulaşım sektörünü değiştirse de, ülkedeki elektrik üretimine göre karbon ayak izleri beklenenden yüksek olabiliyor.

Avrupa Birliği ve Türkiye’de şu anda elektrik üretimi üzerinden bir sorun olmasa da, yeni pazarlarda bu sorun tartışmalara yol açabilir.

Bu durumu aynı şekilde elektrikli araçları daha verimli yaparak da iyiye doğru çekebiliriz.

Şu anda elektrikli araçlar ortalama olarak kullandıkları enerjinin %80’ini tam anlamı ile kullanabiliyor. %20’lik kısmı, rüzgar direnci, lastiklerin sürtünmesi ve kullanım sistemlerinde kaybolmakta.

Aptera kendi teknolojilerinin enerji verimliliğini %90’a çıkardığını belirtiyor. Aracın, özellikle aerodinamik yapısı ve yumurta şeklindeki yapısı ile dikkat çeken tasarımı bu verimliliği artırmakta.

Buna ek olarak, üç tekerli olması, içerisinde bir hava dengeleyici sistem olması ve kullanılan hafif malzemeler verimliliği maksimuma çıkarıyor.

Bu verimlilik o kadar yüksek ki, aracın tam kapasite dolu bataryaları 1600 kilometrelik bir yolu gidebilecek güce sahip.

Şimdiden 7500 kişi araç için sıraya girmiş durumda, Aptera 2021 sonunda bu talepleri karşılayacağını belirtiyor.

Açık konuşmak gerekirse bu araç herkes için değil, ama bir Adana’lı olarak, kışın çok sert geçmediği ve 300 güne yakın güneşin olduğu bir bölgede oldukça mantıklı bir seçim olabilir.

Burada bize umut veren, böyle teknolojilere olan yatırımların çoğalması ve fosil yakıtlara karşı güçlü alternatifler oluşturulması.

Fukuşima nükleer felaketinin 10. yıldönümü yaklaşırken, o sırada başbakan olan Naoto Kan ve bir diğer eski başbakan Junichiro Koizumi, bakanlık yetkililerinin uzun yıllar nükleer enerji konusunda kendisi de dahil herkesi aldattığını iddia etti.

Açıksözlüğü ve nükleer enerji karşıtlığıyla tanının Koizumi, Japonya Ekonomi, Ticaret ve Endüstri Bakanlığı’nın nükleer enerjiyi ‘güvenli, düşük maliyetli ve temiz’ olarak sunup karbon emisyonuna karşı ideal çözümmüş gibi gösterdiğini öne sürdü.

Kan ise bir zamanlar hasmı olan Junichiro Koizumi de destek verdi. Basın toplantısında BBC Türkçe’nin sorduğu bir soru üzerinden ise Türkiye’deki nükleer anlaşma konusunda pişman olduğunu belirtti.

Fukuşima felaketinin henüz gerçekleşmediği bir dönemde Türkiye’ye gittiğini belirten Kan, Türk yetkililere, eğer Türkiye nükleer enerjiyi getirmeyi düşünüyorsa bu teknolojiyi Japonya’dan almalarını rica ettiğini söyledi.

Kan, Fukuşima’dan sonra öğrendiği gerçekleri o gün bilse böyle bir satışta asla bulunmayacağını söyledi.

Naoto Kan, 11 Mart 2011’de meydana gelen deprem ve sonrasında oluşan tsunami sırasında başbakandı. Fukuşima’daki Daiichi nükleer santralinde meydana gelen patlama ve sonrasındaki çevre felaketinin faturası özellikle radyasyon seviyeleri hakkındaki yanlış açıklamaları yüzünden kendisine çıkarılmıştı.

2013 yılında Türk hükümetinin Şinzo Abe hükümetiyle imzaladığı ve Japonya’nın Fransız Engie konsorsiyumuyla ortak geliştirdikleri proje Sinop nükleer santral projesi olarak başladı.

Ama maliyet ve takvim bakımından ilk yapılan anlaşmaya uymadığı için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2019’da Japonya ziyareti öncesinde verdiği bir demeçte projenin ilerlemediğini açıklamıştı.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)’in yayınladığı yeni rapor, genel olarak gıdanın üçte birinin asla yenmediğini gösteriyor.

Gıda israfı, çoğunlukla zengin ülkeleri etkileyen bir sorun olarak düşünülse de tüm ülkelerde şaşırtıcı bir şekilde benzer atık seviyelerinin bulunduğunu ortaya koydu.

Kişi başına en fazla gıda israfı yapan ülke Dominik Kongo Cumhuriyeti oldu. Türkiye ise üçüncü sırada. Ülkemizde kişi başına düşen gıda israfı 93 kilo olarak hesaplanmış.

Toplamda ise en fazla gıda israfı yapan ülke açık ara Hindistan olurken, onu Nijerya ve Endonezya takip ediyor

Çalışma, tüketim aşamasında evlerde gıdanın %11’inin çöpe atıldığını, gıda hizmetlerinin %5’inin ve perakende satış noktalarının ise %2’sinine israf edildiğini gösteriyor.

İsraf edilen bu atıklar özellikle ürettiği metan gazı yüzünden küresel seragazı salımının %8 ile %10’unu oluşturduğu belirtilmekte.

Rapor bu yüzden, bu yıl güncellenecek Paris İklim Anlaşması’nda ülkelerin Ulusal Katkı Beyanları’na gıda israfı ile ilgili sera gazı salımını da eklemesini de istiyor.

UNEP, aynı zamanda dünyanın dört bir yanındaki işletmeler, hükümetler ve vatandaşların gıda israfını azaltmak için üzerlerine düşeni yapmaya çağırdı.

Bireyler evde oluşan atığı azaltmak için alışverişlerini düzenli bir şekilde yapabilir, oluşan gıda atıklarını ise kompost yapabilirler.

Ben de Kokopelli Şehirde ile evde bokashi kompostu yapmanın yöntemlerini ve detayları hakkında bir söyleşi yapmıştım. Bu söyleşiyi alttaki video da izleyebilirsiniz.

Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) Başkanı Mansur Yavaş, hizmet süreleri dolmuş belediye otobüslerinin dizel motorlarını, elektrikliler ile değiştirmeyi başardıklarını açıkladı.

Bu yöntem ile belediye sıfır elektrikli otobüs fiyatlarının üçte biri maliyetine filolarını elektriklendirmeye başladı.

DÖNÜŞÜME HAZIR MISINIZ?

AB standartlarında, Türkiye’nin ilk dönüştürülmüş %100 elektrikli otobüsünü üretmenin mutluluğunu yaşıyoruz.

Kullanım ömrü dolmuş dizel otobüsleri, sıfır elektrikli otobüs maliyetinin üçte bir fiyatına dönüştüreceğiz.@ABB_BELKA pic.twitter.com/BAWQeEedlw

— Ankara Büyükşehir (@ankarabbld) February 24, 2021

Yavaş, testlerin Avrupa standartlarında tamamlandığını ve Sanayi Bakanı ile de görüşerek kendisinden elektrikli otobüs için onay beklediklerini açıkladı.

Bu adımdam sonra ise seri üretim için yollar arayacaklarını ve üniversitelerle özel sektörden destek almaya çalışacaklarını ifade edildi.

Tanıtım töreninde konuşma yapan BELKA AŞ Genel Müdürü Dursun Çiçek de otobüslerin bir günden fazla yeterli şarja sahip olduğunu ve bu şarjın 3 saatte tam dolabildiğini belirtti.

Elektriklendirme özellikle ulaşım üzerinden sera gazı salımını azaltmak için geleceğin yöneleceği nokta olacağa benziyor. Yalnız bunun için otobüslerin kullandığı elektriğin de fosil yakıtlardan gelmemesi gerekmekte.

Bu yüzden elektrik kaynaklarının çoğunlukla yenilenebilir enerji santrallerinden gelmesi önemli. Türkiye’de açıkçası tam anlamı ile buna ulaşmış değiliz.

Belki Ankara çözüm olarak İzmir’i örnek alabilir. İzmir elektrikli otobüslerininin şarjlarını, kamu binalarının üzerine kurduğu güneş panelleri ile doldurmakta.

Bu çözüm ile hem yenilenebilir enerji üretimi artırılıp, hem de ulaşımda elektriklendirme sağlanır ve sera gazı salımı ciddi anlamda düşebilir.

Paris İklim Anlaşmasını onaylamayan sadece 6 ülkeden biri olan Türkiye’yi, 39 STK kararını değiştirmeye çağırdı. Siz de buraya tıklayarak bu çağrıya Change.org’da imzanız ile destek verebilirsiniz.

Ülkelerin küresel ısınmayı 2 derecenin altında tutmak için niyet beyanları vererek imzaladığı Paris İklim Anlaşması’nın tam kabulü için, ülkelerin kendi yasama kanallarında da bu anlaşmayı onaylaması gerekmekte.

191 ülke ve birlik bu anlaşmayı onaylamışken, maalesef Türkiye, Eritre, İran, Irak, Libya ve Yemen ile beraber bu onayı vermemiş 6 ülkeden biri.

İlginizi Çekebilir

Anlaşmayı imzalamayan tek G20 ülkesi de olan Türkiye’yinin bu kararını değiştirmesi için, bir an önce harekete geçerek Paris Anlaşması’nı onaylamaya ve küresel iklim hareketinin bir parçası olmaya davet ediyor.

İklim krizini durdurma konusunda ilk adım olan bu anlaşma ile en azından küresel ısınmayı 1,5 derecenin altında tutmak ve küresel sera gazı salımını önümüzdeki 10 yılda yarı yarıya azaltmak için bir şans doğabilir.

STK’lar en çok sera gazı salımı yapan 20 ülkeden biri olan Türkiye’nin de hemen harekete geçmesi gerektiğini belirtmekte.

39 STK bu kampanyaya destek için aynı zamanda Change.org’da bir imza kampanyası başlattı. Siz de bu imza kampanyasına destek için buraya tıklayabilirsiniz.

Yeşile önem vermek hava kirliliğini azaltmak için en önemli çözümlerden biri olarak görülüyor. Peki hangi bitki türü bu konuda “en becerikli”? Uzmanlar bu soruya cevap bulmuş olabilir.

İngiltere’de bulunan Kraliyet Bahçıvanlık Topluluğu (RHS) yeni yayınladığı çalışmasında, özellikle otoyollarda olmak üzere hava kirliliğini en iyi temizleyen bitkiler araştırılmış.

Araştırmanın sonuçlarında Tibet Dağ Muşmulası (Cotoneaster franchetti) uzmanları oldukça şaşırtmış. Zira bitki, diğer çalı bitkilerine göre %20 oranında daha faz gaz salımını hapsedebiliyor.

Tibet Dağ Muşmulası, aslında kökeni Çin ve Tayland olan, sonbahar ve kış aylarında mor ve kırmızı, yaz aylarında ise beyaz ve pembe renkte meyve veren tüylü yapraklı bir çalı bitkisi.

Yapılan çalışmada yaz aylarında yol kenarındaki çalıların kalınlığı ile partikül maddeleri ve kirleticileri engellenmesi ele alınmış. Burada öne çıkan bitkiler ise tüylü ve karmaşık yaprak yapısına sahip bitkiler olmuş.

Yapraktaki tüyler ile çıkıntı ve pullar, bu bitkilerin yüzey alanını artırırken, hem partikülleri yakalayıp, hem de yapraktan tekrar havaya kaçmasını zorlaştırıyor.

Aslında tüm bitkiler bu yeteneğe sahip ama bu yapraklı bitkiler ve özellikle Tibet Dağ Muşmulası, daha az alanda ve yükseklikte daha etkili çalışabiliyor.

RHS’nin bu çalışması aslında iklime uyum sürecinde en yararlı bitkileri keşfetmek için yapılmakta.

Benzer çalışmalar, duvarı kaplayan sarmaşıkların binaların ısı dengesini koruduğunu, Alıç ve Kurtbağrı’nın ani yaz yağışlarını yumuşattığını ve yerel selleri azalttığını öne sürüyor.

Tabii ki tüm çözümleri bitkilerden beklememiz söz konusu değil. Özellikle otoyollardan çıkan hava kirliliğinde, daha az salım yapan ya da elektrikli araçları tercih etmek uzun dönemde hem bizim hem de bitkilerin sırtındaki yükü azaltacaktır.

TEMA’nın hazırladığı yeni bir dosya Erzincan ve Tunceli‘nin yüzde 52’sinin ve mera alanlarının yüzde 66’sının madenlere ruhsatlı olduğunu ortaya koydu.

Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı (TEMA), verilerini ihale, araştırma ve işletme safhalarındaki madenlerin ruhsatlarından derlemiş.

Bu rapor TEMA Vakfı’nın bu konuda hazırladığı dördüncü rapor. Daha önceki raporlarda da Artvin‘in yüzde 71’inin, Muğla‘nın yüzde 59’unun, Kazdağları‘nın yüzde 79’unun madenlere ruhsatlı olduğu bilgisi paylaşılmıştı.

TEMA’nın raporlarını BirGün’e değerlendiren TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç da Türkiye’nin madencilik ruhsatlarının tehdidi altında olduğuna dikkat çekti.

Ataç, bu bölgenin bozkır, mera ekosistemlerinin içinde yer aldığını ve hayvancılığının, bal üretiminin merkezi olan bölgede meraların 66’sı madencilik ruhsatlarının tehdidi altında olduğunun da bir kez daha altını çizdi.

TEMA’nın madencilik ile ilgili diğer çalışmalarına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Türkiye iklim krizine karşı atacağı adımları daha resmi olarak onaylamasa da, İzmir kendi Yeşil Şehir Eylem Planı’nı hazırladı bile.

Yeşil Şehir Eylem Planı aslında İzmir Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı ile toplamda 61 maddelik bir yol haritası.

Her iki planda da arazi kullanımı, atık yönetimi, binalar, çevre ve biyolojik çeşitlilik, enerji, halk sağlığı, sivil savunma ve acil durum, su yönetimi, tarım ve ormancılık, turizm ve ulaşım konularında değişiklikler planlanmış.

Bu planlar ile hedef iklim krizine karşı İzmir’i daha dirençli hale getirmek. Buna ek olarak, sera gazı salımı da 2030 yılına kadar %40 azaltılacak.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, yenilenebilir enerji yatırımları, ulaşımda raylı sistemin geliştirilmesi, bisiklet ve yaya yolları ile bu adımları atmaya başlamış durumda.

Özellikle, 8 kamu binasında güneş panelleri konularak enerjisini üreten belediye, Türkiye’de ilk defa 20 otobüs ile elektrikli otobüs filosunun elektriğini de buradan karşılıyor.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, İzmir’de özellikle bu yıl yaşanan doğal felaketler ile afetlerin uzakta olmadığını gördüklerini açıkladı.

Soyer, eylem planlarının hazırlanmasıyla ilgili yaklaşık bir buçuk yıldır ilgili belediye birimleri, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve meslek odaları ile şeffaf ve katılımcı bir süreç yürütüldüğüne de dikkat çekti.

İzmir’in eylem planı oldukça yapıcı gözükmekte, özellikle ambalaj atıklarının ayrıştırılması konusunda ciddi yatırımlar heyecan verici.

Belediye aynı zamanda Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası‘ndan da (EBRD) 300 bin Euroluk hibe desteği almıştı. Bu desteğin, su, biyolojik çeşitlilik, hava, toprak ve iklim krizi gibi önemli konuların da yer aldığı çevre sorunları için eylemler tespitinde kullanıldığı belirtiliyor.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Türkiye İklim Değişikliğiyle Mücadele Toplantısı, iklim krizine karşı devletin tüm yaptıkları ile kahraman, bireylerin ise eksikleri ise suçlu olduğu bir dile sahip.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın konuşma yaptığı toplantı sonunda Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadelesini ve hedeflerini ortaya koyan İklim Değişikliğiyle Mücadele Sonuç Bildirgesi kamuoyuna tanıtıldı.

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın yaptığı konuşmalar, aslında kağıt üstünde iklim değişikliğine vurgu yapan konuşmalardı.

Bununla beraber konuşmaların hiç birinde ne Paris İklim Anlaşmasına yönelik, ne de fosil yakıtlara yapılan yatırımların durdurulacağına yönelik bir açıklama yapıldı.

Tam tersine karbon salımının %85’inin enerjiden geldiği Türkiye’de Emine Erdoğan, çözümü “başkalarından” beklemememizi tavsiye etti.

Bireysel olarak geri dönüşüm, gıda atığı ve daha çevre dostu ürün seçimleri konusunda bireylerin alacağı yol alsa da, iklim değişikliğinde artık acil ve daha büyük adımların da atılması gerekiyor.

Buna yönelik olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, iklim değişikliğinin sadece çevre sorunu değil, bir kalkınma, tarım ve sağlık meselesi olduğuna dikkat çekti.

Buna ek olarak meclise sunulacak bir rapor ile sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve iklim değişikliğine uyuma yönelik adımlar atılacak 2050 Ulusal İklim Değişikliği Stratejisi ve Eylem Planı kabul edileceğini belirtti.

Plan ile aynı zaman Türkiye’nin her yerinde; enerji verimli, iklime duyarlı yeni yerleşim alanları kurulup sıfır atık uygulamaların yaygınlaşacağına dikkat çekti.

Sıfır atık uygulamalarının ise 2035 yılında atık ayrıştırmasında %65 seviyelerine çıkacağını, 2050 yılında ise evsel atıkların düzenli depolama ile bertarafına son verileceği öngörülüyor.

Yenilenebilir enerjinin elektrik üretiminde ise 2030 yılına kadar güneş enerjisinin %40, rüzgar enerjisinin ise %45 oranında artması hedefleniyor. Binaların enerji tüketiminde ise fosil yakıtlar %25 oranında azaltılacak.

Bunun için kamu ve özel sektöre olan yardımların artması ve Ulusal İklim Değişikliği Araştırma Merkezi kurularak politikaların belirleneceği söyleniyor.

Açıkçası 2030 yılına kadar iki seçim yılı olduğunu unutmayalım. Bu dönemde AKP hükümeti de bir nevi belirsiz gelecek planları yapmakta.

Bununla beraber, aslında açıklanan politikalarda kısa dönemde sera gazı veya fosil yakıtlarda özellikle kömüre yönelik bir azalma olmayacağını görmek mümkün.

Uzun dönemde açıklanan politikalarda ise yeni bir hedef söz konusu değil. Özellikle şu an küresel gündemde bulunan net sıfır karbon ve bu yıl yenilenecek Paris İklim Anlaşmasına değinilmemesi de bu politikalara güveni azaltıyor.

İklim değişikliğinin artık iklim krizi olduğunu hükümetimizin anlaması lazım, Emine Erdoğan’ın haklı bir şekilde dikkat çektiği doğal felaketlerin artmasında ve doğal alanların kaybında da AKP’nin de sorumluluğunu kabul etmesi lazım.

Artık bize boş hedeflerin değil, iklim acil eylem planları ve yasal olarak değişikliklerin sözü verilmesi lazım.

Zira, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da sevdiği bir dörtlük gibi; “Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz/ Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde”.

Kahve üretiminden geriye kalan kahve kabuklarından yapılan bu evler, gıda ve sera gazı salımını azaltıp, döngüsel bir ekonomiye geçişi destekliyor.

Kolombiya’da bulunan Woodpecker şirketi, kahve kabuklarını geri dönüştürülmüş plastikler ile birleştirerek yeni bir materyal ortaya çıkardı.

Bu materyalin özellikle hafif ve güçlü olması, şirketin bu kaynakla ucuz ve prefabrik evler yapmasına yol açmış.

10 yıldır bu teknolojilerini kullanan şirket, özellikle Kolombiya’nın dağlık alanları olmak üzere, çimento, tuğla ve beton gibi geleneksel ve ağır inşaat malzemelerinin gidemeceği yerlerde bu evleri kurmakta.

Bu alanlar da genellikle gelir düzeyi düşük alanlar olduğundan, bazen daha önce yapılmamış okul veya kamu binaları bile bu prefabrik sistemler ile kurulmuş.

Şirket kahve kabuğu atıklarını güçlü lif yapısı yüzünden tercih etmiş. Yabani otlar, çeltik ve palmiyeden daha güçlü olan bu lif kaynağı aynı zamanda Kolombiya’da da bolca bulunmakta.

Lego gibi prefabrik parçalar yapan şirket bunları inşaat yapılacak alanda birleştiriyor, ortaya yangına ve böceklere karşı dayanıklı ucuz bir yapı ortaya çıkarıyor.

Üretim miktarını artırmak isteselerde inşaat genellikle bir hafta kadar sürdüğünden şu anda sistem kendinisi çalıştırmakta. Ama geçtiğimiz Kasım’da yaşanan ve Kolombiya’da 1300 evi yok eden bir kasırga yaşandığında üretimin hızlanmasına gerek duyulmuş.

Zira, Kolombiya hükümeti bu konuda Woodpecker’dan yardım istemiş ve elektriği olmayan, toprağın geleneksel inşaata uygun olmadığı Providence adasında can kurtarıcı bir yapı olmuş.

Geri dönüştürülmüş plastiği daha kalıcı bir yapıda kullanan, bir gıda atığı olan kahve kabuğunu yeniden değerlendiren bu teknoloji geleceğin sürdürülebilir ve döngüsel dünyasında kendine yer bulmakta zorluk çekmeyecek gibi.

Ama kullandığı enerji ve malzemelerin üretimi ile sera gazı salımının en az %30’undan sorumlu inşaat sektörünün bu teknolojiler olmadan geleceğin dünyasında kendine yer bulması çok zor.

Beraber doğayı korumak isteyen Pamela ve Anıl çifti, Hindistan’da bu hayallerini gerçekleştirebilecek bir yer bulmuş.

Erken yaşta evlenen çift, ilaç şirketindeki ve bankadaki işlerinde üst seviyelere çıkmalarına rağmen, çocuklarındaki gibi hep bir orman içinde yaşamak ve burayı koruma altına almak istemiş.

Pamela’nın terfisi bu ikiliyi başka bir eyalete, Pamela’yı sürekli seyahat etmek zorunda olduğu bir işe, Anıl’ı ise restorandan ayrılıp bankacılığa geçmesine yol açmış.

İkili, bu işlerin yarattığı stresi en son çekemedikleri bir günde, ellerindekilerin hepsini satmışlar. Çift, ilk olarak Hawaii’de özel bir doğa koruma alanı oluşturmuşlar.

Burada ormana hiç ellemeyip, belli bir kısmında organik tarım yeteneklerini geliştirmişler. Ürettikleri ürünlerin kendilerine yetenleri alıp, alanını kadın koruma evlerine bağışlamışlar.

Yine de buradaki ada hayatı, ihtiyaçlarının %40’ının binlerce kilometre uzaktaki anakaradan gelmesi anlamına geliyormuş. Giderek büyüyen endüstriyelleşmiş turizm ve özel mülkler, çiftin özel topraklarındaki üzerindeki gözleri de artırmış.

Bu sorunlar giderek büyümüş ve biraz da “kaderin telefonu” anlara bir seçenek sunmuş.

Hindistan’da yaşayan Anıl’ın babası hayatını kaybetmiş ve çift küllerini Ganj nehrine serpiştirmek için çıktıkları yolda, Uttarancal eyaletinin güzelliğine aşık olmuş ve hayallerini artık Hindistan’da devam ettirme kararı almışlar.

Hindistan’ın güneyinde Batu Gat Dağlarında istedikleri gibi bir alan bulduktan sonra, burada SAI (Hayvanları Koruma Girişimi) Sığınağı’nı kurmuşlar.

Bölgedeki çiftçilerin de artık tarımdan daha fazla para kazanamadığından dolayı bu bölgede 1200 dönümlük yani, 300 futbol sahası büyüklüğünde bir alanı koruma altına almışlar.

1991 yılında artık kahve ve kakule tarlaları artık kullanılmayınca, Pamela bu 30 yıl içerisinde ilk yabani otların büyüdüğünü, onunla beraber böceklerin geldiğini söylüyor.

Ağaçların büyümesi ile beraber maymunlar ve filler, onlarla beraber ise Bengal kaplanlarından nesli tükendiğine inanılan bir çakal türü bile bu sığınakta kendine yer bulmuş.

Pamela ve Anıl bu ortak hayallerini beraber gerçekleştirmenin hayatlarındaki en tatmin edici tecrübe olduğunu belirtiyor ve Doğa Ana’ya biraz şans verilirse kendini iyileştireceğini söylüyorlar.

Çağ açan nanoteknoloji için üretilen nanomateryallerin canlı organizmalara girdiği ve gıda zincirinde ilerlediği ortaya çıktı.

Bir nanometre gibi küçük birimler ile ölçülen nanoteknolojinin, insan saçının 80 bin nanometre olduğu düşünülünce “boyutu” daha iyi anlaşılıyor.

Nanomateryaller elektronik aletlerden boyalara, kozmetik ürünlerden kıyafetlere kadar çığır açan yeni teknolojiler geliştirmiş durumda. Dokunmatik ekranlar, solar panelller ile kırışmayan kumaşlar bu materyallerin kullanıldığı yerlerden bir kaçı.

Ama bu teknoloji her ne kadar gözle görülmeyecek kadar küçük olsa da, yani bir araştırma, etkisininin düşündüğümüzden daha büyük olduğunu gösteriyor.

Nature akademik dergisinde yayınlanan makale, 1 ile 100 nanometre boyutundaki materyallerin, ilk önce alglerde görüldüğünü, daha sonra gıda zinciri ile zooplanktonlara ve en son balıklara ulaştığını ortaya koyuyor.

Her adımda boyut değiştiren bu nanomateryaller, organizmaların vücudundaki hücre ve organları işgal etmiş. Balıklarda materyaller beyinlerinde de görülmüş durumda.

Uzmanlar özellikle beyinde toplanan nanomateryaller hakkında endişeli. Zira insanlarında kullandığı ve nanomateryal içeren ürünler bulunmakta ve genellikle bu materyaller “içindekiler” listesinde görülmüyor.

Buna ek olarak, nanomateryallerin kontrol edilmesi de oldukça zor. Zira farklı bileşiklerden oluşan nanomateryalleri organizmalar ve hücreler haricinde toplu bir şekilde bulmak oldukça zor.

Böyle bir teknolojinin, insan eli ile oluşturulmuş yüzlerce çeşit nano maddeyi ele alması ve ayrıştırması gerek.

Şirketler bu yeni teknolojiyi ürünlerine koymak için hızlı bir şekilde hareket etse de, bu materyallerin risklerini tam anlamı ile anlamış değiliz.

Çalışmanın araştırmacıları, özellikle nanomateryallerin neden ve nasıl beyinde toplandığını ele alacak çalışmaların yapılması gerektiğini belirtiyor.

Böylelikle en azından bu teknolojiyi daha güvenli hale getirecek yeni ürünler tasarlamalarını önerebilecekler. Çünkü şirketler bu teknolojiyi uygulamak konusunda durmayı düşünmüyorlar.

Kaynak: Fast Company

Yapılan yeni bir araştırma, fosil yakıt yüzünen oluşan hava kirliliğinin sigara ve sıtmadan hayatını kaybedenlerin toplamından daha fazla olduğunu gösteriyor.

Harvard, Leicester, Birmingham ve Londra Koleji üniversiteleri tarafından yapılan ortak araştırmada, üretim ve ulaşım için fosil yakıt kullanan ülkelerde hayat kaybının daha fazla olduğu belirtildi.

Küresel olarak 2018 yılında 8,7 milyon kişinin fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinden hayatını kaybettiği de araştırmaların sonuçlarından biri.

Bu oran Doğu Asya’da 14 yaşından büyük bireylerde her 3 ölümden birinin hava kirliliği kaynaklı olduğunu gösteriyor. Avrupa ülkeleri, ABD ve Türkiye’de bu oran yaklaşık her 10 ölümden biri olarak belirtilmiş.

Uzmanlar sonuçları açıklamakta dikkatli olduklarını çünkü araştırmanın sonuçlarına ilk başlarda oldukça şaşırtıcı bulduklarını söylüyorlar. Bununla beraber yapılan her araştırma, benzer sonuçlar göstermiş.

Yapılan çalışmalarda, fosil yakıtların yakılmasından oluşan hava kirliliği ile kalp rahatsızlıkları, göz sağlığı ve solunum yolu rahatsızlıkları arasında direkt bağlantılar bulunmuş.

Geçtiğimiz hafta da Türkiye’de Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL) raporu Türkiye’de hava kirliliğinin oluşturduğu sağlık maliyetini detaylı olarak incelemişti. Rapor, kömür santrallerinin yarattığı kirliliğin her yıl Türkiye’nin sağlık harcamalarının yüzde 27’sinden sorumlu olduğunu ortaya çıkarmıştı.

Fosil yakıtlardan elde edilen enerji üretimi aynı zamanda iklim krizine yol açan sera gazı salımının %72’sinden sorumlu. Özellikle sanayide kullanılan fosil yakıtlar bu salımın dörtte birinden sorumlu.

Dünyamızı ve sağlımızı kurtarmak için artık değişimin şart olduğu kesin; tek eksik politik irade, ama zamanımız daralmakta.

Avusturalya’da kurulacak dünyanın en büyük bataryası 1200 MW kapasitesi ile Türkiye’deki Seyitömer Termik Santrali’nin kapasitesinin iki katına sahip.

Bu batarya daha önce Tesla tarafından yine Avusturalya’ya kurulan bataryanın rekorunu 8’e katlıyor.

Projenin sahibi CEP Enerji, bu bataryanın ülkenin dört noktasında bulunacak 2000 MW’lık batarya ağının en büyük parçası olduğunu belirtiyor.

Şirket 2,4 milyar dolarlık bu projeye başlamanın en büyük nedeninin, Avustralya’nın geçtiğimiz yıl çizdiği enerji planın verdiği güven olduğunu belirtiyor.

Özellikle elektrikli arabaların teknoloji yarışı sayesinde gelişen batarya teknolojileri artık kömür ve doğalgazın bırakabileceği bu boşluğu doldurucak seviyelere geldi.

Güneş ve rüzgar enerjisi sürdürülebilir bir enerji olsa da, dengeli olduğu söylenemez. Aşırı güneşli veya rüzgarlı bir günde üretilecek bir enerji, o sıradaki elektrik tüketiminde kendine yer bulamayabilir.

Bu dengeyi sağlamak için kurulacak bataryalar, belirli bir süre boyunca bu elektriği saklayıp, esnek bir şekilde, ihtiyaç olduğu zaman tüketim için kullanmaya sunuyorlar.

Yani aslında yenilenebilir enerjinin sürdürülebilir olması için batarya teknolojilerinin de yanında bulunması gerekiyor diyebiliriz.

Avusturalya kömür santralleri kapanıp, ülkenin büyümesi de göz önüne alınınca, 20 yıl içerisinde en az 6 bin MW “esnek” enerji santrali ihtiyacı duyacağını öngörüyor.

Bu kapasitenin batarya, pompaj depolamalı hidroelektrik, daha iyi bir altyapı kontrolü ve doğalgaz ile doldurulması planlanıyor. Bununla beraber doğalgaz projelerinin bu 20 yıllık gelecekte en pahalı yatırım olma olasılığı da göz ardı edilmemiş.

Doğalgaz aynı zamanda ihtiyacının iki katı kadar doğalgaz üretimi yapan Avusturalya için “mantıklı” bir seçenek olarak gözükmekte.

Türkiye gibi doğalgazının %99’unu yurtdışından ithal eden ve yenilenebilir enerji kapasitesi ihtiyacının üstünde olan bir ülke içinse batarya teknolojilerine yatırım çok daha mantıklı.

İklim değişikliğine karşı etkili bir şekilde hareket etmediğine yönelik sivil toplum kuruluşları tarafından açılan davada Fransa Devleti suçlu bulundu.

2018’in sonunda dört sivil toplum kuruluşu tarafından açılan dava, Yüzyılın Davası olarak adlandırılıyordu.

Sonunda karar veren Paris İdari Mahkemesi, 3 Şubat tarihinde, Fransız Devleti’nin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yürüttüğü faaliyetlerin yetersiz olduğunu tespit etti.

Mahkeme aynı zamanda, iklim değişikliğiyle ilintili olarak ekolojik hasar oluştuğuna karar verdi. Sera gazı emisyonlarının azaltılması kapsamında belirlenen hedeflere ulaşılmasından sorumlu olan Fransız Devleti’nin kısmen başarısız olduğuna karar verildi.

Bu karar diğer davalar için emsal oluşturabilecek. Zira yargıçlar “ekolojik hasar kapsamında Devlete karşı açılacak tazminat davalarının Medeni Kanun’da öngörüldüğü üzere kabul edilebilir olduğunu” belirtti.

Davanın bence en önemli sonucu, kamu kurumları ile STK’lar arasında 2 ay sürecek müzakere ortamı oluşturmak üzere karar vermesi oldu.

Zira, etki değerlendirme analizi, iklim mevzuatın belirlenen iklim hedeflerinin yalnızca yarısını ya da üçte ikisini hayata geçirebileceğini gösteriyor.

Bu müzakereler sonrasında, devlet tarafından sunulan delillerin tatmin edici bulunmaması durumunda, Danıştay ilave önlem alınması yönünde karar verebilir.

Bu bir ülkeye açılan ilk dava değil. Hatta iklim değişikliği konusunda ülkeleri yasal olarak sorumlu tutan başka davalar da var.

Geçtiğimiz yıl İrlanda’da benzer bir dava açılmış ve İrlanda Cumhuriyeti’nin iklim krizi konusunda yetersiz olduğuna karar vermişti.

Hollanda’da yaklaşık 10 yıldır süren davalarda en son mahkemeler Hollanda hükümetinin sera gazlarını 1990 seviyesine göre %25 oranında azaltmasına hükmetmişti.

Dünya Kanser Günü sebebi ile yayınlanan Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL) raporu Türkiye’de hava kirliliğinin oluşturduğu sağlık maliyetini detaylı olarak incelemiş.

Türkiye’de Kronik Kömür Kirliliği: Kömürün Sağlık Yükü ve Kömür Bağımlılığını Sonlandırmak’ adlı rapor, termik santrallerden kaynaklı hava kirliliğinin yarattığı sağlık sorunları ve bunun mali yüküne dikkat çekiyor.

Türkiye’de santral bazında sağlık etkilerini hesaplayan ilk çalışma olan rapor, kömür santrallerinin yarattığı kirliliğin her yıl yaklaşık 53.60 milyar TL’lik sağlık maliyetinin olduğunu ortaya koyuyor.

HEAL Türkiye Sağlık ve Enerji Politikaları Kıdemli Danışmanı Funda Gacal, 2019’da Türkiye’nin sağlık harcamalarının 201 milyar TL olduğuna dikkat çekerken, bu rakamın yüzde 27’sinin ise kömür kaynaklı sağlık sorunlarına harcandığını öne sürüyor.

Bu araştırma özellikle 2019’da Türkiye’de işletmede olan linyit, taş kömürü veya asfaltit kullanan 28 adet büyük elektrik santralin etkilerini incelemiş.

Rapor, 2019’da bu santrallerin Türkiye’de 26 bin 500 çocuk bronşit vakası, 3 bin erken doğum, 3 bin 230 yetişkin bronşit vakasına yol açtığını belirtiyor.

Bu hastalıklardan dolayı 2019 yılı içerisinde önlenebilir 5 bin erken ölüm gerçekleşti. Yani günde ortalama 13 kişi kömürün yarattığı kirlilik nedeniyle hayatını kaybetti.

Santrallerde genellikle filtre teknolojileri çözüm olarak gösterilse de, Gacal en iyi filtre sistemleri dahi bacalardan yayılan hava kirleticilerini yalnızca bir noktaya kadar azaltabildikleri için kronik hava kirliliğine çözüm olmadığını belirtiyor.

Bununla beraber, filtreler ayrıca CO2 salınımını engellemiyor, yani kömürün iklim değişikliğini tetiklemedeki rolünü azaltmıyor.

Çalışma asıl çözümün, sürdürülebilir yenilenebilir enerji ve enerji tasarrufu biçimlerinin tercih edilmesi ile Paris İklim Anlaşması’nın onaylanması ve iddialı bir Ulusal Katkı Beyanı (NDC) ile yenilenebilir enerji kaynaklarının paylarının artırılması olduğunu belirtiyor.

