Sovyet Rusya’dan kalma bie uzay aracı olan Kosmos 482’nin yarattığı kısa süreli panik, aslında çok daha büyük ve sinsi bir tehlikeyi bize gösterdi. Maalesef, Dünya yörüngesindeki uydular artık uzay çöpüne dönüşmüş durumda.

Bu olay, sürdürülebilirlik ilkesini hiçe sayan. faaliyetlerimizin gelecekte ne tür beklenmedik ve tehlikeli sonuçlar doğurabileceğine dair çarpıcı bir örnek teşkil ediyor.

Görünen o ki, “nasıl olsa uzay boşluğu her şeyi yutar” düşüncesiyle hareket etmenin bedeli, sandığımızdan çok daha yüksek olabilir.

KOSMOS 482’NİN TEHLİKELİ MİRASI

1972 yılında Venüs’e ulaşma amacıyla fırlatılan ancak yörüngede terk edilen Kosmos 482, aradan geçen yarım asırdan fazla bir sürenin ardından, kontrolsüz bir şekilde gezegenimize doğru alçalmaya başladı.

Neyse ki bu yaklaşık yarım tonluk metal yığını, okyanusa düşerek potansiyel bir felaketi önledi. Ancak bu olay, yörüngede başıboş bir şekilde dönen on binlerce, hatta milyonlarca parça insan yapımı enkazın yarattığı tehdidi gözler önüne serdi.

“Nasıl olsa bir şey olmaz” rehavetiyle yaklaştığımız bu kozmik çöplük, er ya da geç, çok daha ciddi ve doğrudan sorunlara yol açacak gibi endişe veriyor.

UZAY ÇÖPÜ TAM OLARAK NEDİR?

Peki “uzay çöpü” kavramı neleri kapsıyor? Dünya’nın etrafındaki yörüngelerde dönen ve artık işlevi olmayan uydular, roketlerin atmosfere giriş yapmayan üst kademeleri, fırlatma sırasında uzaya saçılan sayısız küçük parça, hatta astronotların uzay yürüyüşleri sırasında kazara düşürdükleri eldivenler ve aletler bile bu tehlikeli enkaz yığınına dahil.

RİSK DÜŞÜNDÜĞÜMÜZDEN DAHA BÜYÜK

Saniyede binlerce kilometre gibi akıl almaz hızlarda hareket eden bu farklı boyutlardaki uzay çöpleri, aktif ve hayati öneme sahip uydularımız için sürekli bir çarpışma riski oluşturuyor.

İletişim ağlarından navigasyon sistemlerine, hava tahminlerinden ulusal güvenliğe kadar pek çok kritik altyapıyı destekleyen bu uyduların bir uzay çöpüyle çarpışması, tahmin edilemez ve geniş çaplı aksaklıklara neden olabilir.

Dahası, bir çarpışma sonucu ortaya çıkan yeni enkaz parçaları, yörüngedeki çöp yoğunluğunu artırarak zincirleme reaksiyonlara (Kessler Sendromu) yol açabilir ve gelecekte uzay faaliyetlerini tamamen imkansız hale getirebilir.

ÇÖZÜM SINIRLI

Uluslararası alanda bu büyüyen sorunun farkında olan bazı uzay ajansları, hükümetler ve özel şirketler, çözüm üretmek adına çeşitli projeler üzerinde çalışıyorlar.

Görev sonu bertaraf planları, yörüngedeki mevcut çöpleri yakalamak veya yörüngeden çıkarmak için geliştirilen robotik kollar, ağ sistemleri ve hatta lazer tabanlı çözümler umut vadediyor.

Ancak bu çabalar henüz başlangıç aşamasında ve sorunun vahameti düşünüldüğünde kesinlikle yeterli değil.

Uyduların Sayısı Giderek Artıyor

Bu endişe verici tabloya ek olarak, uzaya fırlatılan uydu sayısındaki hızlı artış da sorunu derinleştiriyor. Özellikle SpaceX’in binlerce Starlink uydusu ve diğer şirketlerin benzer mega uydu projeleri, yörüngedeki uydu yoğunluğunu katlayarak artırıyor.

Radyo astronomları, bu yeni nesil uyduların yaydığı sinyallerin gökyüzü gözlemlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

‘Uydu takımyıldızları’ olarak adlandırılan bu yapılar, ironik bir şekilde, asıl yıldız takımyıldızlarını gözlemeyi zorlaştırarak evreni anlama çabalarımıza yeni engeller çıkarabilir.

Daha Çok Şey Yapmalı

Uzaydaki bu görünmez ve giderek artan tehdidi ortadan kaldırmak, gelecek nesillerin uzayı güvenli, sürdürülebilir ve barışçıl bir şekilde kullanabilmesi için acil ve kararlı adımlar atılması gerekiyor.

Uluslararası iş birliğiyle bağlayıcı ve etkili düzenlemeler sürdürülebilir uzay politikaları ve bu alandaki bilimsel ve teknolojik araştırmalara daha fazla kaynak atılacak adımlardan bir kaçı.

Aksi takdirde, uzaydaki bu başıboş enkazlar, önlem almazsak, daha çok başımıza düşecek gibi…

Plastik geri dönüşüm sektörünün lobi çalışmalarına, Ticaret Bakanlığı’nın etilen polimer atık ithalatını yasaklama kararı 6 gün dayanabildi.

Avrupa Birliği’nin plastik yasağını bile ekonomik savaş olarak tanımlayan plastik lobisi, bu yasak için de boş durmadı ve Avrupa’nın çöpünü hammadde adı altında paketleyerek süslemeye devam etti.

Sürekli yangın çıkan plastik geri dönüşüm merkezlerine devlet tarafından rekor cezalar kesilmesine rağmen, sektör bir şekilde kendisini satabildi.

Dünya Gazetesi’nden Merve Yiğitcan’ın haberine göre hazırlanan taslakta yasağın kaldırılacağı ancak denetimlerin artırılacağı belirtildi. Tedbirlerin başında mevcut 1350 geri dönüşüm firmasının tüm lisanslarının yeniden gözden geçirilmesi geliyor.

Atık ithalatında suistimalin önüne geçebilmek için de teminat mektubu zorunluluğu geliyor. Ton başına 100 TL şartının olacağı iddia edilen teminat mektubu ile aynı zamanda merdiven altı firmaların da engellenmesi planlanıyor.

Türkiye'de son yıllarda geri dönüşüm tesislerine her geçen gün bir yenisi ekleniyor. 2020'de toplam 65 geri dönüşüm tesisinde çeşitli sebeplerle yangın çıkarken sadece bu yılın ilk 6 ayında 69 tesis yandı@HaberGlobal@gokhankamm @MikropArasGrubu https://t.co/uYkQ6SByGM pic.twitter.com/HRoA7Soodu

— Plastik ve Geri Dönüşüm Fabrika Yangınları (@geridonusyangin) July 6, 2021

Yeşil Gazete’ye gelişmeleri yorumlayan Sedat Gündoğdu ise “Plastik atık yasağının kaldırılması yönündeki çalışmalar, belirleyicinin tüccarlar olduğu anlamına geliyor” dedi.

Mikroplastik Araştırma Merkezi’nin kurucusu Prof.Dr. Sedat Gündoğdu, plastik atık sektöründe 20-30 büyük firma olduğunu dile getiriyor ve bu taslak ile küçük geri dönüşümcülerin de lisanslarının kaldırılacağını belirtiyor.

Bununla beraber çöp ithalatını kontrol etmek neredeyse imkansız. Bu süreci denemeye çalışan Çin, Malezya, Endonezya gibi ülkeler ya bu süreci tümden yasakladılar ya da atıklara ciddi limitler getirdiler.

INTERPOL yani “”Uluslararası Polis Komisyonu” bile suç örgütlerinin plastik atık ticaretine sızmak için gönderimleri yasadışı olarak farklı rotalara kaydırdıklarını ve yetkilendirilmemiş atık yönetimi yöntemleri kullandıklarını da belirtiyor.

Rapora göre, plastik atıkları büyük oranda yanlış yönetilirken INTERPOL tarafından analiz edilen 257 ticaret rotasının 52’sinde sorunlarla karşılaşılıyor.

Türkiye’denin getirdiği polietilen yasağı bu devasa çöp yığınını kontrol almak için oldukça mantıklı bir adımdı. Çünkü, kontrolsüz bir şekilde ilerleyen bu sektör, son 10 yılda çöp ithalatı yüzde 7 bin 300 oranında arttı.

Türkiye'ye akan Avrupa çöp seli nasıl mı başladı?

İlk hikaye 2019 Eylül ayında patlak verdi. İzmir Kemalpaşa'da usülsüz yollarda İtalya'dan “plastik atık” kodu ile ithal edilen 500 ton çöp bir evin bahçesinde bulundu .

Bir çoğu kırmızı kategorideydi.https://t.co/hifbq6Dt0Y

— Dr. MeMo (@sevirem) May 2, 2021

Yasaklardan önce, yıllık 600 bin ton ile yani günde 213 kamyonluk atık ile Türkiye, Avrupa’dan yapılan atık ihracatının en büyük alıcısı konumundaydı.

Bu yük ise kırpıkların baraj kenarına döküldüğü, evlerin depo gibi kullanıldığı, Çukurova güneşi altında plastiklerin kaderine bırakıldığı fotoğraflara yol açıyordu.

Bakalım bu düzenleme ile ne olacak, daha kendi çöpümüzün %10’unu bile düzgün geri dönüştüremiyorken, 450 milyonluk Avrupa Birliği’nin çöpünü ne yapacağız.

Yapılan son bir araştırma, nehirlerden denize sürüklenen çöpün yüzde 16’sının Türkiye kaynaklı olduğunu gösteriyor. Bu pay ile Türkiye ülke başına en büyük orana sahip

Cadiz Üniversitesi tarafından yönetilen Avrupa genelindeki bir araştırma, Türkiye’nin ardından İtalya 11,3’le ikinci, İngiltere yüzde 8,4’le üçüncü ve yüzde 8,21’le İspanya dördüncü sırada gösteriyor.

Araştırma denizlerdeki kirliliğin büyük bir bölümünün plastikten ve tek kullanımlık yemek ve içecek çöpleri kaynaklı olduğuna dikkat çekiyor.

Reklam

Bulunan çöplerde ilk üç sırada plastik torba, plastik şişe, yemek kapları ile plastik çatal bıçaklar bulunuyor.

Daha sonra ise balıkçılık kaynaklı sentetik ip ve balıkçılık techizatları var. Maalesef geri dönüşüm oranı yüksek olan cam şişe ve kutu içecekler de bu çöplerde ciddi bir paya sahip.

Türkiye’nin başını çektiği bu çöplerde çöp ithalatının payı olduğunu ve hatta ilk sıradaki sorun olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Greenpeace Akdeniz, Nisan 2021’de açıkladığı raporunda Türkiye’nin 2020 yılında da Avrupa’dan en çok plastik atık alan ülke olduğuna dikkat çekmişti.

