Doğada zaman geçirmenin sağlığa yararlı olduğu uzmanlar tarafından sürekli önerilmekte. Yeni bir çalışma ise, doğayı görmenin yanında duymanın da yararlı olduğunu öne sürüyor.

ABD ve Kanada’da bulunan bir grup biliminsanı, doğanın faydalarını gözler üzerinden değil de kulaklar üzerinden test etmeye karar vermişler.

Uzmanlar 18 farklı araştırmanın sonuçlarını karşılaştırdıktan sonra, şehirden uzak doğal alanların etkisinin daha fazla olduğunu görmüş. Uzmanlar buna ek olarak her doğal sesin etkisinin de aynı olmadığını öne sürüyorlar.

Çalışmalar, en güçlü pozitif duyguların ve sağlık faydalarının su sesinde olduğunu, en etkili stres azaltan sesin ise kuş sesleri olduğunu gösteriyor.

Uzmanlar hem yaşamımızdaki öneminden, hem de süregelen su sesinin diğer seslerin üstünü örtmesinden dolayı su sesinin bu derece önemli olduğunu varsaymakta.

Kuş sesleri için ise uzmanlar farklı çeşitlerdeki kuş seslerinin daha etkili olduğu şeklinde yorum yapmış. Bu durum aslında tüm doğal sesler için geçerli, birden fazla ‘doğal sesin’ etkisi tek bir kaynaktan gelen ses göre daha etkili.

Uzmanlar, şehir içinde duyulan doğal seslerin, şehir dışındaki kadar olmasa da, sağlımıza bir miktarda faydalı olduğunu belirtmekte.

O yüzden evinizden bir kuş ses duyduğunuzda, ya da parkın içinden geçerek eve ulaşma şansınız varsa, bir kaç saniye durup bu seslerden faydalanmayı unutmayın.

Koronavirüs ile beraber yeni normallere alışmaya çalışıyoruz. Yalnız bu aralar sıcakların da artması ile klimaların koronavirüsü taşıyıp taşımadığı tartışılıyor.

Özellikle 40 derecenin üstüne çıkan şehirlerde, güneşten ve sıcaklardan kaçanlar yaz aylarında AVM gibi klimalı yerleri tercih ediyordu.

Avrupa Isınma, Havalandırma ve İklimlendirme Birliği (REHVA), koronavirüs büyüklüğündeki partiküllerin, havada kalarak uzun mesafeler dolaşabileceği konusunda uyarılar yapmıştı.

Bu yüzden REHVA, merkezi havalandırması olan yerlerden kaçınılması konusunda uyarı yapıyor, zira bu sistemlerin filtresi virüsler konusunda yetersiz kalıyor.

Kanada’da Alberta Üniversitesi’nde Makina Mühendisliği departmanında görevli Prof. Brian Fleck, bu konunun uzun süredir insanların radarında olduğunu belirtiyor.

Reklam

Fleck, teknik olarak hasta bir kişinin odasında hapşurması ile virüsün merkezi sistemden dolaşıp, başka bir odada yeniden ortaya çıkabileceğini savunuyor.

Teknik konulara girmeden önce, evde veya kalabalığın az olduğu alanlarda böyle bir riskin oldukça az olduğunu belirtmek lazım. Ama AVM gibi alanlarda bu risk artıyor.

Bu riski azaltmak için ise daha iyi filtrelerin kullanılması ve dışarıdan gelecek havanın artırılması çözüm olabilir. Ama bunların hepsi ayrı bir maliyet veya daha fazla elektrik tüketilmesi anlamına geliyor.

Bununla beraber Kanada değil de ABD’de Arizona ya da Türkiye’de Adana gibi daha nemli bölgelerde ise dışarından içeriye nem ile yüklü havanın alınması daha içeriyi daha da sıcak yapabilir ve bu havayı soğutmak ekstra bir maliyete de yol açabilir.

REHVA’nın ABD ayağı ASHRAE de, içerideki sıcaklığın kontrol altına alınması, daha küçük odalara kişisel hava filtrelerinin eklenmesi ve hava yönünün değiştirilmesi gibi yöntemlerin de bu konuda etkili olabileceğini savunuyor.

Yalnız bu değişiklikleri eski binalara uygulamak yeniden fazlaca bir maliyete yol açıyor.

Uzmanlar bunun için hastane harici binaların havayı soğutmadan içereye almasını, alınabilecek en iyi filtrenin sisteme eklenmesini, sistemlerin tüm gün boyunca çalışmasını öneriyor. Nemli bölgelerde ise kapalı alanlarda nem oranının %40 ile %60 oranında kalmasını öneriyorlar.

Özetle, uzmanların bazı önerileri var ama bu konu hala tartışılmakta. Umut ediyoruz aynı tartışmalar Türkiye’de de yapılıyordur.

Kaynak: Treehugger

Türkiye’de artık toplulukların olduğu alanlara maskesiz girilmesi yasaklandı.

Her ne kadar ücretsiz maske imkanı sunulsa da, bu maskelerin ömrü yaklaşık 6 saat, ya da siz bu maskeye dokunana kadar. Buna ek olarak bu maskeleri temizlerken zarar verme ihtimaliniz de var.

Bu yüzden uzun saatler boyunca çalışan bireylerin gün içerisinde birden fazla maske kullanma olasılığı var. Ücretsiz dağıtılan maskeleri bu bireylerin kullanması daha önemli.

Eğer evden çok uzun süre çıkmayan ve kalabalık yerlere girmeyen bir bireyseniz evde yapabileceğiniz maskeler sizin için daha uygun olabilir.

Peki evde maskelerin hangisi daha iyi? Bu konuda ben de bir video paylaşımı yaptım. Youtube kanalımda bu videoya ulaşabilirsiniz.

Sağlık Bakanlığı da geçtiğimiz günlerde hem dikişle hem de dikişsiz evde maske yapımı konusunda video paylaşımı yaptı.

Ama asıl soru, bu maskeleri nasıl temizlemeliyiz?

1. Kaynatarak

Evde yapılan maskeleri temizlemenin en kolay yollarından biri onu 5 dakika kaynatmak.

Bununla beraber, bu yöntem uzun vadede maskenize zarar verebilir, nefes almayı güçleştirebilir. Uzmanlar bir maskeyi 10 defadan fazla kaynatmayı önermiyor.

Bu yüzden kaynattıktan sonra maskenizi ışığa doğru tutup, incelmiş ya da delinmiş bölgeler için kontrol etmeniz önerilmekte.

2. Çamaşır Makinesi ile Yıkayarak

Dışarıda giyilen elbiseler ile maskenizi çamaşır makinasına atmak, maskenizi temizlemenin an akılcı yöntemlerinden biri.

Aynı elinizi temizlediğiniz gibi, mekanik hareketler ve sabun virüsün yağ bazlı dış çeperini kırmaya sebebiyet verip, virüsü öldürecektir.

Burada dikkat edilmesi gereken konu ise suyun sıcaklığı. Bu sıcaklık ise Dünya Sağlık Örgütü tarafından çamaşır yıkarken 60 santigrat derece olarak belirlenmiş.

Reklam

3. Sıcak su ve çamaşır suyunda bekleterek

Eğer çamaşır makinanızı dolduracak kadar giysi yoksa ya da suyun kaynamasını beklemesini istemiyorsanız, çamaşır suyu ve sıcak su karışımı sizin için uygun olabilir.

1 litre sıcak suya, bir çay kaşığı kadar çamaşır suyu koyup, maskenizi burada bekletmek de, özellikle çamaşır suyunun etkisili ile maskenizi temizleyecektir.

Bu yöntemde dikkat etmeniz gereken ise çamaşır suyu kalıntıları. Hem size hem de maskenize zarar verecek bu kalıntıları, maskenizi 10 saniye kadar musluk suyu altında durulayarak geçirebilirsiniz.

Bonus Öneri: Maskeleri hemen kullanmayacaksanız, ağzı kapalı ve havasını alabileceğiniz torbalarda saklamanız çok daha sağlıklı olacaktır.

Kaynak: Popular Science

Reklam

Koronavirüs hayatımızı belli bir süre ciddi şekilde etkileyeceğe benziyor. Bu etkilerden bir tanesi de hava kirliğinin gözle görülür şekilde azalması.

Çin, İtalya, İran ve Güney Kore gibi ülkelerde uydu fotoğrafları hava kirliğinin azaldığını gösterse de, maalesef bu geçici bir durum olarak kabul edilmekte.

Uzmanlar salgın sonrası bu kirliliğin artarak devam edebileceğini belirtiyor.

Yalnız yeni bir çalışma, hava kirliliğinde azalma olsa da, aslında salgın öncesi en büyük risk alanlarının bu bölgeler olduğunu öne sürmekte.

Harvard Üniversitesi Kamu Sağlığı Bölümü’nde direktör olarak bulunan Aaron Bernstein, Washington Post gazetesine yaptığı açıklamada, son bilgilere göre, hava kirliliğine maruz kalan ve sigara içen bireyler ile temiz hava soluyan ve sigara içmeyen bireyler arasında büyük farklılıklar olduğunu belirtiyor.

Bernstein, COVID-19 bulaşması durumunda hava kirliliğine maruz kalan bireylerin daha kritik bir şekilde etkileneceğini belirtmekte. Zira, virüs hastaların akciğerlerine saldırmakta.

Bununla beraber, hava kirliliği ve virüsün bulaşma oranı arasında geniş çaplı bir araştırma yapılmadığı için Bernstein’ın açıklaması hala hipotez seviyesinde.

Verilere göre, COVID-19’un en fazla görüldüğü alanlar İran ve Çin’deki en kalabalık şehirlerden birkaçı.

Tahran ve Çin’in Hebei eyaleti’nde yapılan bazı çalışmalar, burada hava kirliliğin günde bir paket sigara içmeye eşdeğer olduğunu göstermekte.

Buna ek olarak, Kuzey İtalya ve Güney Kore’deki kalabalık şehirler de hava kirliliğinin ve sigara kullanımının yüksek olduğu yerler.

2003 SARS salgını sırasında, uzmanlar hava kalitesi ve salgına bağlı ölümler arasında bir bağ kurmuştu ama sadece hava kirliliği değil, bireylerin sosyoekonomik düzeyleri de burada önem taşıdığı da belirtilmişti.

Türkiye’de ise Temiz Hava Hakkı Platformu, “Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri: Kara Rapor”una göre, ulusal mevzuattaki sınır değerlere göre değerlendirildiğinde ise 44 ilde kirli hava solunuyor.

Kara Rapor’a göre Bursa, Sakarya, Afyon, Denizli, Manisa, Muğla, Burdur, Ankara, Osmaniye, Niğde, Çorum, Mersin, Mardin, Kahramanmaraş, Erzincan ve Sivas özellikle risk taşıyan iller.

Bununlar berabar Türkiye’nin değerleri ile Dünya Sağlık Örgütü’nün değerleri maalesef aynı değil. DSÖ sınır değerlerine göre, ölçüm yapılabilen 73 ilden yalnızca biri temiz hava soludu.

