Bu hafta 30 Eylül tarihli podcastımda, geçtiğimiz iki haftanın iklim krizi ve sürdürülebilir yaşama dokunan en önemli haberlerini ele aldık.
Podcast’i dinlemek isterseniz, buradan ulaşabilirsiniz.
Bu yazıda haftalık haber derlemesini özet bir şekilde sizlerle paylaşıyorum.
Toprağımızı Vermiyoruz: Muğla’dan Yükselen Ses
Muğla’nın Menteşe ilçesinde “Toprağımızı Vermiyoruz” mitingi gerçekleşti. 48 köyün yaşam alanlarını tehdit eden 7554 sayılı torba yasaya karşı CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras ve demokratik kitle örgütleri güçlü bir tepki gösterdi.
Zeytinlikleri madencilik faaliyetlerine açan düzenleme protesto edilirken, Silivri’de tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da mesajıyla destek verdi: “Akbelen’de ve ülkenin dört bir yanında ormanlarımıza, zeytinliklerimize sahip çıkanlar vatan müdafaasındadırlar.”
Bilirkişi Raporu: Kömür Artık Kamu Yararına Değil
Afşin-Elbistan A Termik Santralı için hazırlanan bilirkişi raporu çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Eylül ayında tamamlanan raporda, 37 milyar 548 milyon lira maliyetli yeni santral ünitelerinin hiçbir kamu yararı bulunmadığı açıkça belirtildi.
Rapor ayrıca ÇED raporunun halk sağlığı risklerini yeteri kadar değerlendirmediğini, hassas gruplar için ayrı risk analizi yapılmadığını ortaya koydu. Afşin Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu’ndan Mehmet Dalkanat, bilirkişi raporunun bölgenin yeni santral kaldırmayacağını gösterdiğini, hatta mevcut santralların etkilerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Yenilenebilir Enerjide Yükseliş Devam Ediyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın Ağustos 2025 sonu verilerine göre, toplam elektrik kurulu gücü 120.784 megavata ulaştı. Bunun 74 bin megavatlık kısmını yenilenebilir enerji kaynakları oluşturuyor.
Hidroelektrik santralları yüzde 26,7’lik payla başı çekerken, güneş enerjisi 23.877 megavatlık kurulu güçle ikinci büyük yenilenebilir kaynak konumunda. Rüzgar enerjisi kapasitesi 13.867 megavata ulaştı. Elektrikli araç şarj istasyonlarında tüketilen elektriğin yüzde 63,8’i yenilenebilir kaynaklardan sağlanıyor.
Türkiye’nin 2035 İklim Hedefi: Eksik ve Yetersiz
New York’taki BM İklim Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı 2035 iklim hedefi ciddi eleştiriler aldı. Türkiye’nin Paris Anlaşması kapsamında beş yılda bir güncellemek zorunda olduğu Ulusal Katkı Beyanı’na göre, seragazı emisyonları 2035 yılında 643 milyon tonu geçmeyecek.
Bu hedef, baz yıl kabul edilen 2012’ye göre yüzde 46 oranında artış içeriyor. İklim alanında çalışan 15 sivil toplum kuruluşunu bir araya getiren İklim Ağı’nın değerlendirmesine göre, hedef mutlak bir azalma değil, öngörülen artıştan bir azaltım sunuyor. Türkiye’nin referans aldığı büyüme senaryosunda seragazı emisyonları artmaya devam ederken, iklim hedefi bu artış üzerinden bir indirim öngörüyor. Sonuç: 2023 yılına kıyasla yüzde 16 oranında artış.
Hedefin kritik eksiklikleri:
Kömürden çıkış tarihi bulunmuyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamasında kömüre dayalı enerji politikalarına değinmedi. Oysa Enerji Bakanlığı bu ay başında kömürlü termik santrallara yeni teşvik planı açıkladı.
Doğa koruma ve iklim krizine uyum konusunda hiçbir tedbir içermiyor. Korunan alanları artırmaya, şehirleri afetlere karşı dirençli kılmaya veya gıda güvencesine dair somut adımlar yok.
Ekosfer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Özgür Gürbüz durumu şöyle özetledi: “2035’te 643 milyon tona ulaşırsak, 2053’teki net sıfır hedefine ulaşmak için 18 yılda 600 milyon tonluk emisyon indirimi gerekecek. Kömür santrallarına 2045’e kadar teşvik verdiğimiz ortamda bunun gerçekçi olmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz.”
Trump’ın İklim Tiradı
New York’ta iklim tartışmaları bu hafta kızıştı. Donald Trump BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında iklim değişikliğini “tarihin en büyük aldatmacası” olarak nitelendirdi ve yaklaşık bir saat süren konuşmasında kısaca ( 🙂 )iklim tahminlerinin “yanlış” olduğunu iddia etti.
