On iki günlük arama kurtarma çalışmasının ardından 1.300’den fazla kişinin öldüğü doğrulandı, 5.500’den fazla kişi ise hâlâ kayıp.

Yağmursuz Bir Sel Nasıl Mümkün Oldu?

BBC, felaketi “Yağmursuz Sel” başlığıyla duyurdu. Selin kaynağı gökyüzü değildi. Felaket, dağın kendisinden geldi. Bilim insanlarına göre yaşanan, bölgede uzun süredir birikmiş daha büyük bir sorunun dışavurumuydu.

Felaket Dağın Neresinde, Nasıl Başladı?

Çöküş, Langtang Lirung Dağı’nın kuzey yamacında, yaklaşık 5200 metre yükseklikte başladı. Binyıllardır kayaları bir arada tutan kalıcı buzullar yani permafrost, ısınan iklimle birlikte çözüldü ve yamaçlar istikrarsızlaştı.

Buzulun alt kısmından kopan kaya ve buz kütlesi, 1200 metre aşağıdaki vadi tabanına sürüklendi, Trishuli Nehri’nde su seviyesi 30 dakikada 9 metre yükseldi.

İlk raporlar olayı 4,4 büyüklüğünde bir depremin tetiklediğini öne sürmüştü. Ama ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu verileri yeniden incelediğinde bunun bir deprem olmadığı ortaya çıktı.

Bölgedeki ortalama sıcaklık artışı nedeni ile çözünen buzuldan kopan milyonlarca tonluk kütlenin vadi tabanına çarpması, 5,2 büyüklüğünde bir depreme eşdeğer sismik dalgalar yaratmış.

Yerel Halk O Anı Nasıl Yaşadı?

Tibet sınırında sele yakalanan Buddha Sherpa, o anı cep telefonuyla kaydetti. Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal ise felaketi “Himalayalar’dan gelen bir tsunami gibi hissettirdi” diyerek özetledi ve enkazla karışan dalgaların saatte yaklaşık 180 kilometre hızla geldiğini aktardı.

Bölgeye giden bir muhabir durumu şöyle özetliyor: “Bölgede konuştuğumuz hemen herkes bir yakınını kaybetmiş. Ayakta kalan tek yapının etrafında eskiden bir köy vardı, şimdi yalnızca kaya ve çamur var”

Bu Tek Seferlik Bir Olay mı?

Hindukuş Himalaya bölgesindeki buzullar, 2011 ile 2020 arasında önceki on yıla kıyasla yüzde 65 daha hızlı buz kaybetti. Nepal’deki buz örtüsü ise son otuz yılda yaklaşık üçte bir oranında azaldı.

Buzul erimesi ve permafrostun çözülmesi, dağın uzun vadede istikrarını azaltan, iklim değişikliğinin doğrudan tetiklediği süreçler. Olayın anlık tetikleyicisi olan kaya-buz kütlesinin kopması ise jeolojik bir olay; iklim değişikliği burada zemini hazırlayan arka plan faktörü.

Bölge son yıllarda benzer örnekler yaşadı:

• 2021’de Hindistan’ın Chamoli bölgesinde 27 milyon metreküp kaya ve buz çöktü
• 2023’te Sikkim’de bir buzul gölünün boşalması büyük bir sele yol açtı
• 2024’te Nepal’in Thame köyünde aynı mekanizma tekrarlandı

Yani bu durum bölgedeki sıcaklıklar ve küresel ısınma arttıkça yaşanmaya devam edecek gibi görülüyor.sel ısınma arttıkça yaşanmaya devam edecek gibi görülüyor.

Türkiye’de Benzer Bir Şey Yaşanabilir mi?

İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Tolga Görüm, buz, kar, kaya ve suyun iç içe geçtiği Erzurum, Artvin, Kars ve Hakkari’nin bazı yüksek kesimlerinde benzer bir zincirleme afet riski bulunduğunu belirtiyor.

1840’ta Ağrı Dağı’nda yaşanan ve 1.300 kişinin ölümüne yol açan kaya çığı da bu riskin Türkiye’de yeni olmadığını gösteriyor. Bu dağların yamaçları köyler ve yollarla iç içe geçmiş durumda, yani risk uzak bir zirvede değil insanların yaşadığı yerlerde.

Sorumluluk Kimde?