Bu iki rapora göre Türkiye nüfusunun büyük bir çoğunluğunun kötü hava kalitesine sahip olduğu bir gerçek olarak karşımıza çıkmakta.

Bu dönemde o yüzden mümkünse evde kalmak hem kendi sağlığımız hem de hastane kapasitesine yönelik tehditler için önemli.

Bu konuda hazırladığım videoya buradan ulaşabilirsiniz:

Reklam

Kaynak: Doğruluk Payı, Grist, Inhabitat

Koronavirüs’e karşı evde kalmanın ve hastane kapasitesinin önemini anlatan videomu hala izlemediyseniz buraya ekliyorum:

Imgur kullanıcısı wooyi de #evdekal konseptine sağlık uzmanlarının önerileri üzerinden bir kaç görsel hazırlamış.

Ben de onları (en azından bize uygun olanları) sizin için Türkçeye cevirdim.

Sağlıcakla kalın kendinize iyi bakın

Reklam

Her ne kadar Türkiye’de vakalar gözükmese de, koronavirüs sınırlarımızdaki çoğu ülkelerde acil durum ilan edilmesine neden oldu.

Her türlü bulaşıcı hastalık gibi, koronavirüse karşı da ilk savunma olarak el ve yüz temizliği öneriliyor. Ama bu temizliklere ek olarak önerilen yüzey temizliğini maalesef biraz arkaplanda kalmakta.

Yapılan araştırmalar virüs içeren damlaların bile günler boyunca yüzeylerde yaşayabildiğini gösteriyor. Üniversitesi Bağışıklık Bilimi Bölümü’nün yaptığı çalışma, bu damlaların akıllı telefonlarda 96 saate kadar yaşayabildiğini göstermekte.

2003’te SARS için yapılan bu araştırma, Dünya Sağlık Örgütü’ne de kaynak olarak sunulmuş. SARS virüsü ile aynı RNA’yı taşıdığı için koronavirüs, teorik olarak aynı yaşam sürelerine sahip.

Uzmanlar, bu yüzden ulaşım sırasında bir yolcunun hapşırma veya öksürme sırasında geçecek virüslerin aynı hayat süresine sahip olacağını varsayıyor.

Yine de, herhangi bir durumda bile yapılan araştırmalar, elektronik aletlerin tuvaletteki klozetlerden 400 kat daha fazla bakteri taşıdığını gösteriyor.

Ortalama bir insanın telefonu 2,600 defa suratına değdirdiğini düşünürsek bu bakteri ve virüslerin yüzünüze ve elinize bulaşma olasılığı oldukça yüksek.

Reklam

Neyse ki çözüm oldukça basit. Apple ürünlerinin hafifçe sabunlu suya batırılmış mikrofiber bezle temizlenebileceğini belirtiyor.

Ama özellikle bulaşıcı hastalık söz konusu olduğunda yarısı su, yarısı kolonya olan bir sprey ile telefonunuzu silmek daha güvenli olacaktır.

Önemli bir tüyo ile içeriği bitireyim: Solüsyonu ilk olarak beze sıkmayı unutmayın!

Sağlıklı günler.

Haftada en az 3 defa tıraş oluyorum. Günlük hayatımın sıradan bir parçası olan bu aktivite, aslında çevreye çok büyük etkiye sahip.

Palm yağı içeren traş kreminden plastik dolu limitli kullanıma sahip tıraş bıçaklarına, harcanan su miktarından kendi cebimize verdiğimiz zarar bile oldukça büyük. Altta bu konuda hazırladığım Instagram gönderisini görebilirsiniz.

Bu yüzden ben babamın eski (klasik) tıraş bıçaklarını kullanmaya karar verdim.

Açık konuşayım özellikle kafa tıraşı bayağı zor oldu ama bir kere alıştıktan sonra hiç fark hissetmiyorsunuz.

Bir de şu an teknik olarak mümkün olsa da tam olarak jiletleri geri dönüşüm yapacak bir yer bulamadım. Kadıköy Belediyesi ile iletişime girdim ama cevap bekliyorum kendilerinden.

Herkese çevre dostu iyi tıraşlar diliyorum

Reklam

Araştırma, bu tür içeceklerin insan sağlığına verdiği zararı gösteren ve son yıllarda yayınlanan yüzlerce kanıt arasında yerini almış durumda.

Beslenme üzerine yapılan çalışmalara, bireylerin kendi raporlarını hazırladığı için kesin demek zor. Ama 1986’dan 2014’e kadar 37.716 erkek ve 80.647 kadını takip eden bu çalışmanın sonuçlarını ciddiye almamak biraz zor.

Yapılan araştırmada, bu bireylerin aylık ve haftalık ne kadar gazlı ve şekerli içecek tükettiği takip edilmiş. Sonuçta ise şekerle tatlandırılmış gazlı içecekleri tüketen bireylerde kalp hastalıkları riskinin arttığı görülüyor.

Hatta bu içecekleri günde iki porsiyondan (iki bardak~700 ml) fazla tüketen bireylerin kötü kalp sağlığı yüzünden hayatını kaybetme riski, haftada bir kaç porsiyon tüketenlere göre %31 oranında artıyor.

Uzmanlar, günlük bir porsiyon gazlı ve şekerli içecek tüketmenin kalp hastalıklarından hayatını kaybetme riskini %10 oranında artırdığını belirtmekte. Benzer sonuçlar göğüs ve kolon kanseri risklerinde de görülüyor.

Reklam

Çalışma aynı zamanda yapay şeker yerine gerçek şeker içeren gazlı içeceklerin bu risklere etkisini de araştırmış ama sonuçlar çok da farklı değil. Bir porsiyon yapay şekerli içeceğin, gerçek şekerle değiştirilmesi hayatını kaybetme riskini %4 oranında, kalp sağlığı riskini %5 oranında azaltmakta.

Araştırma aslında artık bu içeceklerin ciddi sağlık risklerinin ortaya çıktığı bir dönemde çok da şaşırtıcı değil. Son dönemde Fransa, Meksika ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde gazlı ve şekerli içeceklere vergi getirildi veya şeker oranları ciddi şekilde azaltıldı.

Türkiye’de ise bu konuda atılmış bir adım yok. Özellikle Türkiye’deki Sprite’ın Birleşik Krallığa göre 2, Fanta’nın ise neredeyse 4 kat daha fazla şeker içerdiğini düşününce, bu konuda geç kalınmadan adım atılması lazım.

Kaynak: Quartz

2017’de yapılan son çalışmada altıncı sırada olan İspanya’nın bu yükselişinin arkasında uzmanlara göre Akdeniz Diyeti var.

Listede en sağlıklı 10 ülke şu şekilde:

Akdeniz Diyeti önemli ama…

Araştırmaya göre, ilk iki sırayı paylaşan İspanya ve İtalya’da, yaygın bir şekilde görülen Akdeniz Diyeti’nin bu sonuca etkisi oldukça fazla.

Uzmanlar, saf sızma zeytinyağı ve taze kuruyemişler ile desteklenen Akdeniz Diyeti’nin, kalp ve damar hastalıklarına karşı en etkili beslenme tarzı olduğunu belirtiyor.

Reklam

Daha önce de Küresel hastalıkların etkisi üzerine Hastalık Ölçütleri ve Değerlendirmeleri Enstitüsü (IHME) tarafından yapılan araştırma İspanya’yı benzer nedenlerden dolayı 2040 yılına geldiğinde ortalama yaşam süresi en uzun ülke olacağını belirtmişti.

Bu içeriğe aşağıdaki linke tıklayarak ulaşabilirsiniz:

Asıl çözüm kamu sağlığı politikalarında

Uzmanlar Akdeniz Diyeti’nin önemini kabul etse de, İspanya’nın yükselişi arkasındaki tek neden bu değil.

Geçtiğimiz yıl yayınlanan Avrupa Sağlık Sistemleri ve Politikaları çalışması, İspanya’nın kamu sağlığı sisteminin son dönemde oldukça iyileştiğini belirtiyor.

Ülke, özellikle aile doktorları üzerinden, çocuklar, kadınlar ve yaşlılar için koruyucu sağlık hizmetlerine önem vermekte. Hastalıklar ortaya çıkmadan önce uygulanan bu tedbirler kronik ve ani gelişen hastalıkların önüne geçmekte.

Türkiye 51. sırada ama nedenine ulaşmak zor

Listede Türkiye geçtiğimiz yıla göre 3 sıra yükselmiş ve 51. sıraya oturmuş. Bunun arkasındaki verilere ise ulaşmak biraz zor.

Araştırma’da maalesef detaylara ulaşmak biraz pahalı bir durum. Sadece ben değil, ana medya kaynaklarının da Bloomberg’e para verip Türkiye ile daha fazla veriye ulaşmadığını görüyorum. Elinizde veri var ise bu içeriği güncelleyebirim.

Ama Dünya Sağlık Örgütü’nün geçtiğimiz yıl yaptığı bir açıklamada, Türkiye’de obezite rakamlarının yüksek olmasına rağmen, sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite alanında yürütülen çalışmaların iyiye gittiği yönündeydi.

Kaynak: Bloomberg, Gıda Hattı

Reklam

Bununla beraber Türkiye’deki en önemli sağlık sorunlarının başında D vitamini eksikliği geliyor. Durum o kadar ciddi ki yapılan bazı araştırmalar bu durumun her 10 kişiden 9’unda görüldüğünü göstermekte.

D vitamini destekleri sonuçları etkilememiş

Bununla beraber bu vitaminin eksikliği ciddi sorunlara yol açmakta. Dublin Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma özellikle yaşlı bireylerde D vitamini eksikliğinin %75 oranında depresyon riskini artırdığını gösteriyor.

Araştırmanın en önemli noktalarından biri ise antidepresan ilaç veya D vitamini desteği alan bireylerde bile bu sonuçların değişmemesi.

Yaz aylarında D vitamini eksikliği yaşayanların sayısı neredeyse yarıya inmekte ama özellikle kış aylarında bu sayının artığı görülüyor.

Daha önce de Teksas Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma D vitamini eksikliğinin depresyon riskini artırdığını göstermiş ama D vitamini destekleri konusunda bir çalışma yapılmamıştı.

Uzmanlar D vitamini eksikliği ile depresyon arasındaki bağı tam olarak çözebilmiş değil, bazı araştırmalar D vitamini eksikliğinin depresyon ile sonuçlanan sinir bağları kopukluğuna yol açtığını belirtiyor.

Sadece depresyon riskini artırmıyor

Bununla beraber, D vitamini eksikliği sadece depresyona yol açmamakta. Kas ağrısı ve kramp, halsizlik, aşırı saç dökülmesi, yaraların geç iyileşmesi ile başın terlemesi D vitamini eksikliğinin belirtileri olarak görülüyor.