Rapora göre geçen seneye kıyasla plastik atık ithalatında yüzde 13 artış gerçekleşti ve her gün 241 kamyon dolusu plastik atık Türkiye’ye geldi.

Buna ek olarak çöplerde, pandemi döneminde artan yemek siparişleri ve onların getirildiği plastik kapların da payı yüksek.

O yüzden deniz sağlığını konuştuğumuz şu günlerde, sorunu sadece vakumlamakla kalmayıp, kaynağında sorunları yasaklamamız gerek.

Çöp ithalatında lobi çalışmalarına rağmen probleme çözüm gelmiş gibi, şimdi bir sonraki adımımız Avrupa Birliği’nde de yakın zamanda devreye girecek tek kullanımlık plastik yasağını Türkiye’ye uygulamak olmalı.

Marmara’yı Kasım ayından beri etkisi altına alan deniz salyası, son günlerde Karadeniz’e ve Ege’ye doğru yöneldi.

Deniz salyası ilk olarak Ordu’nun Fatsa ilçesinde bulunan Yalıköy Limanı‘nda görüldü. Deniz salyası, balıkçıların ihbarı ile belediye ekipleri tarafından deniz yüzeyindeki kirliliği temizlendi, ama deniz altındaki risk devam ediyor.

Bunun sebebi ise de aynı Marmara gibi Karadeniz’in de kapalı bir deniz olması. Fatsa Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Aydın, Karadeniz’e akan evsel ve tarımsal atıkların yanı sıra sanayi, kanalizasyon gibi atıkların denizi kirlettiğini belirtiyor.

Deniz salyası (müsilaj) Karadeniz'de de gözlemlendi. Fotoğraflar Ordu, Fatsa'dan ! pic.twitter.com/uFTdGeqKXr

— Hava Forum (@HavaForum) June 7, 2021

Aydın, özellikle azot ve fosfat kirliliği devam ederse, belki Marmara kadar yakın bir zamanda değil yarın öbür gün, Marmara’ya benzer bir felaketin Karadeniz’i beklediğini belirtti.

Marmara ve Karadeniz’den sonra ise deniz salyası Ege Denizi’ne doğru ilerken görüldü.

Uzmanların, 15 metre kalınlığında bir kütle olarak Ege’ye hareket ettiğini açıkladığı müsilaj tabakası gökyüzünden görüntülendi. Denizin dibinde ve içindeki canlıları yok edeceği ifade edilen salyanın İzmir Körfezi‘ne ulaşma ihtimali bulunuyor.

Maalesef bu haberleri, iklim değişikliği ve küresel ısınma devam ettikçe, tarımda gübre ve pestisit kullanımı kontrolsüz şekilde yapıldıkça ve arıtmamız istenilen seviyeye gelmedikçe duymaya devam edeceğiz.

Sorunun ne olduğunu yıllardır biliyoruz aslında, artık harekete geçmenin zamanı geldi de geçiyor.

Burdur’da ‘Türkiye’nin Maldivleri’ olarak görülen Salda Gölü’nde devam eden Millet Bahçesi projesi, eşsiz beyaz renkteki kumların rengini değiştirdi.

ANKA haber ajansının görüntüleri, göl çevresinde Millet Bahçesi için yapılan bungalov prefabrik evler etrafındaki alanda bulunan kumların renginin beyazdan, griye değiştirdiğini görüntüledi.

Bununla beraber park alanı dışında bulunan ve insan eli değmeyen alanlar rengini korumuş.

View this post on Instagram

A post shared by Çevreci Geek (@cevrecigeek)

Uzmanlar bölgenin halkın yararı için açılması gerektiğini ama bunun daha çok gözlem alanı veya ciddi anlamda kısıtlanmış bir ziyaret alanı olarak yapılmasını tavsiye etmekte.

Gölün hemen etrafına kurulan prefabrik bunglovlar ise bu endemik ve nazik dengeyi ciddi anlamda bozmakta. Ayakkabıyla bile girilmemesi tavsiye edilen alana inşaat araçları girmiş durumda.

Maalesef, çevre koruma bilincini bu alanları rant ve kâr kazanılması gereken yerler olarak gördükçe, Türkiye’nin kendine özgü alanlarını birer birer kaybetmeye devam edeceğiz.

Astımlı çocuk olarak adlandırılan Marmara Denizi son bir kaç gündür deniz salyası (müsilaj) ile mücadele etmekte.

Deniz ve hava sıcaklığının artması ile artan bakterilen oluşturduğu yapışkan ve sümüksü bir yapı olan deniz salyası, İstanbul, Yalova, İzmit Körfezi, Çanakkale, Balıkesir kıyılarından sonra Mudanya kıyılarına da vurdu.

Süreç her ne kadar ekolojik olsa da sebepleri yine insan kaynaklı. DOĞADER, nüfusun oldukça yoğun olduğu bu bölgelerde, denizin bir atık deşarj alanı olarak kullanıldığını belirtiyor.

Türkiye nüfusunun üçte birine ev sahipliği yapan Marmara Bölgesi hem evsel hem de sanayi atıklarıyla mücadele etmekte. Düzgün arıtılmayan bu atıklar zaten sıkıntılı bir yapısı bulunan Marmara Denizi’ni daha çok strese sokuyor.

Marmara’nın bu sıkıntılı yapısını inceleyen Prof. Cemal Saydam, Marmara Denizi’nin “doğuştan” oksijen sorunu çektiğini belirtirken, Marmara’yı astımlı bir çocuğa benzettiğini belirtiyor.

Kendi organik yükü ile başedemeyen, şu anki nüfus yoğunluğu ile içinde deniz salyası beliren Marmara Denizi’ne Kanal İstanbul gibi bir proje yapmak yerine daha da rahatlatmak lazım.

DOĞADER, sorun çözüm için bir an önce bölgedeki aşırı sanayileşme ve kentleşmeye uygun arıtma tesislerinin kurulması ve Marmara Denizi’ni kirletecek her türlü atığın sadece biyolojik değil kimyasal arıtmaya da tabi tutulması gerektiğini belirtiyor.

Bununla beraber şu anda ve ileriki kısa dönemde deniz salyası oluşumuna kesin bir çözüm yok.

Uzmanlar, Marmara’yı ancak uzun dönemde kirlilik kaynaklarını azaltarak ve üstüne Kanal İstanbul gibi yük bindirmekten kaçınarak kurtulabileceğimizi belirtiyor.

Greenpeace Türkiye’nin 2020 yılında da Avrupa’dan en çok plastik atık alan ülkesi olduğunu açıkladı. Geçtiğimiz yıl her gün ortalama 241 kamyon dolusu plastik Türkiye’ye giriş yaptı.

Türkiye’nin plastik atık ithalatı geçtiğimiz yıla göre yüzde 13 artış gerçekleştirdi. Son 16 yılda ise Avrupa’dan Türkiye’ye gelen plastik atıklar 196 kat arttı.

Peki bu plastikler ne oluyor diye sorarsanız, maalesef ciddi bir kısmı Adana’da doğaya atılıyor. Çukurova Üniversitesi’nde görevli Doç. Dr. Sedat Gündoğdu özellikle bu konuda takip edilmesi gereken önemli kişilerden biri.

Geçen hafta Ömer Çelik tarafından yapılan açıklama ve uyarı bile fayda etmedi. Çöpler dökülmeye ve sessiz sedasız kaldırılmaya devam ediliyor Adana'da! Lokasyon yine Küçükçıldırım köyü. Yerli yabancı çöp karışık.

"Sektöre mal etmeyelim lütfen"ciler de burada mı? pic.twitter.com/xVxDaBNxQM

— Sedat Gundogdu (@gundogdu_sedat0) April 26, 2021

Mikroplastik konusunda önemli çalışmalara imza atan Gündoğdu, hem bu atıkları takip etmekte hem de bazı geri dönüşüm tesislerinin işlediği suçları belgelemekte.

Türkiye, Avrupa plastik atık ihracatının yüzde 28’ini karşıladı. Son 5 yılda ülkemize en fazla atık gönderen ülkeler ise şöyle:

1. İngiltere (209,642 ton)
2. Belçika (137,071)
3. Almanya (136.083)
4. Hollanda (49.496)
5. Slovenya (24.884)

İngiltere’nin başkenti Londra’da hayatını kaybeden 9 yaşındaki Ella Kissi Debrah, ölüm nedeni hava kirliliği olarak kayıtlara geçen dünyadaki ilk birey oldu.

İngiltere Yüksek Mahkemesi, annesiyle birlikte Londra‘da yoğun trafiğin olduğu bir yolun yakınında yaşayan Ella’nın geçirdiği astım krizine ek olarak hava kirliliğinin de ölüm nedenleri arasında bulunmasına karar verdi.

Ella’nın evinin yakınındaki hava kirliliği seviyeleri, ölümünden önceki üç yıl boyunca Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği sınırın ve AB kapsamında yürürlükte olan yasal seviyenin üzerindeydi.

Yüksek Mahkeme, ulaşım kaynaklı salımlardan dolayı gerçekleşen bu durumun ve NO2 düzeyinin düşürülmesindeki başarısızlığın Ella’nın hayatını kaybetmesinde aktif bir rol oynadığına karar verdi.

Mahkeme aynı zamanda bu konu hakkında Ella’nın annesine yetersiz bilgi verilmesinin de suç kapsamında olduğunun da altını çizdi.

Ella, üç yıl süren astım nöbetleri ve akut solunum yetmezliği sorunları nedeniyle 27 kez hastaneye kaldırılmış ve 2013 yılında hayatını kaybetmiş.

Ella’nın avukatları, hava kirliliği seviyelerine ilişkin yeni kanıtlar ortaya çıkmasından sonra davayı Aralık 2019‘da İngiltere Yüksek Mahkemesi’ne taşıdı.
Davanın bundan sonraki süreçte hava kirliliğine neden olanlar üzerinde yasal baskı oluşturması bekleniyor.

Zira, hava kirliliği tüm Dünya’da artmış durumda. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Dünya nüfusunun %91’i hava kirliliğinin sağlıklı sınırlardan daha yüksek olduğu yerlerde yaşıyor.

Aynı çalışma, 15 yaş altı çocukların ise %93’ünün bu bölgelerde yaşadığını gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü tahminlerine göre, 2016 yılında 600.000 çocuk hava kirliliğinin neden olduğu solunum yollarında yaşadığı hastalıklar sebebiyle hayatını kaybetti.

OECD ise, şu anki veriler doğrultusunda, hava kirliliği nedeniyle, beş yaş altı çocuk ölüm hızının 2050 yılında %50 daha fazla olacağını belirtiyor.

Türkiye’de de durum çok farklı değil. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun hazırladığı “Kara Rapor”’a göre, 2017 yılından beridir her yıl hava kirliliği trafik kazalarının 6 katından fazla ölüme sebep oluyor.

İstanbul Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm sayısının en yüksek olduğu il. İstanbul’u İzmir ve Manisa izliyor.