Buna ek olarak, eskimiş kömür santrallerinin kapanması ve yerine yenilerinin inşa edilmemesi önerilmiş. Ayrıca, daha sağlıklı ve şeffaf veri toplama ve inceleme sistemlerinin oluşturulması önerilmekte.

Dünyanın en büyük yüzen buzdağından geçtiğimiz günlerde dev bir parça daha koptu. Uzmanlar son 25 yılda buzulların erimesinin %57 oranında arttığını belirtiyor.

2017’de Güney Kutbu‘ndan kopan A68a adlı buzul 5800 km2’lik alanı ile İstanbul’dan daha büyük bir “kara” parçası.

Ama bu parça bile şimdiden 7’ye bölünmüş durumda. Bu durum mavi küremizin buzullarının şu andaki halini de özetliyor aslında.

Leeds Üniversitesi’nde yapılan bir çalışma Dünya’daki buzulların, kutuplar ve dağlarda bulunanlar olmak üzere, erime hızındaki artışı incelemiş.

Bu çalışmaya göre Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) en kötü iklim krizi senaryosu ile aynı süreçte ilerliyoruz. 1994 ile 2017 yılları arasında, 28 trilyon ton buz geri dönmemek üzere erimiş durumda.

Yıllık buz kaybı ise 0,8 trilyondan, 1,2 trilyon tona yükselmiş. Bu yaklaşık %57 oranında bir artış demek.

Sadece kutuplarda değil, dağlarda da bulunan bu buzulların kaybı hem kısa hem de uzun dönemde insanlığı ciddi şekilde etkilemekte.

Buzullar ışınlarının yansımasını sağladığı için Güneş’ten gelen enerji artık korunmasız kalan su kütlelerinin ya da toprağın ısısını artırmakta.

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

Bu sürekli buzul halinde bulunan permafrostun da erimesine ve sera gazı etkisi karbondioksitten 10 kat daha güçlü metan gazının salınmasına yol açıyor.

Buna ek olarak, buzulların eksikliğinden dolayı ısınan küresel hava döngüsü tüm Dünya’yı etkileyip, gıdaların yetişme şeklini ve alanlarını değiştirmekte.

Ve tabii ki, en bilindik etkisi olan seller şimdiden, ada ülkelerini ve hatta Bangladeş gibi ülkeleri etkilemiş durumda.

Bu durumu durdurmak için aslında yapılacaklar belli. Sera gazı salımı yapan kaynakların özellikle enerji üretiminde kullanılan fosil yakıtların acilen azaltılması gerekmekte.

Yoksa, gözlerimizin önünde iklim krizinin en kötü senaryosunun gerçeğe döndüğünü göreceğiz.

Kaynak: The Guardian

Barcelona karantina döneminde şehre dönen vahşi doğayı kabullenme kararı aldı. 6 haftalık karantina dönemi sonrası zaten şehir kendini yenilemişti.

İnsan elinin değmediği parklarda, “yabani” bitkilerin sayısı patlayınca, hem böceklerin hem de kuşların sayısı da bir o kadar artmıştı.

Öyle ki, bir önceki seneye göre kelebeklerin sayısında %74 oranında bir artış görülmüş, Küçük Mor İmparator gibi şehre uğramayan türler geri gelmişti.

Pek çok şehirde olduğu gibi karantina sonrası bu canlılık sona ermeye mahkum gibiydi ama Barcelona burada farklı bir yol izledi.

Şu anda Barcelona, şehirde toplam 783 bin metrekarelik yeşil açık alan ve 49 bin metrekarelik yeşillendirilmiş sokaklar projesine onay vermiş durumda.

Vahşi bitkilerin park alanlarına katılmasının yanı sıra, bu alanlarda kuşlar ve yarasalar için 200 yuvalama alanı, 40 arı kovanı ve 80 böcek oteli kurulmakta.

Bu projelerin kabul edilmesi, özellikle karantina sonrası doğanın şehre geldiğini gören bireyler için oldukça kolay olmuş. Betonla dolu ve “hijyenik” parklar yerine ekosistemi içinde barındıran parklar şehrin yeni planı olacak.

Doğal yaşamın canlanmasına ek olarak, tek türcü olmayan bir yaklaşımın, daha az su, enerji, katkı maddesi ve para harcadığının da altı çizliyor.

Parklara ek olarak, Barcelona gibi sıkışık bir şehirde uzmanlar, yerdeki asfaltlar sökülemezse, çatıdakı betonlaşmanın da değiştirilebileceğini belirtiyor.

Bazı bağımsız projelerde polinatörlere dost ve kuraklığa dayanıklı bitkiler ile yağmur suyunu toplamaya yönelik projeler şehrin atacağı adımlara ilham veriyor.

Uzmanlar, karantinada değişen şehrin çehresini beğendiklerini ve artık buradan geriye dönüş olmayacağını söylüyor.

Kaynak: The Guardian

11 ile sınırı bulunan Kuzey Ormanları’nın sınırlarındaki 10 il, termik santrallar, maden ocakları, sanayi baskısı ve şehirlerin büyümesi yüzünden ormanı tahrip etmekte.

Kuzey Ormanları Savunması’nın faaliyetlerine katkı veren Kuzey Ormanları Araştırma Derneği’nin çalışmaları, ayrıca 2020’nin son üç ayında en çok rastlanılan konunun kuraklık olduğunu gösteriyor.

Kuzey Ormanları, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Düzce illerinin içinde ve Bursa, Balıkesir ile Çanakkale illerinin kuzeyinde yer alan ormanları kapsamakta.

Özellikle Trakya bölgesinde en fazla tahrip görülürken, en yoğun tehdit ise giderek büyüyen İstanbul’dan gelmekte.

Bununla beraber İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda İstanbul’un Kuzey’inin korunması ve o bölgedeki doğal kaynakların sürdürülebilir olması ve bölgenin yapılaşmaya açılmaması yönünde kararlar var.

Bu kararları ise 3. Köprü, Kuzey Marmara Otoyolları, 3. Havalimanı ve son olarak da gündemden düşmeyen Kanal İstanbul yıkıp geçmiş durumda.

Kuzey Ormanları’nın habitatının dağılması ve iklim krizi ile birlikte ise son dönemde bölgede, barajların ve göllerin kuruması şeklinde haberlerde artmakta.

Bunun için bölgeyi korumak adına sosyal dayanışma oldukça önemli. Bu gibi haberleri sizın de sosyal medya kanallarında paylaşmanız ve bu konunun bilinirliğinin artması bireylerin yapacağı en önemli şeylerin başında geliyor.

Aynı zamanda bu konuda çalışan Kuzey Ormanları Savunması gibi STK’lara da vereceğiniz destek çok önemli.

45. ABD başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’ı terketmesinden sonra yeni başkan Joe Biden başkanlık kararnameleri ile iklim krizine karşı yepyeni bir beyaz sayfa açtı.

Keystone botu hattının iptali, Paris İklim Anlaşmasına yeniden katılma gibi kararlara ek olarak Biden son adımını “Diğer hükümetler gibi ,… Federal hükümetin Büyük Petrol’e para dağıtması gerektiğini düşünmüyorum” diyerek attı.

Açık konuşmak gerekirse bir iklim aktivisti olarak bu cümleyi duymak beni aşırı mutlu etti. Yenilenebilir enerjinin bu kadar ucuzladığı bir dönemde fosil yakıt şirketlerinin ayakta kalma nedeninin yapılan yardımlar olduğunu söyleyebiliriz.

Küresel olarak fosil yakıt şirketlerine yaklaşık 5 trilyon dolar yardım yapılmakta. IMF’ye göre ABD’de bu yardımlar 649 milyar dolar civarında, Türkiye’de ise 64 milyar dolarlık bir yardım söz konusu.

Buradaki sorun “yardımların” ne olduğuna dair ortak bir fikir bulunmaması. Hükümetler tabii ki, şirketlere direkt nakit para vermiyor. Bu “yardımlar” vergi indirimi, ücretsiz arsa satışı veya yasal boşluklar üzerinden yapılmakta.

Ama buradaki tanımsal sorun ciddi adımlar atılmasını da zorlaştırıyor. Bu yüzden de bazı uzmanlar, Biden’ın kesebileceği yardımların oldukça kısıtlı olduğunu belirtiyor.

Buna en olarak, ABD’nin yönetim sisteminde federal hükümetler ile eyalet hükümetleri arasında bazen çok büyük farklar olabiliyor ve eyaletlerin bu şirketlere yardımları konusunda ABD başkanı çok da etkili olamamakta.

Bu yüzden Biden’ın sadece federal hükümetten gelen yardımları kesebileceği düşünülüyor. Bunun da yapılan tüm yardımların %20’si civarında olduğu belirtilmekte.

Biden da zaten “uygulanabilir yasalar” çerçevesinde bu yardımları kesebileceğini belirtmişti. Peki bunlar neler olabilir?

Fosil yakıt şirketlerinin en başta hala ödemedikleri cezaları ödemesi sağlanacak. Örnek olarak BP 2015 yılında sebebiyet verdiği Deepwater kazasında ödeyeceği 20 milyar doların 15 milyarını vergiden düşebilmişti. Biden hükümetinde bunun olmayacağı belirtiliyor.

Buna ek olarak kömür ve petrolün taşınması için yapılan yardımın, ucuza federal hükümet toprağı kiralamanın sonu gelecek.

Bu yardımlar büyük ihtimalle fosil yakıtların sonunu getirecek seviyede olmayacak. Ama bu endüstrinin imajını lekeyeceği kesin.

Sigaraya yapıldığı gibi hükümet genelinde alınmış bir kararın, lobicilerin bu endüstriye desteğini azaltacağı belirtiliyor.

Bu kararın alınmasının arkasında aslında toplum baskısı var. ABD’de giderek büyüyen iklim aktivizmi, özellikle bu konuya yönelik karşı durulması konusunda Biden’ın elini zorlamış durumda.

Bundan sonra ne olacağı ise iklim aktivizmin geleceği ile şekil alacak gibi.

2020 yılında elektrik üretiminde yenilenebilir enerji, Avrupa Birliği’nin ana kaynağı oldu. Yenilenebilir enerji, özellikle Almanya, İspanya ve Birleşik Krallık’ta bu yıl içerisinde fosil yakıt üretimini ciddi bir şekilde geçti.

Avrupa Birliği genelinde ise bu fark daha küçük oldu. Yenilenebilir enerji %38 oranında üretilirken, fosil yakıtlar %37’de kaldı. Ne olduğuna hala resmi olarak karar verilemeyen nükleer enerji ise %25’te kaldı.

Nükleer enerji üretimde yenilenebilir olsa da aslında kaynakları yenilenebilir olmadığı için doğa dostu bir enerji kaynağı olarak kabul edilmiyor. Buna rağmen, yenilenebilir enerjinin bu kadar artması sera gazında ciddi bir azalma yaşandığı anlamına geliyor.

Son 10 yılda yenilenebilir enerjinin payı %13’dan %38 seviyesine gelmiş durumda. Uzmanlar yenilenebilir enerjinin daha da akıllı yatırımlar ile daha da hızlı büyüyeceğini belirtiyor.

Avrupa Birliği 2030 yılında karbondioksit salımını yarılamayı, 2050’de ise bir şekilde sıfırlamayı planlıyor.

Eğer pandemi sonrası yatırımlar yenilenebilir enerjiye ve yeşil ekonomiye yönelik yapılırsa, uzmanlar bunun mümkün olabileceğini belirtiyor. Zira bu hedef için AB’nin yenilenebilir enerji kurma hızını iki katına çıkarması lazım.

Yenilenebilir enerjinin büyümesi şu an rüzgar ve güneş enerjilerinden gelmekte. Hidroelektrik santrallerindeki büyüme ise durmuş durumda.

Tabi, yenilenebilir enerji oranının artmasında, kurulu fosil yakıt enerji santrallerinin kapanması da etkili oldu. Özellikle kömür üretimi geçtiğimiz yıla göre %20, 5 yıl önceye göre ise %50 azalmış durumda.

Bu düşüşün sebebi yenilenebilir enerji kaynaklarının ucuzlamasının yanında, doğalgaza geçiş ve pandemi sürecinde elektrik ihtiyacının azalması da var.

Nükleer enerji üretimi de %10 oranında azalmış durumda. Özellikle İsveç ve Almanya ile birlikte, daha fazla ülkenin nükleer enerji santrallerini kapatması bekleniyor.

Bu oranlar ile birlikte, Avrupa Birliği’nin elektriği 5 yıl önceye göre daha temiz diyebiliriz. 2015’te 1 kWh elektrik 317 gram karbon dioksit üretirken, şimdi bu rakam 226’ya düşmüş.

Eğer yenilenebilir enerjinin yükselişi ve toplumdaki temiz enerjiye baskı böyle devam ederse, AB’nin geleceğinde bu rakamı sıfıra çekmek bile mümkün gözüküyor.

Uzmanlar 1990’lardan beridir Kuzey Amerika ve Avrupa’da arı sayısında ciddi bir düşüş olduğunu, her dört arı türünden birinin doğada artık görülmediğini belirtti.

Veriler sözkonusu türlerin soyunun tükendiği anlamına gelmese bile, bunların sayısının yaban hayatında düzenli olarak gözlemlenemeyecek kadar azaldığını işaret ediyor.

Zira 2006-2015 arasında kaydedilen türlerde yüzde 25 oranında azalma yaşandı. Bunun en büyük sebeblerinden birinin ise tarımsal alanlarda kullanılan tarım zehirlerinin yabani arılar üzerindeki olan etkileri kabul edilmekte.

Küresel Biyoçeşitlilik Danışma Tesisi’nin (GBIF) verileriyle karşılaştırılarak yapılan çalışmada, Dünya’da bilinen 20 bin arı çeşidinin bulunduğu 300 yıllık koleksiyona ilişkin kayıtlar incelendi.

Arı türlerinde kayıplar her tür için aynı derecede değil. İkinci en sık görünen arı familyası Halictid arılarının 1990’dan bu yana yüzde 17 azaldığı tespit edilirken, çok daha nadir görünen bir tür olan Melittidae de ise kayıplar yüzde 41 civarında.

Maalesef sadece arılar değil, çoğu böcek bu tür kayıplar yaşamakta. Başka bir araştırma son 10 yılda böcek türlerinde %10 ile %20 civarında bir kayıp gözlemlemişti.

Bununla beraber, yapılan çalışma bahsettiğimiz üzere  yalnızca Kuzey Amerika ve Avrupa’yı kapsıyor. Küresel anlamda arıların sayısı konusunda ciddi veri eksikliği var.

Türkiye’de bu veri eksikliğine sahip ülkelerden biri ve arıların türleri ile ilgili çalışmalar olsa da resmi bir veriye ulaşmak mümkün değil.

Hem doğada hem de tarımsal alanlarda bitkilerin doğal yolla tozlaşması için hayati öneme sahip bu canlıların daha iyi bir şekilde korunması gerekmekte.

Arıların bir “zararlı” olarak değil, tam tersine permakültür yöntemleri ve yabani bitkiler ile tarım alanlarına çekilerek bir tarım değerine dönüşmesi oldukça önemli.

İstanbul ve Zonguldak’da belirli binalara getirilen yağmur toplama zorunluluğu, artık tüm Türkiye’de zorunlu hale geldi.

1 yıldan fazla süredir süren ve son 90 yılın en kurak dönemi karşısında geç de olsa ciddi değişiklere gidilmeye başladı.

Geçtiğimiz hafta İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 1000 metrekarenin üzerindeki yapılarda yağmur suları için sarnıç zorunluluğu getirdi.

Artık 1000 metrekarenin üzerindeki parsellerde, binaları zemin suyundan korumak, bahçe sulamak için veya tuvalet rezervuarları vb. yerlerde kullanılmak üzere bir drenaj sistemi oluşturularak, çatı ve zemin sularının yer altında oluşturulacak sarnıçta toplanması gerekmekte.

Buna benzer bir karar ise aslında bir buçuk yıldır Zonguldak”ın Çaycuma ilçesinde uygulanmakta. Çaycuma ilçesinde taban uzunluğu 200 metrekareyi geçen yeni yapılarda yağmur suyu toplama sistemi zorunlu hale getirildi.

Yağmur suyu toplama sistemlerinin kurulmasında kolaylık sağlanırken aynı zamanda bu sistemi kullanan vatandaşlara su faturalarında yüzde 30 indirim kararı alındı.

Buna benzer sistemleri belediyeler kendi içerisinde uygulamaya çalışırken, dün açıklanan bir genelge ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2 bin metrekareden büyük parsellerde yağmur suyunu toplamayı zorunlu kıldı.

Genelge ile binaların çatılarında toplanan yağmur sularının, bahçe sulama veya arıtılarak bina ihtiyacında kullanılmak üzere bahçe zemini altında bir depoda toplaması gerekmekte.

Yağmur suyu depolama sistemi belirli adımlara sahip olmak zorunda. Depolama aşamasının ardından yağmur suyu partikül filtreleme ve klorlama işlemine tabii tutularak patojenlerden ve yağmurun beraberinde getirdiği toz topraktan arındırılması gerekmekte.

Daha sonra bu su depodaki su hidrofor ile basınçlandırılarak kullanım noktalarına harici bir su tesisatı yardımı ile iletilmekte.

Su doğal olarak elde edildiği için bu tesisat üzerinde su sayacı bulunmaz ve faturalandırılma yapılmıyor. Bu büyüklükteki yapıların aslında toplam su ihtiyacının çok önemli bir kısmı yağmur suyu ile karşılanabilir.

Uzmanlar özellikle son dönemde yapılan inşaatlarda bu sistemin neden kurulmadığı sorusunu sormakta. Her ne kadar bu değişim güzel bir gelişme olsa da, maalesef önümüzde hem geç hem güç olmuş bir değişim var.

Giderek toprağı ele geçiren Sahra Çölü’ne karşı, 11 Sahraaltı ekilebilir alanlarını korumak adına ağaçların gücünden faydalanıyor.

8 bin kilometre uzunluğunda ve 15 kilometre genişliğindeki “Büyük Yeşil Duvar”, tarıma elverişli arazilerde çölleşmeyi durdurmayı hedefliyor.

Çölleşme, Sahra Çölü’nün güney bölgesinin %40’ını etkiliyor ve yaklaşık 500 milyon kişinin zorlaşan şartlar ve yaşamı tehdit eden koşullar altında yaşamasına sebebiyet veriyor.

2005 yılında Afrika Birliği tarafından canlandırılan projeye, Dünya Bankası ve Birleşmiş Devletler de destek veriyor.

Hatta Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi’nden yapılan açıklamada, Paris’te düzenlenen iklim konulu Tek Gezegen Zirvesi kapsamında, Büyük Yeşil Duvar Girişimi için aralarında Dünya Bankası ve Afrika Kalkınma Bankasının (BAD) da bulunduğu bağışçılardan 14 milyar 263 milyon dolar yeni kaynak ayrıldığı duyuruldu.

Girişim sayesinde Senegal’de halihazırda 12 milyon ağaç dikildi, Etiyopya’da 15 milyon hektar arazinin tahsisi tamamlandı ve öngörülen hedeflerin %18’i tamamlanmış oldu.

2030’a kadar 100 milyon hektar toprağın yeşillendirilmesi, 10 milyon iş gücünün oluşturulması ve 250 milyon ton karbon emisyonunu da engellenmesi hedefleniyor.

Şimdiye kadar ise bölgede coğrafi bir değişiklik gözle görülmekte. Tarım alanları yeniden canlanmakta ve ekonomide önemi artmakta.

Yüzyıllar boyunca başka ülkeler tarafından sömürülmüş bu kıtanın yeniden canlanması oldukça önemli. Zira Afrika iklim krizinden en fazla etkilenecek alanlardan biri.

Reklam

Binlerce yıllık sakız kültürü de maalesef plastik ile kirlendi. Bazı sakız markaları artık plastik bazlı sentetik ürünler ile sakız üretmekte.

Azteklerden Antik Yunanlara, Samilerden Anadoluya, farklı kültürler farklı bitkiler ile sakız elde etmiş, diş çürümesine veya farklı tedavilerde kullanmış.

Ama son yüzyıldaki petrol bazlı endüstrileşme sakız kültürüne ele geçirmiş, üreticiler doğal sakız bazlarını terk edip, bügün de hala kullanımda olan sentetik sakız bazlarını kullanmaya başlamış.

Bu sentetik sakız mayası, içerisinde lastiklere çok benzeyen bir polimer türü içermekte. Sakızların içerisinde ise rafine şekerler ya da aspartam gibi sağlığa ve dişinize zararlı kimyasallar bulunmakta.

Buna ek olarak, plastik içerdiği için ne geri dönüşebiliyor, ne de kompost edilebiliyor. Hatta uzmanlar sigara izmaritinden sonra sentetik sakız bazının doğada bulunan en fazla çöplerden biri olduğunu belirtiyor.

Aslında, çiklet ve reçine kullanmak sürdürülebilir bir uygulama, çünkü bu özütleri elde etmek için ağaçları kesmeye gerek yok. Bunun dışında doğal bir şekilde üretilen sakızlar ise doğada çözünüp, hatta kompost bile yapılabilir.

İşte Humble’ın ürettiği doğal sakızlar tam da böyle. İçerisinde diş hekimlerinin onayladığı sadece 5 malzeme bulunmakta:

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

• Çiklet sakız bazı – Sapodila ağacından
• Ksilitol – Huş ağacından
• Doğal aroma – Aromalı bitki ve meyvelerden
• Arap zamkı – Akasya ağacından
• Ayçiçeği lesitini – Ayçiçeği bitkisinden

Böylelikle Humble sakız, ilave şekersiz, vegan ve plastik içermeyen bir ürün oluşturmuş. Ambalajları bile geri dönüştürülebilir kalitede plastik.

Buna ek olarak, bir Humble geleneği olarak, gelirinin önemli bir kısmını tüm dünyada ihtiyaç sahibi çocukların ağız sağlığı için düzenlenen projelerin bütçelerine katkı sağlamak için ayırıyor.

İsveç’te diş hekimlerinin bir ortak girişimi olarak kurulan Humble.co, sadece sakızları ile değil, bambu diş fırçaları, doğal diş macunu, diş ipi ve hatta kulak çubukları ile sürdürülebilir alternatif ürünler sunuyor.

Bu yüzden hala 19. yüzyılda kalmış tarifler yerine, eski kültürleri aynı yararları ve doğallığı ile 21. yüzyıla taşıyan Humble ürünlerini tercih etmenin tam vakti.

Biliminsanları ve müzisyenlerden oluşan bir grup, Vivaldi’nin en ünlü konçertolarından Dört Mevsim’i iklim krizi dönemi için güncelledi.

1723 yılında tahmin edilebilir yağmurun ve hasatların olduğu bir dönemde yazılan bu eser, 2050’lerde şehirlerde iklim krizinden dolayı yaşanması olası etkiler ile güncellenmiş.

AKQA tarafından iklim verileri ile “tasarlanan” [Belirsiz] Dört Mevsim, Sydney Senfoni Orkestrası tarafından 12 Ocak’ta ilk defa icra edildi.

Orijinal müzik gibi, güncellenmiş hali de, mevsimlerin seslerini bize yansıtıyor. Ama bu sefer, gökgürültüsü gibi duyulan yaylı çalgıları bir defa duymak terine, sürekli ve dengesiz duyuyoruz.

Vivaldi’nin mutlu “Bahar”‘ı ve “Yaz”‘ı uykucu iken, güncel dört mevsimler aksak ritimli ve gergin, orman yangınlarının, kasırgaların ve su krizinin endişe dolu rüyası gibi.

Hatta eserin bir bölümünde hiç bir müzik yok. Çin’in Şangay şehrini tasvir edecek bu eser, 2050’de su altında kalması olası bu şehiri terk eden insanlığın sessizliğini yansıtıyor.

Sydney’deki performanstan sonra AKQA, şehirlere gidip yerel varyasyonları bestelemek istiyor. Yereldeki değişimin gücüne inanan grup, bu şekilde ulusal hükümetlere ve hatta Birleşmiş Milletlere baskı yapabileceklerini belirtmiş.

E, o zaman İstanbul’a en kısa sürede bekliyoruz kendilerini.

Adana’da inşaatı devam eden Hunutlu Termik santrali uzmanların 16 farklı senaryo uygulamasına rağmen, gelecekte kâr edemiyor ve bölgede yaşayanları ve doğayı büyük bir risk altına sokuyor.

WWF-Türkiye ile SEFiA “Yenilenebilir Enerji Çağında Kömürün Fizibilitesi: Hunutlu Termik Santrali Örneği” raporu hazırladı. Bu raporda farklı proje ve sabit yatırım maliyetleri altında, elektrik fiyatı ve ısıl değer değişkenleri ile 16 farklı senaryo çalışıldı.

Bu senaryoların hiçbirinde bu santralin küresel ortalamalar temel alındığında 30 yıl boyunca kâr edemediği ortaya çıktı. Burada kömürlü termik santrallerinin ömrünün 29 yıl olduğuna da dikkat çekmek lazım.

Mevcut piyasa eğilimlerinin süreceği ve fiyatlarda aşırı bir dalgalanma yaşanmayacağı varsayımları ile hazırlanan rapor, Hunutlu Termik Santrali’nin yatırımcı şirketleri ve finansörleri için ekonomik açıdan anlamlı bir yatırım olmadığına işaret ediyor.

Küresel olarak kömür fiyatları yenilenebilir enerji kaynakları karşısında gücünü kaybetmekte. Bu da her ne kadar en büyük enerji kaynağı kömür olsa da bu kömürün %97’si yurtdışından ithal eden Türkiye için büyük bir sorun.

WWF Türkiye, 2025 yılında rüzgar enerjisinin en ucuz enerji olacağına ve yenilenebilir enerjinin fosil yakıtlara göre üç kat daha fazla istihdam yarattığına dikkat çekiyor.

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği ise böylesi bir yatırımın ekonomi politiği ve finansal açıdan sürdürülebilir olup olmadığı sorgulanması gerektiğini belirtiyor.

Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

Karadeniz’de hamsi avlanmasına getirilen yasaklardan sonra, bir “biliminsanı” yunusların avlanmasını önerdi. Ama balıkların sayısındaki azalma, kendisi de yok olma tehditi altındaki yunusların değil, insanların suçu.

Karadeniz’de hamsilerin yasal avlanma boyu olan 10 cm’nin üstündeki balık sayısı azaldıktan sonra, Tarım ve Orman Bakanlığı balık avına 10 günlük bir yasak getirdi.

Bunun üzerine, bir akademisyenin basında yer alan, “yunus popülasyonunun avlanma yasağı nedeniyle giderek arttığını, yetişkin bir yunusun günde 70 kilo hamsi yediğini ve yunusların kontrollü avlanmaları gerektiğini” belirten ifadeleri şaşkınlık yarattı.

WWF Türkiye, yunusların sayısının arttığına yönelik bu açıklamanın bilimsel hiçbir veriye dayanmadığını açıkladı.

Uzmanlar tarafından “deniz mühendisleri” olarak adlandırılan yunus ve balina türleri, deniz ekosisteminin sağlıklı devamlılığında kilit rol oynamakta.

Ama Türkiye’de bu canlıların sayıları, gürültü, kirlilik, yaşam alanlarının tahribi ve insanların aşırı balık avlaması yüzünden son 50 yılda ciddi oranda azalmış durumda.

WWF Türkiye, bu azalış eğiliminin ulusal ve uluslararası platformlarca kabul edildiğini ve yunus ile balina türlerinin ülkemizde korunması gereken öncelikli türler olarak belirlendiğini belirtiyor.

Buna ek olarak yunusların 70 kilo “hamsi” yediği de tamamı ile bilim dışı bir argüman.

View this post on Instagram

A post shared by Refika'nın Mutfağı (@refikabirgul)

Türkiye’de en sık görülen yunus türleri en fazla 7,5 kilo, ortalama ise ağırlıklarına göre yüzde 2 ile 5 arasında değişen bir oranda balık tüketmekte.

WWF Türkiye, Türkiye’deki vahşi balıkçılık ve plansız yapılaşmanın, deniz canlılarının beslenmesini de etkileyecek bir şekilde balıkların sayısını azalttığa da dikkat çekiyor.

Geçtiğimiz günlerde de Refika’nın Mutfağı kurucusu Refika Birgül, #BalıklarDarBoğazda hashtagi ile boğazdaki gırgırlara dikkat çekmiş, ve bu gemilerin özellikle boğazda bulunan balık yuvalarını yok ettiğini belirtmişti.

WWF Türkiye’de balıkların sayısını azaltan bu gemilerin avlanma derinliğini Avrupa Birliği’ndeki gibi 50 metreye çıkarmayı önermekte.

Bir denizde yunusların varlığı, balıkların da varlığına işaret eder ve eğer biri yok olursa diğeri de yok olur.

WWF Türkiye, bugün bilimsel veriye dayanmadan vereceğimiz kararların, bizleri ileride, en başta balıkçılığı olumsuz etkileyecek ve geri dönülemeyecek yanlışlara sürükleyeceğine dikkat çekiyor.

Bu nedenle, yunusların katledilmesi yerine, balık stoklarının kendini yenileyebilmesi için sürdürülebilir balıkçılık faaliyetlerinin önünü açmalıyız.

2020 yılında, küresel sıcaklıktaki artış, rekor sahibi 2016 yılı ile, 1,25 derecede eşitlenerek “ölçülebilir tarihteki” en sıcak yıl olarak kayıtlara geçti.

Bu rekor, gezegenin ısınmasına yol açan; El Niño iklim olayının yokluğunda kırıldı. Buna ek olarak, koronavirüsten dolayı sera gazı salımı da %7 azalmıştı.

Buna rağmen özellikle, Kuzey Kutbu ve Kuzey Sibirya’da uzun vadeli ortalamadan 3 derece daha fazla ısınma yaşadı.

Türkiye ise 2020 yılını ortalamadan yaklaşık 1,4 derece daha sıcak yaşadı. 2020 sonbaharı 2,5 derecelik ısınma ile son 50 yılın en sıcak sonbaharı oldu.

Bu durum, bizi Paris İklim Anlaşması’nda bir eşik olarak görülen küresel 1,5 derece ısınmanın yakınlarına getirmiş durumda.

Özellikle fosil yakıtlardan enerji ürettiğimiz için salınan küresel sera gazı miktarları bu şekilde devam ederse bu yeni normalimiz olacak.

Bununla beraber, biliminsanları 2021 yılının 1 veya 2 derece daha soğuk geçeceğini ama hala en sıcak yıllardan biri olacağını belirtti.

Okyanusları soğutan, La Niña fenomeni bu yıl etkisini gösterecek olsa da, küresel ısınmaya yol açan sera gazı salımı iklimde asıl belirleyici etken.

2021’in de en sıcak 6. yıl olan 2018 yılına benzer bir sıcaklıkta geçeceği tahmin ediliyor.

Kanadalı bira işletmesi Karbon, 2024 yılında ülkenin ilk karbon negatif biracılık şirketi olmak üzere yola çıktı.

J.E.D.I (Adalet, Eşitlik, Farklılık, Kapsayıcılık), Helios (Mitolojik Güneş Tanrısı), One World (Tek Dünya) gibi birbirinden güzel isimler ile biralar üreten şirket, hem adil bir iklim değişikliği için attığı adımlar ile dikkat çekiyor.

Türkiye’de büyük ve küçük bira üreticileri üzerindeki devasa vergi yükü yüzünden teknolojik ve altyapı yatırımlarını yapmakta zorlanmakta.

Kanada’da ise bu start-up şirket hem yerel ekonomiye destek verecek hem de karbon ayakizini azaltmakla kalmayıp, negatife çekecek yatırımlar yapabiliyor ve hatta vergi indirimleri ile devlet desteği alıyor.

Kanadalı şirket, hem enerjisini yenilebilir kaynaklardan sağlayarak, hem de atıklarını enerjiye çevirerek, karbon ayakizini düşürüp, negatife çekeceklerini açıkladı.

Buna ek olarak, bir başka startup ile tasarladıkları karbon ölçüm yazılımı ile hem üreticilerinden, hem de atıklarından oluşacak karbon salımını daha iyi ölçüp, daha iyi hedefleyecekler.

Zira bira üretimi, her adımında ciddi oranda su, enerji ve ısı kullanan bir sistem. Buna ek olarak bira satışı sırasında ciddi oranda atık da üretilmekte.

View this post on Instagram

A post shared by Karbon Brewing Co. (@karbonbrewing)

Karbon şirketi ambalajlarını da bu sistem ile daha iyi hedefleyip, biyoçözünür 4’lü ve 6’lı paketler üreteceklerini de belirtmiş.

Ürünlerin içeriklerini ise fabrikaya bir kaç saat uzaklıktaki üreticilerden sağlayarak, hem karbon izini düşürmüşler, hem de yerel ekonomiye destek vermişler.

Karbon Bira Üretim Şirketi’nin kurucuları, bira tarifleri yerine üretim tariflerine odaklanıp, diğer şirketlerin de benzer kararlar alabileceklerini göstermek istemişler.

Umarız bizde ülkemizden benzer güzel haberleri duyarız.

Daha önce de değiştirilmek istenen ormanlık alanlar ile ilgili yasalar, cumhurbaşkanlığı sisteminde “daha kolay” karar alınması için yeniden gündemde.

Yönetmelikle, orman alanlarının imara açılması konusunda Bakanlar Kurulu yerine Çevre Bakanlığı teklif hazırlayıp Cumhurbaşkanı’na sunacak. Cumhurbaşkanı orman dışına çıkarılarak imara açılacak alanların sınırını belirleyip ilan edecek.

Düzenlemeyle birlikte özellikle Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki orman alanlarında yapılaşmanın hızla artacağı belirtiliyor.

Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan yönetmeliğe göre üzerinde en az 5 adet ev, ahır, samanlık, ambar, avlu gibi yapıların bulunduğu ormanlık alanlar ‘yerleşim yeri’ olarak tanımlandı.

Dolayısıyla orman sınırları içerisinde ahırı, samanlığı olanlar başvuru yapıp bu yerlerin imara açılmasını isteyebilecekler.

Yani artık, doğanın sınırlarını doğa değil, “partili” cumhurbaşkanları karar verecek.

CLAE isimli ayakkabı üreticisi 20. yılını hint inciri kaktüslerinden yaptığı ayakkabı serisi ile kutluyor.

Daha önceki ürünlerinde de geri dönüştürülmüş plastik veya kenevir gibi sürdürülebilir kaynaklar kullanan şirket, bu sefer yarattığı “vegan deri” ile ödüller kazanan DESERTO adlı şirket ile çalıştı.

Beraber ürettikleri yeni ürün, dünyada ilk defa çok yıllık kaktüslerden üretilmiş “vegan deri” ayakkabı olacak.

Aslında bu kaynağı biz Türkiye’de özellikle de Akdeniz bölgesinde görüyoruz.

Dikenli meyvesi ile ünlü hint inciri kaktüsünün gelişen yaprakları burada kaynak olarak seçilmiş.

Bu süreç kaktüse de bir zarar vermemekte. Yaprakları altı veya sekiz hafta içerisinde gelişen kaktüsler, zamanından önce toplanmadığı için ekolojik dengeye de zarar verilmemiş oluyor.

Kaktüs aynı zamanda sadece yağmur suyu ve doğal mineraller ile yetiştiği için doğadaki ayak izi de çok düşük bir kaynak.

Kaktüsün yaprakları daha sonra güneş altında kurutulup özel bir işlem ile “deri”ye dönüştürülüyor.

Bu yumuşak ama dayanıklı deri ile üretilen ayakkabılara, CLEA plastik atıklardan geri dönüştürülerek elde edilen ayakkabı ipi ve sürdürülebilir ormanlardan elde edilen kauçuk bir taban eşlik ediyor.

Doğal kaynakları şimdilik en dostane şekli ile kullanan bu ayakkabının diğer moda şirketlerine de ilham vermesini diliyoruz.

Yeni yapılan bir araştırma, insan eli ile oluşturulmuş malzemelerin artık Dünya’nın biyokütlesinden daha ağır olduğunu ortaya koydu. Sadece ürettiğimiz plastik bile, tüm kara ve deniz canlılarından daha ağır.

İsrail’de bulunan Weizmann Bilim Enstitüsü’ne göre, Dünya’daki her birey, her hafta kendi ağırlığına eşit derecede malzemenin üretilmesinde neden oluyor.