Bu vitaminin eksikliğinden etkilenmemek için yapabileceğiniz en iyi şey güneşe çıkmak. Uzmanlar beslenme ile D vitaminin sadece %10’unu karşılayabileceğimizi, güneş ışığının ise D vitaminin %90 kaynağını oluşturduğunu belirtiyor.

Güneşte 20 dakika yeterli

Deride üretilen D vitamini suda çözülebildiğinden hücrelere kolayca girebiliyor. Bu nedenle de etkisi yağda çözünen yapay şekline oranla daha fazla oluyor.

Ağız yoluyla kullandığınız D vitaminleri genelde “sülfatsız” olduklarından suda değil, yağda eriyor, etkileri de sınırlı kalıyor.

Bu yüzden, öğle saatlerinde dışarıda olmak üzere 20 dakikalık bir güneşlenme, D vitamini eksikliğinin önüne geçmekte ciddi şekilde yardımcı olacaktır.

D vitamini destekleri yerine ise, özellikle sağlıklı yağ içeren somonun 100 gramı bile ihtiyacımız olan besinsel D vitaminini karşılamaya yardımcı olacaktır.

Kan şekerini düşürüp, kolesterolü azalttığı, hatta bağırsak kanserinin önüne geçtiği bir çok araştırmada kanıtlanan lifli besinleri tüketmenin en iyi yolu işlenmemiş ve farklı meyve ve sebzeleri tüketmekten geçiyor.

En yüksek lifli yiyecekler nelerdir diye soranlar için aşağıdaki listede önerileri ve 100 gramında içerdikleri lif miktarlarını bulabilirsiniz.

1. Kabak çekirdeği (18,4 gr)

Yüksek oranda magnezyum, bakır, demir ve çinko içeren kabak çekirdeği aynı zamanda 100 gramında da önemli miktarda lif içeriyor.

2. Yulaf (16,5 gr)

Özellikle yulaf ezmesini hızlı ve sağlıklı bir kahvaltı için tercih edebilirsiniz. Böylelikle gün boyunca sindirim sisteminizin düzgün çalışmasını sağlayabilir ve kan şekerinizi kontrol altına alabilirsiniz.

3. Badem (12,5 gr)

Hem besleyici özelliği ile, hem de sağlıklı iyi yağ içeriği ile oldukça popüler olan bademlerin kavrulmamış halleri oldukça yüksek miktarda lif içermekte.

4. Enginar (8,6 gr)

Özellikle yaz aylarında kullanılan bu sebze giderek daha da popülerleşiyor. Bunun arkasında kendine has tadı ve içerdiği liflerin de etkisi var tabi.

5. Mercimek (7,9 gram)

Kırmızı ya da yeşil, mercimek hem yapması oldukça basit hem de lif ihtiyacınızı büyük bir şekilde karşılayacak yiyeceklerden biri.

6. Nohut (7,6 gram)

Favori yemeklerimden biri olan humusun ana maddesi, mineral ve protein kaynağı nohut aynı zamanda günlük lif ihtiyacınızı da ciddi oranda karşılıyor.

Yalnız bu iddiaların hiçbiri herhangi bir şekilde kanıtlanmış değil. Ama bu durum, biliminsanlarını süte benzeyen bu değişik sıvıyı incelemekten alıkoymuyor, özellikle bal arılarını kraliçe yapan sihrin kodu odak noktası.

Bal arısını kraliçeye döndüren “sihrin” kodu çözüldü

Yapılan çalışmalarda Stanford Üniversite’sinden bir araştırma grubu bu kodu çözdüklerini belirtiyor. Araştırmalar ilk önce arı sütü nedir şeklinde bir soruyu cevaplamaya çalıştı.

Sonuçlar, sütün içinde bulunan royalactin adlı proteinin, kök hücrelerin kendini yenilemesini sağlayan genleri harekete geçirdiğini gösterdi.

Uzmanlar royalactin adlı proteinin bu özelliği ile yaraları iyileştirmekte ve özellikle kas kaybı ve sinir dokusunun bozulmasına yönelik hastalıklar iyileştirebileceğini belirtiyor. Daha önce yapılan bazı araştırmalar da arı sütünün fare ve iplikkurdu gibi canlıların yaşam süresini uzattığını göstermişti.

Stanford Üniversitesi’nin çalışması arı sütünün sadece yaşam süresini değil, aynı zamanda fare gibi farklı türlerde de kök hücrelerin kendini yenilemesini harekete geçirdiğini ortaya çıkardığı için oldukça önemli.

İnsanlarda da benzer bir protein var

Arı sütünün yararlarının, insanlar üzerinde etkili olup olmayacağı ise farklı bir çalışma konusu. Şimdilik yapılan araştırmalar, insan embriyosunun erken dönemlerinde benzer bir proteinin aktif olarak kullanıldığını gösteriyor.

Özellikle embriyoların, yani yumurta ve sperm hücrelerinin birleşmesiyle oluşan zigotun arka arkaya mitoz bölünme geçirip hücre sayısının artmış hali, bu erken dönemde kök hücre kapasitesini artırmaya başlıyor. Zira bu dönemde kök hücreler yeni hücreler özellikle yeni hücreler oluşturuyor.

Kök hücreler bölündüğünde, kendilerinden ya da diğer hücre tiplerinden üretebiliyorlar. Örneğin, derideki kök hücreler daha fazla deri kök hücresi yapabiliyor ya da melanin pigmenti yapmak gibi kendi özgün işlevleri olan diğer deri hücrelerine farklılaşabiliyor.

İnsanlardaki proteinin ismi Beyoncé olacaktı

İşte bu dönemde, biliminsanlarının ilk önce Beyoncé adını vermek istediği ama daha sonra kraliçe anlamına gelen regina isminde karar kıldığı insanlardaki bu protein, embriyonun kök hücreleri için bir kaynak hücre rolü oynuyor.

TIKLAYIN: Beyin sağlığınıza iyi gelecek, zihninizi güçlendirecek 8 meyve ve sebze

Uzmanlara göre regina proteini, Alzheimer, kalp hastalıkları ve kas kaybı gibi hücrelerin ölmesine yol açan hastalıkların önüne geçebilecek. Bundan sonra yapılacak çalışmalar bu proteine benzer şekilde çalışacak ilaçların bulunması yönünde olacak.

Marketlerde satılan arı sütü ilaç değil

Eğer bu şekilde çalışan ilaçlar bulunursa, hastaların zarar görmüş deri hücreleri kendi kök hücreleri tarafından iyileştirilebilecek. Bu ilaçlarda aynı zamanda arı sütündeki proteinler de kullanabilecek.

Buna rağmen uzmanlar hala direkt olarak arı sütü kullanımını desteklemiyor. Hatta yapılan çalışmalar sırasında arı sütü olarak satılan çoğu ürünün içerisinde royalactin proteinin bulunmadığı da ortaya çıkmış. O yüzden bu ürünleri kullanırken dikkatli olmak lazım.

Kaynak: The Guardian

Yaklaşık 260 milyon çocuk sel riskinin ciddi derecelerde olduğu bölgelerde yaşamakta. Bununla beraber bu bölgelerin büyün bir çoğunluğu aynı zamanda tuvalet ve kanalizasyon altyapısına da sahip değil. Sellerin artması ve bu durumun devam etmesi bulaşıcı hastalıkların yayılmasını hızlandırabilir.

Sel sularının yeraltı sularına geçmemesi ve toprağın verimli tabakalarını alıp götürmesinden dolayı, artan sıcaklarla beraber kuraklık ve çölleşme de artabilir. Bu büyüme çağındaki bir çok çocuğun yetersiz beslenmesine ve kıtlığa bile yol açabilir.

Aileler gıda güvenliği bulunmayan bölgelerden ayrılmak isteyeceğinden, bu aynı zamanda toplulukların yerinden olmasına ve küresel göç krizini büyütecek durumlara neden olabilir. Gıda ile su kaynaklarına yönelik bir krizinde 2040 yılında her 4 çocuktan birini etkileyeceği öngörülmekte.

Bununla beraber fosil yakıtların kullanılmasına devam edilmesi, özellikle kömür ve odunun yemek ve ısınma için kullanılması çocukların gelişmekte olan akciğerlerini yetişkinlerden daha fazla etkilemekte. Temiz kaynaklı ve iyi bir altyapıya sahip ısınma ve pişirme kaynakları olmadan nefes alma sorunları çeken çocukların sayısı artabilir.

Bu sorunlar gelecekte yaşanacakmış gibi gözükse de aslında şu an da etkilerini görmekteyiz. Her yıl neredeyse 500 bin çocuk evlerde bulunan hava kirliliğinden hayatını kaybetmekte.

Bununla beraber son raporlar her gün 15 bin çocuğun önlenebilir hastalıklardan hayatını kaybettiğini, 155 milyon çocuğun yetersiz beslendiğini, her beş çocuktan birinin okula gidemediğini ortaya koyuyor.

Bu yüzden 20 Kasım 1989 yılından bu yana Birleşmiş Milletler (BM) tarafından dünya genelinde çocukların karşı karşıya kaldıkları hak ihlallerini gündeme taşımak amacıyla “Dünya Çocuk Hakları Günü” olarak belirledi.

Özellikle savaş ve yoksulluğun hüküm sürdüğü coğrafyalarda yaşam mücadelesi veren çocukları korumak ve koşullarını iyileştirmek için 20 Kasım 1989 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme”yi imzalandı.

Bu sözleşmeye göre çocuklar, nerede doğduklarına, kim olduklarına; cinsiyetlerine, dinlerine, etnik kökenlerine bakılmaksızın, yaşama hakkı başta olmak üzere; eksiksiz biçimde gelişme hakkı; zararlı etkilerden, istismar ve sömürüden korunma hakkı; aile, kültür ve sosyal yaşama eksiksiz katılma haklarına sahipler.

Bu hakların korunması içinde Birleşmiş Milletlere bağlı UNICEF (Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu), her çocuğun, özellikle de en zor ve dışlanmış durumda olan çocukların yaşatılması, korunması ve gelişimi için 156 Ülke Ofisi ve 34 Milli Komitesi ile 190 ülkede çalışmakta.

Türkiye’de de çocuk haklarını desteklemek ve bireyler ile özel sektörden kaynak geliştirmek için çalışan UNICEF Türkiye Milli Komitesi ve çocuk refahıyla ilgili kilit alanlarda sahada çalışmalar yürüten UNICEF Türkiye Ülke Ofisi bulunuyor.

Benim de destekçisi olduğum UNICEF, çocuk işçiler, engelli çocuklar, kız ve erkek çocukların eşitliği ve tarımda çocuk işçilerin okula dönmesine yönelik aktif programlara sahip. Bu programlar hakkında buradan bilgi alabilirsiniz.

UNICEF Dünya Çocuk Günü’ne özel aynı zamanda bir imza kampanyası düzenlemekte. UNICEF’in sesini daha fazla duyurmasına ve daha fazla programı hayata geçirmesine destek vermek için siz de burayı tıklayarak kendi sesinizi ekleyebilirsiniz.