2019 yılının en kirli havasına sahip Iğdır’da ise hava kirliliğine bağlı ölüm yüzdesi, toplam ölümlerin %33,5’ini oluşturarak rekor seviyeye çıkmış durumda.

Bununla beraber Türkiye’de 18 milyon kişinin yaşadığı 30 ilde ise yeterli bilgiye ulaşılamıyor. Dünya’da da benzeri bir sorun yaşanmakta.

Dünya Sağlık Örgütü, dünya nüfusunun yarısının hava kirliliği konusunda sağlıklı bir veriye ulaşamadığını belirtiyor.

Sağlıklı veriler üzerinden yapılabilecek değişimler ise hayati önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütü, kanserojen olduğu kanıtlanan ince partikül madde için önerilen sınır değerlere uyulursa; yılda 2,1 milyon erken ölümün önlenebileceğine dikkat çekiyor. Türkiye’de ise bu yaptırımların 45 binden fazla kişinin hayatını kurtarabileceğine inanılıyor.

O yüzden Ella için verilen karar büyük bir önem taşıyor. Bu karar, yerel ve ulusal ölçekte hava kirliliğinin ölüm sebebi olabileceğinin altını çiziyor.

Benzer davaların açılması, hava kirliliğine neden olan kurumların bu konuda aktif bir adım atmasına sebebiyet verebilir ve binlerce hayatın kurtarılmasını sağlayabilir.

O yüzden Ella’yı buradan en içten dileklerimizle anıyoruz, ışıklar içinde uyu.

Yeşile önem vermek hava kirliliğini azaltmak için en önemli çözümlerden biri olarak görülüyor. Peki hangi bitki türü bu konuda “en becerikli”? Uzmanlar bu soruya cevap bulmuş olabilir.

İngiltere’de bulunan Kraliyet Bahçıvanlık Topluluğu (RHS) yeni yayınladığı çalışmasında, özellikle otoyollarda olmak üzere hava kirliliğini en iyi temizleyen bitkiler araştırılmış.

Araştırmanın sonuçlarında Tibet Dağ Muşmulası (Cotoneaster franchetti) uzmanları oldukça şaşırtmış. Zira bitki, diğer çalı bitkilerine göre %20 oranında daha faz gaz salımını hapsedebiliyor.

Tibet Dağ Muşmulası, aslında kökeni Çin ve Tayland olan, sonbahar ve kış aylarında mor ve kırmızı, yaz aylarında ise beyaz ve pembe renkte meyve veren tüylü yapraklı bir çalı bitkisi.

Yapılan çalışmada yaz aylarında yol kenarındaki çalıların kalınlığı ile partikül maddeleri ve kirleticileri engellenmesi ele alınmış. Burada öne çıkan bitkiler ise tüylü ve karmaşık yaprak yapısına sahip bitkiler olmuş.

Yapraktaki tüyler ile çıkıntı ve pullar, bu bitkilerin yüzey alanını artırırken, hem partikülleri yakalayıp, hem de yapraktan tekrar havaya kaçmasını zorlaştırıyor.

Aslında tüm bitkiler bu yeteneğe sahip ama bu yapraklı bitkiler ve özellikle Tibet Dağ Muşmulası, daha az alanda ve yükseklikte daha etkili çalışabiliyor.

RHS’nin bu çalışması aslında iklime uyum sürecinde en yararlı bitkileri keşfetmek için yapılmakta.

Benzer çalışmalar, duvarı kaplayan sarmaşıkların binaların ısı dengesini koruduğunu, Alıç ve Kurtbağrı’nın ani yaz yağışlarını yumuşattığını ve yerel selleri azalttığını öne sürüyor.

Tabii ki tüm çözümleri bitkilerden beklememiz söz konusu değil. Özellikle otoyollardan çıkan hava kirliliğinde, daha az salım yapan ya da elektrikli araçları tercih etmek uzun dönemde hem bizim hem de bitkilerin sırtındaki yükü azaltacaktır.

TEMA’nın hazırladığı yeni bir dosya Erzincan ve Tunceli‘nin yüzde 52’sinin ve mera alanlarının yüzde 66’sının madenlere ruhsatlı olduğunu ortaya koydu.

Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı (TEMA), verilerini ihale, araştırma ve işletme safhalarındaki madenlerin ruhsatlarından derlemiş.

Bu rapor TEMA Vakfı’nın bu konuda hazırladığı dördüncü rapor. Daha önceki raporlarda da Artvin‘in yüzde 71’inin, Muğla‘nın yüzde 59’unun, Kazdağları‘nın yüzde 79’unun madenlere ruhsatlı olduğu bilgisi paylaşılmıştı.

TEMA’nın raporlarını BirGün’e değerlendiren TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç da Türkiye’nin madencilik ruhsatlarının tehdidi altında olduğuna dikkat çekti.

Ataç, bu bölgenin bozkır, mera ekosistemlerinin içinde yer aldığını ve hayvancılığının, bal üretiminin merkezi olan bölgede meraların 66’sı madencilik ruhsatlarının tehdidi altında olduğunun da bir kez daha altını çizdi.

TEMA’nın madencilik ile ilgili diğer çalışmalarına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yapılan yeni bir araştırma, fosil yakıt yüzünen oluşan hava kirliliğinin sigara ve sıtmadan hayatını kaybedenlerin toplamından daha fazla olduğunu gösteriyor.

Harvard, Leicester, Birmingham ve Londra Koleji üniversiteleri tarafından yapılan ortak araştırmada, üretim ve ulaşım için fosil yakıt kullanan ülkelerde hayat kaybının daha fazla olduğu belirtildi.

Küresel olarak 2018 yılında 8,7 milyon kişinin fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinden hayatını kaybettiği de araştırmaların sonuçlarından biri.

Bu oran Doğu Asya’da 14 yaşından büyük bireylerde her 3 ölümden birinin hava kirliliği kaynaklı olduğunu gösteriyor. Avrupa ülkeleri, ABD ve Türkiye’de bu oran yaklaşık her 10 ölümden biri olarak belirtilmiş.

Uzmanlar sonuçları açıklamakta dikkatli olduklarını çünkü araştırmanın sonuçlarına ilk başlarda oldukça şaşırtıcı bulduklarını söylüyorlar. Bununla beraber yapılan her araştırma, benzer sonuçlar göstermiş.

Yapılan çalışmalarda, fosil yakıtların yakılmasından oluşan hava kirliliği ile kalp rahatsızlıkları, göz sağlığı ve solunum yolu rahatsızlıkları arasında direkt bağlantılar bulunmuş.

Geçtiğimiz hafta da Türkiye’de Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL) raporu Türkiye’de hava kirliliğinin oluşturduğu sağlık maliyetini detaylı olarak incelemişti. Rapor, kömür santrallerinin yarattığı kirliliğin her yıl Türkiye’nin sağlık harcamalarının yüzde 27’sinden sorumlu olduğunu ortaya çıkarmıştı.

Fosil yakıtlardan elde edilen enerji üretimi aynı zamanda iklim krizine yol açan sera gazı salımının %72’sinden sorumlu. Özellikle sanayide kullanılan fosil yakıtlar bu salımın dörtte birinden sorumlu.

Dünyamızı ve sağlımızı kurtarmak için artık değişimin şart olduğu kesin; tek eksik politik irade, ama zamanımız daralmakta.

11 ile sınırı bulunan Kuzey Ormanları’nın sınırlarındaki 10 il, termik santrallar, maden ocakları, sanayi baskısı ve şehirlerin büyümesi yüzünden ormanı tahrip etmekte.

Kuzey Ormanları Savunması’nın faaliyetlerine katkı veren Kuzey Ormanları Araştırma Derneği’nin çalışmaları, ayrıca 2020’nin son üç ayında en çok rastlanılan konunun kuraklık olduğunu gösteriyor.

Kuzey Ormanları, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Düzce illerinin içinde ve Bursa, Balıkesir ile Çanakkale illerinin kuzeyinde yer alan ormanları kapsamakta.

Özellikle Trakya bölgesinde en fazla tahrip görülürken, en yoğun tehdit ise giderek büyüyen İstanbul’dan gelmekte.

Bununla beraber İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda İstanbul’un Kuzey’inin korunması ve o bölgedeki doğal kaynakların sürdürülebilir olması ve bölgenin yapılaşmaya açılmaması yönünde kararlar var.

Bu kararları ise 3. Köprü, Kuzey Marmara Otoyolları, 3. Havalimanı ve son olarak da gündemden düşmeyen Kanal İstanbul yıkıp geçmiş durumda.

Kuzey Ormanları’nın habitatının dağılması ve iklim krizi ile birlikte ise son dönemde bölgede, barajların ve göllerin kuruması şeklinde haberlerde artmakta.

Bunun için bölgeyi korumak adına sosyal dayanışma oldukça önemli. Bu gibi haberleri sizın de sosyal medya kanallarında paylaşmanız ve bu konunun bilinirliğinin artması bireylerin yapacağı en önemli şeylerin başında geliyor.

Aynı zamanda bu konuda çalışan Kuzey Ormanları Savunması gibi STK’lara da vereceğiniz destek çok önemli.

Yeni yapılan bir araştırma, insan eli ile oluşturulmuş malzemelerin artık Dünya’nın biyokütlesinden daha ağır olduğunu ortaya koydu. Sadece ürettiğimiz plastik bile, tüm kara ve deniz canlılarından daha ağır.

İsrail’de bulunan Weizmann Bilim Enstitüsü’ne göre, Dünya’daki her birey, her hafta kendi ağırlığına eşit derecede malzemenin üretilmesinde neden oluyor.

2020 yılında ise bu ağırlık, Dünya’da yaşayan tüm canlı varlıkların ağırlığını geçmiş durumda.

Tükenmez gibi gördüğümüz Dünya’nın kaynaklarının aslında ne kadar sınırlı olduğunu gösteren bu araştırma, insanlık ve doğa arasındaki dengenin saptığını bize açıkça göstermekte.

Uzmanlar 20. yüzyılın başında insanların ürettikleri malzemelerin Dünya’nın biyokütlesinin üçte biri kadar olduğuna dikkat çekiyor.

Tüketim kültürü ve şehirleşme yüzünden bu rakam her 20 yılda bir iki katına çıkmış. Artık ürettiğimiz malzemeler her yıl 30 milyar tondan daha ağır.

İnsanlık tarafından üretilen beton, plastik, metal ve asfalt gibi malzemelerin ağırlığı 1,1 tetra-tona ulaşmış durumda. Bu rakam her arttığında, Dünya’nın biyolojik kütlesi de azalmakta.

Uzmanlar, insanlığın tarımı geliştirmesinden beridir, bitkilerin biyokütlesinin yarıya indirdiğini belirtiyor.

Her ne kadar üretilmek için yeni bitkiler ekilse de, bu evcilleştirilmiş tarımın büyümesi demek ormansızlaştırma ve biyolojik yapının bozulması anlamına da geliyor.