2020 yılında ise bu ağırlık, Dünya’da yaşayan tüm canlı varlıkların ağırlığını geçmiş durumda.

Tükenmez gibi gördüğümüz Dünya’nın kaynaklarının aslında ne kadar sınırlı olduğunu gösteren bu araştırma, insanlık ve doğa arasındaki dengenin saptığını bize açıkça göstermekte.

Uzmanlar 20. yüzyılın başında insanların ürettikleri malzemelerin Dünya’nın biyokütlesinin üçte biri kadar olduğuna dikkat çekiyor.

Tüketim kültürü ve şehirleşme yüzünden bu rakam her 20 yılda bir iki katına çıkmış. Artık ürettiğimiz malzemeler her yıl 30 milyar tondan daha ağır.

İnsanlık tarafından üretilen beton, plastik, metal ve asfalt gibi malzemelerin ağırlığı 1,1 tetra-tona ulaşmış durumda. Bu rakam her arttığında, Dünya’nın biyolojik kütlesi de azalmakta.

Uzmanlar, insanlığın tarımı geliştirmesinden beridir, bitkilerin biyokütlesinin yarıya indirdiğini belirtiyor.

Her ne kadar üretilmek için yeni bitkiler ekilse de, bu evcilleştirilmiş tarımın büyümesi demek ormansızlaştırma ve biyolojik yapının bozulması anlamına da geliyor.

Biliminsanları bütün bu sebepler yüzünden insanlığın bu çağına Antroposen yani, İnsan Çağı denmesini öneriyor.

Zira herhangi bir değişim yaşanmazsa, 21. yüzyılda insanlığın malzemeleri dünyanın canlılarından daha ağır olmaya devam edecek.

Kaynak: The Guardian

Türkiye kışa ciddi bir kuraklık tehditi altında giriyor ve bu dönemde tasarruf ettiğimiz her litre su yazın bize gerekli olacak.

Her ne kadar Türkiye’de en fazla su kullanan sektör ağır oranla tarım olsa da, durumun ciddiyeti evlerdeki bireyleri de göreve çağırıyor.

Sizin için hazırladığım bu 5 basit öneri ile su kullanımınızı hatırı sayılır miktarda azaltmanız mümkün.

Bunun dışında su tasarrufunu artırmak için tesisatınıza yıllık kontrolünüzü yaptırmayı unutmayın.

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada, insanlığın doğaya karşı verdiği savaşın “intihar girişimi” olduğunun altını çizdi.

Geçtiğimiz Çarşamba günü Kolombiya Üniversitesi’nde gerçekleşen “Gezegenin Durumu” başlıklı konuşmasında, Guterres hava ve su kirliliğinden, yılda 9 milyon kişinin hayatını kaybettiğini, ve bu rakamın koronavirüs pandemisinin neden olduğu kayıplardan altı kat daha fazla olduğuna dikkat çekti.

Guterres, biyoçeşitliliğin çöktüğünü, 1 milyon türün neslinin tükenme riskiyle karşı karşıya kaldığını, çöllerin büyüdüğünü, sulak alanların kaybolduğunu ve her yıl 10 milyon hektar ormanın yok olduğunu aktardı.

Doğanın bu çöküşe karşı şimdiden ayaklandığını belirten Guterres, iklim krizi haricinde, bulaşıcı hastalıkların %75’inin hayvanlardan insanlara geçen hastalıklar olduğuna işaret etti.

Gezegeninin durumunun “kırılmış” olduğunu söyleyen Guterres, dünyanın karşı karşıya kaldığı bu kaosun ana nedeninin insanların faaliyetleri olduğunu vurguladı.

Guterres, nerede olursa olsun tüm insanlığın 21. yüzyıldaki en önemli görevinin doğa ile barışmak olduğunu belirtti.

Pandeminin oluşturduğu zarardan çıkmak için “yeşil düğmenin” açılması gerektiğini belirten Guterres, dünyanın yenilenebilir enerji ile çalışan sürdürülebilir bir ekonomiye geçmesini savundu.

Guterres 30 yıl içerisinde karbon nötr olmayı, küresel yatırımların küresel ısınmayı 1,5 derecede sınırlandıracak şekilde yapılmasını ve değişen iklime karşı uyum ve direnç sağlayacak projelerin desteklenmesini çözüm yolu olarak gösterdi.

Bununla beraber bu adımların hızlıca atılması lazım. Guterres’e göre pandeminin bu süreci yavaşlatmaması gerekli.

2021 yılında ülkelerin iklim krizini doğru bir şekilde ele alması Guterres’e göre insanlığın ve gezegenin kader anı olacak.

Guterres koronavirüs ve iklim krizinin bizi bir eşiğe getirdiğini belirtirken, zamanın insanlık ve gezegenizle ilişkimizi değiştirme zamanı olduğunu belirtti.

Güneş enerjisi kullanımını kolaylaştırma için ürünler üreten GoSun şirketinin yeni ürünü güneş enerjisi ile çalışan termos oldu.

12-voltluk ısıtıcısı ile küçük bir su ısıtıcısını ve french pressi de içinde barındıran bu çelik termos, kahvem termostayı ayrı bir noktaya taşıyor.

Kickstarter’daki kampanyası ile GoSun, başlangıçtan sona kadar kendi kahvenizi ve çayınızı evde olmasanız bile yapabileceğiniz GoSun Brew ürününü tasarlamış.

Termosta bulunan 266-watt/saatlik batarya, 8 defa kahve veya çay yapabilmenin yanı sıra, laptopunuzu 3, akıllı telefonunuzu ise 22 defa şarj edebiliyor.

Bı bataryayı her türlü kaynak ile doldurmak mümkün ama GoSun isteyenler için mobil güneş enerjisi panelleri ve dev bir batarya gibi ürünler de üreten bir şirket.

Bu demek oluyor ki, kahvenizi tamamen güneşin enerjisi ile içmek mümkün.

Daha fazla bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

Dünya Sağlık Örgütü, Dünya Bankası gibi 35 farklı kurumdan 120 uzmanın hazırladığı rapor, ancak iklim değişikliği ve koronavirüs krizine ortak bir yanıt verilmesi ile halk sağlığı, ekonomi ve çevre sorunlara çözüm yaratılabileceğini belirtiyor.

Lancet Sağlık ve İklim Değişikliği Geri Sayım 2020 Raporu, eğer acil önlem alınmazsa, iklim değişikliğinin küresel sağlığı giderek daha fazla tehdit edeceğini belirtiyor.

Bu durum insanların yaşamlarnıı ve geçim kaynaklarını etkileyecek ve buna bağlı olarak da sağlık sistemi üzerinde baskı oluşturacak.

Deniz seviyelerinin yükselmesi ve sıcaklıkların artması ile giderek daha fazla sağlık sorunlarından etkileniyor. Uzmanlar ileride 565 milyon kişinin sağlık sorunları yüzünden yerinden olabileceğini belirtiyor.

İklim değişikliği aynı zamanda dang humması, sıtma gibi bit kene gibi aracılardan kaynaklı ölümcül hastalıklarının yayılması için elverişli koşullar yaratıyor. Aynı zamanda, bu hastalıklarla mücadeledeki başarıları da gölgeleme riski taşıyor.

Uzmanlar, küresel sıcaklık artışının iki dereceyle sınırlandırılması ve taahhütlerin yerine getirilmesi halinde bu etkilerin azaltılabileceğini söylüyor. Buna bağlı olarak da sağlık ve ekonomi alanlarında yan faydalar yaratılabilecek.

İklim değişikliğinin hayvanlardan insanlara geçen bulaşıcı hastalıklar sonucu ortaya çıkan zoonotik pandemi riskini de artırabiliyor. Ancak, alınacak önlemlerle ileride yaşanabilecek pandemi riski azaltılabilir.

Aynı zamanda iklim değişikliği ve koronavirüs kriziyle birlikte mücadele edildiği durumda, milyonlarca insanın sağlığı iyileştirilebilir ve birçok hayat kurtulabilir.

Bu iki krize ortak bir yanıtın verilmesi, halk sağlığının iyileştirilmesi, sürdürülebilir ekonominin oluşturulması ve çevrenin korunmasına da olanak sağlayacak.

Yaşanacak sağlık kazanımları, milyarlarca dolarlık ekonomik fayda sağlayabileceği ve iklim değişikliğiyle mücadele maliyetlerini karşılayabileceği gibi yeşil teşvikleri de destekleyebilecek.

Örneğin, Avrupa Birliği‘nin 2019 yılına kadar gerçekleşen beş yıllık marjinal hava kalitesi iyileştirmelerinin sürmesi durumunda getirisinin her yıl yaklaşık 8,8 milyar ABD doları olması bekleniyor.

Bununla beraber, raporda yer alan ülkelerin yalnızca yarısının ulusal sağlık ve iklim uyum planları hazırlığı var. Bunlardan sadece dört tanesi yeterli miktarda ulusal finansman ayırmış durumda.

Aynı zamanda, ülkelerin yarısından azının sağlık altyapısındaki kırılganlıkları belirlediği ve iklim değişikliğine uyum kapsamında değerlendirmeler yürüttüğü belirtiliyor.

Yani istenilen sağlıklı ve çevre dostu geleceğe ulaşmak için daha çok yapacak işimiz var.

Biz vatandaşlar olarak ise, bu ve benzeri değişimleri yapabilecek sosyal hareketlere hem maddi ham de manevi olarak destek vermek.

Kaynak: Yeşil Gazete

Kadıköy Belediyesi, 21-29 Kasım Avrupa Atık Azaltım Haftası kapsamında tek kullanımlık kahve bardaklarının kullanımlarını azaltmak amacıyla “Az Atık Çok Kahve” kampanyası başlattı.

Pandemiye karşı alınan önlemlerde, kafelerin paket servise geçtiği bu dönemde, böyle bir kampanyanın harekete geçmesi gerçekten güzel bir haber.

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

“Görünmez Atık” temasına vurgu yapmak amacıyla düzenlenen kampanya, şimdilik Kadıköy Yeldeğirmeni’nde bulunan Karakolhane Caddesinde başladı.

Restoran arama ve keşif rehberi Zomato işbirliği ile düzenlenen kampanyadan yararlanmak isteyenler, kampanyaya katılan kafelere kendi termosu ve kupası ile giderek kahvelerini yüzde 20 indirimli alabilecek.

Kadıköy’de kampanyaya katılmak isteyen kafeler Kadıköy Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü’ne başvurabilirler.

“Az Atık Çok Kahve” projesi ile plastikle kaplı tek kullanımlık bardakların geri dönüşmediği ve sağlık açısından verdiği zararlar vurgulanıyor.

Yeldeğirmeni Karakolhane Caddesinde pilot proje olarak başlayan çalışmanın hedefleri arasında yerel kahve dükkânlarının desteklenmesi de yer alıyor.

Öte yandan kahve dükkânlarında biriken kahve posası da toplanarak kompostlaştırılacak.

View this post on Instagram

A post shared by Kadıköy Belediyesi (@kadikoybelediye)

“Az Atık Çok Kahve” projesi sivil inisiyatif olarak Kadıköy’de bazı kafelerin dahil olduğu “Kahvem Termosta” hareketini de destekliyor.

Yani Kadıköy’de termosu ile gelenlere indirim yapan kafelerin sayısı hızla artıyor.

O yüzden siz de kahvenizi alırken, termosunuzla gidin, hem indirimi kapın, hem de doğayı kollayın.

Yeni getirilen pandemi kuralları, tek kullanımlık plastiklerin atıkları daha da büyük bir sorun haline getirecek gibi. Peki New York’ta kurulmuş DeliverZero isimli online sipariş kanalı bir çözüm olabilir mi?

Özellikle öğle yemeklerini ya da kahve ile çaylarını mekanlarda tüketen çalışanların üreteceği plastik düşündürücü. Zira 3,5 milyondan fazla çalışan yemeklerini restoranlardan özel yemek kartları ile tüketmekte.

Bazı restoranlar kendi içerisinde çözümler üretmeye çalışsa da, hem online hem de gel al siparişlerde tek kullanımlık plastikler standart olarak kabul ediliyor.

“Yeşili koruyalım” tarzı mecburiyeti bulunmayan seçeneklerin etkisi ise promosyon olarak kalmakta, istenmeyen plastikleri yine sipariş ile birlikte gelmekte.

Peki yeniden kullanılabilir ürünlerle bir paket servis sistemi kurmak mümkün mü?

New York’ta hayata geçen paket yemek servisi DeliverZero, anlaştığı restoranlar ile beraber bunun mümkün olduğunu gösteriyor.

DeliverZero, 1000 defaya kadar kullanılabilen, yıkanabilir sert plastikten yemek kaplarını hem tüketicilere hem de restoranlara zorunlu tutuyor.

New York’un 2 buçuk milyona yakın nüfusu bulunan Brooklyn gölgesinde 16 restoran ile anlaşan DeliverZero, depozitosuz bir şekilde yemek ambalajlarını restoran ve tüketiciler sağlıyor.

Tüketiciler ya bir sonraki siparişinde, ya da 6 haftaya kadar anlaşmalı restoranlara bu kapları bırakabiliyor. Eğer bu kapları almak isterseniz ise sizden 3 dolarlık bir ücret alıyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Çevreci Geek (@cevrecigeek)'in paylaştığı bir gönderi

DeliverZero kendisini bir sipariş merkezi olarak değil, döngüsel ekonomiyi merkezine almış bir aracı olarak kabul ediyor. Kaplar restorana özel olmadığında, DeliverZero bu kapları diğer restoranlarda da kullanabiliyor.

DeliverZero şu anda hem tüketicilerin hem de restoranların sistemden memnun olduğunu ve bir aksilik yaşanmadığını belirtiyor ve diğer bölgelere genişleme planları olduğunu belirtiyor.

Geçtiğimiz günlerde 18 ülkeden 119 biliminsanı Koronavirüs döneminde yeniden kullanılabilir ürünlerin kullanımının tamamı ile güvenli olduğununu belirtmişti.

Tek kullanımlık ambalajlar ise hem doğamızda hem de vücudumuzda plastik atığın çoğalmasına sebebiyet veriyor. Geri dönüştüğü düşünülen karton ürünler de aslında geri dönüşmüyor.

Restoranlara gittiğimizde nasıl yeniden kullanılmış temiz bir tabaktan yiyebiliyorsak, DeliverZero’nun yeniden kullanılabilir yemek kapları da aynı mantık ile çalışmakta.

Çevre dostu olmayı merkezine almış restoranlar ile tüketicileri birleştiren böyle bir sistem döngüsel ekonomi kültürü ile birlite standartımız olacak gibi.

Umarız pandeminin getirdiği riskler ile birlikte fırsatları da görebilir, ve bu seçeneği biz de en kısa sürede hayatımıza uygulayabiliriz. Şimdilik ise çevre dostu restoranlara kendi kabımızla gidebiliriz.

1 yıl içerisinde 3 ülkede yapılan iki çalışma hava kirliliğinin akıl sağlığına etkisi konusunda ciddi bulgulara ulaştı.

Geçtiğimiz yıl Chicago Üniversitesi Tıp Merkezi tarafından yapılan ve ABD ile Danimarka’da gerçekleştirilen araştırma, hava kirliliğinin nöropsikiyatrik bozukluklara yol açabileceğini göstermişti.

Sinir sistemindeki zararlar yüzünden zihinsel bozulmalar ile oluşan nöropsikiyatrik hastalıklar arasında depresyon ve bipolar bozukluk da var.

Araştırmalara göre ABD’de bulunan hava kirliliği en yüksek olan eyaletlerde havası temiz eyaletlere göre, bipolar bozukluklarda %27, majör depresyonda %6 daha fazla vakaya sahip.

Araştırmanın Danimarka ayağında da özellikle bipolar bozukluk konusunda benzer bir sonuca ulaşılmış. Danimarka’da havası kirli bölgelerde %29 oranında daha fazla vaka görülmekte.

Buna ek olarak erken çocukluk döneminde hava kirliliğine maruz kalmış bireylerde ise majör depresyon vakaları %50 oranında daha fazla gözükmekte.

Uzmanlar bu iki durum arasında kesin bir bağ bulmuş olmasa da, hava kirliliği olan bölgelerde iki ülkede de vakaların bu derece fazla olması dikkat çekici.

Bu yıl ise King’s College London İngiltere’de de benzer sonuçlara ulaştığını açıkladı.

Güneydoğu Londra’da yaptıkları araştırmada uzmanlar, hava kirliliği artışı olan bölgelerde %18 ile %39 oranında daha fazla akıl sağlığı rahatsızlığı ile karşılaştı.

Alkol ve tütün kullanımında spor tercihlerine kadar geniş bir veri havuzu içerisinden yapılan araştırmalar, hava kirliliğinin burada öne çıkan risk olarak ortaya çıktığını belirtiyor.

Uzmanlar, dizel araba egzozlarından ve pişirme gazından ortaya çıkan azot dioksit ile fren ve lastik aşınmasından ortaya çıkan minik partiküllerin beyin sinirlerini ciddi oranda etkilediğini belirtiyor.

Burada daha sonra ortaya çıkan sinirsel bozukluklar ise akıl sağlığı rahatsızlıklarını artırabiliyor.

Her ne kadar hava kirliliğini ve partikül maddeleri oluşturanlar sadece azot dioksit ve fren aşınması olmasa da, özellikle İngiltere’de yapılan çalışmalar yoğun trafiğin olduğu bölgelerde artışlara daha çok rastlamışlar.

Kaynak: Treehugger

ABD başkanlık seçimlerinin sonuçları gelmeye başladı ve Donald Trump yine anketörleri şaşırtacak gibi.

Kesin sonuçların belli olmasına daha zaman var. Ama biz bu seçimde iklim krizinin yerine bakalım.

İklim krizi bu seçimlerde geçmişe göre çok daha büyük bir yere sahip. Hatta Joe Biden’ın son iki büyük reklam kampanyası iklim krizi üstüneydi.

Bu reklamların Biden kampanyasından gelmesi aslında şaşırılacak bir durum değil. Zira Donald Trump iklim krizinin insan eli ile oluştuğuna inanmıyor.

Trump her ne kadar Amerikalıların “en temiz suya ve en temiz havaya” sahip olmasını istiyorsa da, iklim krizi hakkında herhangi yapıcı bir plana sahip değil.

Paris İklim Anlaşması’ndan çıkan Trump, Dünya Ekonomik Forumu’nın iklim krizine yönelik önerilerinin ise ABD ekonomisine karşı adil davranmadığını düşünüyor.

Joe Biden ise iklim krizine karşı uluslararası projelere katılmayı ve yaklaşık 2 trilyon dolarlık bir yatırım ile 2050 yılına kadar net karbon salımını sıfıra çekmeyi planlıyor.

Biden’ın bu projesi içinde temiz enerji kaynaklarına geçiş, elektrikli araçlar için şarj istasyonları yatırımı ve “akıllı” tarım projeleri geliştirmek var.

Dünya tarihinde en fazla karbon salımı yapan ABD’nin seçimleri, hem iklim krizi hem de sosyo-ekonomik değişimler üzerinden bizi de etkileyecek.

Gelin 6 başlıkta bu konulara bir göz atalım:

1- Paris İklim Anlaşması

Biden seçimleri kazanırsa Paris İklim Anlaşmasına yeniden katılacağını belirtti ama ilk önce bu kararı Meclis ve Senato’dan geçirmesi gerekiyor.

Eğer bu adımları atarsa Biden “bu karardan daha da ileri” gideceğini de belirtmiş ve diğer önemli ülkelerinde hedeflerini geliştirmeye yönelik anlaşmalar yapacağını söylemişti.

Trump ise Paris İklim Anlaşmasına ABD’ye adil olana kadar evet dememeye kararlı. Trump Paris İklim Anlaşması ile vergi verenlerin ve işçilerin zarar göreceğni savunuyor.

2- NASA

Her ne kadar bir ABD bürosu olsa da, NASA’nın teknolojileri tüm dünyada tarım, afet hazırlığı ile su ve gıda güvenliği açısından oldukça önemli.

Bu teknolojilerin içerisinde iklim değişikliğine yönelik veri toplamaya yarayanlar ise hem bizim hem de gezegenimiz için sağlıklı bir kaynak.

Son 4 yılda, Trump NASA’nın bütçesini azaltarak, iklim değişikliği projelerinden yapay zekaya ve 5G teknolojilerine yönlendirdi.

Biden ise NASA’nın bütçesini artırarak, iklim krizinin dünyamızı nasıl etkilediğine yönelik bilgileri paylaşmayı planlıyor.

3- Fosil Yakıtlar

Biden petrol endüstrisini ekonomik denklemden çıkaracağına yönelik açıklamaları ile dikkat çekmişti. Biden’ın planlarında ise yeni yatırımlar 2050’ye kadar %100 “temiz” enerjiye geçişi destekleyecek.

Biden seçim kampanyasında da fosil yakıt şirketlerinden destek almayı reddetti. Bu Biden için ciddi bir duruş, Obama bile bu adımı atmamıştı.

Bununla beraber, Biden çevrecilerin özellikle karşı olduğu hidrolik kırılmayı yasaklamayı düşünmediğini belirtti.

Trump’ın projelerinde ise fosil yakıt endüstrisine getirilen “haksız” düzenlemeleri kaldırmak var. Son 4 yılda, devlete ait arazilerde petrol ve doğal gaz aramak ciddi anlamda kolaylaştı.

Trump daha önce izin verilmeyen bazı projelere onay vererek, ABD’yi dünyanın en büyük petrol üreticisi yaptı ve gelecekte de bundan vazgeçecek gibi durmuyor.

4- Nesli Tükenen Canlılar

Donald Trump son 4 yılda 1970’lerden itibaren korunma altına alınan bazı canlılar için değişiklik yapma yoluna gitti. Trump hükümeti artık bu kararları “ekonomik etkilere” göre veriyor.

STK’lar bu karara yönelik harekete geçse de, giderek muhafazakarlaşan Anayasa Mahkemesi bu kararların değişmesini zorlaştırıyor.

Biden ise Trump hükümetinin bu kararını değiştireceğini ve hatta nesli tükenen canlılara yönelik korunma bütçesinin artacağını belirtiyor.

Biden’a göre iklim değişikliğinin gezegenimizi uçuruma yönlendirdiği bu süreçte korumaların zayıflaması değil, daha da güçlenmesi gerekmekte.

5- Elektrikli Araçlar

Trump ve Biden’ın tek anlaştığı konu daha fazla elektrikli araçlar olsa gerek.

Biden’ın iklim planı ülkenin ana yollarına 500 bin adet şarj istasyonu kurulmasını içeriyor. Bu proje ile bireylerin elektrikli araçlara geçişini kolaylaştırmak hedefleniyor.

Bu geçtiğimiz yılın elektrikli şarj istasyonu rakamlarının 10 katına denk bir rakam.

Şu anda tüm istasyonların üçte biri Kaliforniya eyaletinde, bu istasyonların tüm ülkeye yayılması ise bu geçişi ciddi anlamda kolaylaştırabilir.

Trump ise elektrikli araçların ve özellikle Tesla ile Elon Musk’ın en büyük destekçisi olduğunu savunuyor.

Bununla beraber Kaliforniya eyaletinin 2035’te tüm fosil yakıtlı araçların satışına getirdiği yasağı ise delilik olarak değerlendiriyor.

Aynı zamanda elektrikli araçlara yönelik vergi indirimlerini sonladırmak ise Trump hükümetinin attığı adımlardan biri oldu.

6- Uluslararası İlişkiler

İklim krizine karşı uluslararası birliktelik çok büyük bir öneme sahip ve ABD burada kilit ülkelerden biri.

ABD hükümetinin özel yatırım kurumlarına ciddi anlamda etki kabiliyeti var ve doğaya zarar veren seçimlerin ortadan kalkması için bu yatırımlar anahtar rolü oynuyor.

ABD aynı zamanda ekonomik anlaşmaları olan Brezilya ve Avustralya gibi ülkeleri de etkileyebilir.

Eğer yeni hükümet iklim krizini kararlarının merkezine koyarsa bu ülkeler de benzer değişiklikleri yapabilir.

Şu anda AB, Yeşil Yeni Düzen ile böyle bir değişikliği uygulamaya koymaya çalışıyor, ama ABD’nin bu konuda ciddi bir açıklaması yok.

Eğer ABD ve AB gibi dünya ekonomisinin üçte birini belirleyen bu iki ülke ortak bir karar alırsa, uluslararası pazarlar için bu ciddi bir değişiklik anlamına gelebilir.

Kaynak: euronews

Kolombiya’nın 375 kilometrelik Bogota nehri her ay 270 ton atık üretiyor. Bu atıklara dikkat çekmek isteyen Bogota Bankası (Banco de Bogotá) değişik bir kampanyaya imza atmış.

Irmak Apartmanları kampanyası ile bu atıklar nehirden temizlendi ve çıkan eşyalar ile de dubleks bir ev döşendi.

Evin koronavirüs pandemisi öncesi halka açılması planlanıyordu ama şimdilik bir internet sitesi üzerinden apartmana göz atılabiliyor.

Bogotá da dahil olmak üzere 47 yerel yönetim bölgesinden geçiyor ve tarımsal üretimin yüzde 28’ine katkı sunuyor.

Kolombiya’nın aynı zamanda enerji üretiminin de yüzde 8’i Bogota nehrinden geliyor.

Bir çok açıdan bu kadar değerli olan bu nehrin bu kadar kirli olması da ayrıca korkutucu.

Türkiye’de de durum çok farklı değil. Ana suyu Gediz Nehri olan Gediz Havzası, “Ege’nin beşibirliği” diye adlandırılan üzüm, zeytin, incir, pamuk ve tütün üretimi ile ünlü.

401 km uzunluğundaki bu nehir de OSB’lerdeki ve dışındaki sanayi tesislerinin, Jeotermal Enerji Santrallerinin, nehir kıyısına kurulmuş kesimhanelerin bütün atıkların aktığı bir yer haline gelmiş.

Ülkelerin can damarları olan bu akarsuların bu kadar kirli olmasının bedeli maalesef çok ağır bir şekilde ödeniyor ve bu yük kurumlar yerine bireylerin üstüne yıkılıyor.

20 Ekim’de TBMM Sanayi Komisyonu’nda görüşülecek yeni yasa tasarısı, sivil toplum kuruluşları tarafından tepki gördü.

Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, maden ve enerji şirketlerini denetleyen mekanizmalar “bürokratik engel” olarak tanımlanıyor.

Örnek olarak yasa teklifinde, maden şirketlerinin 12 ay boyunca ruhsatsız çalışmasına, işletme izin alanı dışına cezasız bir şekilde taşmasına ve devlete olan borçlarına göz yumulacak.

Bu ve benzeri değişikliklerin torba yasadan geri çekilmesi için sivil toplum kuruluşları Change.org’da bir imza kampanyası başlattı. İmza kampanyasına siz de destek vermek için buraya tıklayabilirsiniz.

Yasa tasarısı aynı zamanda kimyasal ve zehirli gaz salan, araba lastiği, orman ürünleri ve çöp yakarak elde edilen enerji “yenilenebilir” sayılıyor ve teşvik ediliyor.

Yasa aynı zamanda kontrolsüz olarak izin verilen enerji santrallerinin sayısını da artıracak bir yapıya sahip. Hatta Cumhurbaşkanı izni ile bazı yasalardan muaf şirketler bile kurulabiliyor.

Ekoloji Birliği teklifi şöyle açıklıyor: Teklifte, enerji ve maden şirketlerine daha fazla destek, daha fazla kıyak, kamu denetiminin ortadan kaldırılması, tüm yetkilerin tek adamda, Cumhurbaşkanı’nda toplanması, karın şirketlere, zararın halka yıkılması ve ekolojik yıkım var.

Siz de bu yasanın geri çekilmesi için Change.org’daki imza kampanyasına destek verebilirsiniz.

İsveçli gıda üreticisi Felix, yeni açtığı mağazasında ürünlerinin fiyatını karbon ayak izine göre hesaplayacak.

Müşteri seçimlerine dikkat çekmek amacı ile açılan İklim Mağazası, alınan ürünlerin doğaya olan etkisini baz alarak ürünlerini fiyatlandıracak; yani ürünlerin karbon ayak izi bir nevi para birimine dönüşecek.

İklim Mağazasında her müşterinin 18,9 kg karbon bütçesi olacak ve müşterilerin buna göre seçim yapması istenecek. Örnek olarak bir elma 0,2 kg karbon olarak hesaplanmış.

Gıda ürünlerini düşündüğümüz zaman mağazada özellikle et ürünlerinin oldukça pahalı olması büyük bir olasılık. Zira et üretiminin çevreye verdiği zarar gerçekten büyük boyutlarda.

Bununla beraber benim de 3 yıl kadar yaşadığım İsveç’te tropikal meyve tüketimi de oldukça moda. Genellikle Güney Asya’da taşınan bu meyvelerin de karbon ayak izi düşündüğümüzden büyük.

Gıda üretimi iklim değişikliği ve küresel ısınmaya yol açan sera gazlarının dörtte birinden sorumlu. Felix bu mağazası ile müşterilerinin aktif olarak seçimlerini düşünmesini hedeflemiş.

Marka müşterilerin haftalık bütçelerini dengede tutmaya çalışmasının oldukça bilgilendirici olacağını belirtiyor.

Bu bilgiler ile Felix, ileride kendi mağazası haricinde satılan ürünlerinin üzerlerine de karbon bütçelerini yazmayı planlıyor.

Felix aynı zamanda karbon bütçesi düşün alternatif ürün üretimini de yine bu mağazadan aldığı bilgiler ile planlayacak.

Oldukça değişik bir konsepte sahip bu küçük mağaza belki daha büyük bir değişime yol açar, ne dersiniz?

230 sivil toplum kuruluşunun bir araya gelerek yaptığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne yönelik “avcılık tamamen yasaklansın” çağrısı Dünya Hayvanları Koruma Günü için yenilendi.

STK’lar aynı zamanda bireyleri Change.org’ta bu kampanya için başlatılan imza kampanyasına destek vermeye çağırıyor. Bu kampanyaya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

230 sivil toplum kuruluşu, düzenledikleri imza kampanyasının yanı sıra, sosyal medyada yaşam hakları ellerinden alınan canlılar adına tepkilerini dile getiriyor.

Tarkan, Ezgi Mola, Can Dündar, Ziynet Sali gibi pek çok ünlü ismin de sosyal medya üzerinden destek verdiği kampanya sonucunda, canlıların yaşamlarını tehdit eden birçok yanlış karar iptal edilmiş bulunuyor.

Binlerce doğa severin tepkisi sonucunda iptal edilen bu kararlar arasında şunlar yer alıyor:

• Dersim’deki 17 dağ keçisinin avlanmasıyla ilgili ihale iptal edildi.
• Eskişehir’de belli noktalarda kızıl geyik acente kotalarının avlattırılmasına ilişkin 20 Temmuz’da yapılacak ihale durduruldu.
• Erzincan’da mahkeme kararıyla, dağ keçileri vurulmaktan kurtuldu.
• Şanlıurfa’daki ceylanların avlanması için düzenlenen ihalenin iptalini talep eden dava açıldı, ihale için yürütmeyi durdurma kararı verildi.
• Mersin’de yaşam hakları ihaleye açılan 75 dağ keçisinin vurulmasıyla ilgili karara Mersin Barosu tarafından dava açıldı.

Sivil toplum kuruluşları, Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün öncelikli görevinin hangi hayvan türünün ne kadar avlanacağından çok yaban hayvanlarını korumak olması gerektiğini vurguladı.

Son 16 yıl içerisinde 500 bin kişinin avcılık sertifikası almasını eleştiren 230 sivil toplum kuruluşu, avcıların sayıları artarken, pek çok canlı popülasyonunun tükenme tehlikesi altında olduğunun bilimsel verilerle ortaya konulduğunu belirtti.

UNESCO tarafından hazırlanan Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi’ne göre, her hayvanın yaşam hakkına saygı duyulması gerektiğini STK’lat Dünya Hayvanları Kurtarma Günü’nde yeniden hatırlatıoyr.

Sivil toplum kuruluşları; hayvanları yaşatmak ve avcılığı durdurmak için herkesi harekete geçmeye ve change.org/vurmabeni adresi üzerinden imzacı olmaya çağırıyor.

İngiltere’de bugün devreye giren yasa, artık plastik pipetler ve karıştırıcılar ile pamuklu kulak temizleme çubuğunun satışına yasak getirdi.

Aslında Nisan ayında devreye girecek yasa, koronavirüs salgını döneminde ciddi darbe gören tüketim ağına zarar vermemesi amacı ile bugüne ertelenmişti.

Ama 1 Ekim itibari ile, artık işletmelerin sadece tıbbi nedenler ile bu ürünleri satmasına izin veriliyor.

İngiltere daha önce de plastik poşetlere getirdiği 5 penilik ücret ile plastik poşet kullanımını %95 oranında azalttığını açıklamıştı.

Buna ek olarak mikroboncuk içeren kozmetik ve temizlik ürününe de yasak getirilmişti.

Bu yasa ile her yıl 5 milyon plastik pipet, 316 milyon plastik karıştırıcı ve 1,8 milyar kulak temizleyicinin önünü kesmeyi planlıyor.

Araştırmalar geri dönüş(türül)meyen bu plastiklerin su kaynaklarına karıştığını gösteriyordu.

Doğada çözülemeyen sadece mikroplastiklere dönüşen bu ürünler, gıda döngüsüne katılıp insanlar dahil tüm canlıların beslenme sistemine karışıyor.

İngiltere’de artık bu ürünler yerine kağıt pipet, tahta karıştırıcı ve ahşap parçalı pamuklu kulak temizleyiciler kullanılacak.

Yine de kullan-at ürünler yerine mümkünse yeniden kullanılabilir ürünler tercih etmek en sağlıklı seçim olacaktır.

Aslında İngiltere’de insanlar bez çantalarını yanında taşımaya artık alışmış gibi, neden buna bambu ya da metal pipetler eklenmesin?

Tayland’ın Bangkok şehrinde bulunan Thammasat Üniversitesi’nin 22 bin metrekarelik “çatı” tarlası Asya’nın en büyük organik çatı tarlası ünvanına sahip.

Bu devasa alanda üniversite, Bangkok’da da ciddi bir şekilde hissedilen, şehirleşme, su kıtlığı ve iklim krizine yönelik çözümleri canlı bir şekilde göstermeye çalışıyor.

İçerisinde güneş panelleri de bulunan çatı tarlası, 40 çeşit yenebilir meyve ve sebze üretmekte.

Zigzag şeklinde ve teraslama yapılarak kurulmuş yapı, Güney Asya’da oldukça yaygın olan pirinç tarlalarını taklit etmiş.

Böylelikle farklı teraslarda farklı ürünler yetiştirilip, yağmur suyunu da oldukça etkili bir şekilde 11 milyon litrelik havuzlarında toplayıp, filtreliyor.

Bu sistem o kadar etkili olmuş ki, geleneksel çatılara göre yağmur suyu 20 kat oranında daha iyi emilmiş.

Böyle kaynaklar ile donatılmış bu harika çatı tarlası her yıl 40 bin öğrenci için  20 ton organik gıda yetiştiriyor.

Üniversite aynı zamanda gıda atıklarını komposto çevirerek tarlayı besliyor, öğrencileri için burada eğitimler düzenliyor.

Bu çatı tarlası aynı zamanda üniversite için amfi tiyatrosu ve oturma alanları ile de dev bir dinlence alanı oluşturmuş.

Gerçekten, AVM’ye benzeyen eksili katları bulunan bazı üniversiteler ile karşılaştırınca burası hem doğa hem de öğrenciler için bir cennet.

Her yıl düzenlenen Dünya Temizlik Günü, bu yıl 19 Eylül’de Dijital Temizlik hedefi ile yola çıkıyor.

Koronavirüs’ün etkisi ile de dijitale düzenlenen bu temizlik hareketi, aslında düşündüğünüzden daha büyük bir etkiye sahip.

İnternetimizi ve bunu destekleyen sistemlerin karbon ve sera gazı salımı, tüm salımlar içerisinde %3,7’lik bir paya sahip.

Bu rakam ise tüm havayolu endüstrisinin salımına eşit. Yani dijital ayak izimiz düşündüğünüzden daha büyük.