Buzul erimesi ve permafrost çözülmesi gibi iklim değişikliğinin doğrudan beslediği süreçler bu tabloda rol oynarken, şu soru ortaya çıkıyor: sorumlu kim, bu uluslararası bir mesele sayılabilir mi?

Nepal, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 0,1’inden azına neden oluyor. Buna karşın komşuları Hindistan ve Çin, dünyanın en büyük 3 kirleticisinden ikisi. Khanal, BM Kayıp ve Zarar Fonu’na 20 milyon dolarlık bir tazminat talebi iletti, ama bu rakamın gerçek zararı karşılamayacağını da kabul ediyor. Toplam hasarın 5 milyar doları aşması bekleniyor.

Buna karşın fon, 119 ülkeden gelen 2,8 milyar dolarlık talebe rağmen şimdiye dek yalnızca 400 milyon dolar toplayabildi. Khanal, sorumluluğu tek bir ülkeye yıkmak istemediğini, asıl meselenin küresel toplumun ortak hareket etmesi olduğunu vurguluyor.

Khanal’a göre bu felaket tek seferlik değil, dünyanın giderek daha fazla köşesinde tekrarlanacak bir senaryonun ilk örneklerinden biri.

Son iki gündür kuvvetli sağanak yağış alan Karadeniz Bölgesi’nde birçok ilde sel ve su baskınları oldu. Kastamonu ve Sinop’ta toplam 38 kişi hayatını kaybetti.

Maalesef bölgede tehlike devam ediyor. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan bilgilere göre Rize, Ordu, Giresun, Trabzon ve Artvin çevresinde kuvvetli ve sağanak yağış beklendiğini duyurdu.

Ama asıl öne çıkan yangınlarda olduğu gibi bölgedeki bilgiye ulaşım oluyor. Bölgedeki insanlar ölü sayısının çok daha fazla olabileceği, özellikle kayıp insan sayısının sayısının yüksek olduğunu belirtiyor.

Buna ek olarak Bozkurt ilçesindeki HES kapaklarının patladığı, tomrukların köprüleri tıkadığı ve felaketten kısa süre önce yapılan anonslarla halkın yanlış yönlendirildiği öne sürülüyor.

Doğma büyüme Bozkurt’lu olduğunu söyleyen 26 yaşındaki kardeşimiz Kübra Çelik’le yaptığımız instagram yayınında kendisi yaşanan felaketten kısa süre önce HES’te çalışanların polisi ve yöre halkını arayarak insanları uyardığını söyledi. Yayının tamamı instagram hesabımda kayıtlı. pic.twitter.com/XJF6dSUgTq

— Kaan Sekban (@KaanSekbann) August 13, 2021

Ezine Çayı’nın üzerinde kurulu iki Hidroelektrik Santrali (HES) bulunuyor. Bozkurt ilçesi yakınlarındaki Ebru Regülatörü ve HES’i. Berke Elektrik Üretim A.Ş. tarafından işletilen HES, Kastamonu’daki en büyük enerji santrali.

HES’ler ile ilgili iddiaları Kastamonu Valiliği, Çarşamba günü Twitter hesabından yaptığı açıklamayla yalanladı.

Bu iddiaların araştırılması oldukça önemli. Ama her zaman olduğu gibi hep bir felaketen sonrasını konuşmaktayız.

Şu an konuşmamız gereken iklim krizi ve HES’ler ile beraber bölgede sel riskinin artacağına yönelik uyarılara rağmen, akarsu yataklarına setler çekilerek buraya inşaata açan mantık olmalı.

Kamuya açık kaynaklardan gelen bilgilere göre Kastamonu ve çevresinde yaşanan sel felaketi tarihimizin en büyük iklim felaketi olarak yazılacak. #Bozkurt ilçesi, köyler… Kimse felaketin boyutlarını daha net olarak çizebilmiş değil.

— Koray Doğan Urbarlı (@Urbarli) August 13, 2021

Yeşiller Partisi eş sözcüsü Koray Doğan Urbarlı kamuya açık kaynaklardan gelen bilgilere göre Kastamonu ve çevresinde yaşanan sel felaketi tarihimizin en büyük iklim felaketi olduğunu belirtiyor.

Maalesef IPCC raporunda da belirtildiği üzere bu felaketlerin artması söz konusu, artık politik olarak harekete geçip, insan, hayvan ve doğayı tehlikeye atacak şekilde yapılan projelere dur dememiz lazım.

Yoksa kayıplarımız çok daha büyük olacak.