Biliminsanları bütün bu sebepler yüzünden insanlığın bu çağına Antroposen yani, İnsan Çağı denmesini öneriyor.

Zira herhangi bir değişim yaşanmazsa, 21. yüzyılda insanlığın malzemeleri dünyanın canlılarından daha ağır olmaya devam edecek.

Kaynak: The Guardian

1 yıl içerisinde 3 ülkede yapılan iki çalışma hava kirliliğinin akıl sağlığına etkisi konusunda ciddi bulgulara ulaştı.

Geçtiğimiz yıl Chicago Üniversitesi Tıp Merkezi tarafından yapılan ve ABD ile Danimarka’da gerçekleştirilen araştırma, hava kirliliğinin nöropsikiyatrik bozukluklara yol açabileceğini göstermişti.

Sinir sistemindeki zararlar yüzünden zihinsel bozulmalar ile oluşan nöropsikiyatrik hastalıklar arasında depresyon ve bipolar bozukluk da var.

Araştırmalara göre ABD’de bulunan hava kirliliği en yüksek olan eyaletlerde havası temiz eyaletlere göre, bipolar bozukluklarda %27, majör depresyonda %6 daha fazla vakaya sahip.

Araştırmanın Danimarka ayağında da özellikle bipolar bozukluk konusunda benzer bir sonuca ulaşılmış. Danimarka’da havası kirli bölgelerde %29 oranında daha fazla vaka görülmekte.

Buna ek olarak erken çocukluk döneminde hava kirliliğine maruz kalmış bireylerde ise majör depresyon vakaları %50 oranında daha fazla gözükmekte.

Uzmanlar bu iki durum arasında kesin bir bağ bulmuş olmasa da, hava kirliliği olan bölgelerde iki ülkede de vakaların bu derece fazla olması dikkat çekici.

Bu yıl ise King’s College London İngiltere’de de benzer sonuçlara ulaştığını açıkladı.

Güneydoğu Londra’da yaptıkları araştırmada uzmanlar, hava kirliliği artışı olan bölgelerde %18 ile %39 oranında daha fazla akıl sağlığı rahatsızlığı ile karşılaştı.

Alkol ve tütün kullanımında spor tercihlerine kadar geniş bir veri havuzu içerisinden yapılan araştırmalar, hava kirliliğinin burada öne çıkan risk olarak ortaya çıktığını belirtiyor.

Uzmanlar, dizel araba egzozlarından ve pişirme gazından ortaya çıkan azot dioksit ile fren ve lastik aşınmasından ortaya çıkan minik partiküllerin beyin sinirlerini ciddi oranda etkilediğini belirtiyor.

Burada daha sonra ortaya çıkan sinirsel bozukluklar ise akıl sağlığı rahatsızlıklarını artırabiliyor.

Her ne kadar hava kirliliğini ve partikül maddeleri oluşturanlar sadece azot dioksit ve fren aşınması olmasa da, özellikle İngiltere’de yapılan çalışmalar yoğun trafiğin olduğu bölgelerde artışlara daha çok rastlamışlar.

Kaynak: Treehugger

Temiz Hava Hakkı Platformu, ‘Kara Rapor 2020: Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri’ çalışmasını yayınladı.

Türkiye’nin dört yıllık hava kirliliğine odaklanan raporda, bu kirlilikten kaynaklanan önlenebilir can kayıpları verileri de ele alınmış.

Raporda, 30 ilde yaşayan 18 milyon kişiye ait hava kalitesi verilerinin yetersiz olduğuna dikkat çekilmiş. Buna ek olarak her 5 ilden 1’inde de hava kirliliğinin sağlık etkileri, yetersiz veri nedeniyle hesaplanamamış.

Toplam 2 milyon 196 bin kişinin yaşadığı Eskişehir, Muş, Uşak ve Şırnak illerinde hava kirliliği seviyesi üç yıldır bilinmiyor. Ayrıca, kanserojen olan ince partikül madde (PM2.5) ölçümü yılın %90 ve üzeri günde yapılmadığı için 60 ilde de yeterli veri bulunmuyor.

Platform’un Halk Sağlığı Uzmanları Derneği temsilcisi Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, acil olarak hem PM10 istasyonlarındaki ölçüm yapılan gün sayısı açısından veri kalitesinin iyileştirilmesi, hem de PM2.5 ölçümü yapılan istasyon sayısının artırılması ve mevzuatta PM2.5 için ulusal sınır değer belirlenmesi gerektiğin altını çizdi.

Elde olan veriler ise hava kirliliği konusunda çok da iyi bir resim çizmiyor. Verilere göre 2019 yılında Türkiye’de hava kirliliği (PM10), 51 ilin %98’inde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün sınır değerlerinin üzerinde gerçekleşti.

Bazı illerimizde, 2016’dan beri hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütü’nün yıllık sınır değerlerinin 4-6 katına kadar çıkıyor.

Uzmanlar, 2019 yılında hayatını kaybedenlerin %8’ini hava kirliliğine bağlıyor. Yani geçtiğimiz yıl, 31 binden fazla kişi hayatını hava kirliği yüzünden kaybetti.

2017 yılından beridir her yıl hava kirliliği trafik kazalarının 6 katından fazla ölüme sebep oluyor. İstanbul Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm sayısının en yüksek olduğu il. İstanbul’u İzmir ve Manisa izliyor.

Bununla beraber 2019 yılının en kirli havasına sahip Iğdır ilinde, son üç yıldır sürekli yüksek olan hava kirliliğine bağlı ölüm yüzdesi, ilde yaşanan toplam ölümlerin %33,5’ini oluşturarak rekor seviyeye çıkmış durumda.

Son dört yıl boyunca düzenli olarak aşırı kirli hava soluyan Iğdır, Düzce, Manisa, Bursa, Kahramanmaraş, ve Afyon’da ise hava kirliliği çözülemeyen kronik bir sorun haline gelmiş.

Türkiye’de yalnızca Ardahan, Tunceli, Rize, Artvin, Bitlis’te hava kirliliği üç yıl üst üste en düşük seviyede ölçüldü. Yine de, bu illerdeki hava kalitesi seviyelerinin bazıları Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği kılavuz değerlerin üzerinde.

Kirliliğin ana sorunu ise kömürlü termik santraller başta olmak üzere sanayi tesisleri ve evsel ısınma amaçlı kömür kullanımı olarak belirtiliyor. Hava kirliliğinin yoğun olduğu yerlerde planlanan kömür santralleri ise gelecek için büyük problemler oluşturabilir.

Temiz Hava Hakkı Platformu üyelerinden Yuva Derneği temsilcisi Dr. Pınar Özfırat “COVID-19 virüsü pandemisi sürecinde hava kirliliğinin etkilerini daha çok gürdüğümüzü de dikkat çekti.

Özfırat, uzun süre kirli hava soluyan kişilerde oluşan kronik hastalıkların enfeksiyonlara zemin hazırlayarak ne kadar büyük bir sağlık tehditi oluşturduğunu bir kez daha yakından gördüğümüzü belirtti.

16 sivil toplum kuruluşunun bir araya gelerek oluşturduğu Temiz Hava Platformu, sağlıklı bir çevrede yaşamanın en temel şartlarından birisi olan hava kalitesini kalıcı olarak iyileştirebilmek için atılması gereken adımlarını şöyle listeledi:

• Tüm hava kalitesi ölçüm istasyonlarının veri kalitesinin arttırılması,
• Kanserojen olan ince partikül madde (PM2.5) kirleticisinin tüm illerde ölçülmesi ve ince partikül madde (PM2.5) için ulusal sınır değerleri içeren mevzuat düzenlemeleri yapılması,
• Çevre yatırımlarını tamamlamamış kömürlü termik santrallerin çalışmasına izin verilmemesi,
• Planlanan sanayi tesisleri için sağlık etki değerlendirme yapılması,
• Halk sağlığını merkeze koyan, sürdürülebilir istihdam ve krizlere karşı dayanıklı modeller oluşturmayı amaçlayan ekonomik toparlanma paketleri oluşturulması.

Rapor ve Temiz Hava Hakkı ile ilgiyi detaylı bilgilere https://www.temizhavahakki.com/‘dan ulaşabilirsiniz.

Yaban hayatının yaşam alanlarının daralması ile bu canlıların kanundışı ve sürdürülemez satışının devam etmesi, Birleşmiş Milletler (BM) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’ya göre yaban hayatından insanlara geçen hastalıkların sebebi.

Bu yüzden bu iki örgüt, Koronavirüs sonrası, sürdürülebilir bir beslenme tarzı ile doğa dostu bir tarımı merkezine alan yeşil ve sağlıklı toparlanma planı öneriyor.

Geçtiğimiz haftalarda da benzer bir planı, 90 ülkeden 40 milyon sağlık çalışanını temsil eden 350 sağlık örgütü açıklamış, korona krizi sonrasındaki toparlanmanın hedefinde, hava kirliliği ve iklim krizini yenmek olmasını talep etmişti.

Yeni yayınlanan bir WWF raporu ise, ileri dönemlerde etkisini hem sağlık hem de ekonomik olarak daha ciddi hissedeceğimiz bir pandeminin oluşma riskinin giderek yükseldiğini belirtiyor.

Rapora göre, 1990 yılından itibaren insanlarda çıkan hastalıkların %60 ile %70’i yaban hayatı kaynaklı. Aynı dönemde ise, 178 milyon hektar orman kaybı yaşanmış; bu da neredeyse iki Türkiye kadar.

BM ve WHO’dan uzmanlar, şu anki düşünce yapısında, insanların servetlerini doğanın sağlığına bağlamadığını görmekte. Bununla beraber, Koronavirüs aslında tam da bu düşünceye karşı bir alarm olmuş durumda.

Son zamanlarda ortaya çıkan Zika, AIDS, SARS ve Ebola gibi hastalıkların hepsi, doğal hayat alanları ortadan kalkan hayvanlardan insanlara bulaştı.

Uzmanlar, COVİD-19’un çıkış nedeninin, benzer bir şekilde, insanlığın doğa ile olan dengesiz ilişkisinin ürünü olduğunun altını bir kez daha çiziyor.

On yıllardır devam eden bu durum, bize doğanın korunması gerektiğine yönelik bir uyarı, ama maalesef tam tersi adımlar atılmakta.

Reklam

Dünyanın neredeyse her köşesinde, izinsiz avcılık, yasal olmayan ağaç kesimleri, sebebi şüpheli orman yangınları devam ederken, bazı ülkeler de yasal değişiklikler ile korunma altına alınmış alanları yeniden insanlara açıyor.

Uzmanlar bu yüzden, COVID-19 sonrası toparlanmada, adil, sağlıklı ve doğa dostu örnekler oluşturulmasını istiyor. Bu modelin merkezinde ise doğa ve sağlıklı bir toplum hedefi olması gerekiyor.