Şekerli içecekler ve karbonhidratı çok tüketiyorsanız beyniniz ve kendi sağlığınız için uzmanlar hemen durmanızı öneriyor.

Bunun yerine meyve ve sebze ağırlıklı ve kabuklu yemiş destekli bu 8 yiyecek ile beyninizi güçlendirebilirsiniz.

1. Yabanmersini

Daha çok yaz meyvesi olsa da her dönem bulabileceğimiz bu meyve içerdiği antioksidanlar ile hem anti-inflamatuar özelliğe sahip hem de beyniniz için oldukça yararlı.

Uzmanlar yaban mersinini düzenli tüketmenin beyindeki sinirleri yenilediğini ve aralarındaki iletişimi güçlendirdiğini açıklıyor. Bunun sayesinde hem hafıza gelişiyor, hem de odaklanma gücü artıyor.

2. Ceviz

Sonbaharda toplanmaya başlayan cevizler içerdiği Omega-3 yağları ile yüksek tansiyon ile kalp ve damar hastalıklarına karşı oldukça güçlü bir yiyecek.

Bununla beraber içerdiği polifenol ve E vitaminleri hafızayı ve zihinsel işlevselliğii güçlendirip, beyinde oluşacak inflamasyonların önüne geçiyor.

3. Avokado

Türkiye’de giderek yaygınlaşmaya başlayan bu meyve, haftada bir kez yeseniz bile yeterli olacak özelliklere sahip. Tekli doymamış yağlara sahip avokado, bu özelliği ile beyniniz ve tüm organlarınız için sağlıklı bir kan dolaşımını kolaylaştırıyor.

Bu sağlıklı ve iyi yağlar aynı zamanda beyindeki astrosit ismi verilen sinir hücrelerini koruyarak, kaslara iletilen sinyalleri güçlendiriyor. İçerisinde potasyum da bulunan avokado, yüksek tansiyonun da önüne geçiyor.

4. Brokoli

Nedense şeytanlaştıran bu mükemmel sebze aslında içerdiği K vitamini ve kolin maddesi ile zihinsel işlevselliği ve hafızayı güçlendiriyor.

Ayrıca üyesi olduğu turpgillerin içerdiği sülforafanın beyin dokusunu geliştirdiği ve iyileştirdiği yönünde araştırmalar mevcut. O yüzden, brokolinizi çok haşlamadan (3-4 dakika), limon ve biraz sarımsakla hazırlayıp, tadını çıkarmanın tam zamanı.

5. Koyu Çikolata

Çikolatayı gördünüz ama hemen gofretlere uzanmayın. En az %70 oranında kakao içeren çikolatalardan bahsediyoruz. Çikolataların içerisinde ne kadar çok kakao çekirdeği varsa içerdiği flavonol proteini de o kadar çok demektir.

Bu protein içerdiği antioksidanlar sayesinde hem kalbinize hem de beyninize iyi gelecektir. Yine de bu yiyeceği tüketirken kendinizi sınırlamayı unutmayın.

6. Kabak Çekirdeği

Aslında bol bol rastladığımız bu kuruyemişi tüketirken bir şeye dikkat etmemiz lazım. Kavrulmuş ve tuzlu kuruyemişler aslında kabuklu yemiş ailesinin besinsel yararlarına zarar vermekte. O yüzden kabak çekirdeğinizi ve cevizinizi doğal kurutulmuş veya taze olarak tüketin.

Taze kabak çekirdekleri çinkonun en iyi bitkisel kaynaklarından biri. Bu mineral hafızayı güçlendirip odaklanmanızı kolaylaştırıyor. Kabak çekirdeği aynı zamanda içerdiği magnezyum ile stresi azaltıp, uyku düzeninizi sağlamakta yardımcı olabilir. Bu iki durumdan aynı zamanda beyniniz de azan sağlıyor.

7. Pancar

Bu renkli sebzelerin seveni kadar sevmeyeni de var. Yine de içerdiği nitrat, kan dolaşımı sırasında nitrik oksite dönüştürülüyor ve bu damarları genişletip kaslara ve beyne kan dolaşımını hızlandırıyor.

Pancar aynı zamanda antioksidan kaynağı olduğundan anti-imflamatuar özelliklere sahip ve bazı araştırmalar kolon kanseri riskini de azalttığını göstermekte.

8. Kuşkonmaz  

Değeri Türkiye’de pek bilinmese de, kuşkonmaz kendine özgü tadı ve besinsel değerleri ile beslenmenizde yer alması gereken bir sebze.

Yüksek derecede folik asit ve B vitamleri içeren kuşkonmazın bulundurduğu B12’nin Alzheimer hastalığını önlediğine yönelik çalışmalar bulunmakta. Folik asit ise aynı şekilde odaklanmayı ve hafızayı güçlendirici özelliklere sahip.

Biyolojik Saat nedir?

Basit olarak açıklamak gerekirse, biyolojik saat her hücremizde bulunan uyku ve uyanma döngüsüne verilen genel bir isim. Geçtiğimiz yıl verilen Nobel Tıp Ödülü ise bu döngünün moleküler mekanizmalarını çözmüş ve bunun etkilerini gözler önüne sermişti.

Yani, artık organizmaların sabah ve akşam döngüsüne nasıl tepki verdiğini ve buna göre kendilerini nasıl dengelediklerini anlamak için elimizde araçlar ve sonuçlar hiç de iyi gözükmüyor.

Uyku, hormanlar ve tansiyon

Bu araçlar ile birlikte artık biyolojik saatlerimizin uyku ve beslenme düzenini, odaklanma, hormon salımı ve tansiyon dengesini kontrol ettiğini gösteren bir çok veri toplandı.

Özellikle bazı araştırmalar, yapay aydınlatmaların doğa ve insanlık arasında kurulan binlerce yıllık biyolojik saat senkronizasyonunun bozduğunu düşünüyor.

Bunun en dikkat çekici nedenlerinden biri ise, ekonomik ve sosyal sistemlerin tek bir çizelge üzerinde ısrar etmesi olarak belirtiliyor.

Her ne kadar çoğu bireyin biyolojik saati 9 ile 5 sistemine kolayca uysa da, bazı “erkenci kuşlar” ve “gece baykuşları” bu sistem içerisinde ciddi anlamda sorunlar yaşayabiliyor. Bu bireylerin oranı özellikle gençlerde %16’ya kadar varabiliyor.

Bu bireyler normal bir uyku ile biyolojik saatlerini kontrol altına alsalar da, maalesef bu sistemler yüzünden uyuyacakları zamanlar biyolojik saatler ile çakışmakta.

Reklam

Çözüm pencere

Bununla beraber araştırmalar aynı zamanda, 8 saat kapalı penceresiz bir alanda çalışan ve doğal ışık yüzü görmeyen çalışanların yaşadığı problemlerin artık biyolojik saat ile ilgili olduğunu düşünüyor.

Bunun üzerinde şu anda masa saati, terapi ışığı ve hatta parlak maskelerden oluşan neredeyse binlerce ürün, güneş ışığını taklit ederek biyolojik saati iyileştirmenin peşinde.

Her ne kadar bu ürünler, güneş saati kısıtlı Kuzey’deki ülkelere yardımcı olsa da, özellikle Türkiye gibi ülkelerde istedikleri kadar uğraşsınlar, güneşin yararlarını yeneceklerini sanmıyorum. Bu ürünlerin son çare olarak kullanılması lazım.

Treehugger için bu konuyu alan Ilana Strauss, elimizde toplumla alakalı bir problemin olduğuna dikkat çekiyor. Bu yüzden, bu toplumsal problemlere toplumsal çözümler getirilmesi gerektiğine inanıyor.

Işık görmeyen ofisler yerine daha fazla pencere, karanlıkta okula giden çocuklar yerine daha geç başlayan okul saatleri ve esnek çalışma saatlerinin etkileri Strauss’a göre parlak masa saatlerinden çok daha etkili olacaktır.

Gerçek ve etkili çözümleri aslında tüm hücrelerimizde hissediyoruz, şimdi bunları uygulamanın tam zamanı.

Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde “Yeni Sentetik Maddeler, Yeni Sorunlar ve Güncelleme” başlıklı sempozyumda yaptığı açıklamada Namlı, son yıllarda ilkokul çağına kadar düşen madde uzmanlığına yönelik gençleri özendirmek için birçok yöntemin kullanıldığını belirtti.

Dr. Namlı, Türkiye’nin genç nüfusunun çok yüksek olması ve coğrafi olarak geçiş noktasında olması nedeniyle beynin sinir sistemini etkileyen ve algı, ruh hali ile bilinç değişikliğine yol açan psikoaktif madde kullanımı açısından risk altında olduğunu söyledi.

Namlı, “Türkiye’nin en büyük sağlık, adli sorunlarından bir tanesi yeni sentetik maddelerin kullanımı. Türkiye psikoaktif madde kullanımı nedeniyle ölümlerde birinci sırada. Her geçen gün psikoaktif madde kullanımı artmakta ve buna bağlı olarak da acil servise başvuru artmaktadır. Yeni psikoaktif maddeler her gün formüllerini değiştiriyor ve bunların takibi zorlaşıyor” dedi.

Doğal olmayan sentetik maddeler daha ucuz, ulaşımı kolay ve bu özellikler kullanıcılar için cazip hale getiriliyor. Bu maddelerin isimlerinden tutun da ambalajına kadar büyük bir pazarlama stratejisi izleniyor.

Sempozyumda konuşan Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Zehra Arıkan Türkiye’de 2017 yılında 24 bin 371 sentetik kannabinoid olarak adlandırılan madde kullanımının gerçekleştiğini, bu olaylarda 34 bin 107 şüphelinin yakalandığını ve 958 kilogram sentetik kannabinoid ele geçirildiğini söyledi.

2017’de bir önceki yıla göre yüzde 53.1 oranında daha fazla sentetik kannabinoid ele geçirildiğini de ifade eden Prof. Dr. Arıkan 2017 yılında doğrudan madde kullanımı nedeniyle hayatını kaybedenlerin 941 kişi olduğunu ve bunların 564’ünün ise doğrudan sentetik kannabinoid kullanımından dolayı olduğunu ifade etti.

Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Cüneyt Evren de sentetik madde kullanımı sonrası bireylerin kalp krizi geçirebildiğini, böbrek yetmezliği, epileptik nöbetler ve delirium gibi bilinç dalgalanması yaşayabildiğini açıkladı.

Sentetik uyuşturucular, bir gencin harçlığıyla alabileceği kadar ucuz. Namlı, burada ailelere çok büyük görevler düştüğünü belirtiyor. Namlı, ailelerin gençlerin ruhsal ve fiziksel durumunda, davranışlarındaki değişikliği yakın takip etmelerini ve madde kullanımından şüphelenildiği zaman hemen bir uzmana danışmalarını öneriyor.