Trump’ın sözleri büyük tepki çekti. Bir gün sonra BM Genel Sekreteri Guterres, Trump’a yanıt niteliğinde 121 dünya liderini iklim acil durum zirvesine topladı. “Bilim harekete geçmemizi emrediyor, hukuk bunu yapmamızı buyuruyor” diye konuşan Guterres, Trump’ın iddialarına bilimsel verilerle karşı çıktı. Uzmanlar da Trump’ın sözlerinin bilimsel gerçeklere aykırı olduğunu ve iklim tahminlerinin oldukça doğru olduğunu vurguladı.
Çin’den Tarihi Adım
Gergin atmosferde Çin’den sürpriz bir açıklama geldi. Devlet Başkanı Xi Jinping video konferansla katıldığı zirvede tarihi bir adım attı: Çin’in 2035 yılına kadar sera gazı emisyonlarını yüzde 7-10 oranında azaltacağını duyurdu. Bu, dünyanın en büyük karbon üreticisinin ilk kez emisyonlarını mutlak olarak azaltma sözü vermesiydi.
Çin’in bu hamlesi Trump’ın olumsuz yaklaşımına güçlü bir karşı duruş niteliğindeydi. Ancak uzmanlar bu hedefin yeterli olmadığını belirtti. Dünya ısınmasını 1.5 derece ile sınırlamak için yüzde 30’luk bir azalmanın gerekli olduğunu hatırlattılar. Yine de Çin’in bu adımı önemli bir ilerleme olarak değerlendirildi.
COP30 Öncesi Zorlu Tablo
Bu gelişmeler, kasım ayında Brezilya’da yapılacak COP30 iklim zirvesinin ne kadar kritik olacağını gösterdi. 2024’ün rekor sıcaklıklarla geçmesi ve ülkelerin 2035 hedeflerinin hâlâ yetersiz kalması, zirvede sert tartışmaların yaşanacağının işaretiydi.
Hindistan’dan uzmanlar durumu net özetledi: “Anlaşmalar imzalandı, hedefler belirlendi ama uygulama zayıf kaldı.” COP30’da bu gerçeğin kabul edilmesi ve özellikle gelişmekte olan ülkelere daha fazla finansal destek sağlanması gerektiği vurgulandı. Uzmanlar ayrıca BM sistemine olan güvenin sarsıldığını ve somut adımlar atılması gerektiğini ifade etti.
Bu Haftanın Rakamları
74.000 MW — Türkiye’nin yenilenebilir enerji kurulu gücü
643 milyon ton — Türkiye’nin 2035 emisyon hedefi (2012’ye göre %46 artış)
%16 — Hedefin 2023’e göre gerçek artış oranı
37,5 milyar ₺ — Kamu yararı bulunmayan Afşin-Elbistan santral ünitelerinin maliyeti
48 — Muğla’da torba yasaya karşı direnen köy sayısı
%63,8 — Elektrikli araç şarj istasyonlarının yenilenebilir enerji oranı
İmza Kampanyası
Greenpeace Türkiye, “Kirletene Ödet, Yükümü Hafiflet” kampanyası başlattı. Kampanya kapsamında yapılan ankete katılanların yüzde 80’i, iklim değişikliğine karşı zenginlerden ve şirketlerden daha yüksek vergi alınması gerektiğini savunuyor.
Greenpeace verilerine göre, 2023 yılında Türkiye’nin toplam fosil yakıt teşvikleri 63,8 milyar lira oldu. Bu rakamla 650’nin üzerinde yangın söndürme uçağı alınabilirdi. Greenpeace Türkiye Kampanya Sorumlusu Berk Butan, “Yangınları körükleyen fosil sektörünü desteklemeye devam edemeyiz. Kirletenlerin ödeyip yükümüzü hafifletmesinin zamanı geldi” ifadelerini kullandı.
Bu Hafta Beni Düşündüren
Türkiye’nin 2035 iklim hedefi, ülkemizdeki çelişkiyi net bir şekilde gözler önüne seriyor. Bir yandan yenilenebilir enerji kapasitemiz büyüyor, elektrikli araçlar artıyor, bilirkişi raporları kömürün kamu yararına olmadığını kanıtlıyor. Öte yandan politik irade kömür santrallarına teşvik vermeye devam ediyor.
2035’te 643 milyon ton emisyon hedefi, 2053’te net sıfıra ulaşmak için 18 yılda 600 milyon tonluk bir düşüş gerektiriyor. Bu matematiksel olarak mümkün mü? Kömür santrallarına 2045’e kadar teşvik verirken bu gerçekçi mi?
Muğla’da 48 köyün tehdit altında kalması, Akbelen’de kesilen zeytin ağaçları, bu çelişkinin somut yüzü. Halk bilim ve geleceği seçerken, politika geçmişe tutunuyor. Önümüzdeki COP30 zirvesi belki de bu sorunun cevabını verecek.
Bağlantıda Kalın
Podcast’in tam halini dinlemek için buraya tıklayın
Güncel gelişmeler için:
- Instagram: @cevrecigeek
- Tiktok: @cevrecigeek
Gelecek bölümde görüşmek üzere. Kendinize ve çevrenize iyi bakın!