WWF’in raporu, doğaya verilen zarara, endüstriyel tarımın ve çiftlik hayvanlarının çoğalmasına ve yüksek risk altındaki yaban hayatının ticareti ve tüketimine özellikle dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Rapor, tüm hükümetlerin buna yönelik yasal adımları atmasını, üretim için doğal alanların yok olmasının önüne geçilmesini ve toplumların daha sürdürülebilir beslenmeye geçişini çözüm olarak sunuyor.

Kırmızı et, palm yağı ve soya ormanların yok olmasına en fazla neden veren ürünler. Uzmanlar, et ve süt ürünlerinden kaçınmanın gezegene yapılacak en iyi yardım olacağını belirtiyor.

Kaynak: The Guardian

Reklam

Koronavirüs hayatımızı belli bir süre ciddi şekilde etkileyeceğe benziyor. Bu etkilerden bir tanesi de hava kirliğinin gözle görülür şekilde azalması.

Çin, İtalya, İran ve Güney Kore gibi ülkelerde uydu fotoğrafları hava kirliğinin azaldığını gösterse de, maalesef bu geçici bir durum olarak kabul edilmekte.

Uzmanlar salgın sonrası bu kirliliğin artarak devam edebileceğini belirtiyor.

Yalnız yeni bir çalışma, hava kirliliğinde azalma olsa da, aslında salgın öncesi en büyük risk alanlarının bu bölgeler olduğunu öne sürmekte.

Harvard Üniversitesi Kamu Sağlığı Bölümü’nde direktör olarak bulunan Aaron Bernstein, Washington Post gazetesine yaptığı açıklamada, son bilgilere göre, hava kirliliğine maruz kalan ve sigara içen bireyler ile temiz hava soluyan ve sigara içmeyen bireyler arasında büyük farklılıklar olduğunu belirtiyor.

Bernstein, COVID-19 bulaşması durumunda hava kirliliğine maruz kalan bireylerin daha kritik bir şekilde etkileneceğini belirtmekte. Zira, virüs hastaların akciğerlerine saldırmakta.

Bununla beraber, hava kirliliği ve virüsün bulaşma oranı arasında geniş çaplı bir araştırma yapılmadığı için Bernstein’ın açıklaması hala hipotez seviyesinde.

Verilere göre, COVID-19’un en fazla görüldüğü alanlar İran ve Çin’deki en kalabalık şehirlerden birkaçı.

Tahran ve Çin’in Hebei eyaleti’nde yapılan bazı çalışmalar, burada hava kirliliğin günde bir paket sigara içmeye eşdeğer olduğunu göstermekte.

Buna ek olarak, Kuzey İtalya ve Güney Kore’deki kalabalık şehirler de hava kirliliğinin ve sigara kullanımının yüksek olduğu yerler.

2003 SARS salgını sırasında, uzmanlar hava kalitesi ve salgına bağlı ölümler arasında bir bağ kurmuştu ama sadece hava kirliliği değil, bireylerin sosyoekonomik düzeyleri de burada önem taşıdığı da belirtilmişti.

Türkiye’de ise Temiz Hava Hakkı Platformu, “Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri: Kara Rapor”una göre, ulusal mevzuattaki sınır değerlere göre değerlendirildiğinde ise 44 ilde kirli hava solunuyor.

Kara Rapor’a göre Bursa, Sakarya, Afyon, Denizli, Manisa, Muğla, Burdur, Ankara, Osmaniye, Niğde, Çorum, Mersin, Mardin, Kahramanmaraş, Erzincan ve Sivas özellikle risk taşıyan iller.

Bununlar berabar Türkiye’nin değerleri ile Dünya Sağlık Örgütü’nün değerleri maalesef aynı değil. DSÖ sınır değerlerine göre, ölçüm yapılabilen 73 ilden yalnızca biri temiz hava soludu.

Bu iki rapora göre Türkiye nüfusunun büyük bir çoğunluğunun kötü hava kalitesine sahip olduğu bir gerçek olarak karşımıza çıkmakta.

Bu dönemde o yüzden mümkünse evde kalmak hem kendi sağlığımız hem de hastane kapasitesine yönelik tehditler için önemli.

Bu konuda hazırladığım videoya buradan ulaşabilirsiniz:

Reklam

Kaynak: Doğruluk Payı, Grist, Inhabitat

Geçtiğimiz günlerde çıkan iki araştırma hava kirliliğinin etkilerini detaylı bir şekilde gözler önüne seriyor.

Greenpeace’in ve Almanya’da özellikle kalp sağlığı üzerine çalışan kurumların bir araya gelerek oluşturduğu çalışmalar, hem uluslararası hem de Türkiye’deki hava kirliliği ile ilgili önemli bilgiler veriyor.

Türkiye’de trafik kaynaklı hava kirliliği listesinde ilk 5’de

Greenpeace “Toksik Hava: Fosil Yakıtların Bedeli” adlı raporunda, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yılda 4,5 milyon ölüme ve 2,9 trilyon dolar maddi kayba neden olduğunu belirtiyor.

Raporda Türkiye’ye dair yer alan veriler de son derece dikkat çekici. Fosil yakıtların neden olduğu hava kirliliği Türkiye’ye yılda ortalama 21 bin dolara mâl oluyor.

Bu konuda başı ise Çin, ABD ve Hindistan çekiyor. Çin, ABD ve Hindistan, sırasıyla yılda yaklaşık 900 milyar dolar, 600 milyar dolar ve 150 milyar dolar ile kirlenmenin en yüksek ekonomik maliyetini taşıyor.

Türkiye aynı zamanda trafikten kaynaklı hava kirliliğinde ABD, Almanya, Rusya ve Japonya ile birlikte başı çekiyor. Erken ölüm oranlarında da Türkiye incelenen 196 ülke arasında 15. sırada yer alıyor.

Hava kirliliğine bağlı erken ölümlerin oranında da yine Çin, Hindistan ve ABD en üst sırada yer alıyor.

Reklam

Hava kirliliği ömrü 3 yıl kısaltıyor; fosil yakıtların etkisi 1 yıldan fazla

Avrupa Kardiyovasküler Araştırmaları Jurnali’nde yayınlanan çalışma ise, hava kirliliğinin insan ömrünü 3 yıl kısalttığını öne sürüyor.

Geçtiğimiz yıl yapılan aynı araştırmanın genişletişmiş hali olan bu çalışma, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin sıfıra inmesi ile insan ömrünün bir yıldan fazla uzayabileceğini belirtiyor.

Orman yangınları, toz ve partiküllerden oluşan hava kirliliğinin azaltılması durumda ise ortalama yaşam süresinin 20 aydan fazla uzayacağı öne sürülüyor.

Bölgelere göre yapılan çalışmalarda Türkiye’de de 2 yıla kadar risk oluştuğu gözlemleniyor.

Uzmanlar hava kirliliğinin sadece akciğeri etkilemediğini, partiküllerin kana karışarak dolaşım sistemini ve kalbi de risk altına soktuğunu belirtiyor.

Çalışmalar her yıl 9 milyon kadar insanın hava kirliliği kaynaklı erken ölümden dolayı hayatını kaybettiğini göstermekte. Bunda kalp krizi genel olarak solunum problemlerinden daha büyük bir rol oynuyor.

Hem partikül hem de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin azaltılması ile 5,5 milyon insanın erken ölüm riskinin azalacağı belirtiliyor. Bunun için hükümetler tarafından hava kirliliği üst limitinin azaltılması da önerilmekte.

Kaynak: The Guardian, İklim Haber

Reklam

Bu yılın Şubat ayında geri çekilmesine rağmen, Türkiye Büyük Millet Meclisi, yeniden kömürlü termik santrallere havayı kirletme iznini konuşuyor.

Teklif yasalaşırsa, Türkiye’nin en eski ve kirli santralleri, 2,5 yıl daha denetimsiz bir şekilde havayı kirletmeye ve halk sağlığını tehdit etmeye devam edecek.

15 adet kömürlü termik santrale 4. kez havayı kirletme izni, yılda 1100 erken ölüm, 800 kronik bronşit vakasının artarak devam etme riskini artırıyor.

Çan, Çatalağzı, Seyitömer, Tunçbilek, Afşin Elbistan, Muğla Yatağan, Soma’da yıllardır denetimsizlik yüzünden bacalardan veya kül barajı olmadığı için rüzgarda uçan küllerden zehirli maddeler salınmakta.

Ayrıca bu zehirli maddeler sadece bölgeyi değil, bilimsel çalışmalara göre 1000 km uzağa bile giderek tüm Türkiye’nin ve hatta komşu ülkelerin bile havasını kirletiyor.

View this post on Instagram

A post shared by Change.org Türkiye (@changetr) on Nov 13, 2019 at 3:35am PST

Artık emekli olması gereken bu kömürlü santraller hepimizin havasını, toprağını, sağlığını ve doğasını kirletiyor.

Daha önce Change.org’da 68 bin imza ile başarıya ulaşan imza kampanyası, termik santrallere havayı kirletme izninin verilmesini durdurmak için yeniden başlatıldı.

Siz de bu imza kampanyasına destek vermek için buraya tıklayabilir ve Change.org sayfasına ulaşabilirsiniz.

Reklam

Hava kontrol teknolojilerinin hızla gelişmesine rağmen, ABD’de hava kirliliğinin hala ciddi bir sorun olduğuna dikkat çeken çalışma, artık geleneksel eylemlerin değişmesi gerektiğini belirtiyor.

Yeniden canlandırılan yeşil alanların, özellikle SO2 (sülfürdioksit), PM10 ve 2,5 (partikül maddeler) ve NO2 (azot) kirliliğini azalttığı görülmüş.

Araştırmacılar, sadece sanayi bölgelerinde değil, otoyollar, enerji santralleri ve fosil yakıt sondaj alanlarında benzer eylemlerin etkili olacağının altını da çiziyor.

Çalışmanın yazarı Kimya ve Biyomoleküler Mühendisliği profesörü Bhavik Bakshi, geleneksel eylemlerde, özellikle mühendisler tarafından, teknolojinin doğanın önüne konulduğuna dikkat çekiyor.

Bu araştırmanın sonuçlarından birinin de doğaya bakıp onu anlama gerekliliğini olduğunu belirten Bakshi, daha az maliyetli ve çevreye daha dost çözümlerin bu şekilde ortaya çıkabileceğini savunuyor.

Zira yeşil alanların yeniden canlandırılması, ABD’de bulunan eyaletlerin %75’inde aynı etkiyi gösterecek teknolojik yatırımlardan daha az maliyetli.

Reklam

Hava kirliliğinden etkilenenlerin sayısı Türkiye’de giderek artmakta. Temiz Hava Hakkı’nın yayınladığı Kara Rapor’da 2017 yılında 52 bin insanın hava kirliliğine bağlı nedenler ile hayatını kaybettiğine dikkat çekiliyor.

Şu aralar ise oldukça korkutucu bir konu Meclis’te konuşulmakta. Eğer kabul edilirse yapılacak bir yasa değişikliği ile, 15 kömürlü termik santrale, dördüncü kez, üç yıl daha kirletme izni verilecek.