Kaynak: BirGün

ABD Ulusal Toksikoloji Programı (NTP) tarafından yapılan araştırmalar, cep telefonlarından kaynaklı radyasyonun, erkek farelerde beyin ve böbrek üstü bezlerinde kansere yol açtığına dair “belirgin kanıtlara”, kalp kanserine yol açtığa dair ise “kesin kanıtlara” ulaştı.*

Yapılan testler Mart ayından beridir ağır akademik hakem denetiminden geçiyordu. Bunun nedenlerinden biri ise hayvanlar üzerinde yapılan bu testlerin, insanların cep telefonu kullanımını tam anlamı ile yansıtamaması.

Fareler 4 kat daha fazla radyasyona maruz kaldı

Testlerde kullanılan farelerin maruz kaldığı radyasyon seviyeleri, insanların maruz kaldığı seviyelerden çok daha yüksek. Öyle ki, farelerin maruz kaldığı en yüksek iyonizan olmayan radyasyon seviyesi insanların maruz kaldığından 4 kat daha yüksek.

NTP bu seviyelerin “nadiren” oluştuğunu kabul etse de, radyo dalgalarının oluşturduğu radyasyon ile erkek farelerdeki tümörlerin birbirine bağlı olduğunu savunuyor.

Testin bir ilginç sonucu da, dişi farelerde tümör oluşmuş olsa da, uzmanların bu durumun radyasyondan oluşup oluşmadığı hakkında emin olamaması.

İyonize olmayan radyasyon nedir?

Bir çok araştırmada olduğu gibi bu araştırma da, insanların cep telefonu kullanımını yansıtamadığı için cep telefonu ile kanser arasındaki bağı açıklamada yetersiz kalmakta. Zira, cep telefonlarının yaydığı  iyonize olmayan radyasyon, röntgen ya da nükleer enerji tarafından yayılan iyonize radyasyondan oldukça farklı.

İyonize radyasyonun yüksek dozlarda kansere yol açtığına dair kesin kanıtlar olsa da, şimdiye kadar yapılan araştırmalar iyonize olmayan radyasyonun kimyasal bağları kıracak derecede enerjiye sahip olduğu konusunda hemfikir.

Bu cep telefonlarının DNA’ya zarar veremeyeceği ve kansere yol açan mutasyonlara yol açamayacağı anlamına geliyor. Ama NTP tarafından yapılan bu araştırma bu sonuçları sorguluyor.

Test yöntemleri teknolojinin çok gerisinde

Bununla beraber, NTP tarafından yapılan testler 2G bağlantı hızına göre yapılmış. 1990’larda gelişen bu teknoloji 900 megahertz radyo frekansına sahip. Yeni teknolojiler ise daha yüksek frekans hızına sahip ve bu frekanslarda radyo dalgaları vücuda daha zor nüfuz etmekte.

Şu an pazarda bulunan cep telefonlarının çoğu 5G’ye hazır olsa da, en fazla kullanılan teknoloji 3G ve 4G olarak belirtiliyor. Hatta ABD’de çoğu servis sağlayıcı 2G frekansını kapatmış durumda.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı Ömer Fatih Sayan’ın yaptığı açıklamaya göre Türkiye’de de 2G 2026’ya kadar kapatılmış olacak.

Fareler üzerinden yapılan testler hem etik değil, hem de yanlış sonuçlar vermekte

Buna ek olarak, çoğu araştırma artık hayvanları test objesi olarak kullanmayı bırakmış durumda. Hayvanlar üzerinde insanların eğlence ve iletişim amaçlı kullandığı bir teknolojiyi test etmek hem etik değil, hem de oldukça kibirli bir durum.

Ayrıca, hayvanlar üzerinden yapılan testlerin kesin kanıtlara ulaşmada da oldukça başarısız olduğu giderek ortaya çıkmakta. Bu yüzden, son zamanlarda uygulanan testler, in vitro adı verilen, yapay ortamda hazırlanmış doku örnekleri üzerinde yapılıyor.

Örnek olarak, fareler üzerinden cam lifleri ve kanserin bağı üzerine yapılan bir araştırma kesin bir bağ bulamazken, in vitro test yöntemi ile yapılan testler, cam liflerinin kanser yapıcı olduğu yönünde sonuçlara ulaşılmıştı.

Bir sonraki adım ne olacak?

ABD’de yapılan testler, insanlar üzerinde risk oluşumuna karar veren Amerikan Gıda ve İlaç Departmanı’na yönlendirilecek. Buradan ise nasıl bir sonuç çıkacağı pazara yön verecek.

Bununla beraber uzmanlar, şimdilik alınması gereken önlemlerin oldukça basit olduğuna dikkat çekiyor: Cep telefonlarınız size yakınken uyumayın ve mikrofonlu kulaklıklar ile telefonda konuşun.

Kaynak Quartz, WebTekno, Neavs

*Program, kanıtların kesinliği için kesin, belirgin, kuşkulu  sıfatları ile kanıt bulunamadı gibi terimler kullanıyor.

Hava kirliliğin en büyük nedeni karayolları olarak gösterilmiş. Tarım ile enerji sektörü, fabrikalar ve konutlar ise diğer büyük hava kirliliği kaynakları olarak öne çıkıyor.

Raporda, partükül maddeler (PM), Azotdiokstit (NO2) ve Ozon,  insan sağlığına en çok zararı veren maddeler olarak belirtilmiş. Bu maddeler en çok şehirde yaşayanları etkilerken, bireylerin ortalama yaşam süresini de kısaltmakta.

Avrupa Çevre Ajansı, hava kirliliğinin sadece insan yaşamının değil, toprak, orman, göl ile ırmak ekosistemlerinin de hava kirliliğinden etkilendiğini açıklıyor.

Yayınlanan bu son rapor, ilk defa Türkiye’nin de içinde bulunduğu EEA-39 ülkelerini ele alıyor. Yapılan araştırmalar özellikle PM10 kirliliğinde Türkiye için çok da iyi haberler vermiyor.

Partikül maddeler, genellikle inşaat tozu, karayolu kaynaklı parçacıklar ve kömür parçacıklarından oluşmakta. PM10 terimi ise bu parçacıkların 10 mikron ve altında bir boyuta sahip olanlarını kapsıyor. Bir saç telinin 70 mikron olduğu düşünüldüğünde bu parçacıkların küçüklüğü daha da dikkat çekiyor.

PM10 insan vücudu için filtrelemesi oldukça zor ve bu partikül maddeler, özellikle 65 yaş ve üzerindekiler için astım ile kronik obstrüktif akciğer hastalığına (KOAH) da yol açmakta. Bazı araştırmalar, kanser, kalp ritminde bozukluk, iskemik kalp hastalıkları, kalp yetmezliği ve kalp krizi gibi sonuçları da PM10’a bağlamakta.

Avrupa Çevre Ajansı da 2016 yılında endüstri ve ürün kullanımı kaynaklı PM10 kirliliğinin neredeyse yarısının Türkiye’den geldiğini açıklıyor. Benzer bir şekilde aşağıdaki harita da günlük PM10 kirliliğinde %90’lık yüzdelik dilime giren ölçümleri göstermekte ve burada en fazla salım yapan bazı noktaların Türkiye’de bulunduğunu görebiliyoruz.

Rapordaki veriler Türkiye’nin yıllık limitlerde PM10 seviyesini ortalama 10 µg/m3 aştığını ve 39 ülke arasında en fazla PM10 salımı yapan 2. ülke olduğunu gösteriyor.

PM10 ölçümleri aslında Avrupa genelinde bir düşüş göstermekte, özellikle şehirlerde yakıt değişimi ve daha verimli kullanımı, cadde ve sokakların düzenli olarak temizliği ve kuru alanların sulanması ve ağaçlandırılması gibi uygulamalar bu değişimin arkasında.

Bununla beraber bu dönemde Türkiye’de doğalgaz tüketimi 2004’te yaklaşık 22 milyar m3 iken 2015’te yaklaşık 48 milyar m3’e ; aynı döneme ilişkin kömür tüketim oranı ise yılda 10 bin tondan 30 bin tona çıkmış.

Geçtiğimiz aylarda da Türkiye Mimar ve Mühendisler Odası, 81 ilden sadece 6’sının havasının temiz olduğunu açıklamıştı. Hazırlanan 2017 yılı raporuna göre sadece Artvin, Bitlis, Eskişehir, Yozgat, Kırşehir ve Kırıkkale’nin havası standartlara uygun. Havası en kirli illerin başında ise İstanbul, Ankara, Adana, Amasya ve Manisa geliyor.

Tıpta uzmanlık dernekleri, hekim örgütleri ve çevre derneklerini bir araya getiren Temiz Hava Hakkı Platformu (THH) ise yine bu yıl içerisinde yaptığı açıklamada, Türkiye’de hava kirliliği her yıl 32 bin erken ölüm vakasına sebep olduğunu belirtmişti.

Temiz Hava Hakkı Platformu bu durumun, ancak ısınma amaçlı kömür kullanımının kontrol altına alınması, mevcut santralların çevre yatırımlarının tamamlanması ve Çanakkale’deki yeni kömürlü termik santral gibi projelerinin sonlandırılması ile mümkün olabileceğini savunmakta.

Kaynak: EEA, Türkiye Klinikleri Jurnali

Soğuk algınlığı geçirildiği hissettiğimiz anda genel tepkimiz hemen ilaca başvurmak oluyor. İşin kötüsü bu ilaçlar bazen antibiyotikler bile oluyor.Ancak soğuk algınlığı ve nezleyi maalesef bir anda geçiren bir ilaç mevcut değil.

Nezle ve soğuk algınlığı nasıl geçer sorusu yerine önce aslında nasıl olunmaz sorusunu cevaplamak lazım. Bunun içinde uzmanlar 3 noktaya dikkat çekiyor:

1. Elinizi yıkayın, kolunuza hapşurun

Nezlenin nasıl yayıldığını ve bunu önlemeyi artık çok iyi biliyoruz. Bu yayılmanın en büyük aracı ise genelde kapalı alanlar oluyor. Bu yüzden, hapşuruğunuzu kesinlikle kapatmayı ama bunu kesinlikle elinizle yapmamayı unutmayın.

Birisi eline hapşurduğu zaman ve dokuduğu yerlere saatler sonra bile başkası dokunduğunda bu hastalığı kapma riski artıyor. Bu yüzden özellikle toplu yerlere gittiğinizde elinizi iyice yıkamanız çok önemli.

Bu nedenle, bir peçeteye hapşurmak ya da o anda etrafta peçete yoksa kol içine doğru hapşurmak daha iyi olacaktır.

2. Sigara ve alkolü azaltın, fitokimyasalları artırın

Araştırmalar bireyler ne kadar fazla sigara içerse o kadar sık nezle olduğunu göstermekte.Bunun nedeni ise sigaranın virüsleri burun ve akciğerimizde yakalayıp vücudumuzdan atmaya yarayan, küçük tüylere benzeyen siliya tabakasının yapısını bozması.