Bununla beraber bazı çalışmalar, internet sistemlerinin on yıl içerisinde sera gazı salımının %20’sinden sorumlu olacağını düşünüyor.

Özellikle genelde silmeyi unuttuğumuz e-postalarımızın etkisi oldukça şaşırtıcı.

Her yıl 63 trilyon adet spam (istenmeyen) e-posta yollanmakta ve bu postaların karbon salımı ise her yıl 20 milyon tona ulaşıyor. Bu 4 milyon aracın bir yılda saldığı karbona eşit.

İstenmeyen ve okuyup ihtiyacımızın kalmadığı gereksiz e-postaları saklamak ise ayrı bir enerji tüketmekte.

Sakladığınız her 1 GB’lık e-posta için her yıl 30 Kwh enerji harcanmakta. Bu da 25 wattlık bir enerji tasarruflu ampulü 1,5 ay boyunca açık tutmakla eşit bir enerji harcıyor.

Bununla beraber eğer benim gibi 14 yıldır kullandığınız bir e-posta adresi varsa, bu durumu çözmek biraz zorlaşıyor. O yüzden ben Cleanfox isimli bir uygulamayı kullanıyorum.

Benim bu programa yaklaşık yarım saatlik bir vakit ayırmam, yıllık 150 kg’lık karbon salımının önüne geçti. Yani yarım saatte 2 adet ağacın 10 yılda temizlediği karbondioksiti temizlemiş oldum.

Buraya tıklayarak indirebileceğiniz bu İngilizce uygulama, e-posta adresinizde otomatik olarak spam e-posta adreslerini iptal edebiliyor ve siliyor.

Sizde 19 Eylül’de Let’s Do It Turkey’nin düzenlediği bu etkinliğe katılıp, karbon ayak izinizi azaltabilir, doğaya biraz daha rahat bir nefes aldırabilirsiniz.

ABD’de bulunan San Fransisco şehrinde gök kızıla boyandı. Bağlı olduğu Kaliforniya eyaletinde neredeyse bir aydır süren orman yangıları, şehirde yaşayanları, kıyamet filmlerinden çıkmış bir sabaha uyandırdı.

Eyaleti etkisi altına alan sıcak hava dalgası nedeniyle sıcaklıklar rekor düzeylerde seyrederken, 28 noktadaki yangınların söndürülmesi için 14 binden fazla çaba gösteriyor.

15 Ağustos’tan beridir devam eden yangınlar, 8 bin kilometrekareden büyük bir alanda hasara yol açarken, sayısız orman canlısının ve en az sekiz kişinin hayatını kaybetmesine sebebiyet verdi.

Eyaletin kuzeyinde devam eden yangınlardan yükselen duman ve küller, Çarşamba günü esen sert rüzgarların etkisiyle San Francisco bölgesinin üzerine çöktü.

Kentte yaşayan Catherine Geeslin, San Francisco Chronicle gazetesine yaptığı açıklamada, “Dünyanın sonu gelmiş gibi. Gündüz olmasına rağmen hava hala karanlık.” dedi.

Ağustos ayı ortasında dünya üzerinde ölçülen en yüksek sıcaklık olduğu belirtilen 54,4 derecelik sıcaklık, Kaliforniya’daki Ölüm Vadisi Ulusal Parkı’nda kayıtlara geçmişti.

Los Angeles kentinde geçen pazar günü sıcaklık 49.4 dereceye çıktı. Bu, kentte şu ana kadar ölçülen en yüksek sıcaklık.

İklim krizi ve küresel ısınma, maalesef doğrudan olmasa da dolaylı yoldan bu yangınlara da sebebiyet veriyor.

İstanbul Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Doğanay Tolunay, iklim krizinin buharlaşmanın artması, yağışların azalması ve bütün bunların etkisiyle yaz kuraklığının şiddetlenmesiyle orman yangını riskini artırdığını belirtiyor. (Yeşil Gazete)

Türkiye’de de Orman Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre, bu yıl 1944 orman yangını çıktı. Yangınlarda 6492 hektar alan kül oldu. Bu alan neredeyse İstanbul’un Kadıköy ve Üsküdar ilçelerinin toplamı kadar büyük.

10 Eylül tarihi ile Muğla, Aydın, Adana ve Cudi Dağı’nda hala yangınlar devam etmekte.

21 Ağustos günü, Cumhurbaşkanı Erdoğan bir “müjde” vererek, Karadeniz’de doğalgaz bulunduğunu açıklamıştı. 320 milyar küplük bu buluşun ekonomide eksen kayması yapacağına yönelik yorumlar yapıldı.

Bununla beraber uzmanlar bu miktardaki doğalgazın, Türkiye’ye sadece 7 veya 10 yıl yetebileceğine de dikkat çekiyor.

BirGün için kaleme aldığı yazıda ise TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz, başka bir noktaya dikkat çekiyor.

Türkyılmaz, Türkiye’nin yıllık 40-45 milyar dolarlık enerji ithalat faturasının, 25 milyar doları aşan kısmının petrole ödendiğini belirtiyor.

Enerji de ağırlık, doğalgazda değil, tükettiğimiz petrol ve bu petrolün üçte ikisinin kullanıldığı ulaşımda.

Ulaşımda fosil yakıt azalmadıkça yüksek faturalar ödemeye devam edeceğiz

Türkyılmaz, özel oto sahipliğinin teşvik edildiği ve taşımalarda karayolları payının yüzde 90’l olduğu ülkemizde, ulaşımda ve toplu taşımada raylı sistemler öne çıkmadıkça, petrol ağırlıklı enerji girdileri ithalatının süreceğini ve enerjiye yüksek tutarlar ödenmeye devam edileceğini öngörüyor.

Türkiye’de doğalgaz tüketimi ise 45-50 milyar m3 arasındadır ve bunun yıllık ithalat faturası 8-10 milyar dolar düzeyinde.

Türkyılmaz’a göre yeni bulunan sahada yapılacak üretim, rezerve ve üretim programına bağımlı olarak, olasılıkla bu ihtiyacın ancak belirli bir bölümünü karşılayabilecek.

Kısa ve orta vadeden ise enerji arzında konutlarda ısınma ve mutfak amaçlı, sanayide ise enerji kaynağı olarak kullanılan doğalgazı tamamen karşılamak mümkün olmayacak.

Karada ve denizlerde, ülkenin ihtiyacının tamamını karşılayacak yeni sahalar bulunmadığı ve üretime geçirilmediği sürece; Türkyılmaz Türkiye’nin, gaz ithalatını sürdüreceğini ve her yıl milyarlarca dolar ödemeye devam edeceğini belirtiyor.

Türkyılmaz, eksen değişikliğinin ancak toplum çıkarlarını gözeten, kamusal planlama esaslı, yenilenebilir kaynaklara dayalı, düşük karbon salımlı bir şekilde olması ile sağlıklı olacağını belirtiyor.

Bu değişiklik ile istenirse, 2030 yılına kadar enerji talebinin %50’si yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanabilir ve hatta 5 yıl içerisinde giderek artan sera gaz salımı sabitlenebilir.

Fosil bir gelecek ile yenilenebilir bir geleceğin maliyeti aynı, sonuçları korkutucu derecede farklı

Bu öngörüyü yapan, European Climate Foundation’ın (ECF) ve Bloomberg New Energy Finance (BNEF) işbirliğiyle 2014 yılında hazırlanan WWF Türkiye’nin “Türkiye’nin Yenilenebilir Gücü” raporu başka bir noktaya da dikkat çekiyor.

Rapor, yenilenebilir enerjiye yatırımı önceliklendirecek bir Türkiye’nin hem artan elektrik ihtiyacını karşılayabileceğini, hem de bunu kömür odaklı mevcut politikalarla aynı maliyete başarabileceğini ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre, 2030’a kadar Türkiye’nin artan ihtiyacını karşılayacak elektriğin üretimi için ortaya çıkacak fatura yaklaşık 400 milyar dolar.

Taş kömürü ve yerel linyit öncelikli mevcut stratejinin maliyeti ile yenilenebilir enerji odaklı stratejinin maliyeti 2030 yılında neredeyse eşitleniyor.

Bunun arkasında ise önümüzdeki 10 yıl içerisinde artacak fosil yakıt fiyatları ve düşecek yenilenebilir enerji maliyetleri var.

WWF Türkiye’nin yenilenebilir enerji odaklı projeksiyonlarında doğalgaz yer alsa da, şu anki enerji üretimine göre oranı azalmakta. Bu durum Türkiye’nin resmi projeksiyonlarına da benzer bir şekilde ilerliyor.

Yenilenebilir enerji, hemen, şimdi!

Zira, Türkyılmaz’ın da bahsettiği üzere Türkiye için çok da yeterli olmayacak bu doğalgaz maliyeti müjdesinden ağır.

Doğalgazı çıkarmak için açılacak kuyu, denizdeki saha araçları, nakil boruları, karadaki işletme merkezleri, bu enerji kaynağını pahalı bir kategoriye sokuyor.

Buna ek olarak doğalgaz ne kadar geç çıkarsa, yurtdışına bağımlılığımız da artan enerji talebi ile giderek artacak.

O yüzden 7 yıl sürebilecek doğalgaza üretimi ile karşılaştırınca, ortalama 2 yıl sürecek güneş veya rüzgar enerji santralleri Türkiye’nin enerji ihtiyacını karşılamaya daha uygun gözüküyor.

Özetlemek gerekirse, Türkiye’nin %80’ler civarındaki yurtdışına bağımlı enerji üretimini azaltmak için hem hızlı hem de uygun maliyetli bir enerji üretimine ihtiyaç var.

Doğalgaz her ne kadar burada yer bulabilse de, bu bağımlılığı bitirmek için daha çok müjdeli habere ihtiyacımız var.

Onun yerine Türkiye, neredeyse benzer bir yatırım maliyeti ile, dünyanın en zengin ülkelerinden biri olduğu yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanabilir.

Gerçek zafer ancak böyle kazanılır.

Kaynak: Birgün, WWF Türkiye

Uluslararası Kriminal Polis Teşkilatı (INTERPOL) tarafından hazırlanan yeni rapor, küresel plastik ticaretinde yaşanan suçları gözler önüne serdi. Giderek artan yangınlardan, ticaret kaçakçılığına plastik ticaretine suç örgütleri ellerini uzatmaya başladı.

Özellikle İtalya, Malezya, Polonya, Romanya ve Tayland’da yaşanan yangınlara, plastik ticareti giderek artan Türkiye’de de yaşandığına dikkat çekilmiş.

Bu yangınlar, INTERPOL’e göre plastiği depolayabileceğini belirten yerler tarafından atıkları azaltmak için çıkartılıyor.

Suç örgütleri aynı zamanda plastik ticaretine sızmak amacıyla gönderileri yanlış yerlere yönlendirerek, bu ticarette bir şekilde söz sahibi olmaya da çalışıyor.

WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) Plastik Projeleri Müdürü Tolga Yücel de INTERPOL raporu üzerinden Türkiye hakkında bir bilgilendirme yaptı.

Yücel, ülkemizin plastik atık ithal etmesinin gerekçesinin geri dönüşüm tesislerinin ham madde ihtiyacını karşılayamaması olduğunu hatırlattı.

Bununla birlikte, Interpol raporunun gösterdiği üzere bu süreç, suistimal ve yasa dışı usulsüzlük ve uygulamalara açık olarak görünüyor.

Yücel, denetimlerin sıkılaştırılması ile plastik kirliliği ile kararlılıkla mücadele edilmesini önerdi.

Küresel plastik atık ticaretini düzenleyen uluslararası önlemler 2021 yılında Basel Sözleşmesi kapsamında yürürlüğe konulacak.

Ancak suçluların yeni düzenlemeleri avantajlarına çevirecek yöntemleri de bulduklarına dikkat çeken INTERPOL, atıklarla ilgili yasal takip ihtiyacını vurguluyor.

INTERPOL’ün uluslararası suçlarla mücadele eden örgütlerin daha fazla işbirliği yapması yönündeki çağrısından hareketle WWF de dünya genelinde yaşanan plastik kirliliği krizinin çözümü için küresel işbirliği çağrısında bulundu.

Tolga Yücel’de Türkiye’de yapılabilecekler üzerine plastik atıkların kaynağında daha iyi ayrıştırılması; konunun hanelere ve bireylere inmesi için gerekli adımları atılması ile daha iyi geri dönüşüm yapılabileceğini belirtti.

Böylelikle Yücel’e göre sanayinin ihtiyaç duyduğu ham madde yurt içinden karşılanabilir ve Türkiye’yi Akdeniz’i en çok kirleten ülkeler arasında anılmaktan kurtarabilir.

Uluslararası alanda ise, WWF plastik atıkların izlenmesi ve yasal takibatın güçlendirilmesi için araştırma ve kapasite geliştirme yatırımlarının yapılmasını öneriyor.

Bununla beraber küresel ölçekte yasal bağlayıcılığı olan ve ulusal eylem planları ile düzenlemeleri içeren uluslararası bir sözleşme için müzakerelere hız verilirken, düşük gelir seviyesindeki ülkelerde atık yönetimine destek olunması da önerilmekte.

WWF aynı zamanda ülkelerin çevre dostu yenilikçi teknolojilere ve geri dönüşüm yatırımlarına destek vermesi ile tek kullanımlık plastiklerin yasaklanmasını önermekte.

Denizlerdeki plastik kirliliğiyle mücadelede hükümetleri, yasal bağlayıcılığı olan küresel bir sözleşme için WWF sizleri de kampanyasına destek vermeye çağırıyor.

WWF’in kampanyasını şimdiye kadar yaklaşık 2 milyon kişi imzaladı ve aralarında Türkiye’nin de yer aldığı 133 ülke desteklerini açıkladı.

Kampanyaya imza vermek için buraya tıklayabilirsiniz.

Küresel Ayak İzi Ağı tarafından her yıl açıklanan Dünya Limit Aşım Günü’ne göre, bu yılki Dünya’nın kaynaklarını 22 Ağustos’ta tükettik.

Bu tarih geçtiğimiz yıla göre 3 hafta ilerlemiş durumda. Normalde her yıl geriye giden bu tarihin, bu sefer ileriye gitmesinin arkasında ise koronavirüs pandemisi var.

Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü’nün verilerine göre, pandemi sürecinde doğal kaynakların tüketiminde bir gerileme kaydedildi. Yüzde 10’luk bu gerileme; ağaç kesiminin azaltılması ve karbondioksit salınımındaki düşüş sonucu sağlandı.

Bununla beraber, bu gerilemenin koronavirüs nedeniyle pek çok ülkenin aldığı sıkı tedbirler sonucunda olduğu ve bunun kalıcı bir gelişme olmadığının da altı çiziliyor.

Uzmanlar, insanların doğal kaynakların kendisini yenileyebilme hızından çok daha fazla tüketim yaptığını belirtiyor. Doğanın kendini yenileme hızı ile karşılaştırıldığında, insanlığa 1 değil, 1,6 Dünya’nın ancak yeterli olabileceğini hesaplanmış.

Bununla beraber bu hesap ülkeden ülkeye değişiyor. Mesela, herkes bir ABD’li gibi yaşasa her yıl neredeyse 6 dünya tüketecek. En ileri de düşündüğümüz Almanya gibi ülkelere bile bir yılda ancak 3 Dünya yeterli oluyor.

Türkiye’ye ise bir yılda ancak 2 Dünya yeterli oluyor. Bu Dünya ortalamasının üstünde, Türkiye zaten limitini de neredeyse iki ay önde 26 Haziran’da aşmıştı.

Bu fazla tüketimin arkasında ise bildiğimiz şeyler var. Türkiye’nin Dünya’yı en çok zorladığı kaynak karbon tüketimi, daha sonra ise tarım alanları var..

Burada ülkelerin yapacakları pek çok şey varken, bireylerin de yapacağı şeyler daha az dünya harcamamıza yardımcı olabiliyor.

WWF Türkiye’nin geçtiğimiz yılki Dünya Limit Aşım Günü için yayınladığı bültende bireyler için 3 öneri bulunmaktaydı. Hatırlamakta fayda var:

1- Otomobili kullanımını azalt, toplu ulaşıma ve bisiklete yönel

Otomobil kullanımını %50 azalt ve gideceğin mesafelerin %30’unu toplu ulaşımla ve geri kalanını da bisikletle ya da yürüyerek kat et!

Böylece Dünya Limit Aşım Günü 12 gün ileri gidebilir.

2- Enerji tasarruflu aydınlatma araçları ve elektrikli ev aletleri tercih et

A+++ ampuller ve elektrikli aletler tercih et, bilgisayarını kullanmıyorsan uyku moduna al ve hiçbir elektrikli aleti prize takılı bırakma!

İnsanlığın çevre üzerindeki karbon ayak izi %50 azalırsa Dünya Limit Aşım Günü 93 gün ileri gidecek.

3- Gıda israfını azalt, yerel gıdaları tercih et

Bir tabak yemeğin ortalama 1.6 km yol yaptığını biliyo muydun? Gıdayı israf etme ve yerel ürünleri tercih et.

Eğer herkes gıda israfını %50 azaltır, diyetinde dünya ortalamasında kalori alırsa Dünya Limit Aşım Günü 38 gün ileri gidecek.

Temiz Hava Hakkı Platformu, ‘Kara Rapor 2020: Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri’ çalışmasını yayınladı.

Türkiye’nin dört yıllık hava kirliliğine odaklanan raporda, bu kirlilikten kaynaklanan önlenebilir can kayıpları verileri de ele alınmış.

Raporda, 30 ilde yaşayan 18 milyon kişiye ait hava kalitesi verilerinin yetersiz olduğuna dikkat çekilmiş. Buna ek olarak her 5 ilden 1’inde de hava kirliliğinin sağlık etkileri, yetersiz veri nedeniyle hesaplanamamış.

Toplam 2 milyon 196 bin kişinin yaşadığı Eskişehir, Muş, Uşak ve Şırnak illerinde hava kirliliği seviyesi üç yıldır bilinmiyor. Ayrıca, kanserojen olan ince partikül madde (PM2.5) ölçümü yılın %90 ve üzeri günde yapılmadığı için 60 ilde de yeterli veri bulunmuyor.

Platform’un Halk Sağlığı Uzmanları Derneği temsilcisi Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, acil olarak hem PM10 istasyonlarındaki ölçüm yapılan gün sayısı açısından veri kalitesinin iyileştirilmesi, hem de PM2.5 ölçümü yapılan istasyon sayısının artırılması ve mevzuatta PM2.5 için ulusal sınır değer belirlenmesi gerektiğin altını çizdi.

Elde olan veriler ise hava kirliliği konusunda çok da iyi bir resim çizmiyor. Verilere göre 2019 yılında Türkiye’de hava kirliliği (PM10), 51 ilin %98’inde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün sınır değerlerinin üzerinde gerçekleşti.

Bazı illerimizde, 2016’dan beri hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütü’nün yıllık sınır değerlerinin 4-6 katına kadar çıkıyor.

Uzmanlar, 2019 yılında hayatını kaybedenlerin %8’ini hava kirliliğine bağlıyor. Yani geçtiğimiz yıl, 31 binden fazla kişi hayatını hava kirliği yüzünden kaybetti.

2017 yılından beridir her yıl hava kirliliği trafik kazalarının 6 katından fazla ölüme sebep oluyor. İstanbul Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm sayısının en yüksek olduğu il. İstanbul’u İzmir ve Manisa izliyor.

Bununla beraber 2019 yılının en kirli havasına sahip Iğdır ilinde, son üç yıldır sürekli yüksek olan hava kirliliğine bağlı ölüm yüzdesi, ilde yaşanan toplam ölümlerin %33,5’ini oluşturarak rekor seviyeye çıkmış durumda.

Son dört yıl boyunca düzenli olarak aşırı kirli hava soluyan Iğdır, Düzce, Manisa, Bursa, Kahramanmaraş, ve Afyon’da ise hava kirliliği çözülemeyen kronik bir sorun haline gelmiş.

Türkiye’de yalnızca Ardahan, Tunceli, Rize, Artvin, Bitlis’te hava kirliliği üç yıl üst üste en düşük seviyede ölçüldü. Yine de, bu illerdeki hava kalitesi seviyelerinin bazıları Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği kılavuz değerlerin üzerinde.

Kirliliğin ana sorunu ise kömürlü termik santraller başta olmak üzere sanayi tesisleri ve evsel ısınma amaçlı kömür kullanımı olarak belirtiliyor. Hava kirliliğinin yoğun olduğu yerlerde planlanan kömür santralleri ise gelecek için büyük problemler oluşturabilir.

Temiz Hava Hakkı Platformu üyelerinden Yuva Derneği temsilcisi Dr. Pınar Özfırat “COVID-19 virüsü pandemisi sürecinde hava kirliliğinin etkilerini daha çok gürdüğümüzü de dikkat çekti.

Özfırat, uzun süre kirli hava soluyan kişilerde oluşan kronik hastalıkların enfeksiyonlara zemin hazırlayarak ne kadar büyük bir sağlık tehditi oluşturduğunu bir kez daha yakından gördüğümüzü belirtti.

16 sivil toplum kuruluşunun bir araya gelerek oluşturduğu Temiz Hava Platformu, sağlıklı bir çevrede yaşamanın en temel şartlarından birisi olan hava kalitesini kalıcı olarak iyileştirebilmek için atılması gereken adımlarını şöyle listeledi:

• Tüm hava kalitesi ölçüm istasyonlarının veri kalitesinin arttırılması,
• Kanserojen olan ince partikül madde (PM2.5) kirleticisinin tüm illerde ölçülmesi ve ince partikül madde (PM2.5) için ulusal sınır değerleri içeren mevzuat düzenlemeleri yapılması,
• Çevre yatırımlarını tamamlamamış kömürlü termik santrallerin çalışmasına izin verilmemesi,
• Planlanan sanayi tesisleri için sağlık etki değerlendirme yapılması,
• Halk sağlığını merkeze koyan, sürdürülebilir istihdam ve krizlere karşı dayanıklı modeller oluşturmayı amaçlayan ekonomik toparlanma paketleri oluşturulması.

Rapor ve Temiz Hava Hakkı ile ilgiyi detaylı bilgilere https://www.temizhavahakki.com/‘dan ulaşabilirsiniz.

İçinde Jeffrey Sachs, Joseph Stiglitz ve Robert Reich’ın da bulunduğu 100’den fazla ekonomist son dönemde yaşadığımız krizlere çözüm olarak karbonsuz bir ekonomiyi çözüm olarak gösterdi.

Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (UN SDSN) Global Direktörü Prof. Dr. Jeffrey D. Sachs ve Nobel Ödüllü Joseph Stiglitz ve Barack Obama’nın ekonomi danışmanı Robert Reich gibi ekonomistleri de içinde barındıran ekonomistler ortak bir bildirgeye imza attı.

Bildirgede, dünyamızın son dönemlerde, Koronavirüsten sosyal ve ekonomik eşitsizliğe, ekolojik krizlerden giderek artan mülteciliğin kökenlerine kadar farklı gibi görünen ama birbirine bağlı krizlerden geçtiğine dikkat çekildi.

Bununla beraber, ekonomistler, iklim krizinin kapıdan baktığı şu dönemlerde bile, eski fosil yakıt bazlı karbon ekonomisine dönmeyi ciddi anlamda düşünenler olduğuna karşı uyardı.

Uzmanlara göre, insanlığın genel bir acı çekmesi söz konusu ve bu bereketsiz tarım ürünlerinden, su kıtlıklarından, giderek artan su seviyelerinden, orman yangınlarından, belirsiz hava koşullarından ve zorlanmış göçlerden kaynaklanmakta.

Son dönemde bu acılara eklenen koronavirüs felaketinin kökeninde bile aslında ormansızlaştırma ve artan sıcaklıklar var. Bu sorunlar büyüdükçe uzmanlar koronavirüs benzeri pandemilerin artmasından da korkmakta.

Buna ek olarak, bu krizlerin hepsinin, farklı “renkteki” ve düşük gelirli, toplumun genellikle en hassas bireyleri ve toplumdışı grupları tarafından çok daha ağır hissedildiğine dikkat çekildi.

Ekonomistler, bu ve benzeri örneklerin, karbon ekonomisinin ırksal, sosyal ve ekonomik eşitsizlikleri katlayıp çoğalttığını bize gösterdiğini ve sürdürülebilir bir gelecekten bahsediyorsak böyle bir şeyi kabul etmemizin olanaksız olduğunun altını çiziyor.

Eğer şu an harekete geçmezsek, içinde olduğumuz bu haberci krizler ileride daha fazla ödün verilen ve acı yaratacak sorunlara dönüşebileceği de bildirgenin ana noktalarından biri.

Bununla beraber, iklim krizi hakkında onlarca yıl yalan söylemiş, ciddi çözüm önerilerine aktif bir şekilde karşı durmuş ve fosil yakıtlara bağımlı bir ekonominin “iyiye” dönmesini beklemenin naiflik olduğu da belirtilmiş.

Uzmanlar, bunun yerine, bu durumun kendimiz ve çocuklarımız için daha iyi bir gelecek hazırlamak için bir fırsat olduğunu kabul etmemiz gerektiğine dikkat çekiyor.

Bildirgeye göre, karbonu ekonomiden çıkararak, daha adil ve sürdürülebilir bir gelecek inşası için yolumuzu çizmeye başlayabiliriz.

Bunun için hükümetlerin fosil yakıt endüstrisini aşamalı olarak sonlandırılması önerilmiş. Bu da büyük petrol, gaz ve kömür şirketlerine yönelik kurtarma paketlerinin ve devlet yardımlarının bitmesi demek.

Ekonomistler bunun yerine fosil yakıt arayışı yerine kaynakların çevre dostu teknolojilere, altyapı yenilenmesine, sosyal programlar ve “iyi” işlere yönelmesini öneriyor.

Bu değişikliklerin hem insanlığa hem de gezegene yarar sağlayan çözümler üreticeği belirtilmiş.

Sadece hükümetlerin değil, finansal güce sahip her kurumun fosil yakıtlara yönelik yatırımlarının da sonlanması önerilmekte.

Uzmanlar, en büyük bankaların, en “itibarlı” yatırımcıların ve en iyi üniversitelerin bu gibi yatırımlar ile bahislerini fosil yakıt endüstrisine yönelik oynadıklarını belirtiyor.

Bu ise, bu zararlı mevcut durumun devamı için gereken ekonomik ve sosyal yatırımların daha da artmasına yol açıyor. Ekonomistler bu kurumların adil ve istikrarlı bir geleceğe yatırım yapmasını öneriyor.

Bireylerin ise daha adil ekonomik sistemler öneren politik güçlere destek verilmesi önerilmiş.

Ekonomistlere göre eğer bizi “olağan durumlara” geri göndermeye çalışan bir sistemi inşa edersek, kriz üzerine kriz yaşayacak bir sistem kurmuş oluyoruz.

Bunun yerine krizlerin, toplumların fay hatları üzerinde felaketler oluşturacağını kabul edip; bu felaketlere hazırlanmazsak, eylemsizliğin zararının toplumun en hassas bireylerin üstüne en ağır şekilde düşeceğini görmemiz gerektiği belirtilmiş.

Uzmanlara göre, çevre dostu bir toparlanma, buna en çok ihtiyacı olana yardımcı olmalı. Bu toparlanma, daha dirençli ve canlandırıcı bir topluluğu da beraberinde getirmeli.

Karbon ekonomisini ortadan kaldıran ve daha çevre dostu bir dünya getiren geniş çaplı bir ekonomik değişim, modern toplumun kalbinde bulunan eşitsizlikleri yenebilir ve aynı zamanda ekonomik bir toparlanma yaratabilir.

100’den fazla ekonomistin altına imzasını attığı bildirge, en sonunda ise karar vericiler için, anlamlı bir iklim hareketinin dünyamızı yeniden inşa edecek gücünün fark etmesini öneriyor.

Zira, sağlıklı bir ekonomi ve toplum ancak sağlıklı bir gezegen ile mümkün.

Bu bildirede imzası olan tüm ekonomistlerin listesine ise buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Kaynak: The Guardian

Birleşmiş Milletlerin yayınladığı yeni bir rapora göre, son 1 yılda 53,6 milyon tonluk elektronik atık çöpe gitti. Bu rakamın büyüklüğünü hayal etmek zor olabilir ama size yardımcı olmaya çalışayım.

Eğer tüm elektronik atıkları kamyonlara koyarsak ve bu kamyonları sıra sıra dizersek, dünyanın çevresini rahatça dolaşabiliriz. Yani 5,4 milyon adet 10 tonluk, 8 metrelik 43 bin 200 kilometrelik bir konvoydan bahsediyoruz.

Elektronik atık problemi 5 yıl önceye göre %21 artmış durumda. Zira sürekli kendini güncellemeye zorlayan ve ihtiyacımız olduğu söylenen “yeni teknolojiler” içeren elektronik aletler bu durumu daha da kötü hale götürüyor.

Ülkelerin eski ve çöpe atılan elektronik atıkları toplama oranı ise, tüketim oranları ile karşılaştırılınca daha çok yolumuz olduğunu gösteriyor.

Akıllı telefon ve bilgisayarlar haricinde, elektronik atık dediğimizde aslında ofis ve mutfak gereçleri, oyuncaklar, klimalar, müzik aletleri gibi ürünlerden de bahsediyoruz.

Bu ürünler genelde içerisinde yeniden kullanılabilir değerli metaller de içeriyor. Bu metallerin elektronik atıklardan toplanması, doğayı ciddi bir şekilde etkileyen madencilik sektöründe bir devrime yol açabilir.

Birleşmiş Milletlerin raporu, elektronik atıklarda bulunan bakır, demir ve gümüş gibi metallerin 57 milyar dolar değerinde olduğunu belirtmekte. Ama maalesef, çoğu elektronik atık ya yakılıyor ya da vahşi depolama alanlarına gidiyor.

Bu raporda ise özellikle gümüş, altın ve platinyum gibi yüksek ekonomik değere sahip nadir rastlanan metalik kimyasal elementlere, yani değerli metallere dikkat çekilmiş.

Uzmanlar, bu değerli metallerin değerinin 14 milyar dolar değerinde olduğunu ama bunun sadece 4 milyar dolarının geri dönüştürüldüğünü belirtiyor.

Raporda, Kuzey Avrupa ülkelerinin her yıl kişi başı 22 kilo ile en çok elektronik atığı çöpe attığı belirtiliyor. Ama diğer ülkeler de çok uzakta değil.

ABD ve Kanada kişi başı 20 kilo elektronik atık üretirken, Doğu Avrupa ülkeleri onlardan bir kilo (21) ile önde.

Türkiye’ye baktığımızda ise bu rakamın kişi başı 10 kilo civarında olduğunu görüyoruz. Bu atıkların ise sadece %18’i toplanmakta.

Uzmanlar, bu atıkları çöpe atmanın cezalandırılmasından, daha iyi toplama noktaları ile şirketlerin toplama sorumluluğunu benimsemesine kadar bir çok çözüm önerisi sunmakta.

Ama biliyoruz ki, bir şey yapmazsak bu sorun iyice kontrolden çıkacak gibi.

Dünya Meteoroloji Örgütü (DMO), 5 yıl içerisinde küresel sıcaklıkların ortalamanın 1,5 derece üstünde kalıcı bir şekilde kalma riski olduğunu belirtti.

Küresel sıcaklıkların 1,5 derece yukarı çıkması, bu yüzyılın sonunda neredeyse 50 cm’lik deniz suyu yükselmesi, sel risklerinin %100 artması ve mısır ve buğday gibi tarım ürünlerinde %15’lik bir verim azalması demek.

Uzmanlar şu anda ortalama sıcaklıkların en az 1 derece yüksek olduğunu belirtmekte. 2020 ile 2024 yılında 1,5 derecelik bir ısınmanın oluşması riski ise ilk defa %20 seviyelerine çıktı.

Yapılan çalışmalar 5 yıl içerisinde ortalama sıcaklıkların en az 0,91 en fazla ise 1,59 derece artacağını öngörüyor.

Tüm ülkelerin karbon salımını azaltacağını taahüt ettiği Paris İklim Anlaşması’nda her ne kadar hedef 2 derecelik bir ısınma olsa da, psikolojik sınır 1,5 derece olarak kabul ediliyordu.

DMO şefi Petteri Taalas, koronavirüs döneminde azalam salımların ciddi bir etkisi olmayacağını belirtiyor. Zira atmosferdeki karbondioksit uzun süre orada kalabiliyor ve pandemi sonrasındaki salımlar bu seviyeyi koruyacağa benziyor.

View this post on Instagram

A post shared by Yeşiller (@_yesiller) on Jul 8, 2020 at 9:31am PDT

Bununla beraber bazı ülkeler karbon salımlarını ciddi oranda azaltırken, diğer ülkeler ise artırmaya devam ediyor. Maalesef Türkiye’de bu ülkelerden biri.

Hatta Türkiye OECD ülkeleri arasında sera gazı salımı en fazla artıran ülke. Türkiye’nin sera gazı salımı 2005-2017 arasında %50 artmış durumda.

Reklam

Karayip kumsallarından biri, Project Vesta’nın yeşil kumları ile iklim krizine meydan okuyor.

Olivin adlı ucuz bir mineral, kumsaldaki kumlarının üstüne serpilmesi ve dalgaların bu mineralleri bozması ile havadaki karbondioksiti yakalayabiliyor.

Aslında doğadaki bir döngüyü daha da hızlandıran bu işlem, minerallerin bikarbonata dönüp, havadaki karbonu içinde sıkıştırması ilkesine dayanıyor.

Deniz canlılarının kabuk üretmek için topladığı bikarbonat, daha sonra okyanus tabanında birikecek kireçtaşının da ana kaynağı.

Teorik olarak umut veren bu işlem. çok küçük bir yatırım ile geniş çaplı bir probleme çözüm olduğu için, gerçek hayatta da hızlıca denenmek istenmiş.

Bununla beraber bu gibi projeler genellikle, geo-hacking olarak adlandırılıyor ve doğanın kurallarına uymadığı için eleştiriliyor. Bu proje için de endişeler, olivin minerallinin nikel gibi bir ağır metali suya salabileceği yönünde.

Ama projede çalışan uzmanlar, bu metalin su canlılarına zarar vermeyeceğini belirtmekte. Yine de proje boyunca kumsal ve suyun yapısındaki değişiklikler sık aralıklar ile düzenli olarak incelenecek.

Buna karşın, bu sürecin deniz canlılarına ek bir yararı olacağı da düşünülüyor. Zira, süreç okyanusların asitleşmesinin önüne geçmekte.

Okyanusta bulunan fazla karbondioksit, suyu asitleştirerek özellikle kabuklu canlıların yaşam alanlarını tehlikeye sokuyor. Ama olivin tarafından karbondioksitten üretilecek bikarbonat bu asitlenmeyi düşürüyor.

Project Vesta’ya benzer karbon yakalama teknolojileri oldukça pahalı. Karbon yakalama tesisleri yatırım çekemiyor, ağaçlandırma projeleri ise en kolay çözüm olsa da giderek ısınan havalar ile yangın tehlikesi altında.

Reklam

Olivin ise 10 dolarlık bir yatırım ile 1 ton karbondioksiti yakalayabiliyor. Aynı zamanda proje her kumsala, her bölgeye göre şekil alabiliyor.

Project Vesta ekibinin kararı ile açık kaynak olarak paylaşılacak proje, kolay bir şekilde dünyanın her noktasına uygulanabilecek potansiyele sahip.

Bununla beraber, proje hala test aşamasında ve doğal döngüleri ele alan her proje gibi dikkatli bir şekilde ilerlenmesi lazım.

Salgının uzun sürmesi durumunda gıda krizi ile yüz yüze geleceğimizi belirten Greenpeace, bunun önüne geçmek için yapılması gereken adımları ele alan bir açıklama yaptı.

Greenpeace, Türkiye de dahil olmak üzere hiçbir ülkenin uzun vadede tarım ve gıda erişimi konusunda stratejik bir planı olmadığını gözler önüne serdiğini belirtti.

Salgının devam etmesi durumunda 34 ülkenin ciddi boyutta gıda krizleri yaşayabileceğinin ve Türkiye’de de belli ürünlere erişimde sıkıntılar yaşanmasının olası olduğu belirtiliyor.