Siz de #TBMMsözünütut hashtagi ile aşağıdaki bilgiyi paylaşarak bu konuya dikkat çekebilirsiniz.

Uzmanlar, bu parçacıkların rüzgar ile beraber atmosfer üzerinden oldukça uzak, hatta el değmemiş yerlere ulaştığını gözlemekte. Bunlar arasında Alpler, Rocky dağları ve hatta Kuzey Kutbu bile var…

Kuzey Amerika’nın batısında uzanan Rocky Dağları’nın ABD’de bulunan kısmında yapılan araştırmalar, sıradağların en yük yerlerinde bile alınan örneklerde mikroplastiklere rastladı.

Araştırmacılar, yağmur suları örneklerini mikroskop altında incelediklerinde, normalde görmeyi bekledikleri en son şeyin mikroplastik olduğunu açıklıyor.

Reklam

Bununla beraber sadece yağmur ile değil, karlar ile de mikroplastikler Alplere hatta Kuzey Kutbuna da ulaşmış durumda. Hatta Kuzey Kutbunda bu rakam litrede 10 bin plastik parçacığa ulaşmış.

Alpler ve Kuzey Kutbunda kar örneklerini inceleyen araştırmacılar belli bir miktarda kirlenme beklediklerini, ama durumun bu seviyede olacaklarını tahmin edemediklerini belirtiyor.

Benzer bir şekilde, geçtiğimiz yıl Kuzey Kutbu’nda denizlerde bulunan buzların içerisinde de, 1 litrede 12 bin adet mikroplastik bulunmuştu.

Mikroplastikler sadece atmosferde değil, içme suyunda, tuzda ve hatta deniz canlılarında da bulunmakta. Araştırmalar, bu parçacıkların insanları nasıl etkilediği konusunda kesin bir açıklama yapmış değil, ama

Bazı bölgelere bu mikroplastiklerin nasıl ulaştığını tahmin etmek zor olsa da, söyleyebileceğimiz kesin bir şey var: Mikroplastikler artık ekosistemimizin bir parçası.

ABD’de deniz ürünleri, bal, tuz ve şeker gibi ürünlerdeki mikroplastikleri ele alan 26 araştırmayı derleyen bir çalışma, daha sonra ABD Resmi Beslenme Rehberi üzerinden bir hesaplama yapmış.

Bu hesaplamaya göre her yıl 39 bin ile 52 bin arasında mikroplastik sadece bu besinlerden insan vücuduna giriş yapmakta.

Buna ek olarak uzmanlar sürekli plastik şişe kullananların her yıl ekstra 90 bin mikroplastik yuttuğunu öne sürüyor.

Yalnız araştırma bu çalışmaların ABD’de büyük bir çoğunluğun tükettiği plastik paketli işlenmiş gıdaları ele almadığını da belirtmekte.

Bu paketli gıdalar ile birlikte bireylerin sadece beslenmeden yuttuğu mikroplastik sayısı endişe verici seviyelere ulaşmakta.

Biliminsanları mikroplastiğin vücudumuza verdiği zararlar konusunda %100 anlaşmış değiller. Ama bir çok araştırma bu maddelerin inflamasyon, karaciğer rahatsızlıkları ve kansere yol açtığını öne sürmekte.

Reklam

Şu an maalesef nefes aldığımız havadan bile mikroplastikler vücudumuza giriyor.

Ama işlenmiş ve plastik paketli gıdaları azaltarak, içecekleri cam şişelerde ve termoslarda tüketerek, plastik pipet, çatal, bıçak kullanmayarak mikroplastiklerden kendimizi sakınabilir, vücudumuzu büyük bir oranda koruyabiliriz.

Kaynak: HuffPost, Healthline

Rwanda’da yaşanan katliam sırasında bölgeden haberler Salgado, bu olaydan sonra ağır bir travma geçirir ve Brezilya’nın Miras Gerais bölgesinde yağmur ormanlarına yakın çocukluk evine geri dönmek ister.

Ama karşısında doğayı değil, hayvancılık endüstrisi tarafından talan edilmiş bir çevre felaketini bulur.

Bu kadar felaketin ardından hem kendini hem de doğayı kurtarmak amacı ile harekete geçen Salgado, eşi Lélia Deluiz Wanick Salgado ile beraber bir STK kurar ve eski ekosisteme ait 4 milyon ağacı bölgeye yeniden tanıtır.

Reklam

Salgado başladıklarında 65 km2’ye yayılan Doce Nehri vadisinin sadece %0,5’inin ağaçlarla kaplı ve toprağın kendisi kadar hasta olduğunu belirtiyor.

Şu anda ise bölgeye 172 kuş, 33 memeli, 293 bitki, 15 kertenkele ve 15 amfibi türü geri dönmüş ve yeni bir ekosistem oluşmuş.

Salgado yaptıkları bu değişimin farklı bölgelere ilham vermesini istiyor. Karbondioksiti oksijene çeviren tek canlı türünün bitkiler olduğunu söyleyen Salgado ve bu yüzden ormanlık alanların yeniden canlandırılması gerektiğini savunuyor.

Bu size abartı bir cümle olarak geldiyse, son yapılan araştırmalara bir göz atmak bu durumu değiştirecektir.

Uzmanların Akdeniz’den aldığı derin deniz örneklerinin yüzde 92,8’inde plastik saptanmış durumda. Yapılan çalışmalar aynı zamanda Akdeniz Havzası’nda 4 metrekareye 1 plastik atık düştüğünü de gösteriyor.

En fazla tek kullanımlık plastikler bulunuyor

Bu plastiklerin büyük bir çoğunluğunu ise bir kaç dakikalık kullanımın ardından, hatta bazen hiç kullanılmadan çöpe atılan; plastik kaşık, çatal ve pipet gibi ürünler oluşturuyor.

Bu duruma dikkat çekmek isteyen Şinasi Yelkenci ise bu plastik çöplerden sanat eserleri yapıyor.

Gitar sapından klozete, her türlü plastikten iç çamaşırına, balık ağından halata, halı-kilimden lastik ayakkabıya kadar akla gelebilecek her türlü atık, Şinasi Bey’in elinde enstrüman, bukalemun ya da duvar saksısı olarak bir esere dönüşüyor.

Tek kullanımlık plastikler yasaklansın

Eserler her ne kadar birbirinden güzel olsa da, bu eserlerin oluşmaması birincil hedef.

Benzer idealler ile yola çıkan Avrupa Birliği, plastik pipet, kulak çubuğu, tabak, çatal, bıçak, kaşık, içecek karıştırıcıları ile köpük gıda kapları ve içecek bardaklarının yasaklanması konusunda anlaşmaya vardı.

İki dakikalık kullanım yerine uzun ömürlü alternatifleri olan bu ürünler Türkiye’de de en kısa sürede yasaklanmalı. Üç tarafı plastiklerle değil, denizlerle çevrili bir Türkiye için bunu hedeflememiz gerekli.

Greenpeace imza kampanyasına destek bekliyor

Plastik kirliliğiyle mücadelede kararlı olmak ve birlikte hareket edebilmek çok önemli. Bunun için, bireylere, şirketlere ve devletlere ayrı ayrı görevler düşüyor.

Greenpeace Türkiye de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na yönelik bir imza kampanyası düzenleyerek, en gereksizlerden başlayarak tek kullanımlık plastikleri yasaklamasını talep ediyor.

Bu imza kampanyasına siz de buraya tıklayarak destek verebilirsiniz.

Bununla beraber, belki çözüm olur diye üretilen geri dönüşebilir bazı ürünler, maalesef yeterli seviyede dönüşemiyor. Bunun en büyük örneğini plastiklerde, özellikle tek kullanımlık ambalajlı ürünlerdeki plastiklerde görüyoruz.

Bu sorun ise okyanuslar, denizler, su kaynaklarımız ve vahşi çöp alanları üzerinden iklim değişikliği ile beraber Dünya’mızı daha büyük bir tehdit altına sokuyor. Maalesef durumum özeti bu.

Burada her ne kadar geri dönüşümün ötesinde düşünüp, tüketmeyi reddetsek de, gerçekleri konuşmaya devam edersek, bazı şeyleri kolayca ve ambalajlı bir şekilde tüketmeye devam edeceğimizi kabul etmemiz lazım.

Ambalajlı ürünlerin burada düşman olduğunu açık, ama iki büyük özellikleri ile tüketicileri kazandıklarını anlamamız lazım: Ucuzluk ve kolaylık.

Genel tüketici açısından baktığımızda çevresel etkilerin tüketicinin yaptığı seçimlerde (şimdilik) ucuzluk ve kolaylığın gerisinde geldiğini görüyoruz.

Bu yüzden elimizde kalan kısa süre içerisinde milyarlarca insanın alışkanlıklarını tek kalemde değiştirmektense, atıkları azaltacak ama aynı zamanda ucuzluğu ve kolaylığı da elinde tutacak bir sisteme ihtiyacımız var.

İşte burada devreye Loop giriyor.

Loop nedir?

4 yaşında Macaristan’daki evlerini Çernobil faciası yüzünden terk ederek ABD’ye yerleşen Tom Szaky, Princeton Üniversitesi’nden Psikoloji ve Ekonomi bölümlerinden mezun olduktan sonra en sonunda kendi şirketi olan TerraCycle’ı kurmuş.

2002 yılından itibaren özellikle organik atıklardan tüketici endüstrisi için ürünler üreten TerraCycle’ın CEO’su olarak görev alan Szaky, döngüsel ekonomiyi baz alan projeleri ve çevresel aktivistliği ile dikkat çekiyor.

Szaky bu 15 yıllık dönemde geri dönüşümün gerçek bir çözüm olamayacağını fark ettiğini açıklıyor. Bu yüzden sorunun kökünü, yani atık yaratımını hedefine almış.

AirBnB ve Uber gibi projeler ile Szaky tüketicilerin aslında daha sonradan kullanmayacakları “ambalajları” istemediğini gözlemleyen Szaky, bu çözümün dondurma, süt, zeytinyağı ve deodarant gibi ürünlerde de geçerli olduğunu görmüş.

Bu şekilde düşününce, eskiden evlere gelen sütçülerden de esinlenerek, ambalajların tüketicilere değil, üretici şirketlere ait olduğu bir sistem planlamış ve Loop ortaya çıkmış.

Reklam

Loop nasıl çalışıyor?

Loop ile Szaky azalt, tekrar kullan ve geri dönüştür mantrası ile tüketiciler için atıkları azaltmayı hedefliyor. Proje ile tüketicilerin kullandıkları ambalajlar şirketlere geri dönecek ve yeniden kullanılmak üzere sisteme yeniden dahil edilecek.

Kısaca anlatmak gerekirse, tüketiciler Loop sistemine dahil mağazalardan sipariş verdikten sonra ürünleri UPS kargo şirketi ile kendilerine gönderilecek. Ancak ilk siparişlerinde kendilerinden belirli bir miktar (şimdilik 25 kuruş diyelim) ambalaj için ücret alınacak.