Hatta sigara içenlerin etrafında olmak bile bağışıklık sistemimizi güçsüzleştirmekte. Bağışıklık sistemi aynı şekilde alkolden de etkileniyor ve vücudu susuz bırakıyor.

Bu yüzden özellikle bu mevsimlerde, fitokimyasal yani bitkisel kimyasalları bolca içeren, vitamin değeri yüksek koyu yapraklı sebzeleri; ıspanak, pazı, tere, brüksel lahanası, brokoli, maydanoz, lahanayı bolca tüketmekte fayda var.

Bu yeşillikler ile beraber, mevsim meyveleri ile doğal turşu ve kefir gibi probiyotik değeri yüksek besinleri tüketmek bağışıklık sisteminizi güçlendirecektir.

Ek olarak soğuklarda kendinizi güçsüz gördüğünüzde ekinezya,adaçayı ve papatya karışımı bir bitki çayı da sizi rahatlatıp bağışık sisleminize yardımcı olacaktır.

3- Spor yapmayı ve rahatlamayı unutmayın

Araştırmalar kalp ritminizi hızlandırmanın, vücudunuzun virüslere saldıran hücrelerini artırdığını gösteriyor. Bu yüzden günde en az 15 dakika spor yapmanız bile nezle ve soğuk algınlığı önlemekte size yardımcı olacaktır.

Bununla beraber vücudumuz aynı zamanda dinlenmek de isteyen sürekli çalışan bir makine. Bu dinlenme sürecinde de vücudunuza kendini iyileştirme imkanı verebilirsiniz. Bu yüzden günde en az 5 dakika kendinize ayırmanız, hatta mümkünse meditasyon yapmanız oldukça yararlı olacaktır.

Kaynak: Medline Plus, CDC

Bu etkileri daha detaylı incelemek isteyen bir grup biliminsanı da; üçte birinden fazlası 40 yaşının üstünde kadın olan 69 bin Fransız yetişkinin 4 yıl boyunca organik ürünler tüketme oranlarının kanser riski oranları üzerine etkisini araştırdı.

Amerikan Tıp Derneği tarafından yayınlanan JAMA akademik jurnalindeki araştırmada, organik ürün tüketen bireylerde kanser ve hodgkin dışı lenfoma riskinin ciddi oranlarda azaldığı gözükmekte.

Araştırmaya göre aşırı sağlıklı ve dengeli bir beslenme tarzını benimsemeyen bireylerde organik ürün tükettiklerinde kanser risklerinin düştüğü görülmüş. Araştırmaya göre organik besinler tüketen bireylerin hodgkin dışı lenfoma riski %73 ve menopoz öncesi kanser riski de %21 oranında azalmış.

Uzmanlar bu sonuçların çok da şaşırtıcı olmadığının farkında. Zira organik ürünler tüketerek vücudunuza giren ve çoğu kanser riskini artıran pestisitlerin önüne geçmiş oluyorsunuz. Bu durum özellikle Türkiye gibi kontrolün çok da sıkı olmadığı ülkelerde daha büyük bir risk olarak karşımıza çıkıyor.

Bununla beraber organik gıdaları çözümün tek kaynağı olarak görmek de mantıklı değil. Kanser riskini kilo, fiziksel aktivite ve sigara kullanımı gibi seçimlerde etkilemekte.

Bu yüzden Amerikan Kanser Topluluğu tüm kanser vakalarının %42’sinin belirli faktörlere bağlı olduğunu ve önlem alınarak bu vaka ve ölümlerin önüne geçilebileceğini savunuyor. Bu faktörler ise aşağıdaki gibi sıralandı:

• Sigara içmek
• İkinci el sigara içiciliği
• Fazla kilolar
• Alkol tüketimi
• Kırmızı ve işlenmiş et tüketimi
• Meyve, sebze, lifli yiyecek ve kalsiyum içeren yiyeceklerin düşük oranda tüketilmesi
• Hareketsizlik
• Ultraviyole radyasyon
• Kansere yol açan enfeksiyonlar (HPV ve HIV)

Türkiye’de yılda ortalama 163 bin 500 kişiye, dünya genelinde ise 12,7 milyon kişiye kanser tanısı konuluyor. Bu gibi bilimsel araştırmalar, kanser riskini azaltmak için bizim yapabileceğimiz basit değişikliklerin gücünü gösterdiğinden oldukça önemli.

Kaynak: CA, JAMA

Rapor, 2013 ve 2017 yılları arasında ölümcül sayılan ve hastanelerde açık yaralar ile bulaşan bakterilerin yarattığı kan dolaşımı enfeksiyonlarının %35 oranında arttığını açıklıyor.

Aşırı antibiyotik kullanımı antibiyotik direncini artırıyor

Antibiyotikler son zamanlarda bakteri öldürücü gücünü kaybetmekte ve bunun nedenleri arasında aşırı kullanım da var.

Daha önce yayınlanan raporlar antibiyotiklerin öksürük, kulak  ve boğaz ağrısı gibi sorunlar yaşayan hastalara da verildiğini ve antibiyotik direncinin arttığını göstermişti.

Uzmanlar bu gibi hastalıkların çoğuna, antibiyotiklerin öldüremediği virüslerin neden olduğunu belirtiyor. Bu gibi hastalıklarda hastalar genelde dinlenerek iyileşiyor ve ilaç kullanımına gerek kalmıyor.

Antibiyotik kullanımı azalıyor ama tehlike hala geçerli

PHE’nin raporu son yıllardaki çalışmalara rağmen hala hastaların %38’inin bu hastalıklarda antibiyotik beklediğini gösteriyor. Yine de İngiltere’de genel antibiyotik kullanımı %6 oranında düşmüş durumda.

Türkiye’de de bu durum çok farklı değil. 2013 yılında yapılan bir çalışmaya göre Türkiye’de her 1000 kişi başına günde kullanılan antibiyotik dozu 42.2 olarak açıklanmış ve bizi OECD ülkelerinde açık ara ile en fazla antibiyotik kullanan ülke yapmıştı.

Yeni yapılan açıklamalara göre ise Sağlıkta Dönüşüm adlı projenin akılcı antibiyotik kullanımına yönelik çeşitli çalışmaları sayesinde antibiyotik kullanımı düşmüşe benziyor.

Son rakamlara göre 2011’de toplam 15 milyar lira olan ilaç harcamalarının yaklaşık yüzde 11’ini antibiyotikler oluştururken, bu rakam 2017’de yüzde 5’e düştü.

Dikkatli olunmazsa tıpta orta çağa dönebiliriz

PHE’de görevli Prof Paul Cosford antibiyotiklerin modern tıp için hala vazgeçilmez olduğunu ama bunları ancak ihtiyaç anında kullanmak üzere saklamamız gerektiğini belirtiyor.

PHE’nin medikal şefi Dame ünvanına sahip Sally Davies ise hızlı bir şekilde hareket edilmezse, özellikle ameliyatlarda tıbbın orta çağlara döneceğini savunuyor. Davies’e göre dikkatli olmazsak basit sandığımız işlemler tehlikeli, iyileştirilebilir hastalıklar ise öldürücü olabilir.

Antibiyotiği akıllı kullanmamız lazım

Bu durumun önüne geçmekte hastalara çok büyük pay düşüyor. Bunun için:

1. Antibiyotikleri, reçetede önerilen dozda ve tüm kutu bitene kadar kullanın.
2. Kendinizi iyi hissediyor ve hatta şikayetleriniz azalmış olsa bile antibiyotiğinizi yarıda kesmeyin. Bu durum antibiyotiğin işe yaradığını gösterse de, ilacın görevi ancak size verilen doz ile tamamlanıyor.
3. Antibiyotikleri sadece gerçekten gerekli olduğunda alın. Grip, nezle gibi hastalıklarda antibiyotik kullanılmamalıdır.

Kaynak: The Guardian

Küresel hastalıkların etkisi üzerine Hastalık Ölçütleri ve Değerlendirmeleri Enstitüsü (IHME) tarafından yapılan araştırma, gelecekte insan sağlığına en büyük zararı obezite, yüksek tansiyon ve kan şekeri ile alkol ve tütün kullanımının yapacağı öne sürüldü.

Araştırmayı gerçekleştiren IHME direktörü Dr Christopher Murray, İspanyolların bu konularda tütün kullanımına rağmen oldukça iyi durumda olduğunu açıklıyor.

Ortalama yaşam süresi 85,8 yıl olan İspanyolların özellikle Akdeniz beslenme tarzı sayesinde bu seviyede olduğuna dikkat çekiliyor. İspanya’nın sağlık bakanlığı bu beslenmenin yararlarını inceleyen en büyük çalışmalardan birine destek sağlamış.

TIKLAYIN: Erken yaşta Akdeniz diyetine başlamak ömrü uzatıyor

Araştırmaya göre 2040 yılında ise Japonya ortalama 85,7 yıllık yaşam süresi ile ikinci sıraya inebilir. Bu durumun arkasında özellikle erkeklerin sigara kullanımı ve artan obezite oranı var.

IHME’nin araştırması ülkelerde yapılan düzenli araştırmalar ile sürekli güncellenmekte. Bununla beraber araştırma ilk defa 195 ülke için iyi ve kötü senaryoları da açıklamış.

Türkiye için kesin veriler yayınlanmış olmasa da, araştırma için hazırlanan Dünya haritasında Türkiye’nin ortalama yaşam süresinin 82,5 ile 85 yıl arasında olduğu görülüyor.

TUİK’in verilerine göre Türklerin ölüm nedenleri incelediğinde en fazla yüzde 39.7 ile dolaşım sistemi hastalıkları, yüzde 19.6 ile iyi ve kötü huylu tümörler var. Bunları sırasıyla yüzde 12 ile solunum sistemi, yüzde 4.9 ile sinir sistemi ve duyu organları hastalıkları, yüzde 4.8 ile endokrin, beslenme ve metabolizmayla ilgili hastalıklar ve yüzde 4.5 ile dışsal yaralanma nedenleri ve zehirlenmeler izliyor.

Araştırmaya göre  dünya ortalama yaşam süresinin artması için özelikle sigara kullanımı, hava kirliliği ve obezitenin önüne geçip, temiz suya ulaşımı kolaylaştırması gerekiyor. Murray eşitsizliklerin aynı seviyede kalabileceğine dikkat çekerken, özellikle sigara kullanımı ve dengesiz beslenmenin önüne geçebilecek yerlerde bu konuda hızlı adımlar atılabileceğini savundu.

Kaynak: The Guardian

Araştırma IKEA’nın hazırladığı “Evde Yaşam Raporu”nun 2018 baskısı için hazırlanmış. Elde edilen sonuçlar ise bireylerin kendini evinde hissetmesi için 5 özelliğe dikkat çekiyor:

• Mahremiyet
• Güvenlik
• Rahatlık
• Sahiplenme
• Aidiyet

Raporda, birçok kişi artık bu 5 özelliği tek bir mekanın sağlamadığına inanıyor. Raporda, evlerimizin fiziksel olarak akıllandığı, küçüldüğü, daha gürültülü ve faal olduğu öne çıkmış.