Antalya’nın Manavgat ve Akseki ilçeleri, Muğla’nın Bodrum, Marmaris, Milas ve Köyceğiz ilçeleri, Adana, Osmaniye, Kilis, Mersin, Kayseri, Kütahya… Türkiye son 48 saatte çıkan yangınlar ile binlerce hektarlık ormanlarını, canlarını, canlılarını kaybediyor.

Manavgat’ın farklı noktalarında dün öğle saatlerinde çıkan ve rüzgarın da etkisiyle kısa sürede yayılan orman yangını hala devam etmekte.

Manavgat’daki yangına ek olarak dün Adana’da 22 noktada çıkan yangınlar rüzgarın etkisi ile dev bir alana yayılmaya başladı. Bunların 20’sinin gün içerisinde kontrol altına alınsa da Kozan’daki yangın kontrol altına alınmaya çalışılıyor.

Bugünde de daha dünkü yangınlar kontrol altına alınmadan Muğla’nın Bodrum, Marmaris, Köyceğiz ve Milas ilçelerinde de yangınlar çıktı. Sebebi bilinmeyen yangınlara müdahale devam etmekte.

Bu yangınlara ek olarak Mersin, Kayseri, Kütahya ve Osmaniye’de çıkan yangınlar kontrol altına alınmış durumda.

Bölge savcılıkları çıkan yangınlar nedeni ile soruşturmalar başlatmış durumda. Bununla beraber uzmanlar yangınlara müdahale konusunda yetersiz araç olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye’nin geniş kapasitesi ile helikopterlerden daha etkili olan sadece 3 yangın uçağı var. Bu sayı kendi başına zaten az olsa da şöyle düşünelim bir de:

Türkiye’nin 1/6’sı büyüklükte Yunanistan’ın 38 yangın söndürme uçağı var.

Artan kuraklık ile beraber son yıllarda orman yangınlarının sayısı, yanan alan miktarı ve yangın başına yanan alan miktarı artmış durumda.

Bartın Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erdoğan Atmış, Yeşil Gazete’ye yaptığı açıklamada şu anda çıkan yangınların yüzde 51’inin sebebinin bilinmediğine dikkat çekiyor.

Atmış, giderek parçalanan ve içerisine insan giren ormanların yangın riskinin de arttığının altını çiziyor. Atmış, ülke genelinde bu tarz amaçlarla tahsis edilen orman alanı yaklaşık 700 bin hektara ulaştığını belirtiyor.

Artan kuraklık, artan sıcaklık ve artan insan riski ama bir türlü artmayan müdahale araçları ile Türkiye’nin gelecekte ciğerinin daha çok yanacağı neredeyse kesin.

Bolivya’da bulunan Uru Uru gölünde artık sudan çok plastik bulunuyor. Plastik şişeler, kaplar, oyuncaklar ve lastikler ile dolu bu distopik resmin arkasında ise insan ve iklim krizi var.

Dağlık bir alanda bulunan bu göl ve çevresinde 2016 yılında yaşanan ciddi bir kuraklık sonrasında su seviyeleri kritik seviyelere iniyor.

Buna ek olarak, göle ulaşan nehirler ise tonlarca plastiği bu yeni kurak alana taşımaya devam ediyor.

Şimdi gölü kurtarmak isteyen yerel aktivistler bu kaosu düzenlemeye çalışsa da bir aktivist artık üzerinde durduğu şeyin artık “plastikten bir göl” olduğunu söylüyor.

Yerel aktivistlerin çabasını gören bir Fransız sosyal medya influencer’ı ise geçtiğimiz Çarşamba düzenlenen etkinliğe yardımcı olan onlarca bireyden sadece biri.

Influencer Alex Dessard, yıllardır buraya plastik çöp dolmasının utanç verici olduğunu ama şimdi geleceğe odaklanıp bunun bir daha gerçekleşmemesini sağlamamız gerektiğini belirtiyor.

Bolivya’nın diğer gölleri de çok farklı bir durumda değil. En ünlü göllerinden biri olan Titicaca da kirlilik ve kuruma tehlikesi altında.

Bu göller ve çevresindeki alan, farklı ve endemik kuş türlerine ev sahipliği yapmakta.

Dev bir kum fırtınası, yüksek seviyedeki hava kirliliği ile birleşince, Çin’in başkenti Pekin’de gökyüzü korkutucu bir turuncu renge dönüştü.