Tüketiciler ürünleri kullandıktan sonra, ambalajların durumu ne olursa olsun yani kırılmış durumda olsa bile depozitosunu tam bir şekilde geri alacak, kirli ambalajlar temizleri ile değiştirilecek.

Eğer tüketiciler bazı ürünler için (diş macunu, deodorant, dondurma) için yeniden tüketim üyeliğine sahip ise, başka bir ücret vermeden yeniden kullanılabilir ambalajlar ile ürünlerini alabilecekler.

Dev şirketler şimdiden projeyi destekliyor

İlk kez Dünya Ekonomik Forumu’nda TerraCycle tarafından tanıtılan proje şimdiden Procter & Gamble, Nestle, PepsiCo, Unilever, The Body Shop, Coca-Cola, Danone gibi şirketlerden destek bulmuş durumda.

Zira proje ambalajları üreten şirketlere de oldukça yararlı. Çünkü Nestle ambalaja, tüketici içindeki ürünlere sahip olduğu zaman, ambalajın yeniden kullanılması ve uzun ömürlü olması ucuzluğundan daha önemli hale geliyor.

Yani şirket daha dayanıklı, daha iyi tasarlanmış ve şirkete daha az maliyete sebebiyet veren bir ambalaj üretmeyi hedefliyor. Bu da hem şirket hem de çevre için kazan-kazan modeli oluşturuyor.

Projenin çok kısa bir süre içerisinde Fransa’daki Carrefour alışveriş merkezlerinde başlaması bekleniyor. Mayıs ayında ABD’nin New York ve Pensilvanya eyaletlerinin projeye katılması ve yaklaşık 125 ürünün Loop sistemine dahil olması bekleniyor.

Proje’nin Türkiye’ye geleceği konusunda şimdilik bir açıklama yok. Her ne kadar artık sütçüler kalmasa da, özellikle İstanbul’da depozitolu su damacanaları ile projeye çok da yabancı kalmayacağımızı düşünmek mümkün.

Benim de kişisel olarak ilgimi çeken proje ambalaj sorununu ele alırken, bir de bu dev şirketlerin ürünlerini nasıl ürettikleri konusunu ele alırsa, çok da güzel iyi olur; hatta işte o zaman Loop tadından yenmez.

Projenin sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

Ama yakından bakanlar, kar tanelerinin duvarın diğer yanında çizilmiş ve alev almış çöp konteynerinden savrulan küller olduğu fark ediliyor.

Bu yürek burkan mural, ünlü sanatçı Banksy’nin elinden çıkma. Daha önce de benzer konulara dikkat çekmeye çalışan Banksy’nin bu şehri seçmesinin arkasında oldukça belirgin bir neden var.

Port Talbot, büyük bir metal işleme fabrikasının yanında bulunuyor ve hava kirliliği ile ünlü. Hatta geçtiğimiz Mayıs ayında şehir Birleşik Krallık’ın en kirli noktası olarak belirlenmişti.

Banksy ise Instagram hesabından paylaştığı videoyla graffitinin kendisine ait olduğunu doğruladı ve Noel, Hanukah ve Yılbaşı’nı kutlayan ‘Season’s greetings’ mesajını verdi.

Banksy’nin Instagram’da paylaştığı video bu yurek burkan görsele daha başka bir anlam katıyor, o yüzden izlemenizi tavsiye ediyorum.

Endonezya’nın Wakatobi bölgesindeki Kapota Adası’nda, kıyıya vurmuş halde cesedi çürümeye başlayan 9,5 metre uzunluğunda İspermeçet balinası bulunduğu bildirildi.

Balinanın kesim ölüm sebebi henüz açıklanmasa da üzerinde inceleme yapan Dünya Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) yetkilileri de ceset çürümeye başladığı için balinanın ölümüne midesindeki çöp yığınlarının neden olabileceğini ifade etti.

İspermeçet balinaları balıklar ve kalamarlar ile beslenirken ellerinde olmadan bu plastikleri ve denizde bulunan çöpleri yutuyorlar. Bu plastikler daha sonra balinaların midesinin dolmasına  ama yeterli bir şekilde beslenememesine yol açıyor.

260 milyon nüfusu olan ve takım adalardan oluşan Endonezya, her yıl 2,3 milyon ton plastik atık üretiyor. Bu plastik atıkların çoğu altyapı yetersizliğinden kontrol altına alınamıyor ve 1,3 milyon ton plastik denize karışıyor.

Endonezya’nın Deniz İşleri Bakanı Luhut Binsar Pandjaitan bu haberin kendisini çok üzdüğünü ve yaptıkları yatırımların 2025 yılında plastik atığı %70 oranında azaltacaklarını açıkladı.

Bununla beraber, Pandjaitan bu hedefe ancak insanların plastik atığı ortak bir düşman olarak görmesi ile ulaşılabileceğini belirtti.

Yaklaşık 260 milyon çocuk sel riskinin ciddi derecelerde olduğu bölgelerde yaşamakta. Bununla beraber bu bölgelerin büyün bir çoğunluğu aynı zamanda tuvalet ve kanalizasyon altyapısına da sahip değil. Sellerin artması ve bu durumun devam etmesi bulaşıcı hastalıkların yayılmasını hızlandırabilir.

Sel sularının yeraltı sularına geçmemesi ve toprağın verimli tabakalarını alıp götürmesinden dolayı, artan sıcaklarla beraber kuraklık ve çölleşme de artabilir. Bu büyüme çağındaki bir çok çocuğun yetersiz beslenmesine ve kıtlığa bile yol açabilir.

Aileler gıda güvenliği bulunmayan bölgelerden ayrılmak isteyeceğinden, bu aynı zamanda toplulukların yerinden olmasına ve küresel göç krizini büyütecek durumlara neden olabilir. Gıda ile su kaynaklarına yönelik bir krizinde 2040 yılında her 4 çocuktan birini etkileyeceği öngörülmekte.

Bununla beraber fosil yakıtların kullanılmasına devam edilmesi, özellikle kömür ve odunun yemek ve ısınma için kullanılması çocukların gelişmekte olan akciğerlerini yetişkinlerden daha fazla etkilemekte. Temiz kaynaklı ve iyi bir altyapıya sahip ısınma ve pişirme kaynakları olmadan nefes alma sorunları çeken çocukların sayısı artabilir.

Bu sorunlar gelecekte yaşanacakmış gibi gözükse de aslında şu an da etkilerini görmekteyiz. Her yıl neredeyse 500 bin çocuk evlerde bulunan hava kirliliğinden hayatını kaybetmekte.

Bununla beraber son raporlar her gün 15 bin çocuğun önlenebilir hastalıklardan hayatını kaybettiğini, 155 milyon çocuğun yetersiz beslendiğini, her beş çocuktan birinin okula gidemediğini ortaya koyuyor.

Bu yüzden 20 Kasım 1989 yılından bu yana Birleşmiş Milletler (BM) tarafından dünya genelinde çocukların karşı karşıya kaldıkları hak ihlallerini gündeme taşımak amacıyla “Dünya Çocuk Hakları Günü” olarak belirledi.

Özellikle savaş ve yoksulluğun hüküm sürdüğü coğrafyalarda yaşam mücadelesi veren çocukları korumak ve koşullarını iyileştirmek için 20 Kasım 1989 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme”yi imzalandı.

Bu sözleşmeye göre çocuklar, nerede doğduklarına, kim olduklarına; cinsiyetlerine, dinlerine, etnik kökenlerine bakılmaksızın, yaşama hakkı başta olmak üzere; eksiksiz biçimde gelişme hakkı; zararlı etkilerden, istismar ve sömürüden korunma hakkı; aile, kültür ve sosyal yaşama eksiksiz katılma haklarına sahipler.

Bu hakların korunması içinde Birleşmiş Milletlere bağlı UNICEF (Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu), her çocuğun, özellikle de en zor ve dışlanmış durumda olan çocukların yaşatılması, korunması ve gelişimi için 156 Ülke Ofisi ve 34 Milli Komitesi ile 190 ülkede çalışmakta.

Türkiye’de de çocuk haklarını desteklemek ve bireyler ile özel sektörden kaynak geliştirmek için çalışan UNICEF Türkiye Milli Komitesi ve çocuk refahıyla ilgili kilit alanlarda sahada çalışmalar yürüten UNICEF Türkiye Ülke Ofisi bulunuyor.

Benim de destekçisi olduğum UNICEF, çocuk işçiler, engelli çocuklar, kız ve erkek çocukların eşitliği ve tarımda çocuk işçilerin okula dönmesine yönelik aktif programlara sahip. Bu programlar hakkında buradan bilgi alabilirsiniz.

UNICEF Dünya Çocuk Günü’ne özel aynı zamanda bir imza kampanyası düzenlemekte. UNICEF’in sesini daha fazla duyurmasına ve daha fazla programı hayata geçirmesine destek vermek için siz de burayı tıklayarak kendi sesinizi ekleyebilirsiniz.

1983’ten itibaren cennet Muğla’nın havasını, suyunu, toprağını zehirleyen termik santraller yüzünden sadece Muğla’nın değil tüm Türkiye’nin ödemeye mahkum edildiği bedel gerçekten de korkutucu.

İklim Eylem Ağ (CAN) hazırladığı “Kömürün Gerçek Bedeli: Muğla” adlı rapora göre fosil yakıt bağımlılığımızın bedeli ağır: 45000 erken ölüm, 46000 kişide kalp, damar ve solunum rahatsızlıkları, hastalıklardan dolayı 12 milyon günlük iş kaybı…

Emekli edilecek santraller özelleştirildi

Bununla beraber Yatağan ve Milas’ta bulunan üç termik santralin bugüne kadar yol açtığı 360 milyon tonluk karbondioksit salımı sadece sağlığımızı, doğayı zehirlemedi aynı zamanda iklim değişikliğini de hızlandırdı.

Emekliye ayrılma yaşına yaklaşmışken 2014 yılında özelleştirilen bu 3 kömürlü termik santralin 2019 yılında rehabilitasyona alınması ile kapasitelerinin artırılması planlanıyor.

Buna göre çoktan emekli edilmesi gereken santrallerin ömrü 25 yıl daha uzayabilir. Bu da, termik santrallerinin oluşturduğu baskıya ek olarak mevcut kömür madenleri ve kül barajlarının da genişlemesi ile bölgedeki doğanın ve yaşam alanlarının kalıcı tahribatına neden olabilir.

Bazı öngörülere göre gidişat durdurulmazsa açık linyit madenciliği için yaklaşık 17 bin 500 futbol sahası büyüklüğünde ormanlık alan yok edilecek

Artık Yeter!