Bu durum ise tek bir mekandan işlevsel ve duygusal olarak alabileceklerimizi etkiliyor. Bu özellikleri evimizde bulamadığımızda ise kendimizi “dışarı” atıyoruz.

Pembe panjurlu büyük ev rüyası sona mı erdi?

Raporu New York Times gazetesi için yorumlayan Candace Johnson ise bu “rüya evin” özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıktığını belirtiyor. Türkiye’de de bu hayal 70’ler ile 80’ler filmlerinde bahsi geçen “pembe panjurlu evler” ile vücut bulmuştu.

Reklam

Özellikle mahremiyet ve rahatlık isteği, “ev” için aranan özelliklerin ruh halimize göre değiştiği sonucunu ortaya koyuyor. Evde yaşayanlar bazen bir anı paylaşmak için bir araya gelirken, bazen ise kendi başına uzanmak isteyebiliyor.

Bununla beraber, dört kişiden birinin evden çalıştığı ifade edilirken, insanların dörtte biri ise evlerini Airbnb gibi platformlarda para kazanmak için dönüştürüyor.

Dört duvarın ötesi

Rapor tek bir adrese bağlı hissetmemenin ise kötü algılanmaması gerektiğini savunuyor. Hatta gerçek, sanal veya hayali bir yerde “evinde hissetmenin” özgürleştirici olabileceğinin bile altı çizilmiş.

IKEA için araştırmaları derleyen Maria Jonsson, artık evlerin 4 duvarını aşan “mekanlar” ile tamamlandığına dikkat çekiyor. Örnek olarak araştırmada ABD’de ankete katılanların %45’inin kendilerine özel bir alan yaratmak için park halindeki arabalarına gittiği belirtilmiş.

1980 ile 2000 yılı itibariyle doğmuş Millenial ya da Y kuşağının ise %24’ünün, online chat odalarında, canlı yayınlarda veya sosyal medyada kendini evinde hissettiği sonucu ortaya çıkmış.Bu durumun arkasında ise çelişkili bir durum olsa da, bir topluluk hissi meydana getirme isteği olan aidiyet var.

Evin kalbi

Jonsson raporun, yakalanması zor olan ev hissini meydana getiren şeyin kalbine ulaşmayı ve o istenilen ev huzurunu yaşayabilmek için bu duyguyu nasıl daha kolay yakalayabileceğimizi bulmayı hedeflediğini açıklıyor.

Araştırmanın sonuçlarına bakınca bence insanlar da aynı şeyleri bulmaya çalıştığı ortaya çıkıyor.

Kaynak: Quartz

Shetland’da bulunan İngiliz Ulusal Sağlık Sistemi yetkilileri, diyabet, akıl sağlığı, kalp rahatsızlıkları, stres ve benzeri hastalıklara karşı bu reçetelerin verilmesini resmen onayladı.

Hastalar Kraliyet Kuş Korumacılığı Derneği tarafından belirlenen takvim ve yürüyüş yolları üzerinde bu topluluktan yardım alarak doğa keşfine çıkabilecek.

Doktorlar aynı zamanda hastaların Shetland’da bulunan kırlarda amaçsızca dolaşmasını ve sahilde kıyılarda dolaşarak fulmar kuşlarını ve uzun kuyruklu ördekleri izlemelerini ve kumsalda deniz kabuğu aramalarını önerecek.

Şaka gibi gelse de Shetland’daki doktorlar bu reçeteleri geleneksel ilaçlar yerine vermiyor. Uzmanlar bu doğal reçetelerin ilaçlara yardımcı olması için hastalara verildiğinin altını çiziyor.

Bu pilot programı hata geçiren Dr. Chloe Evans, hastaların kendi sağlıklarını geliştirmeye yönelik adımlar atmasını daha yapıcı bulduklarını ve bunun onlara güç verdiğini belirtiyor.

“Ruhunu doğalla” başlığı ile verilen yapılacaklar listesinde bilinçli farkındalığa (mindfulness) yönelik adımlarda var. Hastaların şapkalarını çıkarıp, doğal ortamlarda 3 dakika boyunca yerlerinde sessizce durmaları tavsiyelerden biri.

Oxford’da bulunan Sürdürülebilir Sağlık Hizmetleri Merkezi, Birleşik Krallık’ta bulunan diğer doktorların da doğa yürüyüşlerinin reçete olarak verilmesini savunuyor. Kurumun Orman Ulusal Sağlık Servisi, hastaların yerel parklar ve ormanlık alanların iyileştirici gücünden yararlanmasını destekleyen programlar hazırlıyor.

Merkez için açıklama yapan Makena Lohr bir çok bilimsel araştırmanın doğa ile etkileşime girmenin fiziksel ve zihinsel yararları olduğunu kanıtladığına dikkat çekiyor. Lohr aynı zamanda sağlık sektörünün artık bunun farkında olması gerektiğini belirtiyor.

Araştırmalar şehir içinde sıkışmış insanların psikolojik problemlerinin arttığını,depresyon ve stres gibi sorunlarla daha zor başa çıktığını gösteriyor. Doğal alanların ve özellikle ormanların ise stres ve depresyonu azaltmanın yanısıra:

• Bağışıklık sistemini güçlendirdiğini
• Tansiyonu düşürdüğü
• Özellikle çocukların odaklanmasını kolaylaştırdığını
• Enerji seviyesini arttırdığı
• Hatta ameliyat geçirenlerin daha hızlı iyileştiğini gösteriyor

Yeşil alanların bu yararlarını sağlık sektörünün yanısıra çarpık ve betonsal kentleşmeye izin veren yetkililerin de keşfetmesinin zamanı geldi geçti gibi.

Çok da haksız değilsiniz. Artık, masabaşı yorgunluğu olarak adlandırılan bu durum hakkında uzmanların bir kaç teorisi mevcut.

1. Zihinsel enerjinizi tükettiniz

İş yerinde kaslarınız çok çalışmasa da, beyniniz sürekli çalışmakta. Beyniniz vücudunuzda küçük bir yer kaplasa da, kullandığınız oksijenin %20’sinden beyniniz sorumlu.

Uzmanlar kasların genelde bu kadar oksijen kullanmadığını, ancak egzersiz durumlarında bu seviyeye ulaşacağını belirtiyor. Ama beyniniz sürekli oksijen tüketmekte ve bu gün içerisinde artabilir. Her ne kadar kaslarınızla aynı olmasa da bu vücudunuz için yorucu bir iş.

2. Motive değilsiniz

Belgeler, bilgisayar ekranları, sonu gelmez toplantılar… Haklı bir şekilde bir süre sonra odak kaybı ve sıkılma başlayacaktır. Belki güncel haberleri takip etmek için Twitter’a gireceksiniz, belki Instagram’a gözünüz kayacak, çünkü bunlar daha ilgi çekici.

Yapmak istediğiniz şeyler ile yapmanız gerekenler arasında kalmak gerginliğe yol açıyor ve bu vücudunuz için oldukça yorucu.

Toronto Üniversitesi’nde yapılan bir çalışma, bir hafta boyunca öğrencilerin çalışma yöntemlerini izledi. Burada ortaya çıkan sonuçta, öğrencilerin kendilerini kontrol etme sırasında değil, tam tersine cezbedici ve baştan çıkarıcı fikirler sırasında yoruldukları gözlemlendi.

Yani, sosyal medya hesaplarınıza bakmasanız bile onların orada olması sizin işe odaklanmanızı ve motive olmanızı engellemeye yeterli. Bunun için kendinize 45 dakikalık çalışma ve 15 dakikalık ödül sistemini uygulayabilirsiniz.

3 Streslisiniz

İş hayatı zor olabilir. Deadlinelar, ensenizdeki patronlar. Bu stresin birazı aslında size enerji verse de, artık gün be gün ortaya çıkan kronik stres durumu sizin yorgun hissetmenize yol açar ve hata yaşam kalitenizi düşürebilir.

Bu yüzden stresli bir ortamdan küçük kaçamaklar yapmanız gerekli. Sessiz bir noktaya kaçarak aşağıdaki nefes egzersizini bir kaç dakika yapmanız gerçekten etkili olacaktır.

Onun dışında öğle yemeğine yürüyerek gidebilir, masanızdan bir kaç dakika bile olsa uzaklaşmayı deneyebilirsiniz. Aslında bunlar kısa dönemli çözümler. Eğer işiniz uzun dönemli kronik stres yaşamanıza yol açıyorsa, artık yöneticinizle konuşmanın zamanı gelmiş demektir.

4. Uykusuzsunuz  

Eğer az uyku ile işe başladıysanız, odaklanmanız zorlanması ve sersem gibi hissetmeniz oldukça normal. Ama çok fazla uyumak da bu durumu yol açabilir.

Yapılan araştırmalar, 6 ile 8 saatin yetişkinler için yeterli bir uyku süresi olduğunu belirtiyor. 6 saatten az uyku beynin kendini yenilemesine izin vermezken, çok uzun uyumak ise uzun süreli hareketsizlikten dolayı problem yaşamakta.

ABD’de yapılan bir araştırma, çalışanların %29’unun işte uyukladığını veya uyuduğunu belirtiyor. Uzmanlar Türkiye’de de nüfusun yarısının uyku rahatsızlığı olduğunu açıklamakta.

Daha iyi bir uyku için, her gün aynı saatte uyumayı ve işten sonra kahve, çay, kola gibi kafein içeren içecekleri içmemeyi deneyebilirsiniz.

ABD’den James P. Allison ve Japonya’dan Tasuku Honjo, 1990’lardan itibaren bağışıklık sistemini düzenleyen proteinler üzerinde çalışmakta. Allison protein CTLA-4’yı incelerken, Honjo’nun araştırdığı protein PD-1 oldu.

Bu iki protein de bağışıklık sistemini düzenlemekte ve aşırı agresif şekilde hareket etmesinin önüne geçmekte. İki biliminsanı da bu proteinleri antikorlar ile hedefleyip “kapatmayı” ve böylelikle bağışıklık sisteminin önündeki bu engeli kaldırmayı hedefleyen çalışmalar yapıyordu.

Bağışıklık sistemi, kendini durduran bu proteinlerden kurtulduğu zaman kanser hücrelerine daha güçlü bir şekilde saldırabiliyor.

Allison yaptığı çalışmalar ile 2011 yılında CTLA proteinlerini bloke ederek kanser olan deney farelerini iyileştirmeyi başarmış. Hatta ABD’nin Gıda ve İlaç Kurumu bu yöntemi metatastik deri kanseri için tedavi olarak onaylamış.3 yıl sonra aynı kurum Honjo’nun çalışmasından ortaya çıkan Keytruda ve Opdivo adlı kanser ilaçlarına da onay vermiş.

Şu anda var olan bu tedavilerin ismi immunoterapi olarak geçiyor. Komite bu iki biliminsanının yöntemlerini birleştirerek daha etkili kanser tedavilerinin mümkün olduğunu belirtiyor.