Kum fırtınasından gelen kum parçacıkları, hava kirliliğine yol açan partiküller ile birleşince, hava kalite endeksleri hiç görülmemiş, 999 gibi bir puana yükseldi.

Partiküllerin havadaki miktarı 600 mikrogram olarak ölçülmüş. Dünya Sağlık Örgütü bu değerin 25 civarında olmasını önermekte.

#Sandstorm hits Beijing amid morning rush hour, have not seen this in past ten years. pic.twitter.com/FTUfw2Zxe1

— Shen Shiwei沈诗伟 (@shen_shiwei) March 15, 2021

Çin Meteoroloji Merkezi, tarihinde ikinci en yüksek alarm seviyesi vererek, Salı gününe kadar bu durumun devam edeceğini duyurdu.

Aslında bu kum fırtınası Moğolistan’dan gelmekte. Moğolistan’ın bazı noktalarında havadaki partikül oranları 8000 mikrograma kadar çıkmış durumda.

Bu durum, Moğolistan’da 341 kişinin kayıp olarak ilan edilmesine ve tüm uçuşların durdurulmasına yol açtı.

Kum fırtınaları aslında Gobi çölünden gelmekte ve bu mevsimde “normal” olarak karşılanıyor.

Bununla beraber, yüksek derecede ağaç kesimi ile ormansızlaşmanın artması ve iklim krizi yüzünden çölün giderek büyümesi bu fırtınaların gücünü artırmakta.

Pekin her ne kadar fırtınaların gücünü azaltmak için “Yeşil Çin Seddi” adını verdikleri devasa bir orman projesi başlatsa da, değiştirilen ekolojinin gücü bu duvarı sürekli yıkıyor.

Bölgedeki çelik üreticilerin hava kirliliğini azaltacak önlemlere yönelik adımlar atmaması da bu durumu giderek büyütmekte.

Uzmanlar, değişen ekolojiye “rüzgar kanalları” gibi uyum politikaları geliştirmekte, çünkü artık çözüm çok uzakta.

Fukuşima nükleer felaketinin 10. yıldönümü yaklaşırken, o sırada başbakan olan Naoto Kan ve bir diğer eski başbakan Junichiro Koizumi, bakanlık yetkililerinin uzun yıllar nükleer enerji konusunda kendisi de dahil herkesi aldattığını iddia etti.

Açıksözlüğü ve nükleer enerji karşıtlığıyla tanının Koizumi, Japonya Ekonomi, Ticaret ve Endüstri Bakanlığı’nın nükleer enerjiyi ‘güvenli, düşük maliyetli ve temiz’ olarak sunup karbon emisyonuna karşı ideal çözümmüş gibi gösterdiğini öne sürdü.

Kan ise bir zamanlar hasmı olan Junichiro Koizumi de destek verdi. Basın toplantısında BBC Türkçe’nin sorduğu bir soru üzerinden ise Türkiye’deki nükleer anlaşma konusunda pişman olduğunu belirtti.

Fukuşima felaketinin henüz gerçekleşmediği bir dönemde Türkiye’ye gittiğini belirten Kan, Türk yetkililere, eğer Türkiye nükleer enerjiyi getirmeyi düşünüyorsa bu teknolojiyi Japonya’dan almalarını rica ettiğini söyledi.

Kan, Fukuşima’dan sonra öğrendiği gerçekleri o gün bilse böyle bir satışta asla bulunmayacağını söyledi.

Naoto Kan, 11 Mart 2011’de meydana gelen deprem ve sonrasında oluşan tsunami sırasında başbakandı. Fukuşima’daki Daiichi nükleer santralinde meydana gelen patlama ve sonrasındaki çevre felaketinin faturası özellikle radyasyon seviyeleri hakkındaki yanlış açıklamaları yüzünden kendisine çıkarılmıştı.

2013 yılında Türk hükümetinin Şinzo Abe hükümetiyle imzaladığı ve Japonya’nın Fransız Engie konsorsiyumuyla ortak geliştirdikleri proje Sinop nükleer santral projesi olarak başladı.

Ama maliyet ve takvim bakımından ilk yapılan anlaşmaya uymadığı için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2019’da Japonya ziyareti öncesinde verdiği bir demeçte projenin ilerlemediğini açıklamıştı.