Nitekim salgın nedeniyle başlayan karantinalar ve seyahat kısıtlamaları uzadıkça olası bir gıda krizi konusunda küresel kuruluşlardan da uyarılar gelmeye başladı.

Bu uyarıların temelinde tedarik zincirinde yaşanabilecek aksaklıklar, artacak gıda fiyatları ve üretimde yaşanabilecek aksamalar bulunuyor.

Salgın ile beraber kriz doğabilir

Türkiye yıllık 44 Milyar dolarlık üretimle hali hazırda dünyada en çok tarımsal üretim yapan ilk 10 -11 ülke içinde yer almasına rağmen gıdanın üretimi kırılgan bir yapıda.

Greenpeace Akdeniz’in hazırladığı “Türkiye’nin Salgın Kapsamında Gıda Güvenliği” başlıklı rapora göre salgının devam etmesi durumunda karşı karşıya kalınabilecek gıda riskleri şöyle;

Salgın sırasında dolarda görülen artış nedeniyle soya ithalatçısı Türkiye’de, soya fiyatlarında yüzde 26’lık bir fiyat artışı olası görülüyor.

Marmara, özellikle de 370 bin ton ve yüzde 19’luk pay ile Tekirdağ, Türkiye’de ayçiçeği üretiminin en çok yapıldığı bölge. Kovid-19’un en çok etkilediği bölgenin İstanbul ve çevresi olması nedeniyle ayçiçeği veriminin etkileneceği tahmin ediliyor.

Salgın nedeniyle bahar aylarında tarımsal işgücünün yeterince olmaması 2020 sonbaharı ve 2021 için sorunlara yol açabilir.

• Salgının uzaması ve ikinci dalganın yaşanması durumunda yeni bir karantina gündeme gelirse, üretimin yoğun olduğu bölgelerden üretimin düşük olduğu bölgelere gıda ulaştırılmasında yaşanabilecek sorunlar bazı bölgelerin temel gıda ihtiyaçlarında sıkıntı yaratabilir.
• Tarım çoğu meslek gibi evden çalışmayla yönetilemeyecek bir faaliyet olduğundan özellikle Türkiye’de tarımında 65 yaş üstü kesimin yüksek oranda olduğu çiftçilerin (çiftçi yaş ortalaması 56) ve mevsimlik işçilerin bahar aylarında tarlaya gidememesi, bu aylarda ekilmesi gereken sebze ve meyvelerin üretiminde sıkıntı yaratabilir.
• Doların yükselişi ile tarım-kimyasalları ve yakıt girdisi artacağından küçük ölçekte yılda tek ürün alabilen çiftçiler maliyetler yüzünden arazi işlemeyi bırakabilir. Bu terk ediş nedeniyle üretimin azalması sonucu ihtiyacın dış kaynaklardan karşılanması gerekebilir.

‘Yerel ihtiyacını karşılayacak arazi planlaması’

Tüm bu riskleri bertaraf etmenin mümkün olduğunu söyleyen Greenpeace Akdeniz, Tarım ve Orman Bakanlığı’na bir çağrıda bulunarak hızla bir “Kriz Dönemlerinde Tarım & Gıda” planı hazırlaması ve uygulamaya koyması gerektiğini söyledi.

Buna göre Türkiye’nin kendine yeterli üretimi sağlayabilmesi için öncelikle atılması gereken adımlar şöyle;

• İthal edilen ürünlerin yerel koşullarda üretiminin planlanması,
• Gençlerin tarıma özendirilmesi,
• Verimli arazilerin tarıma (geri)kazandırılması (özellikle İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerin kendilerine yetebilecek üretimi yapabilmeleri açısından buralarda arazi geri kazanımı çok önemli),
• Her üretim bölgesinin yerel nüfusun gıda ihtiyacını karşılayacak arazi planları oluşturulması (ürün çeşitliliğinin bölgesel iklim ve arazi koşulları ile yerel kaynaklar gözetilerek planlanması),Mevsimlik işçilerin şartlarının salgın koşulları gözetilerek düzenlenmesi,
• Biyoçeşitliliğin korunması için gerekli tampon bölgelerin oluşturulması,
• Küçük üreticilerin üretime devam edebilmesi için gerekli koşulların sağlanması, üretici pazarlarının yaygınlaştırılması,
• Zengin protein muhtevası sebebiyle baklagil üretiminin öncelenmesi,
• Tarım ve Orman Bakanlığı’na ait toplam 35 adet Devlet Üretme Çiftlikleri’nde salgın zamanlarında gerekli olacak stratejik gıda ürünlerinin öncelikli olarak yetiştirilmesi

Greenpeace’in imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Oksijen üretiyorlar, havayı temizliyorlar, ilaç oluyorlar, şimdi de enerji üretecekler… Ağaçlar artık daha ne yapsın?

Biraz insan dostlarının ürettiği teknoloji yardımı ile olsa da, ağaçlar artık sürdürülebilir enerji kaynağı da oldu.

Ağaçların hareketlerini enerjiye çeviren anemokinetik teknolojisinin şehirlere yenilenebilir enerji sağlayabileceği belirtiliyor.

Moskova merkezli tasarımcı Alexander Altenkov, uzun süren çalışmalarından sonra, farklı ağaç dallarının rüzgara bağlı olarak farklı salınımlarını hesaplayarak, bir ile 25 cm arasındaki değişen bu hareketlerden enerji üretecek bir düzenek geliştirmeye karar verdi.

Geliştirilen prototip, şimdilik 200 milisaniyede, 0.1 amperlik bir akımla yaklaşık 3.6 voltluk bir enerji üretmeyi başardı. Şimdilik bu teknoloji, ışıklandırma ve veri toplayacak düzenekler için enerji üretebilecek derecede.

Bununla beraber ileride geliştirilebilecek prototiplerin veriminin daha da yüksek olabileceği belirtiliyor.

Kaynak: Inhabitat

Virüs korkusu ile çevreye zarar verme korkusu arasında bazı restoran ve kafelerin tek kullanımınlık plastik ürünlere geçtiği gözüküyor.

İçinde epidemiolog, virolog, biyolog, kimyager ve genel sağlık doktorları da bulunan biliminsanları yeniden kullanılabilir ürünlerin virüs bulaşma riskini artırmadığını açıklıyor.

Biliminsanları koronavirüs dönemi öncesi oldukça verimli adımlar atılan bu noktadan geri dönmemek için bu yersiz korkunun önüne geçmeye karar vermiş.

Biliminsanları, basit hijyen koşulları ile yeniden kullanılabilir ürünlerin hiç bir ekstra problem yaratmayacağına dikkat çekiyor ve koronavirüs dönemini bir fırsat olarak gören plastik endüstrisini kınıyor.

Son veriler, virüsün ana bulaşma kaynağının yüzeylere temas değil havadaki aerosolleşmiş damlalar olduğunu belirtiyor. Yüzeylerde ise virüsün kalma süresi oldukça değişken.

Bununla beraber herhangi bir yüzeye en son ne zaman temas edildiğini bilemediğimizden, bu yüzeyden, yeniden kullanılabilir olsun olmasın, kaçınmamız lazım.

Bu yüzden uzmanlar, he yüzey gibi, yeniden kullanılabilir ürünlerin de sıcak su ve sabunla yıkanmasını tavsiye ediyor.

Reklam

119 biliminsanı içerisinden bulunan ve Oxford Üniversitesi’nde kimya profesörü olarak görevli Charlotte K. Williams, COVİD-19 sonrası plastiklere karşı daha güçlü bir şekilde duracağımızı umarak, özellikle plastik ambalajlardan kaçınmamız gerektiğini belirtiyor.

Avrupa’da tek kullanımlık plastiklere karşı detaylı bir yasa gelecek yıl devreye girecekti. Bununla beraber eli güçlenen plastik lobisinin bu yasayı erteleyeceğinden korkuluyor.

Bununla beraber geri dönüşemeyen tek kullanımlık korunma malzemelerinin artması da, zaten var olan plastik kirliliğinin üzerine ekstra bir kat daha çıkıyor

Kaynak: The Guardian

Geçtiğimiz Cumartesi günü Sibirya’da bulunan küçük bir kasaba, 38 derece ile sıcaklık rekoru kırarak, dünyanın en kuzey noktasındaki en yüksek sıcaklığı yaşadı.

Geçtiğimiz aylardan beridir olağan dışı sıcaklarlar gören Verkhoyansk, aslında geçtiğimiz Kasım ayında -51 dereceyi görmüştü. Bununla beraber yüzey sıcaklıkları normalden yüksek devam ediyordu.

Yaz aylarında normalde 20 dereceye kadar çıkan sıcaklıkların bu derece yüksek olmasının sebebi de bu yüzey sıcaklıkları. Bölge Mayıs ayında da normalden yüksek sıcaklıklar yaşamıştı.

Bu sıcaklıkların arkasında ise maalesef iklim krizi var. Zira uzmanlar, normalde 100 bin yılda bir görülecek bu sıcakların yeni bir döngü ile daha sık görüldüklerini belirtiyor.

Bir de karbon emisyonları bu şekilde devam ederse bölge için “yeni normalin” bu olacağını söylemek uzmanlara göre mümkün gözüküyor.

Reklam

Kuzey Kutbu doğal döngüler ile fosil yakıtların buraya taşınması yüzünden, gezegenin geri kalanından iki kat daha hızlı ısınmakta.

Polar amplifikasyon olarak bilinen bu kısır döngü, buzulların diğer bölgelerden daha hızlı erimesine sebebiyet veriyor ve bu da iklim krizinin daha hızlı ilerlemesine yol açıyor.

Yaban hayatının yaşam alanlarının daralması ile bu canlıların kanundışı ve sürdürülemez satışının devam etmesi, Birleşmiş Milletler (BM) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’ya göre yaban hayatından insanlara geçen hastalıkların sebebi.

Bu yüzden bu iki örgüt, Koronavirüs sonrası, sürdürülebilir bir beslenme tarzı ile doğa dostu bir tarımı merkezine alan yeşil ve sağlıklı toparlanma planı öneriyor.

Geçtiğimiz haftalarda da benzer bir planı, 90 ülkeden 40 milyon sağlık çalışanını temsil eden 350 sağlık örgütü açıklamış, korona krizi sonrasındaki toparlanmanın hedefinde, hava kirliliği ve iklim krizini yenmek olmasını talep etmişti.

Yeni yayınlanan bir WWF raporu ise, ileri dönemlerde etkisini hem sağlık hem de ekonomik olarak daha ciddi hissedeceğimiz bir pandeminin oluşma riskinin giderek yükseldiğini belirtiyor.

Rapora göre, 1990 yılından itibaren insanlarda çıkan hastalıkların %60 ile %70’i yaban hayatı kaynaklı. Aynı dönemde ise, 178 milyon hektar orman kaybı yaşanmış; bu da neredeyse iki Türkiye kadar.

BM ve WHO’dan uzmanlar, şu anki düşünce yapısında, insanların servetlerini doğanın sağlığına bağlamadığını görmekte. Bununla beraber, Koronavirüs aslında tam da bu düşünceye karşı bir alarm olmuş durumda.

Son zamanlarda ortaya çıkan Zika, AIDS, SARS ve Ebola gibi hastalıkların hepsi, doğal hayat alanları ortadan kalkan hayvanlardan insanlara bulaştı.

Uzmanlar, COVİD-19’un çıkış nedeninin, benzer bir şekilde, insanlığın doğa ile olan dengesiz ilişkisinin ürünü olduğunun altını bir kez daha çiziyor.

On yıllardır devam eden bu durum, bize doğanın korunması gerektiğine yönelik bir uyarı, ama maalesef tam tersi adımlar atılmakta.

Reklam

Dünyanın neredeyse her köşesinde, izinsiz avcılık, yasal olmayan ağaç kesimleri, sebebi şüpheli orman yangınları devam ederken, bazı ülkeler de yasal değişiklikler ile korunma altına alınmış alanları yeniden insanlara açıyor.

Uzmanlar bu yüzden, COVID-19 sonrası toparlanmada, adil, sağlıklı ve doğa dostu örnekler oluşturulmasını istiyor. Bu modelin merkezinde ise doğa ve sağlıklı bir toplum hedefi olması gerekiyor.

WWF’in raporu, doğaya verilen zarara, endüstriyel tarımın ve çiftlik hayvanlarının çoğalmasına ve yüksek risk altındaki yaban hayatının ticareti ve tüketimine özellikle dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Rapor, tüm hükümetlerin buna yönelik yasal adımları atmasını, üretim için doğal alanların yok olmasının önüne geçilmesini ve toplumların daha sürdürülebilir beslenmeye geçişini çözüm olarak sunuyor.

Kırmızı et, palm yağı ve soya ormanların yok olmasına en fazla neden veren ürünler. Uzmanlar, et ve süt ürünlerinden kaçınmanın gezegene yapılacak en iyi yardım olacağını belirtiyor.

Kaynak: The Guardian

10 adet sivil toplum kuruluşu, Adana’nın Yumurtalık ilçesi Sugözü Kumsalı’na yapılan ve ithal kömürle çalışacak Hunutlu Termik Santralı inşaatının bir an önce durdurulması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na çağrıda bulundu.

Adana’nın ve İskenderun Körfezi’nin bir termik santral daha kaldıramayacağını belirten kuruluşlar, santralın Sağlık Etki Değerlendirmesi ve tüm körfezi kapsayan hava kirliliği modellemesi yapılmadan inşaatına başlandığını belirtti.

Çinli Şanghay Elektrik tarafından Adana’ya kurulan termik santralın ÇED Raporu’nda ölçülen hava kirliliği verilerinin ulusal limit değerleri karşılamadığına, santralın ÇED olumlu kararının da bu sebeple geçerli olmadığına dikkat çekti.

STK’lar aynı zamanda Change.org’da sizin de desteğinizi istiyor: http://chng.it/5Z9zntRbMH

Adana’da 2000 Ölüm Engellenebilirdi

Doğu Akdeniz Çevre Dernekleri Platformu (DAÇE), Adana Tabip Odası, Adana Ziraat Mühendisleri Odası, 350.org, Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe), Ekosfer, Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL), TEMA Vakfı, WWF-Türkiye ve YUVA Derneği’nin ortak açıklaması erken ölümlere de dikkat çekti.

Uzmanlar, nüfusun yoğun olduğu Adana merkezde hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütü’nün sınır değerleri altında tutulabilseydi, 2019 yılında 2072 ölümün engellenebileceğini belirtti.

Bu veri, Adana’da her beş kişiden birinin hava kirliliğine bağlı sebeplerden hayatını kaybettiğini gösteriyor. Türkiye’de ise en güncel verilere göre dış ortam hava kirliliği yılda yaklaşık 52.000 erken ölüme neden oluyor.

Adana yılın %65’inde kirli hava soluyor

İki milyonu aşan nüfusuyla Adana, Çevre Mühendisleri Odası’nın yeni yayımlanan Hava Kirliliği Raporu’na göre, 2019 yılı boyunca 236 gün, yani yılın %65’inde kirli hava soludu.

Aynı yıl Adana’nın merkezinde ölçülen PM10 hava kirleticisinin, Türkiye’de belirlenmiş ulusal kirlilik limitlerinin iki, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği limitlerin dört katı üzerinde olduğu belirlendi.

Kömürlü termik santrallar ve ağır sanayinin yer aldığı İskenderun Körfezi’ndeki birçok istasyonda hava kirliliğine ilişkin anlık veri akışı sağlanamıyor.

Bölgede yaşayan insanlar kirliliği takip edemediği gibi, bölgedeki termik santralların baca gazı ölçümlerinden çıkan sonuçlar talep edildiğinde veriler paylaşılmıyor.

Kuruluşlar ayrıca Adana’daki hiçbir istasyonda en tehlikeli hava kirleticisi olan PM2,5’in ölçülmediğine dikkat çekti.

Kanser Vakaları 11 Kat Arttı

View this post on Instagram

A post shared by 350 Türkiye (@350turkiye) on Jun 2, 2020 at 1:03am PDT

Doğu Akdeniz Çevre Platformu gönüllü avukatı İsmail Hakkı Atal, “Santral projesinin lisans iptaline karşı açtığımız davada sunulan bilirkişi raporuna göre, Hunutlu projesine çok yakın mesafede bulunan Sugözü Kömürlü Termik Santrali’nın 2003 yılında faaliyete geçmesinin ardından, 2009-2014 yılları arasında kanser vakaları 11 kat, kanser türleri ise %275 oranında arttı” dedi.

HEAL (Sağlık ve Çevre Birliği) Türkiye Danışmanı Funda Gacal ise “Hava kirliliği Adana’da halihazırda ciddi bir sağlık problemi, kirli hava Adana’da her beş ölümün birinden sorumlu. Bunun yanında santralın yapılacağı bölgede havanın güncel limitleri aşacak kadar kirli olduğunu ve insan sağlığı üzerine kapsamlı bir değerlendirme yapılmadığını görüyoruz. Güncel olmayan bu ÇED raporu iptal edilmeli, Sağlık Etki Değerlendirmesi yöntemi uygulanmaya başlanmalıdır” diye konuştu.

Daha fazla bilgiye projenin web sayfasından ulaşabilirsiniz: https://adanayatemizhava.org/

Tüm dünyada sağlık uzmanları ve doktorlar, liderlerden korona krizi sonrasındaki toparlanmanın odağında, hava kirliliği ve iklim krizi olmasını talep ediyor.

Türkiye’nin de için de bulunduğun 90 ülkeden 40 milyon sağlık çalışanını temsil eden 350 sağlık örgütü, geçtiğimiz günlerde G20 liderlerine açık bir mektup yolladı.

Mektup, her yıl 7 milyon insanın hava kirliliği kaynaklı erken ölümden dolayı hayatını kaybettiğine dikkat çekti ve bundan sonraki ekonomik toparlanma projelerinde sağlık uzmanlarının da olmasını önerdi.

Uzmanlar bu şekilde kamusal sağlık sistemlerinin güçlenmesi ve çevresel bozulmanın azaltılması konusunda yetkilileri direkt olarak uyarmayı planlıyor..

Zira sağlık uzmanları, aynı koronavirüste olduğu gibi, çevresel bozulmanın devam etmesi ve hava kirliliğinin artması devam etmesi ile, halihazırda zayıf vücudumuza saldıracak virüslerin daha ciddi sorunlara yol açacağı konusunda uyarıyor.

Reklam

Yeni bir koronavirüs dalgasına ya da farklı bir salgın hastalığa bu sefer hazırlıklı olarak son dönemlerde yaşadığımız acıların bir daha yaşanmaması sağlanabilir.

Uzmanlar yenilenebilir enerji odaklı, daha hızlı internet bağlantıları ile destekli ve fosil yakıt kullanımı azaltan “yeşil ekonominin”, hem ekonomi hem de sağlık açısından çok daha etkili olacağına inanıyor.

Korona krizinin ciddiyeti ve iyileşmenin aciliyeti ile her gün savaşan sağlık uzmanlarının bu çağrısının önemi daha da bir ağır olsa gerek.

2015’de Paris’te imzalanan iklim anlaşmasının öncesinde sağlık konusunda çalışan sivil toplum kuruluşlarının bir araya gelmesinden bu yana gerçekleşen bu en büyük seferberlikte, Dünya Tıp Birliği (World Medical Association), Uluslararası Hemşireler Konseyi (International Council of Nurses), İngiliz Milletler Topluluğu’ndaki Hemşireler ve Ebeler Federasyonu (Commonwealth Nurses and Midwives Federation), Dünya Aile Doktorları Birliği (World Organization of Family Doctors) ve Dünya Halk Sağlığı Dernekleri Federasyonu’nun (World Federation of Public Health Associations) da aralarında bulunduğu sağlık uzmanlarını temsil eden 200’den fazla tıbbi dernek ve kuruluş, üyeleri adına mektubu imzalarken binlerce sağlık uzmanı da mektubu bireysel olarak imzaladı.

Mektuba buradan ulaşabilirsiniz.

2005’ten bu yana afetlerden etkilenen insanlar için çalışan Hayata Destek Derneği, zevkli, zarif ve sürdürülebilir bir dayanışma teklifiyle karşınızda: destekar

Daha 2020 yılının yarısında bile gelmedik ama, Elazığ Depremi, Edirne sınırındaki kriz ve küresel salgın, etkilenenlerin destek ihtiyacı ile hepimizi ‘bir’ olmaya, her birimizin bir diğerine ne kadar bağlı olduğunu hatırlamaya çağırıyor.

Hayata Destek Derneği de tam da bu zamanda, rafine bir dayanışma seçeneği sunuyor. www.destekar.org adresindeki e-ticaret mağazası, hayata destek olmak isteyenlerin alışveriş noktası olmayı hedefliyor.

Bu sosyal tasarım pazarıyla, Hayata Destek Derneği, hem tüketiciyi hem de üreticiyi birer ‘destekar’ olmaya davet ediyor.

“destekar”’ın tüm kârı, ihtiyaç sahiplerinin hayatına destek olmak için Türkiye’nin 8 ilinde, derneğin yürüttüğü insani yardım çalışmalarına aktarılıyor.

Online mağazada özellikle #AynıDiliKonuşuyoruz tişört, #Göbeklitepe ev tekstili, #BoyunaDüşünüyorum fular, #DüzensizDüzen sofra, #BuluşanaDek takı koleksiyonları ile #destekar defterleri dikkat çekiyor.

Satışa sunan markanın ürünlerinin tümü, farklı disiplinlerden yetenekli tasarımcıların afetten etkilenen insanlar ya da onların gündemleriyle buluşmalarıyla tasarlanıyor.

Dernek, destekar’la farklı disiplinlerden ünlü tasarımcıları, güçlendirmek istedikleri insanları ve tüketicileri buluşturarak daha adil ve eşit bir dünya için yaratıcı ve kolektif çözümler arıyor.

İşte, tam da bu yüzden var olmayan bir kelime icat etmişler. destekar bu yüzden, şu veya bu şekilde katılarak destek icra eden herkes demek.

“destekar”, ürün ve hizmetleri aracılığıyla Birleşmiş Milletler tarafından yaygınlaştırılan Sürdürülebilir Kalkınma için Küresel Amaçlar’a yaklaşmaya doğru hem savunuculuk yapıyor hem de kaynak yaratıyor.

Böylelikle dernek, “sosyal tasarım” kültürünün altını çiziyor. Logolarında daki “st” vurgusu da bunu hatırlatmak için.

Biz birincisini konuşurken, İsveç, Avusturya ve Belçika’ya da katılarak, Nisan ayından sonra tüm kömür santralleri kapanan Avrupa’nın üçüncü ülkesi oldu.

1989 yılından beridir çalışan Stockholm Exergi AB Värtaverket santralını kapatan İsveç, Mayıs ayı itibarı ile artık enerji üretimi için kömür kullanmamakta.

Aynı hafta içerisinde Avusturya da Mellach kasabasındaki 34 yıllık kömür santralini kapatarak, Belçika’dan sonra Avrupa’non ikinci kömürden özgür ülkesi oldu.

Bununla beraber, bu sayı da gittikçe büyüyeceğe benziyor. Fransa 2022, Slovakya ve Portekiz 2023, İngiltere 2024, İrlanda ve İtalya ise 2025 yılına kadar tesislerini kapatmayı hedefliyor.

Hava kirliliği konusundaki düzenlemeler ve özellikle mali sıkıntılar bu tarihlerin daha önceye çekilmesine de yol açabilir.

Uzmanlar 2017’de Avrupa’daki kömür santrallerin %40’ının zarar ederek çalıştığını belirtiyor. 2019 yılında ise yenilenebilir kaynaklar ile enerji üretmek neredeyse yarı yarıya daha ucuz.

Reklam

Maalesef, Türkiye’de bu durum çok da geçerli değil. Türkiye 2019 yılında, Çin’den sonra, dünyada inşaat öncesi aşamada en fazla kömürlü termik santral projesi bulunan ikinci ülke.

Buna ek olarak, Greenpeace Akdeniz iki yıl içinde 1 milyar 224 milyon TL teşvik alan kirli kömürlü termik santrallere kapasite mekanizması adı altında verilen teşviklere karşı Danıştay’da dava açmıştı.

Londra bazlı bir şirket, elma atıkları ve ahşaptan, hem sürdürülebilir hem de vegan “deri” geliştirerek, cüzdan ve kartlık üretimine başladı.

Şirketin 27 yaşındaki kurucusu Matt Oliver, geleneksel yüksek kaliteli deri hissi veren bir kaynak arayışında zorlandığını belirtese de, iki yıllık bir araştırmanın sonunda iki farklı ürün tasarlamış.

Yerel ve sürdürülebilir üreticiler ile kurduğu bağları bir adım ileri götüren Oliver, ilk olarak yüksek kaliteli ekolojik kumaşlar ile ahşap iplikleri birleştirerek yeni bir “deri” üretmiş.

Zehirli olmayan bir yapıştırıcı ile bu iki ürünü birbirine bağlayan Oliver, mikro lazer yardımı ile de, hem yumuşak hem de esnek bir “deri” kalitesine ulaşmış.

Oliver’ın tasarımı ve Orman Yönetim Konseyi (FSC) onaylı kaynaklardan gelen odunlar ile üretilen bu ürün, geleneksel deri cüzdanlara göre %60 daha az karbon salımına yol açıyor.

İkinci ürün ise elma atıklarından üretilmekte. Ürünün yarısı elma posası, diğer yarısı ise pamuk polyester keten bezini kaplayan poliüretan.

Elma atıkları İtalya’nın Bolzano şehrinde yetişen ve işlenen elmaların atıklarından geliyor. Bu bölgedeki sektör, ciddi anlamda gıda atığı ortaya çıkarıyormuş.

Reklam

Bu yüzden upcycle olarak kabul edilebilen bu “deri” diğer sahte derilere karşı çok daha düşük bir karbon ayakizine sahip.

Yine de şirketin sayfasında plastik bazlı olan poliüretan ve polyesterin kaynağı konusunda detaylı bir bilgi yok. Bir ürün için geri dönüştürülmüş plastik kullanıldığı söylense de kesin bir bilgiye ulaşamadım.

Yine de Oliver’ın geliştirdiği bu yöntem, hem yüksek kaliteli hem de karbon ayak izi düşük olan bir ürünün gelişmesinde çok büyük bir adım.

Gıda atığı ciddi bir sorun ve aslında gerçekten de atık değiller. Bu atık bir kaynağa dönüştürüldüğünde sadece kompost değil, gördüğümüz üzere tekstil ürünlerine bile rakip olabiliyor.

Oliver ürünlerinin sadece cüzdan ve kartlık ile kalmayacağını ileride laptop ve günlük kullanım küçük çantalar da üreteceğini belirtiyor.

Sosyal mesafe döneminin ikinci ayına yaklaştığımız şu günlerde, evlerde yapacak şeyler giderek azalınca hiç açılmayan çekmeceleri karıştırmaya başladım.

Eski defterler ve fotoğraflar güzel hatıralar getirsede, bir şey çok sinirimi bozdu: Eski kulaklıklar, şarj kabloları, fareler ve hatta eski bir iki telefon.

Aklımda; çöpe atmayım, yedek bulunsun tarzı bir düşünce ile çekmeceye koyduğum bu ürünler, artık birikerek kendi başlarına bir çekmece kaplamaya başladı bile.

Eminim ki bu durumda olan tek ben değilim. Zira, Türkiye’de her yıl 600.000 Tonu aşkın elektronik atık oluşuyor. İşin kötüsü bu atıkların sadece %5’i geri dönüştürülebiliyor.

Elektronik atıkların geri dönüşmeden çöpe gitmesi ise ayrı bir tehlike. Bu atıklarıdaki kurşun, cıva, brom ve krom gibi zehirli materyalleri insan ve doğa sağlığının zarar görmesine sebep oluyor.

Buna ek olarak, çok büyük bir ekonomik kaynak yok oluyor, zira bu m bu ürünler içerisinde demirden altına, bakırdan gümüşe, kurşundan palladyuma kadar birçok maden içermekte.

Bu rakam o kadar yüksek ki araştırmalar, geri dönüşümden elde edilen altının, artık, madencilik ile çıkarılan altından daha ucuza mal edilebileceğini belirtiyor.

Bu konuda daha önceden hazırladığım içeriğe aşağıdaki linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.

İşte bu soruna çözümler ararken, Elektronik Atıkların Geri Dönüşümünü Destekleme Derneği (EAGD)’nin geliştirdiği EMPACT adlı app’de denk geldim.

Android ve iPhone için geliştirilmiş EMPACT uygulamasını indirip bağışlamak istediğiniz elektronik atıklarınızın içeriğini girdikten sonra, uygulama size birbirinden güzel seçenekler sunuyor.

Bozuk saç kurutma makineniz karşılığında TEMA ile bir fidan dikebilir, eski tüplü televizyonunuzu verip LED lamba alabilir, eski bilgisayarınızı ihtiyacı olan köy okullarına gönderebilir veya Good4Trust’ta EMPACT’in online satış sitesi üzerinden yenilenmiş bir elektronik eşyayı indirimli olarak satın alabilirsiniz.

Üstelik atıkların fotoğrafı ve adresinizi uygulama aracılığı ile ilettikten sonra, bu atıklar evinizden ücretsiz olarak alınıyor.

Uygulamayı Android telefonlar için buraya tıklayarak, iPhone telefonlar için buraya tıklayarak indirebilirsiniz.

Orman korucusu Þór Þorfinnsson, kısa sürede aynı ağaç olmamak sureti ile, ağaçlara sarılan insanların rahatladığını savunuyor. Þór kendisinin de 5 dakika kadar bir ağaca sarılıp o şekilde güne başladığını belirtiyor.

Bu haber her ne kadar eğlencelik de olsa aslında biliminsanlarının çalışmaları da Þór’u destekler şekilde.

Ormanda vakit geçirmek; stres ve depresyonu azaltmanın yanısıra, bağışıklık sistemini güçlendirici, tansiyonu düşürücü de etkilere sahip.

Hatta İskoçya’da bazı doktorlar, kronik ve güçten düşürücü hastalıklara karşı, kuş gözlemciliği ve sahilde yürümek gibi reçeteler vermeye başlamıştı.

Yalnız Türkiye’de ve özellikle İstanbul’da nüfusun yoğun olduğu bölgelerde, bırakın parkı ağacı bulmak bile zor olabiliyor.

2018 yılında yapılan bir araştırma, Türkiye’yi 396 AVM ile Avrupa’da alışveriş pazarında birinci yapmıştı. Bu AVM’lerin 114’ü İstanbul’da bulunuyor.

Bununla beraber İstanbul’da kişi başına düşen yeşil alan 8 metrekare ile %2 civarında. Orman ve yeşil alanlar ise genellikle nüfusun olduğu yerlerde değil, bir kaç vasıta ile ulaşılması gereken yerlerde.

Varolan ormanlar da, otobanlar, havaalanları, köprüler ve kanallar gibi, sosyal yararı soru işareti olan projeler tarafından yok edilmekte.

Avrupa ise şehrin içerisinde bulunan eski yerleşim alanlarını, kullanılmayan AVMleri, otobanları aktif yeşil alanlara çeviriyor.

Bu alanlar kişi başına Stockholm’da 87,5 metrekare, New York’da 23,1 metrekare, Roma’da 45,3 metrekare, Paris’de 14,5 metrekare, Londra’da 27 metrekare, Amsterdam’da 45,5 metrekare, Berlin’de 27,1 metrekareye ulaşıyor.

Reklam

Türkiye’de birey olarak yapabileceğimiz şeyler ise, resmi kurumlardan daha çok kamusal yeşil alan talep etmekten, buna göre demokratik hakkımızı kullanmaktan ve elimizde var olan yeşil alanları korumaktan geçiyor.

Yoksa şehirlerde sarılacak değil, bir kuşun dinleneceği ağacı bile zor bulacağız.

2019’da elektrik üretimi için kurulan santrallerin üçte ikisinin yenilenebilir enerji kaynaklı olması yeni bir rekora imza attı.

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) tarafından yayınlanan yeni bir rapor aynı zamanda bir başka eşiğin geçildiğini; güneş, rüzgar ve diğer yenilenebilir teknolojilerinin enerji üretiminin üçte birini sağladığını göstermekte.

Son 10 yılda yenilenebilir enerjiye 3 trilyon dolar yatırım yapılmış olsa da, IRENA iklim krizinin önüne geçmek için bu yatırımın 2030 yılında iki katına çıkması gerektiğini belirtiyor.

Ajans, bunun için koronavirüs sonrası ekonominin düzelmesi için yapılacak yatırımların fosil yakıtlar yerine sürdürülebilir gelişme odaklı ve uzun vadeli olmasını önermekte.

Koronavirüs salgını sırasında darbe alan petrol ülkelerine IRENA, yenilenebilir enerjinin oynaklık gösteren enerji pazarında yalıtım görevi gördüğünü altını çizerek belirtiyor.

Güneş ve rüzgar enerjisinin dünyanın üçte ikisi için en ucuz enerji yatırımı olduğunu da bir kez daha belirtmekte fayda var.

Reklam

Zira, fosil yakıtla çalışan santraller ABD ve AB’de düşüşte; yani kapanan santrallerin sayısı yeni açılanlardan çok daha fazla.

Ama Asya, Orta Doğu ve Afrika’da kömür ve doğalgaz santralleri açılmaya devam etmekte.

Rapora göre, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesi ise bu dönemde 2373 MW artış göstermiş. Artışı özellikle güneş, rüzgar ve biyoyakıtlarda görüyoruz.

Şubat ayı itibari ile Türkiye’nin hidroelektrik enerji santralleri de dahil yenilenebilir enerji santralleri, elektriğimizin %49’unu üretmekte. Bu rakam geçtiğimiz yıla göre %1 oranında artmış.

Kaynak: The Guardian, EİGM, IRENA

Reklam

Koronavirüs hayatımızı belli bir süre ciddi şekilde etkileyeceğe benziyor. Bu etkilerden bir tanesi de hava kirliğinin gözle görülür şekilde azalması.

Çin, İtalya, İran ve Güney Kore gibi ülkelerde uydu fotoğrafları hava kirliğinin azaldığını gösterse de, maalesef bu geçici bir durum olarak kabul edilmekte.

Uzmanlar salgın sonrası bu kirliliğin artarak devam edebileceğini belirtiyor.

Yalnız yeni bir çalışma, hava kirliliğinde azalma olsa da, aslında salgın öncesi en büyük risk alanlarının bu bölgeler olduğunu öne sürmekte.

Harvard Üniversitesi Kamu Sağlığı Bölümü’nde direktör olarak bulunan Aaron Bernstein, Washington Post gazetesine yaptığı açıklamada, son bilgilere göre, hava kirliliğine maruz kalan ve sigara içen bireyler ile temiz hava soluyan ve sigara içmeyen bireyler arasında büyük farklılıklar olduğunu belirtiyor.

Bernstein, COVID-19 bulaşması durumunda hava kirliliğine maruz kalan bireylerin daha kritik bir şekilde etkileneceğini belirtmekte. Zira, virüs hastaların akciğerlerine saldırmakta.

Bununla beraber, hava kirliliği ve virüsün bulaşma oranı arasında geniş çaplı bir araştırma yapılmadığı için Bernstein’ın açıklaması hala hipotez seviyesinde.

Verilere göre, COVID-19’un en fazla görüldüğü alanlar İran ve Çin’deki en kalabalık şehirlerden birkaçı.

Tahran ve Çin’in Hebei eyaleti’nde yapılan bazı çalışmalar, burada hava kirliliğin günde bir paket sigara içmeye eşdeğer olduğunu göstermekte.

Buna ek olarak, Kuzey İtalya ve Güney Kore’deki kalabalık şehirler de hava kirliliğinin ve sigara kullanımının yüksek olduğu yerler.

2003 SARS salgını sırasında, uzmanlar hava kalitesi ve salgına bağlı ölümler arasında bir bağ kurmuştu ama sadece hava kirliliği değil, bireylerin sosyoekonomik düzeyleri de burada önem taşıdığı da belirtilmişti.

Türkiye’de ise Temiz Hava Hakkı Platformu, “Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri: Kara Rapor”una göre, ulusal mevzuattaki sınır değerlere göre değerlendirildiğinde ise 44 ilde kirli hava solunuyor.

Kara Rapor’a göre Bursa, Sakarya, Afyon, Denizli, Manisa, Muğla, Burdur, Ankara, Osmaniye, Niğde, Çorum, Mersin, Mardin, Kahramanmaraş, Erzincan ve Sivas özellikle risk taşıyan iller.