Teksas Üniversitesi M.D. Anderson Kanser Merkezi’nde immunoloji başlanı olan Dr. Allison ve Kyoto Üniversitesi’nde görevli Dr. Honjo yaklaşık 1 milyon dolarlık ödülü paylaşacaklar.

Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Merkezi’nin yaptığı açıklamada her sekiz erkekten birinin ve her on bir kadından birinin hayatını kanserden kaybedeceği belirtiliyor.

Bu yıl 18 milyon kanser vakasında 9,6 milyon kişi hayatını kaybetme riski ile karşı karşıya. 4 yıl önce 14 milyon kanser vakasında 8,2 milyon kişi hayatını kaybetmişti.

Sağlık sistemi iyi olan ülkelerde kanser vakalarına yaşam tarzları ve modern tüketim kültürü yol açmakta. Çoğu akciğer kanser sigara içmekten ortaya çıkarken meme kanserinin arkasında ise obezite ve alkol tüketimi var.

Yine de kahve ile ilgili araştırmalar kahveyi iyi veya kötü olarak etiketlemekten kaçınıyor. Yüksek antioksidan seviyesi sayesinde bizi hastalıklardan koruduğu da, uykumuzu bozan ve hata bazen depresyona yol açan bir uyarıcı olduğu da bir gerçek.

Bu makalede kahve hakkında yapılmış bazı çalışmalarının özetleri ile bu içeceği anlamaya çalışacağız.

Kahve besleyicidir

İçerisinde oldukça yüksek oranda antioksidan ve temel besin öğeleri olan kahvenin bir bardağında günlük ihtiyaca göre:

• %11 B2 Vitamini
• %6 B5 Vitamini
• %2 B1 Vitamini
• %2 B3 Vitamini
• %1 Folik asit
• %3 Manganez
• %3 Potasyum
• %2 Magnezyum
• %1 ile Fosfor bulunur.

Günde bir kaç bardak kahve içen bir kişi aslında ciddi oranda bu temel besinleri sadece kahveden karşılayabiliyor. Ama kahve asıl antioksidanlar açısından bize destek veriyor.

Klasik bir batı ülkesi beslenme tarzında antioksidanların büyük bir oranı sebze ve meyvelerden değil kahveden gelmekte.Özellikle hidrosinamik asit ve polifenol adlı antioksidanların %79’u 2 veya 3 bardaklık kahve tüketiminden gelmekte.

Kahve bağımlılık yapar

Sürekli kahve tüketen bireyler bir yerden sonra kafein seviyeleri yükseldiği için bu uyarıcıya karşı toleransları da yükselir. Bu yüzden kahve içerler daha fazla kahve içmeye başvurabilir.

Eğer bireyler kahve içmekten vazgeçerse, bu durum bir kaç sürebilecek baş ağrısı, yorgunluk, beyin bulanıklığı ve asabiyete yol açar.

Kahve beynin ve vücudun daha iyi çalışmasını sağlar

Kafeinin bu kadar uyarıcı olmasının sebepleri arasında adenozin adlı bir beyin hormonunu engellemesi yatıyor.

Adenozinin engellenmesi ile kafein beynin daha fazla aktif olmasını ve dopamin ve  noradrenalin adlı hormonlarının daha fazla etkisini göstermesini sağlar. Bu da bizi daha uyanık ve dirençli kılar, tepki süresi azalır ve genel beyinsel faaliyetler güçlenir.

Kafein aynı zamanda metabolizmayı %3 ile %11, egzersiz için performansı ile %11 ile %12 arasında artırır. Ama bir önceki özelliğinde bahsettiğimiz gibi sürekli kahve içenlerin toleransı yükseldiğinden bu etkiler de zamanla gücünü kaybetmekte.

Kahve kaygıya yol açar ve uyku düzenini bozar

Bireyden bireye bu etki değişse de, fazla kahve tüketimi kaygıya, kalp atışlarında düzensizliklere, sinire ve hatta panik atağa yol açabilir.

Eğer kahveye karşı vücudunuz hassas ise ve kahve içtiğinizde aşırı bir şekilde uyarılıyorsanız, kahve içmeyi tümden bırakmanız gerekebilir.

Kahve aynı zamanda benzer özelliklerinden dolayı uyku düzenini de bozabilir.Eğer kahve uyku düzeninizi bozmakta ise saat 14:00’dan sonra kahve içmemeye özen göstermeniz gerekebilir.

Kahve beyninizi Alzheimer ve Parkinson hastalıklarına karşı korur

Demansın en büyük nedenlerinden biri olan Alzheimer hastalığına karşı kahve içenlerin %65 oranında daha az risk taşıdığı gözlemlenmiş.

Beynin dopamin taşıyan nöronların bozulmasına sebebiyet veren Parkinson hastalığında ise günde 3 bardak kahve içenlerin hastalığa yakalanma riski %30 ile %62 oranında azalmış.

Kahve kan basıncını ve tansiyonu yükseltir

Her ne kadar düzenli kullanımda bu etki azalsa da, kafeinin kan basıncını artırıcı özellikleri de var. Bu da yaklaşık 1–2 mm/Hg oranında bir artışa yol açmakta.

Kafein aynı zamanda bir idrar söktürücü, o yüzden kahve içenlerin içtikleri kahve kadar su içilmesi tavsiye ediliyor.

Kahve içenlerin tip 2 diyabete yakalanma riski azdır

Şu an da 300 milyon kişiyi etkileyen tip 2 diyabet kendini kan şekerini düzenleyen insüline karşı dirençle gösterir.

Araştırmalar ise günde bir bardak kahve içenlerin tip 2 diyabet riskini %7 ile %23 arasında azalttığını gösteriyor.

Kahve içenler kahveden yüzlerce kalori alabilir

Eğer dikkatli davranılmaz ise günlük kahve alışkanlıkları kahvenin içine atılan şeker veya yağlı sütler ile, kahve içenler için büyük bir risk yaratabilir.

Kahveye katılan yardımcı yiyecekler normalde ciddi bir kalorisi olmayan kahveyi yüzlerce kaloriye kadar çıkarabiliyor.

Kahve nasıl daha sağlıklı içilir?

Kahvenin tüm yararlarından faydalanmak için kafein içeren kahveleri kağıt filtreden geçirerek saf bir şekilde içmekte yatıyor. Kağıt filtreler aynı zamanda kolesterolü artıran cafestolün filtrelenmesini sağlıyor.

Bir diğer öneri ise kahve miktarını sınırlandırmanız. Araştırmaların gösterdiği rakamlar 3 bardak kahvenin yeterli olduğunu göstermekte. Ama bahsettiğimiz gibi eğer kahveye karşı hassasiyetiniz yüksekse bu rakamın altında kalmayı seçebilirsiniz.

Bu rakamın altında kalmayı seçenlerin arasına anksiyete rahatsızlığı olanları, tansiyon hastalarını, hamile kadınları ve uykusuzluk problemi çekenleri de ekleyebiliriz. Eğer bu kategorilere aitseniz doktorunuza danışarak kahve tüketmeniz daha iyi olacaktır.

Sonuç olarak, kahvenin yararları ve zararları ortada. Bireyden bireye etkisi değiştiği için kahveyi bir kategoriye koymak ciddi anlamda zor. Ama eğer bir şeyden eminsek, kahve daha uzun bir zaman bize eşlik etmeye devam edecekmiş gibi görünüyor.

Kaynak: Healthline

Hemen mideniz bulanmasın ama rakamlara baktığımızda haklılar gibi. 200 kalorilik bir öğünde çekirgeler, dana ve tavuk etine göre %50 daha fazla protein, %30 daha az yağ ve bu ikisinde hiç bulunmayan 7,2 gr da lif içeriyor.

Çevresel etkilerine baktığımızda ise dana etine göre 10 kat daha az yem istiyor, 2500 kat daha su tüketiyor ve 2850 kat daha az  sera gazı salımı yapıyor. Daha önce ben de İsveç’te çekirge yemiştim tadı patlamış mısırın altında kalan tam patlamamış mısırlara benziyor biraz.

Şimdi ise bilimadamları çekirgelerin bir başka yararını ortaya çıkardı.  Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde görevli Dr. Valeri Stull, çekirgelerin enflamasyonun önüne geçerek, son dönemlerde hayati önemi iyice kesinleşen bağırsak florasını geliştirdiğini açıklıyor.

Uzmanlar 20 kişilik 18 ve 65 yaş arasındanki sağlıklı bireyleri alıp iki gruba böldükten sonra, iki hafta boyunca bir teste tabi tutmuş. Gruplara kahvaltısında çikolatalı malt içecek ve balkabağı aromalı kek yemesi belirtilmiş ama bir grubun yiyeceğinde 25 gram çekirge unu konulmuş.

Yaklaşık 15 gramlık bir protein içeren bu karışım tadı farkedilmesin diye çikolatalı içeceklere konulmuş. Gruplar 2 hafta programa devam edip, 2 hafta durmuşlar daha sonraki 2 hafta ise yeniden devam etmişler.

Sonuçlar ise çekirge ununun farkını öne çıkarır şekilde olmuş. Yapılan kan ve dışkı testleri çekirge unu ile beslenen grubun 5 adet yararlı bakterinin sayısını artırdığını ortaya koymuş.

Bunlardan en önemlisi ise Bifidobacterium animalis bakterisi olmuş. Çünkü bu bakteri şu anda bile kullanılan ve en çok bilinen probiyotiklerden bir tanesi. Bu probiyotik sindirim sitemini güçlendiriyor, ishale karşı koruyor, solunum yolları hastalıklarına karşı bağışıklık sağlıyor ve antibiyotik kullanımının yan etkilerini azaltıyor.

Buna ek olarak böceklerin yapısında bulunan kitin tüketiminden dolayı Lactobacillus spp. bakterisinin sayısında 3 ile 4 kat artış görülmüş.

Katılımcıların kan örnekleri de geçmişe göre daha sağlıklı olduğu belirtiliyor. Yapılan testler, metobolik enzimin arttığını ve enflamasyona, Alzheimer hastalığına, kansere ve depresyona yol açan TNF-alfanın azaldığını gösteriyor.

Çekirge tüketenler aynı zamanda Acidaminococcus adlı kötü bakteriyi de azaltmış görünüyorlar. Bu test edilen bireylere direkt bir yarar sağlamasa da, uzmanlar Malawi ve Bangladeş’de büyümenin önüne geçen bir hastalığın başında gelen bu bakterinin önüne bu şekilde geçilebilceğini düşünüyorlar.

20 kişilik bir katılım yine de oldukça az. Benzer sonuçların gerçekleştiğini görmek için daha fazla test yapılması gerek.

Ama bu sonuçlara bağırsak ve bağırsak florasının sağlığımıza etkilerinin gerçekten öne çıktığı ve sürdürülebilir gıda kaynaklarının arandığı bir dönemde alınabilecek en iyi haberlerden biri.

Araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.