 

Bu gönderiyi Instagram’da gör

 

Muğla’daki termik santrallere kömür sağlayan bölgedeki açık linyit madenciliği, zeytinlikleri yok ederek gün geçtikçe büyüyor Zeytinlerini, yaşamlarını savunan Muğlalılar’ın sesine ses kat Dayanışma mesajını ilet: https://act.350.org/sign/solidarity-mugla-tr/ #KömürünBedeli #NefesAlmakİstiyoruz

350 Türkiye (@350turkiye)’in paylaştığı bir gönderi (31 Eki, 2018, 6:46öö PDT)

Bu yüzden Yatağan’da, Milas’ta linyit madenciliğinin ve termik santrallerin tehdit ettiği bölgelerde yaşayan  ve bütün bunlara ek olarak kadim zeytinliklerini kömür uğruna yitirmek zorunda bırakılan köylülerin mesajı açık ve net: “Nefes almak istiyoruz!”

Muğlalılar’ın “nefes almak istiyoruz” mesajı sadece Muğlalılar’ı ilgilendirmiyor. Bölgedeki santrallerden yayılan partiküller dört bir yana yayılıyor, Yunanistan’a, Mısır’a, Filistin’e kadar ulaşıyor. Muğla’nın kömürden kurtularak nefes alması, iklim krizi çağında tüm gezegenimizin nefes alması anlamına geliyor.

Sen de Muğlalı köylülerin talebini yükseltmek için sosyal medya üzerinden #NefesAlmakİstiyoruz hashtagiyle paylaşın yapabilir, ayrıca buraya tıklayarak kömüre karşı yaşamı savunmak için mücadele veren köylülere dayanışma mesajını iletebilirsin.

Hava kirliliğin en büyük nedeni karayolları olarak gösterilmiş. Tarım ile enerji sektörü, fabrikalar ve konutlar ise diğer büyük hava kirliliği kaynakları olarak öne çıkıyor.

Raporda, partükül maddeler (PM), Azotdiokstit (NO2) ve Ozon,  insan sağlığına en çok zararı veren maddeler olarak belirtilmiş. Bu maddeler en çok şehirde yaşayanları etkilerken, bireylerin ortalama yaşam süresini de kısaltmakta.

Avrupa Çevre Ajansı, hava kirliliğinin sadece insan yaşamının değil, toprak, orman, göl ile ırmak ekosistemlerinin de hava kirliliğinden etkilendiğini açıklıyor.

Yayınlanan bu son rapor, ilk defa Türkiye’nin de içinde bulunduğu EEA-39 ülkelerini ele alıyor. Yapılan araştırmalar özellikle PM10 kirliliğinde Türkiye için çok da iyi haberler vermiyor.

Partikül maddeler, genellikle inşaat tozu, karayolu kaynaklı parçacıklar ve kömür parçacıklarından oluşmakta. PM10 terimi ise bu parçacıkların 10 mikron ve altında bir boyuta sahip olanlarını kapsıyor. Bir saç telinin 70 mikron olduğu düşünüldüğünde bu parçacıkların küçüklüğü daha da dikkat çekiyor.

PM10 insan vücudu için filtrelemesi oldukça zor ve bu partikül maddeler, özellikle 65 yaş ve üzerindekiler için astım ile kronik obstrüktif akciğer hastalığına (KOAH) da yol açmakta. Bazı araştırmalar, kanser, kalp ritminde bozukluk, iskemik kalp hastalıkları, kalp yetmezliği ve kalp krizi gibi sonuçları da PM10’a bağlamakta.

Avrupa Çevre Ajansı da 2016 yılında endüstri ve ürün kullanımı kaynaklı PM10 kirliliğinin neredeyse yarısının Türkiye’den geldiğini açıklıyor. Benzer bir şekilde aşağıdaki harita da günlük PM10 kirliliğinde %90’lık yüzdelik dilime giren ölçümleri göstermekte ve burada en fazla salım yapan bazı noktaların Türkiye’de bulunduğunu görebiliyoruz.

Rapordaki veriler Türkiye’nin yıllık limitlerde PM10 seviyesini ortalama 10 µg/m3 aştığını ve 39 ülke arasında en fazla PM10 salımı yapan 2. ülke olduğunu gösteriyor.

PM10 ölçümleri aslında Avrupa genelinde bir düşüş göstermekte, özellikle şehirlerde yakıt değişimi ve daha verimli kullanımı, cadde ve sokakların düzenli olarak temizliği ve kuru alanların sulanması ve ağaçlandırılması gibi uygulamalar bu değişimin arkasında.

Bununla beraber bu dönemde Türkiye’de doğalgaz tüketimi 2004’te yaklaşık 22 milyar m3 iken 2015’te yaklaşık 48 milyar m3’e ; aynı döneme ilişkin kömür tüketim oranı ise yılda 10 bin tondan 30 bin tona çıkmış.

Geçtiğimiz aylarda da Türkiye Mimar ve Mühendisler Odası, 81 ilden sadece 6’sının havasının temiz olduğunu açıklamıştı. Hazırlanan 2017 yılı raporuna göre sadece Artvin, Bitlis, Eskişehir, Yozgat, Kırşehir ve Kırıkkale’nin havası standartlara uygun. Havası en kirli illerin başında ise İstanbul, Ankara, Adana, Amasya ve Manisa geliyor.

Tıpta uzmanlık dernekleri, hekim örgütleri ve çevre derneklerini bir araya getiren Temiz Hava Hakkı Platformu (THH) ise yine bu yıl içerisinde yaptığı açıklamada, Türkiye’de hava kirliliği her yıl 32 bin erken ölüm vakasına sebep olduğunu belirtmişti.

Temiz Hava Hakkı Platformu bu durumun, ancak ısınma amaçlı kömür kullanımının kontrol altına alınması, mevcut santralların çevre yatırımlarının tamamlanması ve Çanakkale’deki yeni kömürlü termik santral gibi projelerinin sonlandırılması ile mümkün olabileceğini savunmakta.

Kaynak: EEA, Türkiye Klinikleri Jurnali

571 evet 73 hayır oyu alan yasa tasarısı sonrası tasarı önerisini parlamentoya getiren Avrupa için Liberal Ve Demokratlar İttifakı Partisi üyesi Frédérique Ries, oylamanın okyanuslar, doğa ve gelecek nesiller için bir zafer olduğunu belirtti.

Neler yasaklandı?

Avrupa Parlamentosu üyeleri plastik çatal bıçak ve tabakların, kulak çöplerinin, plastik pipetlerin, içecek karıştırıcılarının ve balonlar için kullanılan plastik sopaların yasaklanması yönünde oy kullandı.

Yasa tasarısı aynı zamanda yiyecekler için kullanılan plastik bardak ve straforlar gibi tek kullanımlık plastiklerde de azaltım yapılmasını öneriyor.

Tasarı ile bu ürünleri üretenlerin daha çok sorumluluk alması ve plastik ürünlere ve ambalajların kullanım sonrası adımlarını takip etmesi hedefleniyor.

2025 yılında ise plastik şişelerin %90’ının geri dönüştürülmesi tasarının önerilerinden biri. Zira Avrupa Birliği için yapılan araştırmaya göre okyanus ve denizlerdeki plastiklerin %20’sini oluşturmakta.

Sorunun boyutu ne?

Araştırma aynı zamanda Avrupa’da her yıl 150 bin ton plastiğin su kaynaklarına atıldığını belirtiyor. Aslında her yıl 8 milyon ton plastiğin dünya genelinde su kaynaklarına atıldığı düşünüldüğünde, bu rakam oldukça küçük.

Buna rağmen bu plastiklerin küçük bir miktarı bile deniz ekosistemine çok büyük zararlar vermekte. Balıklar büyük deniz memelileri kirlilik yüzünden hayatını kaybetmekte.

Balinalar plastik torbaları yutmakta ve bu torbalar sindirim sisteminde sıkışıp, canlının başka bir şey yemesini engelliyor. Deniz kuşları da aynı şekilde hayatlarını kaybetmekte.

Plastik atıklar bozunuma uğradığında doğada çözünmek yerine mikroplastik dediğimiz parçaları oluşturmakta. Bu parçalar ise deniz tuzundan içtiğimiz suya kadar tüm yerlerde ortaya çıkmakta.

2021 yılında yasanın hayata geçmesi bekleniyor

Avrupa Komisyonu tarafından Mayıs ayında önerilen yasa tasarısı, BBC’nin Mavi Gezegen belgesel serisi gibi kamuoyundan güçlü sesler tarafından da desteklenmişti.

Yasa tasarısının onaya sunulması ve bürokratik süreçlerden sonra 2021 yılında tüm Avrupa Birliği genelinde hayata geçmesi bekleniyor.

Kaynak: BBC

Salı günü yayınlanan raporda, uzmanlar tütün üretiminin ekolojik ayak izinin bazı ülkelerden daha büyük olduğuna dikkat çekiyor. Rapor, her yıl üretilen 6 trilyon sigaranın, doğaya ekili besin ürünlerinden daha çok zarar verdiğini öne sürüyor.

Raporun yazarlarından Nicholas Hopkinson, sigaranın doğaya verdiği zarar göz önüne alınınca, bu ürünü “etik olmayan bir ürün” olarak tanımlamak gerektiğini açıklıyor.

Uzmanlar, 50 yıl boyunca günde bir paket sigara içmenin 1,4 milyon litre suyu tüketmekle eşdeğer olduğunu açıklıyor. Sigaralar aynı zamanda su kaynaklarını kirleten en büyük atık kaynağı. Sigaranın içerisinde bulunan kimyasallar suyu da suda yaşayan canlıları da zehirlemekte.

Yapılan diğer araştırmalar, tütün üretimi yapılan bölgelerin genellikle verimli topraklara sahip yağmur ormanları kesilerek açıldığını gösteriyor. Tüketim arttığı için de bu bölgeler sürekli büyümekte.

Buna ek olarak sigara kağıdı içinde büyük oranlarda ağaç da kağıt için kullanılmakta. Veriler, her 300 sigaranın kağıdı için bir ağaç kesildiğini belirtiyor. Bu da yılda 20 milyar ağacın sadece sigara kağıdı için kesildiği anlamına geliyor.

Sigara üretimi aynı zamanda bir çok kimyasal ve zehirli madde de içermekte. Tarlada kullanılan pestisitlerden, üretimde ortaya çıkan metil bromür ve dikloropropen gibi kimyasallara; 1995 yılında yayınlanan bir rapora göre sigara üretim işleminde her yıl 209 kilo kimyasal atığın ortaya çıktığı düşünülüyor.

Sigaranın bir çok parçası aynı zamanda doğada çözülmesi yıllarca süren içeriklere sahip. Özellikle sigaranın filtresi sellüloz asetat içermekte ve bu da plastikten elde edilen bir ürün. Bu ürün doğada 10 yılda bozunabiliyor ama aynı zamanda mikroplastik kirliliği de oluşturuyor.

Sigaranın sağlığa olan zararlarını, akciğer kanseri ile kalp ve damar hastalıklarına yol açması gibi özellikleri artık genel anlamda bilinirliğe sahip. Uzmanlar sigaranın çevreye etkileri de göz önüne alındığında, sigara bırakma programlarının ve yasakların daha ciddi bir şekilde uygulanması gerektiği konusunda hemfikir.