Bununlar berabar Türkiye’nin değerleri ile Dünya Sağlık Örgütü’nün değerleri maalesef aynı değil. DSÖ sınır değerlerine göre, ölçüm yapılabilen 73 ilden yalnızca biri temiz hava soludu.

Bu iki rapora göre Türkiye nüfusunun büyük bir çoğunluğunun kötü hava kalitesine sahip olduğu bir gerçek olarak karşımıza çıkmakta.

Bu dönemde o yüzden mümkünse evde kalmak hem kendi sağlığımız hem de hastane kapasitesine yönelik tehditler için önemli.

Bu konuda hazırladığım videoya buradan ulaşabilirsiniz:

Reklam

Kaynak: Doğruluk Payı, Grist, Inhabitat

Geçtiğimiz günlerde çıkan iki araştırma hava kirliliğinin etkilerini detaylı bir şekilde gözler önüne seriyor.

Greenpeace’in ve Almanya’da özellikle kalp sağlığı üzerine çalışan kurumların bir araya gelerek oluşturduğu çalışmalar, hem uluslararası hem de Türkiye’deki hava kirliliği ile ilgili önemli bilgiler veriyor.

Türkiye’de trafik kaynaklı hava kirliliği listesinde ilk 5’de

Greenpeace “Toksik Hava: Fosil Yakıtların Bedeli” adlı raporunda, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yılda 4,5 milyon ölüme ve 2,9 trilyon dolar maddi kayba neden olduğunu belirtiyor.

Raporda Türkiye’ye dair yer alan veriler de son derece dikkat çekici. Fosil yakıtların neden olduğu hava kirliliği Türkiye’ye yılda ortalama 21 bin dolara mâl oluyor.

Bu konuda başı ise Çin, ABD ve Hindistan çekiyor. Çin, ABD ve Hindistan, sırasıyla yılda yaklaşık 900 milyar dolar, 600 milyar dolar ve 150 milyar dolar ile kirlenmenin en yüksek ekonomik maliyetini taşıyor.

Türkiye aynı zamanda trafikten kaynaklı hava kirliliğinde ABD, Almanya, Rusya ve Japonya ile birlikte başı çekiyor. Erken ölüm oranlarında da Türkiye incelenen 196 ülke arasında 15. sırada yer alıyor.

Hava kirliliğine bağlı erken ölümlerin oranında da yine Çin, Hindistan ve ABD en üst sırada yer alıyor.

Reklam

Hava kirliliği ömrü 3 yıl kısaltıyor; fosil yakıtların etkisi 1 yıldan fazla

Avrupa Kardiyovasküler Araştırmaları Jurnali’nde yayınlanan çalışma ise, hava kirliliğinin insan ömrünü 3 yıl kısalttığını öne sürüyor.

Geçtiğimiz yıl yapılan aynı araştırmanın genişletişmiş hali olan bu çalışma, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin sıfıra inmesi ile insan ömrünün bir yıldan fazla uzayabileceğini belirtiyor.

Orman yangınları, toz ve partiküllerden oluşan hava kirliliğinin azaltılması durumda ise ortalama yaşam süresinin 20 aydan fazla uzayacağı öne sürülüyor.

Bölgelere göre yapılan çalışmalarda Türkiye’de de 2 yıla kadar risk oluştuğu gözlemleniyor.

Uzmanlar hava kirliliğinin sadece akciğeri etkilemediğini, partiküllerin kana karışarak dolaşım sistemini ve kalbi de risk altına soktuğunu belirtiyor.

Çalışmalar her yıl 9 milyon kadar insanın hava kirliliği kaynaklı erken ölümden dolayı hayatını kaybettiğini göstermekte. Bunda kalp krizi genel olarak solunum problemlerinden daha büyük bir rol oynuyor.

Hem partikül hem de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin azaltılması ile 5,5 milyon insanın erken ölüm riskinin azalacağı belirtiliyor. Bunun için hükümetler tarafından hava kirliliği üst limitinin azaltılması da önerilmekte.

Kaynak: The Guardian, İklim Haber

Reklam

Geçtiğimiz günlerde Davos’a Dünya Ekonomik Forumu’na katılan Coca Cola’nın iletişim direktörü Bae Perez, tek kullanımlık plastik ambalajları bırakmayacaklarını açıkladı. Sebebi ise basit: “Satışlar etkilenebilir”

Bu şekilde yorumlara aslında Coca Cola oldukça alışık. Geçtiğimiz günlerde Coca-Cola Avrupa başkanı Tim Brett, daha da ileri giderek atık problemini zaten şirketin değil, tüketicinin yarattığını söyledi.

Brett, problemin aslında ambalaj değil atık ve çöp sistemi olduğunu ve geri aldıkları sürece şirketin plastiği geri dönüştürdüğünü söyledi. Brett, sorunun materyalde değil sistemde olduğuna dikkat çekti.

Bu açıkla yalnızca Coca-Cola’dan gelmiş değil, Pepsi’nin “Sürdürülebilirlik” şefi Simon Lowdon da ambalajların güvenlik için orada olduğunu, sorunun tüketicinin düzgün eğitilmiş olmamasında gördüğünü belirtti.

1970’lerde depozitolu cam şişelerine “ekoloji çağının şişesi” adını veren Coca Cola’nı bu değişimi kârı en üst seviyeye çıkarmaya çalışan küresel tüm şirketlerin savaş çığlığı aslında.

Bu yorumlar silah üreticilerin de savunduğu, “İnsanları silahlar değil, insanlar öldürüyor” tartışmasına oldukça benzer. O yüzden bireysel değişimin önemi bir daha öne çıkıyor.

Reklam

Coca Cola ürünlerini hala alan bizler, bu seçimimiz ile bu düşünceye ve savaş çığlığına destek veriyoruz.

Onlar indirimli menüler ile, toplu fiyatlarla hediyelerle hayatımıza girmeye çalışırken bizim de aynı şekilde tetikte olup, onların bu nüfuz etme çabasını başından bırakmamız lazım.

O yüzden bir daha tekrarlayalım: Siz hiç merak etmeyin, bilinçli tüketiciler olarak biz sizi bırakız.

Gelecek günlerde Çin’de yapılacak biyoçeşitlilik konferansında dünya liderlerinin görüşüne sunulucak raporda, Birleşmiş Milletler gezegenin en az %30’una dokunulmaması önerecek.

Birleşmiş Milletler’in hazırladığı rapor, sadece 1 milyon türün soyunun tükenme riski olan Altıncı Kitlesel Yokoluş’a yönelik değil, 1,5 derecelik küresel ısınmaya karşı da hazırlanmış.

Rapor, şu andaki yabanil alanların korunmasına ek olarak kara kitlelerinin ve su kaynaklarının da en az %30’unun korunma altına alınmasını öneriyor.

Bu durum özellikle Avustralya’da tüm kıtayı etkileyen ve yaklaşık bir milyar canlının hayatını kaybettiği yangınlardan sonra daha da büyük bir önem taşımakta.

Maalesef, bu öneriye benzer bir taslak 2010 yılında Japonya’da düzenlenen toplantıda yapılacaklar listesine alınmış, ama dünya liderleri gerekli adımları atmamışlar.

Uzmanlar şu günlerde dev yangınlarla vücut bulan bu kitlesel yok oluşa karşı çözüm üretmenin aciliyetinin altını çizmekte ve biliminsanlarına kulak verilmesini önermekte.

Reklam

Biliminsanları ise 2030 yılına kadar 20 adımlık bir plan ile dünya liderlerine gideceklerini belirtiyor. Bu adımlardan en dikkat çekenleri ise şöyle:

• İstilacı türlerin yeni alanlara ulaşmasını %50 oranında azaltmak, var oldukları yerlerde ise etkilerini %50 azaltmak
• Gıda, pestisit ve plastik kirliliğini en az %50 oranında azaltmak
• Doğal yöntemler ile iklim krizine karşı çözümler üreterek karbon emisyonlarını %30 oranında düşürmek.

Kaynak: EcoWatch

15 yıldır konuşulan, 2011’de duyurulan Kanal İstanbul projesi bu aralar yeniden gündemde hatta ihaleye çıkılacağı da belirtildi.

Yüksek verimli orman ve tarım alanlarının üzerine yapılacak onlarca bina, yollar, köprüler içeren projenin, vergilerin arttığı, ekonominin kriz sinyalleri verdiği bir dönemde konuşulması da ayrı bir ilginçliğe sahip.

Recep Tayyip Erdoğan’ın hayalim dediği projeye, bugün İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nda cinayet projesidir yorumu geldi ve 15 ana maddede bu projeden neden çekildiğini açıkladı.

Maddelerin altına öne çıkan konuları özetleyelim:

• Projenin bütçesi ile;
  • En az 9 Marmaray inşa edilebilir
  • İstanbul’daki bütün ilk okullar, orta okullar ve liseler sıfırdan yeniden inşa edilebilir.
  • İstanbul’daki deprem sorunu olan ne kadar riskli yapı varsa, tümden yeniden yapılabilir.
  • 150 yataklı tam 1.650 tane hastane veya yüzbinlerce kişinin istihdam edileceği yüzlerce fabrika inşa edilebilir.
• Kentin çok önemli su depolama alanı Terkos Gölü’ne karışacak tuzlu su ile gölün su kaynağı sıfatını yitirme ihtimali var, Sazlıdere Barajı’nın da işlevsiz kalma riski yüksek.
• 23 milyon metrekare orman alanı ile 45 kilometre uzunluğunda ve ortalama 150 metre genişliğinde 136 milyon metrekarelik çok verimli tarım ve orman alanının yok olacak.
• Kanal İstanbul’dan 2 milyar metreküp hafriyat çıkması bekleniyor. Bu İstanbul’un 50 yıllık hafriyat kapasitesine denk geliyor. Bu hafriyat büyük ihtimalle denize dökülecek, ekolojik denge ayrı bir riske gerecek.
• Nüfus en az 1,2 milyon kişi artacak, İstanbul trafiği içinde 3,4 milyon yeni yolculuk oluşacak. Merkeze ulaşmak isteyenler artacak, bu da İstanbul trafiğinin en az yüzde 10 artması demek.
• Proje 1., 2., ve 3. derece deprem bölgelerinde kalıyor; 11 kilometre mesafeden Kuzey Anadolu fay hattı, 30 kilometre mesafeden Çınarcık fay hattının geçiyor.
• Proje yeryüzü ve yeraltı gerilme dengelerini bozabilir, yeni deprem riski yaratıp, depremlerin şiddetini artırabilir.
• Avrupa Yakası’nda adalaşacak bölge, deprem oluşması durumunda, yardım ulaştırması en zor bölgelerden biri olacak.

Bunun dışında uzun dönemli daha büyük riskler de mevcut. Kimyager ve deniz bilimci Prof. Dr Cemal Saydam, 2015 yılında Arkitera için hazırladığı makalede bu konuyu detaylı bir şekilde ele almış projenin rafa bile kaldırılmadan unutulması gerektiğini savunmuştu.

Saydam, proje ile Karadeniz ve Marmara arasındaki ortalama 30 cm yüksekliğin zamanla azalacağını; 20 cm, 10 cm olacağını ancak su seviyesi düşmeyeceğini çünkü bu eksikliliğin hemen Akdeniz suyu ile tamamlanacağını bununda Karadenizi daha tuzlu yapacağını belirtiyor.

Reklam

Böyle bir durumda ise normalde alt tabakada bulunan Akdeniz suyundaki oksijen tüketen canlılara, üstteki Karadeniz suyundan karışan organik maddeler ulaşamayacak, atmosferdeki oksijen tuzlu su bariyerini geçemediği için bu yüzden de oksijen eksikliği oluşacak.

Marmara’yı kronik astımlı bir hastaya benzeten Saydam, Kanal İstanbul’un Marmara Denizi’nin yegane oksijen kaynağı Çanakkale Boğazı’nın altından giren bol oksijenli Akdeniz su dengesini bozacağına inanıyor.

Kanal İstanbul’un açılması halinde, Kanaldan geçecek olan su tuzluluğu hiç değişmeden aynı Boğaz çıkışı gibi Marmara’nın kuzeyinde bir yerde jet akımı ile Marmara’nın üst suyu ile buluşacak ama bu sefer hem bol besinli üst tabakadan ve belki de yoğun tuzlu alt sudan da su kapacak.

Saydam, üreteceği organik yük zaten sınırda olan alt tabakadaki oksijen seviyesi üzerine ek bir yük olarak bineceğini ve kısa bir zaman sürecinde zaten bitti bitiyor sınırında olan alt su oksijensiz kalacağını savunuyor.

Bu durumda ise üretilen organik maddelerin sistem için çok daha fazla bir yük oluşturacak ve kimyasal dengeler alt üst olacak.

Bu durumda ise alt sudaki hidrojen sülfür konsantrasyonu kısa zamanda hızla artacak ve her lodos sürecinde alt suyun üst su ile karışması ile atmosfere de çıkacak.

Oksijensiz alt tabakadaki suyun eninde sonunda İzmit Körfezi’ne dolması ile Körfez’de deniz yaşamı kesinlikle sona ereceğini belirten Saydam, sadece lodos değil bu sefer doğudan esen her rüzgar ile ilk etapta Körfez’in ve İstanbul’un tamamının çürük yumurta kokusu ile dolacağını savunuyor.

Reklam

Bu kadar rapor ve biliminsanı proje karşı çıkarken, sadece ekolojik değil sosyal ve ekonomik risklerin konuşulması bile insanlara kabus yaşatırken projenin yapılmaya çalışılması gerçekten bir cinayet planıdır.

Bu yüzden ben de #yakanalyaİstanbul diyorum ve projenin en kısa sürede rafa kaldırılmasını ve iptal edilmesini talep ediyorum.

Bunun için de ÇED raporuna karşı Ataşehir’deki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne dilekçe verilmesi gerekmekte.

Gitmek isteyenler için 26 Aralık Perşembe günü Kadıköy Kent Konseyi toplu bir şekilde gidiyor. Umarım başka günlerde de benzer kurumlar tarafından toplu gidiş projeleri düzenlenir.

Bir on yılı devirecek 2020 yılbaşı yaklaşırken, herkesin yılbaşı programları farklı ama bir şey kimse için değişmiyor, yılbaşı hediyeleri.

Ama bakış açımız sürdürülebilirlik olduğu zaman bu durum biraz daha karmaşık bir hal alabiliyor. Onlarca reklam, tonlarca indirim, efsaneler, şahaneler bizi ihtiyacımız olmayan şeyler almaya itebiliyor.

Ama hediye dediğimiz zaman aslında aklımızda bir kişi var. Bu kişiyi düşünerek ona daha çevre dostu bir hediye almak ya da onun için bir sivil girişime destek vermek daha etkili bir anlam taşıyabilir.

Eğer böyle bir hediye arayışındaysanız, belki bu liste size yardımcı olabilir.

Darwin’s Botanicals

Son dönemlerde en sevdiğim çevre dostu ürünlerden biri. Tüm Darwin’s ürünlerini, hiçbir kimyasal kullanmadan, tamamen bitkilerden elde edilen renklerle, tek tek elde boyanıyor.

Bu sebeple ürünlerin her biri tek ve eşsiz, tıpkı hediye vereceğiniz kişi gibi. Darwin’s Botanicals’dan alacağınız fular, saç tokası ve tacı ile papyonlar oldukça renkli ve anlamlı bir yılbaşı hediyesi olacaktır.

Darwin’s ürünlerini görmek, sipariş vermek veya nerede bulacağınız öğrenmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Kokopelli Şehirde

Birbirinden güzel etkinlikleri, zihni sinir projeleri ile sürdürülebilirliğe yeni bir enerji getiren Kokopelli Şehirde, son dönemlerde çevre dostu ürünler de üretmeye başladı.

Bunlardan ilki bokashi kompost kutusu oldu.

Uzun zamandır bu konuda hem çalışmalar, hem de atölyeler düzenleyen Kokopelli ekibi, evde belki de en rahat ve kolay şekilde yapılabilecek kompost türü olan bokashi için özel bir kutu üretti.

Şimdilik kutuların sayısı sınırlı, kendileri ile Instagram üzerinden iletişime geçerek bu ürünün durumu hakkında bilgi alabilirsiniz.

Geçtiğimiz günlerde ise yeni bir ürünün duyurusunu yaptılar: Atıksız Mutfak Kutusu

View this post on Instagram

A post shared by Kokopelli Şehirde (@kokopellisehirde) on Dec 10, 2019 at 8:01am PST

Mutfak konseptinden ilerleyen bu ürünler bir kutu içerisinde; lif kabağından bulaşık süngeri, lif tohumları, ahşap bulaşık fırçası ve Zehirsiz Ev tarifi ile üretilmiş zehirsiz yüzey temizleyici barındırıyor.

Ürün sınırlı sayıda olduğundan “gerçekten ihtiyacı olanların” alması öneriliyor. O yüzden bu konulara ilgili ama başlayacak bir yer bulamayan kişiler için harika bir başlangıç paketi olabilir.

Ürün hakkında daha fazla bilgiyi yine Kokopelli Şehirde’ye Instagram üzerinden ulaşarak bulabilirsiniz.

WWF Türkiye

WWF Türkiye ile yeni yılda dünya için umut veren bir adım atabilir, sevdiklerin adına tehdit altındaki bir türü sembolik olarak evlat edinebilirsin.

Kutup ayısı, kaplan, orangutan ve yunus gibi hayvanlara yapılacak yardımlarda aynı zamanda bir peluş oyuncak almanız da mümkün.

Bu hediye için buraya tıklayabilirsiniz.

Reklam

İyi Ekim

Hem şehirde yaşayıp hem de sağlıklı ve yüksek besin değerli gıdaları nasıl üretebiliriz sorusuna, İyi Ekim mantar ve yenilebilir otlar kitleri ile harika bir cevap veriyor.

View this post on Instagram

A post shared by @iyiekim on Mar 20, 2019 at 12:32am PDT

Yenilebilir Otlar Kiti içerisindeki solucan kompostu, toprak ve toprakta çözünebilen fideleme kapları ile hardal otu, ebegümeci tohumu ve kuzukulağı tohumları barındırıyor.

Yetiştirmeyi kolaylaştırmak için de kutu içerisinde yönergeler de mevcut. Evde salatanıza ve yemeklerinize koyacağınız bu bitki yetiştirme kiti, bence en güzel hediyelerden biri.

View this post on Instagram

A post shared by @iyiekim on Dec 12, 2018 at 1:25am PST

İyi Ekim’in mantar kiti ise, bir çok şekilde kullanabileceğiniz ve kullanımı basit bir kit sunuyor. Sadece 3 adımda, çorbalarınıza, salatanıza koyabileceğiniz besleyici bir malzeme mutfağınıza bir kaç adım uzaklıkta olacak.

Harika hediyeler olmasına ek olarak, bu kitler aynı zamanda öğretici bir özelliğe de sahip. Kendi gıdanızı yetiştirmenin sürecini ve harcanan zamanı görmek gerçekten farklı bir tecrübe.

Her iki kiti de Good4Trust internet sayfasından, İyi Ekim’in Instagram sayfasından iletişime geçerek elde edebilirsiniz.

Yırca Hanımeli Sabunları

View this post on Instagram

A post shared by Yırca Hanımeli (@yircahanimeli) on Dec 11, 2019 at 9:14am PST

Manisa’da “Kömürün isi, sabunun misi” sloganı ile Yırca Hanımeli girişimi sabunları ile bölgede fark yaratmaya devam ediyor.

Yırca’nın hikayesi 2014’te Soma’da üçüncü kömürlü termik santrali yapmak için köyün tek geçim kaynağı olan 6600 zeytin ağacı kesilmesi ile başlıyor.

Buna karşı doğan direniş, ardından 2016’da İzmir-İstanbul otoyolunun yapılışı köyü etkilemiş ve maalesef Yırca topraksız kalıyor.

Anadolu’nun köy kadınları buna bir alternatif üretmeye karar vermiş. Kadınlar bir araya gelmiş ve örgütlenmişler. Köy derneğinin iktisadi işletmesini kurmuşlar. Bu iktisadi işletme aracılığıyla doğal zeytinyağından sabunlar, balmumundan mumlar üretmeye başlamışlar.

İşte bu ürünleri sevdiklerinize hediye ederek ve siz de kullanarak hem bölgeye destek verebilir, hem de mis gibi sabunları kullanabilirsiniz, kekikli benim favorim.

Yırca Hanımeli Ürünlelerine ulaşmak için buraya tıklayarak Good4Trust’taki online satış mağazalarını ziyaret edebilirsiniz.

MUMO & Ekoloji Dönüşüm

View this post on Instagram

A post shared by MUMO WRAP (@mumowrap) on Dec 13, 2019 at 1:24am PST

Yeni yılda mutfaktan tek kullanımlık plastiklerden kurtulmak isteyenlere güzel bir önerim var.

Balmumu kumaşları ile plastik streçlere alternatif MUMO Wrap ve sıfır atık alternatifleri ile ürünler sunan alışveriş sitesi Ekolojik Dönüşüm oldukça kapsamlı bir paket sunuyor.

Sette üç farklı boydan oluşan doğal yiyecek saklama kumaşı Mumo seti, dört farklı boydan oluşan pamuklu meyve & sebze file seti ve büyük boy pamuklu peşkir alan herkese küçük boy peşkir hediye ediliyor.

Bu set hakkında daha fazla bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Reklam

Yeni İnsan Yayınevi

Ekoloji ve felsefe alanında kitapları ile dikkat çeken Yeni İnsan Yayınevi, birbirinden güzel kitaplarını internet sitesinden indirimli olarak satıyor.

Özellikle yayınevi tarafından hazırlanan setler, bu konu başlıklarına başlamak isteyen okuyucular için güzel seçenekler sunuyor.

Yeni İnsan Yayınevi’nin kitaplarına buradan ulaşabilirsiniz.

Can Mikro Yeşillikler

View this post on Instagram

A post shared by Canlı Mikro Yeşillikler (@canmikroyesil) on Dec 12, 2019 at 12:32pm PST

Özellikle mikro yeşillikleri ile dikkat çeken Can Bahçe, yılbaşı için özel bir set hazırlamış.

Sette mikroyeşillikleri yetiştirmek için gerekli tohumlar, doğal keseler, bitkisel jellere ek olarak yılbaşına özel sprey başlıklı şişeler de olacak.

Can Mikro Yeşillikler aynı zamanda greensquaremeter ile yılbaşına özel bir de çekiliş düzenliyor.

Tüm gerekli bilgilere buraya tıklayarak inceleyebileceğiniz Instagram gönderilerinden ulaşabilirsiniz.

Otama Balsam

View this post on Instagram

A post shared by Otama Kırkpınar (@otamabalsam) on Dec 11, 2019 at 3:11am PST

Atıksız kargoların ve doğal kozmetik ürünlerin bir araya geldiği Otama Balsam, çift oluklu koli bulmuş gibi hissettirecek bir paket hazırlamış.

Bana hangi sabun iyi gelir diye merak edenlere, bir türlü istediğini bulamayanlara, Otama, ürettiği tüm sabunlara ek olarak kahve ve kremamsı sabunları da bir kutu ile sunuyor.

İster kendiniz alıp deneyeceğiniz, ister hediye edebileceğiniz bu kutu hakkında bilgiye buraya tıklayarak inceleyebileceğiniz Instagram gönderisinde görebilirsiniz.

Sinek Sekiz

View this post on Instagram

A post shared by Sinek Sekiz (@sineksekiz) on Dec 12, 2019 at 3:00am PST

Kitaplar, defterler ve yaşam gereçleri ile sade, kendine yeten, dayanışmacı, yerelliği önemseyen yaşam biçimlerine destek veren Sinek Sekiz, birbirinden güzel ürünleri ile çevre dostu hediyelerde en iyi kaynaklardan biri.

Genellikle başlangıç niteliğinde olan kitapları, 2020 yılı ajandası, çiçekli tohum topları ile sevdiklerinize hediye olarak vereceğiniz seçenekler bolca.

Sinek Sekiz’in ürünlerine buraya tıklayarak göz atabilirsiniz.

BONUS: İhtiyaç Haritası

Sevdiklerinize hediye almanın verdiği heyecan kadar, tanımadıklarınıza hediye vermek de bir o kadar güzel.

Farklı konulardaki ihtiyaçlarda ihtiyaç sahipleri ile ihtiyacı karşılamak isteyen kişileri ve kurumları buluşturan online platform İhtiyaç Haritası, Türkiye’nin her yerinden kullanılabiliyor.

Özellikle sosyal haklara ve zenginliğe erişemeyen bölgelerdeki okullar için büyük bir şans olan bu platforma buraya tıklayıp siz de üye olarak tanımadığınız insanların ihtiyaçlarını karşılamaları için destekte bulunabilirsiniz.

Reklam

Kış artık kendini hissettirmişken, kalın montlarımız da dolaplardan çıktı. Ama soğuğu geçirmesin diye üretilmiş bazı montlar, maalesef, içerisinde kaz veya ördek tüyü barındırmakta.

Bu tüylerin elde edilme sürecinde çoğu zaman tüyleri için hayvanlar öldürülmekte ya da daha kötüsü canlı canlı tüyleri yolunmakta.

Hayvan zülmüne karşı, vegan bir alternatif olarak sunulan polyester gibi sentetik malzemeler ise petrol bazlı olduğundan doğada çözünmemekte ve mikroplastiklere ayrışmakta.

Peki tam anlamı ile sürdürülebilir bir ürün nasıl olmalı? Merkezinde bu soru ile yola çıkan bir marka ise vegan ve çevre dostu bir şişme (dolgu) mont üretmeyi başardı.

Daha önce de bilimi merkezine almış temel ürünleri ile dikkat çeken markanın FLWRDWN adlı ürünü, çiçek dolgusu ile alerjiye yol açmayan, aynı sıcaklık ve yumuşaklığı sunan bir dolgu mont alternatifi sunuyor.

Marka, normalde tarım atığı olacak çiçek yapraklarını yeniden işleyerek bir dolgu malzemesi oluşturmuş. Son 10 yıldır bu (gizli) yöntem üzerine çalışan marka, bu dolguyu aerojel ve bir biyopolimer ile güçlendirmiş.

Reklam

Çiçeklerin nereden geldiğini merak edenler için cevap da çiçek gibi: Kelebeklerin sayısını artırmak için yeniden canlandırılmış bir habitat.

Bu kaynak aynı zamanda ürünün karbon ayak izini de düşürmekte ve hatta yeraltı su kaynaklarını korumakta. Çiçekler pamuk gibi pestisit ve ekstra sulama da istemediği için güçlü bir alternatif.

Yalnız montun tüm parçaları bu ürünle yapılamamakta. Her ne kadar en büyük problem olan dolguya çözüm üretseler de, montun dış yapısı ve içliği hala geri dönüştürülmüş naylon ve polyesterden üretilmekte.

Bu parçaların en uzun süre dayanabilmesi için ise PANGAIA, ABD içerisinde geniş bir terzi ağı ile tamir, ileri dönüşüm veya geri dönüşüm hizmetini ücretsiz olarak sunuyor.

Marka aynı zamanda daha önce de beraber çalıştığı büyük markalar için, bu dolgu malzemesi bir alternatif kaynak olarak sunacağını açıkladı.

Ne dersiniz bu çiçek gibi çözümü diğer şirketler de merkezine alır mı?

Kaynak: Vogue, Treehugger

Gelecek hafta Madrid’de Paris Anlaşması’nın son detaylarını belirleyecek dünya liderlerine Birleşmiş Milletlerin haberleri kötü.

Daha önce “Salım Farkı Raporu” olarak bilinen Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın son sera gazı salım raporu, sonuçlar için “iç karartıcı” terimini kullandı.

Rapor salımın %75’inden sorumlu dünyanın en zengin 20 ülkesinin, daha hızlı ve derinlemesine kesintiler yapmasının gerekli olduğunun altını çiziyor.

Bununla beraber özellikle Çin ve ABD olmak üzere küresel sera gazı salımı, biliminsanlarının uyarılarına rağmen, artmaya devam ediyor.

Küresel sera gazı salımı son on yıldır her yıl 1,5 kat büyümekte. Üç büyük sera gazı; karbon dioksit, metan ve azot oksit atmosferdeki oranlarını artırmış durumda.

Reklam

Rapor güvenli olacak seviyede kalmamız için sera gazı salımının 2020 ile 2030 arasında her yıl %7,6 oranında düşmesi gerektiğini belirtiyor, ama bu çokta olacak gibi değil.

Zira, 2030 yılına kadar sadece 10 ülkenin planlanmış üretimi 39 gigatonu aşacak gibi gözüküyor. Bu 2 derecelik küresel ısınmanın önüne geçmek için gerekli limitin %53 üzerinde.

Eğere Paris Anlaşmasını hedef olarak alırsak, 39 gigaton 1,5 derecelik küresel ısınmanın önüne geçecek limitin %120 üzerinde oluyor.

Özellikle kömür tüketimi 2030 yılında, hedeflenen 1,5 derece için şu anda %280 oranında daha fazla olacak gibi gözüküyor. Durum doğal gaz ve petrol tüketimi için benzer bir durumda.

Maalesef 20 yıldır yasal yaptırımlar da olmasına rağmen, fosil yakıt tüketimi en yüksek seviyede. Stockholm Çevre Enstitüsü direktörü Mans Nilsson, özellikle fosil yakıtlara yapılan devlet yardımlarının çok büyük bir problem olduğunu dile getiriyor ve ekliyor:

“Kendi kazdığımız çok derin bir kuyudayız, ve daha derine kazmaya bırakmamız lazım.”

Bu yılın Şubat ayında geri çekilmesine rağmen, Türkiye Büyük Millet Meclisi, yeniden kömürlü termik santrallere havayı kirletme iznini konuşuyor.

Teklif yasalaşırsa, Türkiye’nin en eski ve kirli santralleri, 2,5 yıl daha denetimsiz bir şekilde havayı kirletmeye ve halk sağlığını tehdit etmeye devam edecek.

15 adet kömürlü termik santrale 4. kez havayı kirletme izni, yılda 1100 erken ölüm, 800 kronik bronşit vakasının artarak devam etme riskini artırıyor.

Çan, Çatalağzı, Seyitömer, Tunçbilek, Afşin Elbistan, Muğla Yatağan, Soma’da yıllardır denetimsizlik yüzünden bacalardan veya kül barajı olmadığı için rüzgarda uçan küllerden zehirli maddeler salınmakta.

Ayrıca bu zehirli maddeler sadece bölgeyi değil, bilimsel çalışmalara göre 1000 km uzağa bile giderek tüm Türkiye’nin ve hatta komşu ülkelerin bile havasını kirletiyor.

View this post on Instagram

A post shared by Change.org Türkiye (@changetr) on Nov 13, 2019 at 3:35am PST

Artık emekli olması gereken bu kömürlü santraller hepimizin havasını, toprağını, sağlığını ve doğasını kirletiyor.

Daha önce Change.org’da 68 bin imza ile başarıya ulaşan imza kampanyası, termik santrallere havayı kirletme izninin verilmesini durdurmak için yeniden başlatıldı.

Siz de bu imza kampanyasına destek vermek için buraya tıklayabilir ve Change.org sayfasına ulaşabilirsiniz.

Reklam

Hava kontrol teknolojilerinin hızla gelişmesine rağmen, ABD’de hava kirliliğinin hala ciddi bir sorun olduğuna dikkat çeken çalışma, artık geleneksel eylemlerin değişmesi gerektiğini belirtiyor.

Yeniden canlandırılan yeşil alanların, özellikle SO2 (sülfürdioksit), PM10 ve 2,5 (partikül maddeler) ve NO2 (azot) kirliliğini azalttığı görülmüş.

Araştırmacılar, sadece sanayi bölgelerinde değil, otoyollar, enerji santralleri ve fosil yakıt sondaj alanlarında benzer eylemlerin etkili olacağının altını da çiziyor.

Çalışmanın yazarı Kimya ve Biyomoleküler Mühendisliği profesörü Bhavik Bakshi, geleneksel eylemlerde, özellikle mühendisler tarafından, teknolojinin doğanın önüne konulduğuna dikkat çekiyor.

Bu araştırmanın sonuçlarından birinin de doğaya bakıp onu anlama gerekliliğini olduğunu belirten Bakshi, daha az maliyetli ve çevreye daha dost çözümlerin bu şekilde ortaya çıkabileceğini savunuyor.

Zira yeşil alanların yeniden canlandırılması, ABD’de bulunan eyaletlerin %75’inde aynı etkiyi gösterecek teknolojik yatırımlardan daha az maliyetli.

Reklam

Hava kirliliğinden etkilenenlerin sayısı Türkiye’de giderek artmakta. Temiz Hava Hakkı’nın yayınladığı Kara Rapor’da 2017 yılında 52 bin insanın hava kirliliğine bağlı nedenler ile hayatını kaybettiğine dikkat çekiliyor.

Şu aralar ise oldukça korkutucu bir konu Meclis’te konuşulmakta. Eğer kabul edilirse yapılacak bir yasa değişikliği ile, 15 kömürlü termik santrale, dördüncü kez, üç yıl daha kirletme izni verilecek.

Siz de #TBMMsözünütut hashtagi ile aşağıdaki bilgiyi paylaşarak bu konuya dikkat çekebilirsiniz.

İtalya sürdürülebilirlik ve iklim krizini okullarda zorunlu ders haline getiren ilk ülke oldu

İtalya’daki eyaletler, Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nı gelecek eğitim döneminde konulara ayıracaklar. Bu konular da haftada en az bir saatlik derslerde iklim krizinin nedenlerini ve çözümlerini ele alacak.

Buna ek olarak, coğrafya, fizik ve matematik dersleri de merkezinde sürdürülebilirlik ile ele alınacak. İtalya’nın eğitim bakanı, Lorenzo Fiaramonti, bu değişikliğin tüm bakanlık tarafından benimsendiğini belirtiyor.

İklim grevileri için öğrencilerin okulu asmalarını da destekleyen Fioramonti, doğa ve toplumun artık eğitimin merkezinde olacağını ve geleceğin vatandaşlarının iklim krizi için hazır olması gerektiğini belirtti.

Proje ile beraber İtalya’daki öğrencilerin yılda 33 saatini, iklim krizi ve sürdürülebilirlik eğitimlerine ayırması bekleniyor.

Projeye aynı zamanda geçtiğimiz günlerde ülkemize de gelen Sürdürülebilir Kalkınma Çözüm Ağı ve Kolombiya Üniversitesi Sürdürülebilirlik Merkezi direktörü Jeffrey Sachs ve ekonomist Jeremy Rifkin de danışmanlık yapacak.

Reklam

Geliştirilen uygulama ile hem telefonun kilit ekranından hem de uygulama içinden ulaşılacak reklamların izlenmesi ile elde edilen gelirin %100’ü Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na aktarılıyor.

Uygulama 17 başlıkta toplanan Sürdürülebilir Kalkınma içim Küresel Amaçlar’a odaklanmakta. Küresel Amaçlar’da, açlığın ve fakirliğin bitirilmesi, temiz su ve sıhhi tesisat, temiz enerji, eşitsizliklerin azaltılması ve iklim krizi gibi hedefler var.

Uygulama ise Birleşmiş Milletler Kalkınma programı üzerinden kullanıcıların bu hedeflere hem dolaylı hem de direkt yoldan bağış yapmasını sağlayacak bir aracı olarak da şekil almış.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının Yöneticisi Achim Steiner, ancak bu uygulama gibi, özel sektörün, sivil toplumun ve bireylerin bir araya gelmesi ile gerçek bir etkinin yaratılacağını ve dünyamızın daha iyi bir yer olacağını belirtiyor.

Samsung ile BM’in bu birlikteliğinin amacı Sürdürülebilir Kalkınma için sadece teknolojik gelişmelerin ele alınmasını değil, aynı zamanda yeni ve küresel bir neslin de birlikte harekete geçmesini ve bu amaçlara ulaşmasını hedefliyor.

Uygulama şimdilik sadece Android telefonlarda bulunmakta, buraya tıklayarak telefonunuza indirebilirsiniz.

Daha fazla bilgi için ise buraya tıklayabilirsiniz.

Çalışmalar, son 10 yılda bir petrol ve doğal gaz üretim patlaması yaşayan ABD’de bile, yeşil ekonominin fosil yakıt sektörü ile karşılaştırınca 10 kat daha fazla kişiyi işe aldığını gösteriyor.

5 yılda 6 milyon yeni iş

University College London’da görevli Lucien Georgeson ve Mark Maslin’in yaptıkları çalışma, 2015-2016 yılları arasında sadece 900 bin kişinin fosil yakıt sektörü tarafından işe alındığını gösteriyor.

Bununla beraber yeşil ekonomi, yani yenilenebilir enerji, çevresel danışmanlık gibi 26 alt sektörü içine alan bu ekonomi, yaklaşık 9,5 milyon kişiye iş olanağı sunuyor.

Ekonomik olarak bu sektörün değeri 1,3 trilyon dolar değerinde ama Trump hükümeti bu sektörün biraz küçülmesine yol açmış. Öyle ki, ABD “yeşil iş” istatistiklerini ayrı bir şekilde yayınlamaya son vermiş.

2011 yılında yayınlanan ilk rakamlar bu sektörde 3,4 milyon kişinin çalıştırdığını gösteriyordu. Ama 5 yılda yapılan yatırımlar ile bu sektör 2016’da ABD’de neredeyse 10 milyon kişiye iş imkanı sağlamış.

Reklam

Yenilenebilir enerji dolaylı yoldan da iş gücü yaratmakta

Bunun arkasındaki neden ise yenilenebilir enerjinin daha fazla işgücü ve emeğe odaklı olması. Güneş panellerini çatılara yerleştirmek için, rüzgar santrallerine bakım yapmak için, bu ürünlerin verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak için hep insanlara ihtiyaç var.

Yapılan çalışmalar, direkt ve indirekt işler dikkate alındığında 1 milyon dolarlık bir yatırımın yenilenebilir enerji sektöründe, fosil yakıtlardan 3 kat daha fazla iş imkanı sağladığını gösteriyor.

Buna ek olarak, bu “yeşil işler” hem yüksek kaliteli hem de genelde daha fazla maaşa sahip olan işler. Ayrıca iş imkanları sadece bir noktada yoğunlaşmıyor ve ülke geneline daha çok yayılmış işler oluyor.

Bu yüzden uzmanlar, yatırım ve teşvikler oldukça, yenilenebilir enerji sektörünün daha fazla ve kaliteli işler yaratacağı konusunda hemfikir.

2030 yılında fosil yakıtlar zirveden inecekler

Hatta, bazı çalışmalar, 2030 yılına gelmeden, yeni yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapmanın, yeni termik santraller inşa etmekten ve hatta eski termik santralleri işletmekten çok daha ucuza geleceği öngörüyor.

Bloomberg Yeni Enerji Finans araştırma şirketi tarafından yapılan bu araştırma, 2026 yılında kömürün, 2030 yılında ise petrolün üretimin kapasitesinin en üst noktaya ulaşacağını ve daha sonra azalmaya geçeceğini de öngörmekte.

Bir kısım yatırımcılar hem etik olarak, hem de geleceğe yatırım yapmak için “yeniden yön alıyorlar”.

Yatırımlar yeniden yön alıyor

Divestment, yani yatırımını yeniden yönlendir hareketi ile içinde dini kurumlar, ülkelerin emeklilik fonları, vakıflar ve hatta okullar olan yatırım grupları, şimdiden 11 trilyon doları, yani küresel sermaye piyasalarının toplam değerinin %16’sını, fosil yakıtlardan geri çekti ve çevre dostu sektörlere yatırdı.

Bu ve benzeri yatırım hareketleri, bir çok yatırım kuruluşunun kömür ve petrol şirketlerini “kara listeye” almasına yol açmakta.

Bununla beraber multi-trilyon dolarlık yatırım şirketleri hala fosil yakıtlara yatırım yapmakta.

Reklam

Yapılan bazı çalışmalar, neredeyse 200 trilyon dolarlık bir yatırımın hala fosil yakıtlara yöneleceğini gösteriyor. Uzmanlar bu şekildeki bir yatırımın 4 derecelik küresel ısınma ile daha ciddi bir iklim krizine yol açacağını öngörüyor.

Divestment hareketi giderek büyümekte, fosil yakıtlardan çekilen yatırımlar 2014 yılında 52 milyar dolar iken, bugün yüzde 22.000’lik bir sıçramayla 11 trilyon dolara çıkarak şaşırtıcı bir artış gösterdi.

Günümüzde de 1110’dan fazla kurum; kömür, petrol ve doğal gaz yatırımlarını kara listeye alma politikası benimsemiş durumda, ama bu durum ancak beraber çalışarak daha da büyüyecek.

Yerel grupların baskısı kritik

350.org kampanyacılarından Ahmed Mokgopo aslında yapacaklarımızı çok da güzel anlatmış:

“Bu sayılar birlikte neler yapabileceğimizi güçlü bir biçimde ortaya koyuyor. Temsilcilerine fosil yakıtlardan çekilmeleri için baskı yapan binlerce yerel grubun yardımı olmadan fosil yakıt yatırımlarından çekilme hedeflerimizi elde edemezdik.”

“…birlikte çalışarak, gelişmekte olan ülkelerde de ilk defa finansal kurumların tercihlerini değiştirmek için ihtiyaç duyduğumuz araçları tespit edeceğiz ve sermayeyi iklim hedefleriyle aynı hizaya getirmemize yardımcı olacak kaynakları tartışacağız.”

Kaynak: New Scientist, 350 Türkiye, The Guardian

Geçtiğimiz Çarşamba günü onaylanan yasa ile 2024 yılına kadar otellerin bu plastik şişeleri kullanımdan kaldırmaları bekleniyor. Bu yasaya uyulmaması durumda kesilecek cezalar 2 bin dolara (11 bin lira) kadar çıkabiliyor.

Otellerde tüketilen ve az kullanılmasına rağmen atılan bu plastik şişeler ciddi bir şekilde plastik “atık” oluşturuyor.

Geçtiğimiz yıl uluslararası otel zinciri Marriott otellerinden plastik şişeleri kaldıracağını duyurmuş ve ortalama 140 odalı bir otelin her yıl 23 bin plastik şişe yani 120 kilo plastik atık çıkardığını belirtmişti.

500 binden fazla otel odası bulunan Kaliforniya eyaletinin bu dev atığa yönelik adım atması bu yüzden ciddi etkilere sahip.

Kaliforniya ABD’de plastiğe karşı atılan adımlarda da hep ilk sırayı çekmekte. 2014 yılında da plastik torbaları yasaklayan ilk eyalet Kaliforniya olmuştu.

Otellerin bu yasadan sonra tek kullanımlık plastik şişeler yerine, büyük dispanserleri tercih etmesi bekleniyor.

Reklam

Koreliler otobanlarının ortasına sadece yol yapmakla kalmadı, hem bisikletlileri güneş ve yağmurdan koruması için, hem de yenilenebilir enerji üretmesi için üstünü güneş panelleri ile kapladı.

Reklam

Bisiklet sürücüleri buraya ulaşırken herhangi bir şekilde otobana çıkmıyorlar. Bütün sürücülerin güvenliği için bisiklet yoluna giriş yeraltı tünelleri ile sağlanmış.

Güneş panellerinin metrekare başına 50 kWh üretim yaptığı belirtiliyor. Üretilen elektrik ise otobanın aydınlatılmasına ve elektrikli arabaların şarj edilebileceği noktalara yönlendirilmiş.

Stroodles adlı şirket, içeceklerin içinde bir saat durabilen, tadı olmayan ve kullanıldıktan sonra kompost yapılabilen, makarnadan üretilmiş pipeti ile İtalya’daki barlarda kullanılmaya başlandı.

Şirketin kurucusu Maxim Gelmann, bu pipet ile beraber, özellikle sürdürülebilir değişimler konusunda insanları bilgilendirmeyi ve küçük değişimlerin yaptığı büyük etkileri göstermeyi hedefliyor.

Gelmann, bu çözümün daha eğlenceli, vaaz verici bir yapıdan uzak ve uygulaması kolay bir çözüm olduğunu belirtiyor. İnsanlar içececeklerinin içinde neden makarna olduğunu sorguladıkları zaman, Gelmann geçirdikleri değişimlerin daha güçlü olduğuna şahit olmuş.

Makarna, buğday artık pipet

Soğuk içeceklerin içinde bir saatten fazla durabilen pipetleri, barmenler aynı kişilerin ikinci içecek istemesi durumunda değiştirmediklerini belirtiyor. Hatta kim daha uzun süre makarna pipeti kullanabilir tarzında yarışmalar bile başlamış.

Türkiye’de de Kullan At Tahta girişiminin geliştirdiği Buğday Sapı pipetler bazı otel ve cafelerce kullanılmakta. Buğday Sapı pipetler yetiştirilen buğdayların sapından direkt kesilerek üretiliyor.

Makarna gibi onlar da aynı şekilde kompost yapılmakta ve birden fazla içecekte kullanılmakta.

Neden metal veya cam değil?

Her ne kadar iyi bir alternatif olsa da, makarna ve buğday sapı pipetler tek kullanımlık olarak kabul ediliyor. Bunun yerine uzun ömürlü cam ve metal pipetler ise genellikle bar ve kafeler tarafından tercih edilmemekte.

Mekanlar bu ürünleri hijyen için sürekli yıkamanın zorluğunun altını çiziyor. Bunun yerine toplu alınan buğday ve makarna daha kolay bir seçenek.

Ama “sıfır atık” söz konusu ise metal ve cam pipetler aslında en ideal seçenek. En azından makarna ve buğday kompost edilebilerek doğaya karışabiliyor, plastik gibi doğada mikro parçalara bölünerek sonsuza kadar kalmıyor.

Sincap

Ormanlardaki ağaçlardan büyük ihtimal bir kaçı, sincapların toprak altında unuttuğu tohumlardan yetişmiş.

Yemeklerini sakladıkları yeri genelde hatırlayamayan sincaplar, bu sert kabuklu meyvelerin topraktan ağaca büyümesine sebebiyet veriyor.

Hatta hatrı sayılır derecede ağaç türü yayılmasını sincaplara borçlu, zira bu meyveler yeni noktalara kendileri ulaşamamakta.

Köpekbalığı

Ah o Jaws filmi yok mu… Bir türün ismi nasıl kötülenir öyle. Tam tersine uzmanlar aslında deniz ekosistemi için köpekbalıklarının vazgeçilmez bir eko-kahraman olduğunu belirtiyor.

Köpekbalıkları sürüleri avlarken yakaladıkları balıklar, zayıf, yaşlı veya hasta olanlardan oluşuyor. Bu da deniz canlıları arasında hastalıkların yayılmasını engelliyor, daha güçlü bir biyoçeşitlilik ve genetik havuz oluşuyor.

Bu etki sadece balıklarda kalmıyor; uzmanlar, algi, plankton gibi küçük canlıların da aynı şekilde etkilendiğini gözlemlemiş.

Reklam

Solucan

Bir dönem en iğrenilen canlılar arasında olan solucanlar şu aralar ultra popüler.

Toprağın içine girdikçe ve öğüttükçe, solucanlar yaprak ve kök kalıntılarının değerli maddelerini toprağa geri kazandırıyor, toprağı havalandırıyor.

Aynı şekilde, gıda atıklarını çevre dostu şekillerde değerlendirecek çözümler arasında solucanlar bu yüzden ilk sıraları çekiyor.

Lama

Doğal hayatta sürekli bir şeye canı sıkkın gibi suratı olan lamalar, otladıkları yerlerde otlaklara oldukça az zarar veriyor, hatta bazı yayılmacı türleri yemeyi daha çok seviyor.

Bu arada lamaların son dönemlerde yeni bir yeteneği de ortaya çıktı. Bazı çiftçiler lamaların bitkilerini ve diğer çiftlik hayvanlarını yırtıcı hayvanlardan koruduğunu keşfetti ama zaten o suratan belliydi

Bununla beraber evinizden matara ile çıksanız bile taşıdığınız suyu bitirdiğiniz noktada çaresiz kalıyorsunuz, zira mataranıza tekrar su dolduracak yer yok denilebilir.

Bu durumda çözüm olarak yeniden tek kullanımlık plastik şişeler önümüze çıkmakta. Ama bununla beraber pet şişelerin üretiminde kullanılan hammaddeden bu şişelerin kullanımından doğan çöp ve kirlilik çevremize büyük zarar vermekte.

Geri dönüşüme uygun olsa bile bir çoğu normal çöp kutularına hatta kimi zaman direkt olarak yola, sokağa ve/veya doğaya atılmakta.

Bu yüzden Türkişi Minimalizm başlattığı Change.org kampanyasında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden akbille doldurulabilecek su otomatları kurmasını istiyor.

Şehrin çeşitli yerlerine konacak su doldurma otomatları (özellikle toplu taşıma -metro, Marmaray, otobüs durakları gibi- noktaları) sayesinde kendi matarasını taşıyan, başta şehrine ve sonra dünyaya saygılı İstanbullular mataralarını doldurabilecek.

Ücretsiz ya da Akbil’le çalışan bu doldurma otomatları kullanılan pet şişe miktarını büyük oranda azaltacaktır.

İzmir ve Ankaraya’da yayılan bu kampanyaya destek için buraya tıklayabilirsiniz.

Çevreci Geek’in Yorumu

Geçtiğimiz Pazar günü katıldığım Global Shapers etkinliğinde İSKİ’den bir yetkili ile konuştum ve kendisinden arıtma tesislerinden çıkan suyun kalite raporlarını dinledim.

İstanbul’un suyu eğer apartmanınızın altyapısı da düzgün ise tamamı ile içilecek kalitede. Bu proje aynı zamanda musluk suyunun içilmesini de yaygınlaştırabilir.

Reklam

16 iklim aktivisti Almanya, Fransa, Brezilya, Arjantin ve Türkiye‘nin, Çocuk Hakları Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmedikleri savunuyor.

Çocukların geleceği tehlikeye atılıyor

Bu gönderiyi Instagram’da gör

Yeşil Öneriler (@yesiloneriler)’in paylaştığı bir gönderi (23 Eyl, 2019, 10:53öö PDT)

Ülkelerin, özellikle kaynaklarını iklim değişikliğinin ölümcül ve öngörülebilir sonuçlarını engellemek için kullanmadığını ve çocukların geleceğini tehlikeye attığı belirtiliyor.

Bu durum aslında göründüğünden ciddi yaptırımlara yol açabilir. Eğer şikayet kabul edilir ve haklı bulunursa, BM, iklim krizini çocuk hakları ihlali olarak sınıflandıracak ve 5 ülkenin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamındaki hedeflerini gözden geçirerek, çözüm için diğer ülkelerle birlikte çalışmaları istenecek.

Birleşmiş Milletler’de gücünü artırmaya yönelik politikalar izleyen Türkiye’nin yasal bağlayıcı yaptırımlara olmasa da, statü anlamında yaptırımlara uğrama riski var.

Neden Türkiye, neden bu 5 ülke?

Bu 5 ülkenin seçilmesinin arkasında, Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin kendileri hakkında yapılan şikayetleri değerlendirme yetkisini kabul eden ve Paris İklim Anlaşması’nda yeterli şekilde ilerlememeleri var.

Her ne kadar ABD ve Çin, iklim krizine yol açan adımlar atsa da, anlaşmanın çocukların olası ihlallerde haklarını aramalarına imkan tanıyan bölümünü onaylamadığı için şikayet edilecek ülke kapsamına girmiyor.

Online olarak düzenlenen ve katılımının bedava olduğu yarışma Dünya’nın en tatlı ve harika canlılarını bizlere farklı bir açıdan sunuyor.

İşte yarışmada en fazla oy alan 20 komik hayvan fotoğrafı:

Reklam

Reklam

Reklam

Bununla beraber 1982 yılında bugün olduğu üzere Tarım Bakanlığı ile Orman Bakanlığının birleştirilmesini takiben bu Genel Müdürlük kapatılmış ve Orman Genel Müdürlüğü altında “Milli Parklar Daire Başkanlığı” olarak düzenlenmişti.

İşte bu dönem Türkiye doğa koruma tarihinin en etkisiz olduğu dönemlerden biri olarak hala anılmakta. Nitekim 1991 yılında bu birim tekrar Genel Müdürlük düzeyine yükseltilmiş.

Bu yeni kararname ile yine doğa korumada etkisiz bir döneme gireceğimizden endişelenen 123 STK, hazırladıkları ortak bir bildirim ile bu kararnamenin onaylanmamasını talep etmekte.

STK’lara göre yıllardır, doğa korumayla ilgili daha güçlü bir yapının oluşturulması beklenirken daha önce denenen ve doğa koruma adına çok başarısız olan bu yapıya yeniden dönülmesi ülkemiz doğasına yapılabilecek en büyük kötülük olabilir.

Çünkü doğa koruma orman alanlarının dışında sulak alanları, bozkırları, denizleri ve bu yaşam ortamlarında varlıklarını sürdürmeye çalışan tüm canlıları kapsamaktadır.

Bu değişiklik ülkemiz doğasının korunmasını zaafa düşürecek, uluslararası platformda ülkemizin itibar kaybetmesine, AB katılım sürecindeki görüşmelerde ülkemizin elinin zayıflamasına sebep olacaktır.

STK’lar bunun yerine doğa korumanın daire başkanlıkları düzeyinde farklı birimler tarafından ele alınmasından ziyade tek ve güçlü bir kurumsal yapı altında toplanması; bu amaçla

• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile halen Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün birleştirilmesi,
• Birleşmenin ardından günümüz ihtiyaçlarına cevap veren bir çerçeve doğa koruma yasasının çıkarılmasını önermekte.

Bununla beraber aynı kararname kapsamında Daire Başkanlığı düzeyine indirgenmesi öngörülen kurumlar arasında Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü de yer almakta.

Yakın zamanda kurulmuş olmalarına rağmen bu iki Genel Müdürlük Türkiye’de başta arazi kullanımı planlaması, arazi tahribatının önlenmesi ve dengelenmesi gibi geleceğimiz için büyük öneme sahip konularda kritik ilerlemeler kaydetmiş.

STK’lar, nüfusun da artışıyla birlikte giderek azalan doğal kaynaklarımızın planlanması ve yönetilmesi konusunda öncü rol oynayan ve küresel ölçekte kabul gören politikaları ülkemize kazandıran bu kilit kurumların da Daire Başkanlığı düzeyine indirgenmesinin bu önemli kazanımların kaybedilmesine neden olacağından endişe etmekte.

Bunun için 123 STK’da kurumsal değişikliklerin uzun vadeli çözüm oluşturacak ve küresel gelişmelere uyumlu olarak yapılmasına yönelik kapsamlı bir çalışmalarda ehr türlü katkı ve desteği vermeye hazır olduğumuzu bildiriyor.

E-posta: tabiatkanunu@gmail.com Bilgi için: 0533 956 51 10 – 0533 394 47 11

Tabiat Kanunu İzleme Girişimi olarak imzası olan STK’lar ile şöyle:

Uzmanlar, bu parçacıkların rüzgar ile beraber atmosfer üzerinden oldukça uzak, hatta el değmemiş yerlere ulaştığını gözlemekte. Bunlar arasında Alpler, Rocky dağları ve hatta Kuzey Kutbu bile var…

Kuzey Amerika’nın batısında uzanan Rocky Dağları’nın ABD’de bulunan kısmında yapılan araştırmalar, sıradağların en yük yerlerinde bile alınan örneklerde mikroplastiklere rastladı.

Araştırmacılar, yağmur suları örneklerini mikroskop altında incelediklerinde, normalde görmeyi bekledikleri en son şeyin mikroplastik olduğunu açıklıyor.

Reklam

Bununla beraber sadece yağmur ile değil, karlar ile de mikroplastikler Alplere hatta Kuzey Kutbuna da ulaşmış durumda. Hatta Kuzey Kutbunda bu rakam litrede 10 bin plastik parçacığa ulaşmış.

Alpler ve Kuzey Kutbunda kar örneklerini inceleyen araştırmacılar belli bir miktarda kirlenme beklediklerini, ama durumun bu seviyede olacaklarını tahmin edemediklerini belirtiyor.

Benzer bir şekilde, geçtiğimiz yıl Kuzey Kutbu’nda denizlerde bulunan buzların içerisinde de, 1 litrede 12 bin adet mikroplastik bulunmuştu.

Mikroplastikler sadece atmosferde değil, içme suyunda, tuzda ve hatta deniz canlılarında da bulunmakta. Araştırmalar, bu parçacıkların insanları nasıl etkilediği konusunda kesin bir açıklama yapmış değil, ama

Bazı bölgelere bu mikroplastiklerin nasıl ulaştığını tahmin etmek zor olsa da, söyleyebileceğimiz kesin bir şey var: Mikroplastikler artık ekosistemimizin bir parçası.

Kuzey Londra’da bulunan Islington’da yüzlerce ev ve işyeri, aslında şu anda da kullanılan, “atık ısı” teknolojisi ile ısınacak.

Bölgesel ısınma sistemi kullanan Islington daha önce elektrik üretimi yapan Bunhill Enerji Merkezi’nin ürettiği ısıyı evlere taşıyordu. Şimdi ise, rayların üstünden geçen metro trenlerinin yarattığı ısı kaynak olarak kullanılacak.

Normalde kaybolacak bu ısı, su taşıyan pomplarla evlerin ısınma sistemlerine bağlanacak ve sıcak suyu yerin üstünde bulunan konutlara ulaştırılacak.

Uzmanlar Londra’da neredeyse her üç evden birinin bu şekilde ısınabileceğini belirtiyor. Londra’da üretilen enerjinin neredeyse yarısının ısınma için kullanıldığı düşünülünce bu rakam oldukça dikkat çekici.

Reklam

30 yıl içerisinde karbon nötr bir ülke olacağını beyan eden İngiltere’de devasa merkezi sistemlerden uzak, daha yerel ve farklı kaynakları kullanacak teknolojilere yatırım yapılmakta.

Uzmanlar, eski madenlerin içinde bulunan jeotermal enerjinın veya fabrikalarda çıkan “atık ısının” şehirlerde alternatif ısınma kaynağı olabileceğini belirtiyor.

Benim de yaşadığım İsveç’in Uppsala şehrinde de, geri dönüşümden sonra yakılan çöplerin oluşturduğu ısı şehrin büyük bir kısmının ısınma ihtiyacını karşılıyordu.

Ülkemizde de ilk defa Cumhuriyet döneminde açılan şeker fabrikalarının atık ısısı bu şekilde kullanılmıştı. Ama şu an İstanbul Esenyurt’da Doğa Enerji projesi ve İzmir Balçova’daki jeotermak ısınma sistemi dışında elle tutulur başka bir örnek bulunmamakta.

Yeni bir -fosil- kaynak kullanmadan, döngüsel ekonomiye uygun bir şekilde ısı kaynağı oluşturan bu teknolojiyi Türkiye’de daha geniş bir şekilde kullanmak mümkün olabilir mi? Siz ne dersiniz?

Kendine has doğal döngüsü ve devasa bir karbon tutucu olan bu ormandaki yangınların bazıları bu döngünün bir parçası. Bununla beraber bu yangınların bir kısmı bilerek başlatılmış olabilir.

“Eskiden adım Kaptan Testere idi şimdi Nero’yum”

Ocak ayında Brezilya başkanı seçilen Jair Bolsonaro, aşırı sağ görüşleri ile dikkat çekmekte.

İşkence yapılmasını savunan, Brezilya’nın askeri darbesinde daha fazla kişinin öldürülmüş olmasını dileyen Bolsonaro’nun, Amazon yağmur ormanları ile görüşleri de aynı şekilde korkutucu.

Geçtiğimiz yıla göre ağaç kaybı %85 oranında artan Amazon ormanlarını maden, petrol ve kerestecilik sanayisine açıp, “tembel” yerel halkı buradan atacağını açıklayan Bolsonaro, aynı zamanda büyükbaş hayvancılığın da artırılması taraftarı.

O yüzden, Amazon’un kuru mevsiminde büyükbaş çiftlik sahipleri tarafından başlatılan “kontrollü” yangınların önüne geçimek için hükümet tarafından atılan bir adım olmadı.

Son yangınlar hakkında Reuters’a yorum yapan Bolsonaro, mevsimin orman “temizleme” mevsimi olduğunu ve eskiden kendisine Kaptan Testere dendiğini ama artık Amazon’u ateşe veren Nero olduğu yönünde ilginç bir açıklama yaptı.

Yanan ormanların %80’i büyükbaş hayvancılığa açıldı

Geçtiğimiz ay, dakikada 3 futbol sahası büyüklüğünde ormanı kaybeden Amazon yağmur ormanlarında, bu kaybeden alanların %80’i hayvancılık sektörü tarafından ele geçirildi.

Burada üretilen büyükbaş hayvanların çoğu Çin, İngiltere, AB ülkelerine ve aynı zamanda Türkiye’ye de ithal edilmekte. Hatta bu hayvanlarda çıkan şarbon hastalığı Türkiye’de bazı köylerin karantinaya alınmasına yol açmıştı.

Amazon ormanlarında Almanya’nın iki katı büyüklüğünde bir alan şu an hayvancılık sektörü için “temizlenmiş” durumda. Bununla beraber bu sektörü Brezilya’nın tarım ürünlerini ihracatının sadece %12’sini temsil ediyor.

Reklam

Uzmanların çoğu, Amazon’da bulunan yerel halkın yöntemlerinin yağmur ormanı içerisinde yaşayıp, tarım yapmak için en mantıklı yol olarak görmekte.

Uluslararası yaptırımlar devreye girebilir

İşte bu sebepten dolayı da Amazon’u korumak için uluslararası anlaşmalar ile bir Amazon Fon’u oluşturulmuştu. Ama bu gelişmelerden sonra Almanya ve Norveç bu fondan çıkma kararı aldı.

Geçtiğimiz günlerde de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron “evimiz yanıyor” çağrısı ile G7 görüşmelerinde bu konunun ele alınması yönünde bir çağrı yaptı.

İnsan eli ile oluşturulan yangınlar olmadan Amazon yağmur ormanı kendini iyileştirebilecek güce sahip. Bununla beraber maalesef bu eşsiz ekosistemi bir finansal çıkar olarak gören bakış açısı bunu tehlikeye atmakta.

Kereste, hayvancılık ve palm yağı gibi sektörlerin geleceğimizi tehlikeye atmasına artık izin vermememiz lazım. Çünkü gezegenimiz ölmüyor, öldürülüyor.

Kaynak: Euronews, The Guardian, Quartz

İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer yaptığı açıklamada çok boyutlu bir kampanya hazırladıklarını belirtirken, İzmir’deki Oda, Borsa ve Birlikler de “Hedef 1 Milyon Fidan” diyerek harekete geçti.

İzmir Ticaret Odasından (İZTO) yapılan yazılı açıklamada, Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü ile İZTO, Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO), İzmir Ticaret Borsası (İTB), İMEAK Deniz Ticaret Odası İzmir Şubesi (DTO), Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), Ege Sanayicileri ve İşinsanları Derneği (ESİAD), Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), İzmir Sanayici ve İş İnsanları Derneği (İZSİAD) ve Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) İzmir Şubesi tarafından başlatılan kampanyada, 1 milyon fidan dikilmesinin hedeflendiği bildirildi.

Her 10 ₺ = 1 Fidan

Bireylerin de katılımına açık bu kampanyaya destek vermek isteyenler, Ege Orman Vakfının, Denizbank Ege Ticari Merkez Şubesi’ndeki “TR47 0013 4000 0042 5403 9000 01” IBAN nolu hesabına bağışta bulunabilecek.

Ticaret odaları aynı zamanda orman yangınlarında yaralanan hayvanların tedavisi için de İzmir Veteriner Hekimleri Odası’nın başlattığı kampanyaya da destek vereceklerini açıkladı.

İzmir’deki yangınlardan sonra Haluk Levent de 30 Ağustos’da şehirde bir konser vermek istediğini belirtti. Soyer’in de onayladığı bu konserde tüm gelir İzmir’in yeniden ağaçlandırılması için gerçekleştirilecek projeye aktarılacak.

Kentin köklü spor kulüpleri Altay, Karşıyaka ve Göztepe de bir araya gelerek yanan alanları yeniden yeşillendirmek için fidan bağışında bulunup ağaç dikme kampanyaları düzenleyeceklerini açıkladı.

Reklam

Paris Expo Porte de Versailles adlı fuar merkezinin çatısında bulunacak tarla Agripolis adlı şirket tarafından işletilecek. Yaklaşık 14 bin metrekareye yayılacak çatı tarlasında, aynı zamanda organik tarım yöntemleri kullanılacak.

Tarlanın aslında en büyük hedefi Paris’in kalbinde doğanın döngülerine ve ritmine uygun bir şekilde kaliteli ürünler üretilebileceğini göstermek. Bunun için aynı zamanda fuar merkezinde çatıda üretilen ürünlerin kullanılacağı bir de restoran açılacak.

Bu tatları Paris’in en güzel manzaralarından birinde denemek istemeyenler olursa, bu ürünlere aylık üyelik ile gönderilecek kutular ve özel dükkanlar ile ulaşabilecekler.

Hatta bölgede oturanlar isterlerse, çatıda özel olarak üretilmiş tahta üretim kutularından belirli bir sayıda kendileri için kiralayabilecekler. Herhangi bir şekilde pestisit veya kimyasal kullanılmayacak tarla aynı zamanda biyoçeşitlilik içinde küçük bir yaşam alanı oluşturacak.

Geleceğin şehirlerinde hem çevre dostu hem de ekonomik anlamda verimli örneklerden biri olan bu çatı “tarlasının” bir yıl içerisinde kar etmesi bekleniyor.

Türkiye’de ise çatı bahçesi denilince Akmerkez AVM’de Hasibe Akın tarafında kurulan ve şu an EkBiçYeİç’in bakımını yaptığı akıllara geliyor. Permakültür tarım yöntemlerinin kullanıldığı bu bahçeyi en yakında zamanda ziyaret etmeniz de bir #çevrecigeekönerisi olsun

Kaynak: The Guardian

Reklam

Özellikle BirGün’de Gökay Başcan tarafından hazırlanan haberde oldukça detaylı bir şekilde Kazdağları’ndan Munzur’a, İznik’ten Murat Dağı’na kadar birçok bölge maden şirketlerin projelerini görebiliyoruz.

Bununla beraber çoğu projede Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu ile ilgili sorunlar çıktığını ve önceden belirlenmiş limitlerin aşıldığı görülmekte.

Projelerin bir kısmının Avrupa Birliği veya ABD gibi ülkelerde izin çıkmayan çıkarlan toprakta bulunan madenin düşük olduğu projeler olması da ayrı bir detay.

Zararlarını önümüze koyunca yararlı ciddi bir şekilde sorgulanan bu madenlere karşı birçok ilçede protestolar ve imza kampanyaları başlatılmış durumda. Bazılarında ise güzel haberler de var.

Çanakkale: Alamos Kazdağları Altın Madeni

Kazdağları’ndaki altın madeni projesiyle gündeme gelen Kanadalı Alamos Gold şirketi, bölgede siyanürle altın arama faaliyeti yapmak istiyor.

Bununla beraber şirketin izin verilen limitin neredeyse 4 katı ağaç kestiği de ortaya çıktı.Şirket, Kazdağları’nın yanı sıra Ağı Dağı ve Çamyurt’ da iki farklı maden projesini hayata geçirmeyi hedefliyor.

Çevre katliamına karşı çıkan yurttaşlar, Kazdağları’na giderek ‘Su ve Vicdan Nöbeti’ başlattı. Türkiye’nin ‘oksijen deposu’ olarak adlandırılan bölgeye sahip çıkan yurttaşlar ayrıca sosyal medyadan #KazDağlarıHepimizin etiketiyle tepkilerini dile getiriyor.

Ayrıca kampanya ile ilgili öne çıkan iki imza kampanyası da var.

• Kirazlı’da uydulara göre; söylenenin 4 katı (195.000*) ağaç kesildi. İşletme durdurulsun! – Altında Ölüm Var
• Alamos Gold Kaz Dağları’ndaki Projeden Çekilsin

Manisa: Karahöyük Dağı Taş Ocağı

Akhisar’ın Karahöyük Dağı’nda yıllardır faaliyet gösteren taş ocağının kapasite artırımı için onay aldı. Akhisar’da taş ocağının yıllardır çevreye, tarım alanlarına ve yerleşim yerlerine zarar verdiğini belirten yurttaşların taş ocağının kapasite artırımını onaylamasını Akhisar Belediyesi önünde protesto etti.

Kütahya: Murat Dağı Altın-Gümüş Madeni

Türkiye’deki su kaynaklarının yüzde 40’ına sahip olan ve birinci dereceden deprem bölgesin de yer alan Ege Bölgesi’nin en yüksek dağı Murat Dağı altın-gümüş madeni tehdidi altında.

Bölgenin en önemli temiz su kaynağı olan Murat Dağı’ndaki altın ve gümüş madeni çıkarma projesi için 8 Mayıs’ta verilen ‘ÇED olumlu’ kararının iptali için 60’a yakın kurum ve kişi dava açtı.

ÇED raporu onaylanan Anadolu Eksport adlı şirket, o bölgedeki diğer 5 ruhsatını göstererek bölgenin ‘maden sahası’ ilan edilmesini talep etti.

ÇED iptal davasında kritik gün 19 Ağustos. Mahkemenin atadığı 7 kişilik bilirkişi heyeti 19 Ağustos tarihinde incelemelerde bulunacak.

2 milyon ağacın kesilme riski olan bu projeye karşı başlatılan imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

İznik: Çinko-Kurşun-Bakır Ocağı

İznik’te çinko-kurşun-bakır ocağı aramaları için ÇED süreci başladı. Maden aramalarının yapılacağı alan, biyoçeşitlilik rezervi açısından Türkiye’nin en zengin bölgelerinden biri.

CHP’li vekiller konuyu Meclis’e taşıyarak tepki gösterdi. Maden arama sahasının büyük bölümü ormanlık alan içerisinde bulunuyor. Bu projeyle İznik Gölü yok olma ile karşı karşıya kalacak.

Bu projeye karşı düzenlenen bir imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Uşak: Taş ve Altın Madenleri

Uşak’ın Sivaslı ilçesine bağlı Pınarbaşı beldesinde 15 yıldır faaliyette olan taş ocakları 100’den fazla su kuyusunu kurutmuş durumda. Çevreye verdiği zararı görmezden gelen şirket, kapasite artırımı için ÇED raporu istedi. Kapasite artırımına karşı çıkan yöre halkı ÇED toplantısını yaptırmadı.

Uşak ilinin Eşme ilçesinde yer alan Kışladağ’da 2006 yılından bu yana altın çıkarma faaliyetleri yapılıyor. Avrupa’nın en büyük ikinci madeni olduğu söylenen işletmede 450 metre derinlikte ve 1000 metre çapında bir alanda 70 bin ton siyanür kullanılarak altın çıkartılıyor.

Artvin: Bakır ve Altın Madenleri

Çalık Holding’e bağlı olan Lidya Madencilik ve Sandstorm Gold şirketi tarafından ortak olarak kurulan, Artvin Madencilik’in, Artvin’in Yukarımaden ve Aşağımaden köyleri mevkiinde yapmayı planladığı altın, bakır yeraltı maden işletmesi kapasite artışı projesi ile ilgili olarak başvurdukları ÇED raporu halkın tepkisine, protestolarına rağmen onaylandı.

Kampanya ile ilgili #artvinedokunma hashtagi ile bir imza kampanyası başlatılmış. Bu kampanyaya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Reklam

Antalya: Mermer Ocakları

Devmar Mermer tarafından Kaş’ta faaliyetlerini sürdüren mevcut mermer ocağının kapatılması beklenirken, 8 mermer ocağının daha açılacağı iddiaları gündeme geldi.

Maden çıkarmak için yapılan patlamalar, yer altı sularının yatak değiştirmesine ve kurumasına neden oluyor. Madenin taşınması sırasında ağır yük taşıtlarının çıkardığı toz, sebze ve meyve bahçelerinin kurumasına yol açıyor.

Antalya’nın İbradi ilçesinde mermer ocakları projesi gündemde. Projeyi iptal ettirmek isteyen yöre halkı, mücadeleye devam ediyor. Son olarak ‘ÇED gerekli değildir’ kararı iptal ettirildi.

İbradi ile ilgili başlatılan imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Ordu Altın Madeni

Ordu’nun Fatsa ve Ünye ilçelerindeki maden projelerine halk tepkili. Fatsa’da çevre katliamına neden olan altın madenini genişletme amacıyla bazı köy ve mahallelerde sondaj çalışması yapılmaya başlandı.

Sondaj çalışmaları sırasında çok sayıda ağaç kesilirken sular da kirlendi. Ünye’nin Şenyurt Mahallesi Kızılkaya Ormanı’nda MTA tarafından yapılmak istenen maden arama sondajına halk tepki gösterdi.

Fatsa ve Ünye’de maden, taş ocağı nedeniyle yaşadıkları mağduriyetler nedeniyle yeni maden alanlarının açılmasını istemediklerini belirten yurttaşlar MTA’nın sondaj çalışmasını engelledi. Yurttaşlar, ormana 20 metre kadar giren makinaların önüne geçerek kesimi durdurdu.

Bu madene karşı başlatılan bir imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Munzur Maden Ocakları

Hali hazırda 145 maden projesinin bulunduğu kentte altın, bakır, gümüş, molibden, kurşun, çinko ve krom gibi madencilik faaliyetleri gerçekleştirilmek isteniyor.

Verilen ruhsatlardan bir kısmı tarihi höyükleri de içine alan 43 bin hektarlık alanda ilan edilen Munzur Milli Parkı’nın bir bölümünü kapsıyor.

Arama ruhsatı verilen sahanın bir kısmının florasında bin 900 çeşit bitki tespit edildi, bunlardan 43 çeşidi Munzur Dağları’na, 227 çeşidi Türkiye’ye özgü endemik türlerden oluşuyor.

Birçok çevre örgütü ve STK Munzur’un korunması için çağrı yaptığı kampanya için düzenlenen bir imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Balıkesir Altın Madenleri

Kazdağları’nın yanı sıra Balıkesir’de bir çok bölge madencilerin işgali altında. Kızıltepe Altın- Gümüş Madeni 2015 yılından bu yana faaliyeti sürdürürken, Havran ilçesi Eğmir Köyü Altın Madeni, İvrindi Altın Madeni, proje aşamasında.

Yine Havran’nın farklı bir bölgesinde yapılmak istenen Demirtepe Altın Madeni projesi yöre halkının mücadelesi sonucunda iptal edildi.

İzmir Bergama Altın Madeni

İzmir’in Bergama ilçesine bağlı Ovacık Mahallesi’nde bulunan ve faal olan altın madeni işletmesine rezerv sağlamak için, ilçenin kırsal mahallelerinden biri olan Yerlitahtacı’da, altın madeni açık ocak işletmeciliği projesinin hayata geçirilmesi planlanıyor.

Projeye 2009 yılında verilen ‘ÇED olumlu’ kararı, geçen yıl iptal edildi. Karar, Danıştay tarafından da onanarak kesinleşmiş oldu. Mahkemenin kararının ardından, aynı proje için alan değişikliğine gidildi.

Yeniden ÇED başvurusunda bulunuldu. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na sunulan dosya, İnceleme Değerlendirme Komisyonu’nda görüşüldükten sonra, ÇED olumlu kararı verildi.

Bergama Çevre Platformu’nun konu ile başlattığı imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yatağan Kömür Madeni

Muğla’nın Köyceğiz ilçesinde bulunan Altınsivri Tepesi’ndeki Ovilin madeni ocağını 4 yıldır işleten şirket, faaliyet alanını 2,5 hektardan 25 hektara çıkarmak için Muğla Orman Bölge Müdürlüğü’ne başvurdu.

4 yıldır madenin yarattığı tahribatın sıkıntısı çeken yurttaşlar şirketin başvurusunu protesto etti. Yurttaşlar, Karaçam ve Sığla ormanlarının, biyolojik çeşitliliği ile 80 endemik bitkiye ev sahipliği yaptığını belirtti.

Muğla’nın Yatağan ilçesinde 6 yıldan bu yana feldspat madeni Straton Madencilik firması, yeni bir maden ocağı açmak için 2 sene önce harekete geçti.

Maden şirketinin, çam ağaçlarını kesmek istemesine köylüler tepki gösterdi. Fıstık çamının tek geçim kaynağı olduğunu belirten köylüler, geçen aylarda bölgeye gelen dozer ve iş makinelerinin çalışmasına engel olmuştu. Ardından açtıkları davayı kazanarak projeyi iptal ettirdiler.

Özellikle yaz sıcaklarında tek başına kalan çiçekleriniz ve bitkileriniz varsa onların canlı kalması için denenmedik yöntem kalmıyor; anahtarlar birilerine bırakılıyor, şişeler toprağa ters gömülüyor…

Ama maalesef bu çözümler bazen yetersiz de kalabiliyor. İşte bu çözümleri deneyip, gözü arkada kalanlara Londra’da özel bir otel açıldı.

Patch isimli online bitki platformu, ışıklarına, ne zaman su verileceğine ve toprak sağlığına sürekli dikkat eden uzmanları ile Patch Plant Oteli isimli otelini açtığını duyurdu.

Otel bitkilerinize o kadar detaylı bir şekilde bakıyor ki, otelde kalan “müşteriler” bazen evlerine daha sağlıklı bir şekilde dönüyor.

100 odası bulunan bu oteli daha detaylı incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.

Reklam

Burdur’un Yeşilova ilçesinde yer alacak 300 bin metrekarelik “Millet Bahçesi”, içerisinde bugolov evler, kafeteryalar, festival alanı, mescitleri ile beraber bahçeden daha çok bir tatil resortuna daha çok benzeyecek gibi.

Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Bilim Kurulu Üyesi Yard. Doç. Dr. Erol Kesici ise ihale öncesinde önemli uyarılarda bulundu.

Salda Gölü’nün güzelliğini sağlayanların biyo-mineraller yani canlı bir oluşum olduğuna dikkat çeken Kesici, dünyada iki noktada böylesi bir oluşum olduğunu belirtti.

Kesici, böyle bir bahçenin turistleri çekecek değil, bilinçsizce bir insan topluluğunu bir alana doldurmayı hedefleyen bir proje olduğunu açıkladı. Kesici’ye göre, Salda Gölü böyle bir proje ile 5 yıl dayanabilir ve sonrasında doğal değerleri yok edilmiş bir alan olarak kalır.

Şimdi bile, daha önceki ölçümlere göre göldeki tatlı su süngerlerinin ve planktonların giderek azaldığını gözlemlenmekte.

Bununla beraber Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, bu alanı sadece yazın değil, kışında turistlere açmayı planladıklarını belirtiyor.

CHP Burdur Milletvekili Mehmet Göker’in Change.org’da başlattığı imza kampanyası da, daha önce Uzungöl’de yaşanmış yapılaşma faciasına dikkat çekerek, bu nadir doğal alanın daha iyi bir proje ile korunmaya alınmasını talep ediyor.

Siz de buraya tıklayarak, Change.org’da başlatılan bu kampanyaya destek verebilirsiniz.

Öyle ki, ABD başkanı Donald Trump’a göre plastik pipeti reddetmek veya alternatiflerini tercih etmek, sizi devletin özgürlükleri düzenlemesi gerektiğine inanan liberal bir birey yapıyor.

Nasıl ya?

Aslında her şey, bazı restoranların kullan-at plastik pipetleri artık müşterilerine sunmayacağını açıklaması ile başladı.

Bu ürünlerin özellikle deniz canlılarına zarar verdiğini belirten kurumlar, bunun yerine kağıt veya metal pipetler sunacaklarını açıkladılar.

Bununla beraber Cumhuriyetçi partiden Devin Dunes, restoranların artık “pipet polisleri”‘nden korkarak yaşadığı yönünde bir tweet attı.

Twitter’ın kendi tartışma ortamında giderek büyüyen bu “soruna” çözüm olarak, Trump’ın baş politik danışmanı Brad Parscale kendi politik deyişlerini gönderme yaparak ” Plastik pipetleri yeniden harikalaştır” adı altına bir kampanya başlattı.

Şu ana kadar bu kampanya ile 10’lu paketi 15$’dan (85₺) satılmak üzere lazer baskı ile Trump yazan bu parlak kırmızı plastik pipetler 140 binden fazla satıldı.

Trump’ın yeniden seçim kampanyasına 200 bin dolarlık bir bağışa dönüşen bu kampanya, bundan sonra da devam edecek. Trump’ı destekleyenler plastik pipet vermeyen restoranlara bu pipetler ile giderek destek vereceklerini açıklıyorlar.

Yeniden kullanılabilir ve geri dönüştürülebilir olarak sunulan bu plastik pipetler, “Liberal kağıt pipetler çalışmıyor. Başkan Trump’a destek verin ve siz de geri dönüştürülebilir plastik pipetinizi bugün alın.” mesajı ile satılmakta.

Reklam

Pipetler ile Trump ve ekibi trollük mü yapıyor?

Lonely Whale (Yalnız Balina) isimli çevre kurumunda çalışan Dune Ives, esprili bir şekilde Trump’ın sadece pipetler ile sınırlı kaldığına şaşırdığını belirtiyor.

Ives’e göre bu kampanya, Trump hükümetinin, atık yönetimi altyapısı hakkında ne kadar ilgisiz olduğunu gösteriyor. Zira bilselerdi, bu pipetlerin hafifliğinden dolayı geri dönüştürelemediğinin farkında olurlardı.

Ives aslında bu konunun iletişim sıkıntısından ortaya çıktığını belirtiyor ve bireylerin bu ürünlerin etkisini gördüğünde bu seçimlerini değiştireceğini düşünüyor.

Bazı uzmanlar, Trump’ın bu kampanyasının bir troll hareketi olduğunu ve oldukça masun görünen pipet üzerinden liberallerin “aptalca politikalarını” göstermeyi hedeflediğini belirtiyor.

Bu konuda açıklama yapan Salon dergisi yazarı Amanda Marcotte’a göre viral olan kaplumbağa videosu bile daha büyük sorunları olan bireyleri etkilememekte.

Trump’a göre de plastik pipetler “daha büyük” problemlerin önüne geçiyor. Hatta bazı Cumhuriyetçiler de plastik poşetler gibi daha büyük problemler varken liberallerin neden plastik pipetlere odaklandığını oksimoron açıklamalar da yapmakta.

Bununla beraber Trump hükümeti bu konuların hiç birine yönelik adım atmazken aynı zamanda bu kampanyası ile plastik kirliliğine aktif olarak sebep de oluyor.

ABD’nin en büyük çevre STK’larından biri olan Sierra Club’ın politik direktörlüğünü yapan Ariel Heyes, çok yakında bir zamanda Trump’ın okyanusları temizlemeyi hedefleyen bir konuşma yaparak, toplumu iyice trollediğini belirtiyor.

Hayes bu şekilde açıklamaları bolca olan, devlet kurumları için çalışan biliminsanları sansürleyen, Donald Trump’ın çevre konusunda ABD tarihinin en kötü başkanı olacağını açıklıyor.

Kaynak: BBC

Ziyaretçiler isterlerse, müzeye destek amacı ile konkav çatıda bulunan bisikletleri sürme şansı yakalayacak. Böylelikle müze karbon nötr kalma hedefini tutturmada bir pedal daha ileri gitmiş olacak.

Bu haber ilk olarak @cevrecigeek Instagram hesabımda paylaşıldı. En güncel haberler için Instagram hesabımı takip etmeyi unutmayın.

Prefabrik çapraz laminant kereste kullanılarak inşa edilen müze, üniversiteler şehri olarak anılan Lund’un en iler düzeyde sürdürülebilir adımlar ile bu pozisyonu elinde tutmasını planlıyor.

Müzede en son ve çığır açacak bilimsel gelişmeler hem çocukların hem de büyüklerin anlayacağı kolay bir dille sunularak bilimsel kültürün daha fazla insana ulaşması en büyük hedeflerden biri.

İki katlı ve toplam 3500 metrekarelik müze; sergi alanları, çalışma odaları, galeriler, restoranlar, ofisler ve konferans salonları ile bu hedefe yönelik çalışmalar yapacak.

Reklam

1600 metrekarelik çatıda ise müzenin elektrik ihtiyacını karşılayacak güneş panelleri ve “enerji” bisikletleri bulunacak.

Müzenin ana avlusunda ise, havadaki karbondioksiti tutacak ve müzenin havasını temizleyecek ağaçlar ve su kanalları ile tasarlanmış doğal bir alan bulunacak.

Kaynak: Inhabitat

Bodrum’u çevreleyen denizlerde özgür yunuslar, deniz kaplumbağaları, hatta Akdeniz fokları görülebilirken, bu deniz hapishanesi “geleceğin aydınlık ve medeni yüzü” olarak tanımlanan Bodrum’a yakışmıyor.

Bunun için Yunuslara Özgürlük Platformu ve Bana Göz Kulak Ol Derneği (BGKO, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 24. maddesi esasınca buradaki hayvankarların insan sömürüsünden uzak bir şekilde koruma altına alınması ve hayvan esaretinden para kazanan işletmelerin Bodrum dahil Muğla sınırları dahilinde, hatta Türkiye çapında bir daha açılmaması için çağrıda bulunuyor.

İşletmeciler ve eğitmenler tarafından meta gibi kiralanıp satılan, açlıkla cezalandırılan ve ömür boyu hapis tutularak doğalarında olmayan hareketlere zorlanan bu hayvanların korunmasını sağlamak, yeni nesillerin özgürlüğü için mücadele etmek ve zulme karşı durmak bizim elimizde.

Siz de buraya tıklayarak bu iki derneğin Change.org üzerinden düzenlediği imza kampanyasına destek verebilir ve daha fazla kişinin imzalamasına yardımcı olabilirsiniz.

Genellikle çöp depolama alanlarında toplanan ya da lavabolardan suya karışan bu “atık” aslında bazılarının gözünde oldukça değerli bir kaynak.

Helsinki’de yaşayan spor ayakkabı tutkunu iki arkadaş da bu kaynaktan şaşırtıcı bir ürün geliştirmeyi başarmış.

Son Chu ve Jesse Tran spor ayakkabı tutkunu olduklarını saklamamakla beraber, bu tüketimlerinin çevreye olan etkilerinden de endişe duyuyorlardı.

Sürdürülebilir bir şekilde üretilmiş, stillerine ve bütçelerine uygun bir alternatif bulamayan ikili, en sonunda bu alternatifi kendileri üretmeye karar kılmışlar.

400 gr telve ile 6 adet plastik şişe

Rens adı altında kurdukları şirket, atık kahve (telve) ile geri dönüştürülmüş plastiği karıştırarak, ayakkabı için kullanılabilecek hem hafif hem de sağlam bir materyal üretiyor.

Bir ayakkabı için kullanılan materyaller içerisinde normalde çöpe gidecek 300 ile 450 gr. arasında kahve atığı ile 6 adet plastik şişe bulunduruyor.

Atık kahve sayesinde kötü kokuların önüne geçen ayakkabı aynı zamanda özel yapısı ile terin de önüne geçiyor.

Buna ek olarak, ayakkabılar bu materyaller sayesinde tamamı ile vegan sertifikası alabilecek düzeyde.

Şirket şimdiden 57 ülkede müşterilerini bulmuş durumda. Bu yüzden üretimi artırmayı hedefleyen Rens, bir de Kickstarter projesi başlatmış.

Reklam

Tran bu proje ile beraber üretimi vatandaşları oldukları Vietnam’a taşımak istiyorlar. Finlandiya’ya çalışmak için geldiklerini söyleyen ikili yatırımlarını ülkelerine yapmakta kararlı.

Tekstil sektörünün ekolojik ayak izi büyümekte

Tekstil sektöründe Rens gibi şirketler çoğalmakta. Son dönemde, Hugo Boss, ananas yapraklarından ayakkabı, H&M ise yosundan terlik ürettiği planlarını duyurdu.

Zira tekstil sektörü hem kullandığı kaynakların , hem de çöpe giden giysilerin artması ile giderek artan bir karbon ayakizine sahip.

Sürdürülebilir Tekstil için çalışan Common Objective tarafından yapılan bir araştırma, atılmış giysilerin %57’si çöpe gittiğini, giysilerin üretiminde kullanılan kaynakların ise %35’inin daha ürün bile üretilmeden bozulduğunu açıklıyor.

Bu yüzden, alternatif kaynakların ve hatta kendisi atık olacak ürünlerin yeniden kullanılması sektörün atık seviyelerini aşağı çekmekte oldukça etkili.

Kaynak: weforum

Türkiye çapında 2745 kişi ile yüz yüze yapılan anket, kamuoyunun ülkemizdeki iklim krizi ve onun etkileri, afetler ile iklim konusunda hükümet ve belediyelerin çalışmaları hakkında görüşlerini gözler önüne seriyor.

Türkiye’de her iki kişiden birine göre iklim krizinin etkileri ülkemizde şimdiden hissediliyor, toplumun %61’i ise bu durumdan endişeli.

Aynı zamanda toplumun %71’i afetlerin arttığını ve bunun sebebinin iklim değişikliği olduğunu düşünüyor.

Hükümetlerin ve belediyelerin iklim eylemlerini de değerlendiren katılımcıların %55’i bu konuda çaba gösterilmediğini ifade ediyor.

klim Haber Yayın Yönetmeni Barış Doğru “Derinleşen iklim krizi, ülkemizde toplumsal yaşamın her alanında etkilerini gösteriyor ve toplum bunun çok net farkında” diyor.

Yaptıkları anketleri değerlendiren Doğru, “Son iki senede yaptığımız anketler, afetlerdeki artışın halkımızın gözünden kaçmadığını ve yeterli bilimsel çalışma olmamasına rağmen afetler ile iklim değişikliği konusunda bağlantı kurulduğunu, toplumun bu konuda son derece kaygılı olduğunu gözler önüne seriyor” diye ekliyor.

Reklam

İklim değişikliği konusunda Türkiye’deki endişeyi ve toplumun siyasilerin çabalarını yetersiz bulmasını değerlendiren araştırmacı yazar Leo Barasi ise “Dünyanın birçok yerinde, yurttaşların iklim eylemi talepleri ile beraber iklim meselesinin hayati önem taşıyan bir siyasi konuya dönüşmeye başladığını görüyoruz. KONDA’nın araştırması Türkiye’de de kamuoyunun artık hükümet ve belediyelerden iklim eylemi beklediğini gösteriyor” diyor.

İklim Haber ve KONDA tarafından yapılan “Türkiye’de İklim Değişikliği Algısı Araştırması 2019”, Türkiye’nin yoğun gündeminde meselenin dikkatten kaçmadığını gözler önüne seriyor. Politika yapıcıların acilen toplumun iklim konusundaki endişelerine yanıt veren politikalar üretmeye başlaması gerekiyor.

Raporun tamamına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Kaynak: İklim Haber

Bu otobüs durakları, harika görünmesinin yanında aynı zamanda, toz ve yağmur tutucu ile sıcaklığı düşürücü özelliğe sahip.

Özellikle bal arıları ile eşek arılarını destekleyici minik bir biyoçeşitlilik sunan bu tavanlarda sarı dam koruğu bitkisi bolca kullanılmış.

Reklam

Sadece duraklar değil, Utrecht’in otobüsleri de dizel otobüslerden elektrik otobüslerine geçiş yaparak daha çevre dostu oluyor.

Elektriğinin çoğu rüzgar enerjisinden gelen şehir, aynı zamanda en verimli şekilde sürüş yapan şoförleri ödüllendiriyor.

Genellikle dizel kamyonetlerden satış yapan İngilizlerin ünlü dondurma kamyonetlerini Nissan, bu özel günde 21. yüzyıl için yeniden yorumlamış.

Dondurmayı soğuk tutmak için tüm gün çalışan motoru yüzünden bu kamyonetlerin karbon emisyonu oldukça yüksek. Nissan ise çözümü güneş panellerinde, geri dönüştürülmüş bataryada ve elektrikli motorda bulmuş.

Nissan’ın elektrikli hafif ticari modeli olan e-NV200 ile araç 40 kWh bataryaya sahip bir elektrikli motor ile yol alırken, dondurma için kurulan prototip düzenek Nissan’ın taşınabilir güç paketi ROAM tarafından destekleniyor.

ROAM’un bir diğer özelliği ise bataryalarının ilk nesil Nissan araçlardan toplanıp yeniden değerlendirilmesi. Böylelikle bataryalar hem geri dönüştürülmüş, hem de döngüsel sistemde yerini yeniden kazanmış oluyor.

ROAM sistemi ise gücünü aracın üzerindeki güneş panellerinden sağlamakta. Aracın aynı zamanda ön panelinde çift yönlü bir güç girişi var.

Bu girişten istenirse araç şarj edilebiliniyor ama eğer bataryalar dolu ve güneş panelleri çalışmakta ise araç sisteme elektrik satarak da kâr edebiliyor.

Araç aynı zamanda tek tuş ile yerini tweetleyebiliyor, dokunmatik ödeme sistemi ile kredi kartı ile ödemeye imkan sunuyor, yan paneli açılarak küçük bir “dükkan” kurulabiliyor.

Reklam

Nissan dondurmaları içinse üretimini tamamen rüzgar ve güneş enerjisi ile destekleyen Mackie’s of Scotland ile anlaşmış. Böylelikle üretimden satışa kadar tüm süreç karbon emisyonu olmadan sağlanabiliyor.

Yaz aylarında bile yağmurları ile ünlü İngiltere’de güneş enerjisi ile çalışan böyle güzel bir araç görünce insan, sahilleri neredeyse 300 gün güneş Türkiye’de neden olmasın diye kendine soruyor tabii ki.

Keşke olsa dediğim bir başka şey ise, karbon emisyonu odaklı bu prototipte dondurmanın hayvanlardan gelmemesi olabilirdi.

Karbon emisyonu açısından küresel hayvansal süt üretimi ciddi bir yere sahip, bunu yerine sütsüz ya da bitki bazlı sütlerden yapılmış dondurmalar kullanılabilirdi.

Üçüncü Havalimanı, Kuzey Marmara Otoyolu, Üçüncü Boğaz Köprüsü projeleri ile ciddi bir tahribata uğrayan Kuzey Ormanları, şimdilerde “boş” alanları çitlenmesi, inşaatlar için taş ocakları açılması ve Kanal İstanbul gibi tehlikeler ile karşı karşıya.

Sadece İstanbul değil, hızla büyüyen Kırklareli, Tekirdağ, Kocaeli, Yalova, Sakarya ve Düzce’nin de projeleri Kuzey Ormanlarının içinde planlanmakta.

23 Mart’ta Kuzey Ormanları Savunması ve Türkiye Ormancılar Derneği çağrısıyla gerçekleştirilen, Kuzey Ormanları hakkında düzenlenen ve çeşitli meslek örgütlerinin ile yaşam savunucusu yapıların destek verdiği bir konferansın sonunda “Kuzey Marmara Muhafaza Ormanı” ilan edilmesi amacıyla bir kampanyanın başlatıldığı duyuruldu.

Bu da ilginizi çekebilir

Muhafaza Ormanı kavramı Kuzey Ormanları için yeni bir adım değil aslında. Daha önce de şehrin su ihtiyaçlarının karşılanması, Avrupa’da doğal yapısını koruyamayan orman ağacı cinslerinin korunması gibi bir çok nedenle Belgrad Ormanı 1950’lerde Muhafaza Ormanı olarak ayrılmış ve bugüne kadar varlığını koruyabilmiş.

Yerleşim yerlerinin sağlığına pozitif etki sağlayan, erezyon gibi afetlerin oluşmasını engelleyen Kuzey Ormanlarının yasal olarak Muhafaza Ormanı olarak ayrılmasının önünde ise sadece politik nedenler yatmakta.

Bunun için siz de Kuzey Ormanları ve çevre dostu sivil toplum kuruluşlarının Change.org’da düzenlediği imza kampanyasına desteğinizi verebilir, Kuzey Ormanlarını Muhafaza Ormanı olarak görmek istediğinizi belirtebilirsiniz.

İmza kampanyasına destek vermek için buraya tıklayabilirsiniz.

Kaynak: Kuzey Ormanları Savunması

Küresel Limit Aşım Günü, dünyanın bize sunduğu 1 yıllık doğal kaynakları tükettiğimiz gün olarak tanımlanıyor.

Bu gün dünya genelinde 2019 yılı için 29 Temmuz olarak belirlenirken, Türkiye kaynaklarını 32 gün önce, yani 27 Haziran’da tüketti.

Bu durum, doğanın 2019 yılında üretebileceği kaynakları, bizim daha 6. ayın sonunda tüketmiş olduğumuz ve kalan 6 ayda 2020’den borç alacağımız anlamına geliyor.

Eğer dünyadaki herkes ortalama bir Türkiye vatandaşı gibi yaşıyor olsaydı; mevcut tüketimimizi karşılamak için bir dünyaya daha ihtiyaç duyacaktık. Bir başka deyişle, iki dünyamız varmış gibi tüketiyoruz.

Bununla beraber 2018’de 11 Temmuz olan ülkemizin Limit Aşım Günü, dünya ortalamasından 21 gün önceydi.

Bu da, her yıl giderek artan bir hızla kaynaklarımızı dünya ortalamasından daha hızlı tükettiğimizi gösteriyor.

Ekolojik kaynakları aşırı kullanarak limit aşımına yol açmanın sonucunda ormanlar yok oluyor, biyolojik çeşitlilik kayboluyor, balık stokları azalıyor, tatlı su kaynakları yitiriliyor, topraklarımız erozyona uğruyor, havamız kirleniyor.

Atmosferde artan karbondioksitin tetiklediği iklim değişikliği, kuraklıklar, orman yangınları, aşırı yağışlar ve benzeri olaylarla kendini giderek daha belirgin bir şekilde hissettiriyor.

WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) Genel Müdürü Aslı Pasinli, Türkiye’nin Ulusal Limit Aşım Gününün, rekor bir sıçrama ile 14 gün öne geldiğini ve yılın ilk altı ayına kaymış durumda olduğuna dikkat çekiyor.

Reklam

Pasinli’ye göre bu durum dünyamızın ekolojik çöküşünde bizlerin de rolü olduğunu gözler önüne seren ciddi bir gösterge.

Pasinli özellikle yapılacak yatırımların güneş ve rüzgâr odaklı olması, teşviklerin de kömürden bu alana kaydırılmasının atılması gereken adımlar olduğunu belirtiyor.

Biz de bireyler olarak sadece geri dönüştürerek değil, aynı zamanda elimizdekileri yeniden değerlendirerek, yeni kaynak kullanılmasına sebep olmayarak bu sürece destek verebiliriz.

En basitinden pipet, kahve bardağı, plastik su şişeleri gibi tek kullanımlık plastiklerin önüne geçmek bile ciddi anlamda etkilere sahip. Bu ürünlerin %90’ı geri dönüşmediği için sürekli kaynak harcamakta.

Bu yüzden bu ürünlerin bazılarını hiç kullanmayarak, bazıları içinse yeniden kullanılabilir termos veya cam şişe gibi alternatifleri tercih ederek doğanın kaynaklarını daha sürdürülebilir bir şekilde kullanabiliriz.

Kaynak: WWF-Türkiye

İstanbul’da oldukça uzun süren bir seçim dönemi sonrasında belediye başkanlığını kazanan Ekrem İmamoğlu oldu.

Bununla beraber kendisinin de belirttiği gibi, İmamoğlu bu kenti tek başına yönetecek değil.

Bunun için demokrasinin temelinde bulunan aktif ve katılımcı vatandaş olmak büyük önem taşıyor.

Bu yüzden sizinle sürdürülebilir ve adil bir şehir için atılabilecek basit bir kaç adımı paylaşmak istedim:

1.Sesinizi duyurun:

İstanbul’un neredeyse tüm belediye ve kurumlarının aktif kullandığı sosyal medya hesapları var.

Eğer çevreye zarar veren bir durum görüyorsanız, bunu paylaşın ve sorgulayın. Bu bir vatandaş olarak sizin hakkınız.

2. Plastik poşet yerine bez çantayı tercih edin:

25 kuruş ücret vermek ya da geri dönüşemeyen kalitesiz ince poşetleri tercih etmek yerine bez çantaları yanınızda taşıyın, şehrin çöp yükünü azaltın.

3. Sadece beğenmeyin aynı zamanda paylaşın

Eğer şehrin problemleri hakkında ilginç bir gönderi görürseniz bunu sadece beğenmekle kalmayın.

Paylaşın, yakın arkadaşlarınıza gönderin, bu konulara ilgisi olduğunu bildiğiniz kişilerle mesaj grupları kurun

Reklam

4. Yanınıza mataranızı almayı unutmayın:

Kahvenizi veya çayınızı kendi mataranızla alın.

Sürekli gittiğiniz yerlere #kahvemtermosta hareketinden bahsedin, dönüşmeleri için teşvik edin

5. Yerelden, kooperatiflerden alışveriş yapın:

Adil ve ekolojik gıdaya erişimi kolaylaştıran ve üretici ile tüketici arasındaki mesafeyi kısaltıp birleştiren kooperatiflere, organik pazarlara destek vermeyi unutmayı

6. Toplu taşımayı, mümkünse bisikleti tercih edin:

İstanbul’da bisiklete binmek biraz sorunlu olsa da, kısa mesafelerde tercih edilebilecek yerler var.

Bununla beraber çoğu noktaya toplu taşıma ile rahatça, trafik sıkıntısı çekmeden ulaşmak mümkün.

Yine de park et ve devam et gibi sistemlerin, deniz ulaşımının geliştirilmesinin zamanı geldi bile geçti.

Dediğim gibi; bunlar neredeyse herkesin yapabileceği, sürdürülebilir, katılımcı ve sosyal bir şehrin gelişmesine yardımcı olacak bir kaç öneri.

Emin olun, sadece bu adımları atmanız bile önünüze daha fazla yolun çıkmasını sağlayacaktır.

ABD’de deniz ürünleri, bal, tuz ve şeker gibi ürünlerdeki mikroplastikleri ele alan 26 araştırmayı derleyen bir çalışma, daha sonra ABD Resmi Beslenme Rehberi üzerinden bir hesaplama yapmış.

Bu hesaplamaya göre her yıl 39 bin ile 52 bin arasında mikroplastik sadece bu besinlerden insan vücuduna giriş yapmakta.

Buna ek olarak uzmanlar sürekli plastik şişe kullananların her yıl ekstra 90 bin mikroplastik yuttuğunu öne sürüyor.

Yalnız araştırma bu çalışmaların ABD’de büyük bir çoğunluğun tükettiği plastik paketli işlenmiş gıdaları ele almadığını da belirtmekte.

Bu paketli gıdalar ile birlikte bireylerin sadece beslenmeden yuttuğu mikroplastik sayısı endişe verici seviyelere ulaşmakta.

Biliminsanları mikroplastiğin vücudumuza verdiği zararlar konusunda %100 anlaşmış değiller. Ama bir çok araştırma bu maddelerin inflamasyon, karaciğer rahatsızlıkları ve kansere yol açtığını öne sürmekte.

Reklam

Şu an maalesef nefes aldığımız havadan bile mikroplastikler vücudumuza giriyor.

Ama işlenmiş ve plastik paketli gıdaları azaltarak, içecekleri cam şişelerde ve termoslarda tüketerek, plastik pipet, çatal, bıçak kullanmayarak mikroplastiklerden kendimizi sakınabilir, vücudumuzu büyük bir oranda koruyabiliriz.

Kaynak: HuffPost, Healthline

1882’de dünyanın ilk kömür santralinin açıldığı Birleşik Krallık’ta daha önce de böyle dönemler oldu ama bugün (Cuma) itibari ile ilk defa bu kadar uzun bir dönem yaşanıyor.

Ülkenin elektrik dağıtımını kontrol eden Ulusal Şebeke operatörü Fintan Slye, yenilenebilir enerji kaynaklarının çoğalması ile elektrik üretim sürecinin hızlı bir şekilde değiştiğini belirtti.

Öyle ki, Mayıs ayı Birleşik Krallık’ın güneşten en fazla enerji ürettiği ay oldu. Uzmanlar, 2019’un elektrik üretimini bakımından en “yeşil” yıl olabileceğini de belirtiyor.

Birleşik Krallık 2025’te sıfır karbon bir elektrik üretimini planlarken, yenilenebilir enerji yatırımlarını da büyük destek veriyor.

Dünyanın en büyük açık deniz rüzgar enerjisi santraline sahip ülke elektrik üretiminin %25’ini güneş enerjisinden üretme kapasitesini de barındırmakta.

Reklam

Bununla beraber Birleşik Krallık’ın en büyük elektrik üretim kaynağı olarak ilk sırada doğal gaz daha sonra ise petrol geliyor. Her ne kadar “düşük karbonlu” bir seçenek olarak tanıtılsa da uzmanlar 2050 yılında gaz emisyonlarının (1990 yılına göre) en az %80 oranında azaltılmasını öneriyor.

Bu yüzden yenilenebilir enerji yatırımları başarılı bir şekilde devam etse de, ülkede aynı zamanda enerji tüketimini azaltacak adımların atılması da uzmanların önerileri arasında.

Kaynak: Independent

Geçtiğimiz hafta onaylanarak yürürlüğe giren yasaya göre öğrencilerin mezun olması için artık sadece derslerinde başarılı olmaları değil, aynı zamanda ormanlarını kaybetmiş bölgelerde 10 adet ağaç dikmesi de gerekli.

Bu yasa ile hem nesiller arası sorumluluğun, hem de doğayı koruma değerlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Yasayı teklife sunan vekiller, çocukların sağlıklı bir doğaya hakkı olduğunun altını çiziyor ama bunu gerçeğe dönüştürmek için çocukların da katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Yasanın onaylanmasından sonra ilkokuldan üniversiteye geçen öğrencilerin en az 525 milyon ağacı doğaya başarılı bir şekilde kazandıracağı tahmin ediliyor.

Kaynak: Bored Panda

Reklam

Az atıkla yaşama oda oda geçiş sürecimde, tıraş bıçağından sonra şimdi sıra diş fırçasına geldi. Diğer ürünlerde olduğu gibi diş fırçası da günlük konuşmada yeri çok geçmeyen ama doğaya etkisi büyük ürünlerden biri.

Tam plastik yapısı ile doğada çözünemeyen bu ürünü değiştirmek az atıkla yaşama geçişte ilk adımlardan biri olmalı.

Zira her yıl 5 milyardan fazla plastik diş fırçası üretiliyor ve bunun neredeyse yarısı kullanılmadan çöpe atılıyor.

Plastik diş fırçasına alternatif olarak, ben Humble Bambu Diş Fırçalarını tercih ettim.

Tamamen geri dönüştürülebilir pakette gelen ürünün, kendisi de büyük oranda kompost yapılarak doğaya geri dönebiliyor. Bunun nedeni ise fırça hariç ürünün her noktasının bambudan üretilmiş olması.

Maalesef dış fırçalarının kılları için, şimdilik, plastik bazlı fırça kılları dışında çok da uygun bir alternatif yok. Humble Brush da diğer kaliteli fırçalar gibi BPA içermeyen bitki bazlı nylon-6 maddesinden kıllarını üretmekte.

Nylon-6 özellikle su emilimi düşük olduğu ve yaklaşık 1 saatte kuruduğu için en uygun madde. Bu madde aynı zamanda teknik olarak geri dönüştürülebiliyor ama altyapı eksikliğinden büyük ihtimal çöpe gidecektir.

Reklam

Humble Brush Diş Fırçalarına Buradan Ulaşabilirsiniz

Ürünün ömrü diğer diş fırçaları gibi yaklaşık 3 ay, Humble Brush ürünleri aynı zamanda vegan ve cruelty free sertifikalarına da sahip.

Ek olarak diğer farklılıkları fotoğrafta görebilirsiniz. Ağız sağlığınız harika, çevreye etkiniz az da kalsın, kendinize iyi bakın.

Reklam

Haftada en az 3 defa tıraş oluyorum. Günlük hayatımın sıradan bir parçası olan bu aktivite, aslında çevreye çok büyük etkiye sahip.

Palm yağı içeren traş kreminden plastik dolu limitli kullanıma sahip tıraş bıçaklarına, harcanan su miktarından kendi cebimize verdiğimiz zarar bile oldukça büyük. Altta bu konuda hazırladığım Instagram gönderisini görebilirsiniz.