Kolombiya’nın 375 kilometrelik Bogota nehri her ay 270 ton atık üretiyor. Bu atıklara dikkat çekmek isteyen Bogota Bankası (Banco de Bogotá) değişik bir kampanyaya imza atmış.

Irmak Apartmanları kampanyası ile bu atıklar nehirden temizlendi ve çıkan eşyalar ile de dubleks bir ev döşendi.

Evin koronavirüs pandemisi öncesi halka açılması planlanıyordu ama şimdilik bir internet sitesi üzerinden apartmana göz atılabiliyor.

Bogotá da dahil olmak üzere 47 yerel yönetim bölgesinden geçiyor ve tarımsal üretimin yüzde 28’ine katkı sunuyor.

Kolombiya’nın aynı zamanda enerji üretiminin de yüzde 8’i Bogota nehrinden geliyor.

Bir çok açıdan bu kadar değerli olan bu nehrin bu kadar kirli olması da ayrıca korkutucu.

Türkiye’de de durum çok farklı değil. Ana suyu Gediz Nehri olan Gediz Havzası, “Ege’nin beşibirliği” diye adlandırılan üzüm, zeytin, incir, pamuk ve tütün üretimi ile ünlü.

401 km uzunluğundaki bu nehir de OSB’lerdeki ve dışındaki sanayi tesislerinin, Jeotermal Enerji Santrallerinin, nehir kıyısına kurulmuş kesimhanelerin bütün atıkların aktığı bir yer haline gelmiş.

Ülkelerin can damarları olan bu akarsuların bu kadar kirli olmasının bedeli maalesef çok ağır bir şekilde ödeniyor ve bu yük kurumlar yerine bireylerin üstüne yıkılıyor.

ABD’de bulunan San Fransisco şehrinde gök kızıla boyandı. Bağlı olduğu Kaliforniya eyaletinde neredeyse bir aydır süren orman yangıları, şehirde yaşayanları, kıyamet filmlerinden çıkmış bir sabaha uyandırdı.

Eyaleti etkisi altına alan sıcak hava dalgası nedeniyle sıcaklıklar rekor düzeylerde seyrederken, 28 noktadaki yangınların söndürülmesi için 14 binden fazla çaba gösteriyor.

15 Ağustos’tan beridir devam eden yangınlar, 8 bin kilometrekareden büyük bir alanda hasara yol açarken, sayısız orman canlısının ve en az sekiz kişinin hayatını kaybetmesine sebebiyet verdi.

Eyaletin kuzeyinde devam eden yangınlardan yükselen duman ve küller, Çarşamba günü esen sert rüzgarların etkisiyle San Francisco bölgesinin üzerine çöktü.

Kentte yaşayan Catherine Geeslin, San Francisco Chronicle gazetesine yaptığı açıklamada, “Dünyanın sonu gelmiş gibi. Gündüz olmasına rağmen hava hala karanlık.” dedi.

Ağustos ayı ortasında dünya üzerinde ölçülen en yüksek sıcaklık olduğu belirtilen 54,4 derecelik sıcaklık, Kaliforniya’daki Ölüm Vadisi Ulusal Parkı’nda kayıtlara geçmişti.

Los Angeles kentinde geçen pazar günü sıcaklık 49.4 dereceye çıktı. Bu, kentte şu ana kadar ölçülen en yüksek sıcaklık.

İklim krizi ve küresel ısınma, maalesef doğrudan olmasa da dolaylı yoldan bu yangınlara da sebebiyet veriyor.

İstanbul Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Doğanay Tolunay, iklim krizinin buharlaşmanın artması, yağışların azalması ve bütün bunların etkisiyle yaz kuraklığının şiddetlenmesiyle orman yangını riskini artırdığını belirtiyor. (Yeşil Gazete)

Türkiye’de de Orman Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre, bu yıl 1944 orman yangını çıktı. Yangınlarda 6492 hektar alan kül oldu. Bu alan neredeyse İstanbul’un Kadıköy ve Üsküdar ilçelerinin toplamı kadar büyük.

10 Eylül tarihi ile Muğla, Aydın, Adana ve Cudi Dağı’nda hala yangınlar devam etmekte.

Gelecek günlerde Çin’de yapılacak biyoçeşitlilik konferansında dünya liderlerinin görüşüne sunulucak raporda, Birleşmiş Milletler gezegenin en az %30’una dokunulmaması önerecek.

Birleşmiş Milletler’in hazırladığı rapor, sadece 1 milyon türün soyunun tükenme riski olan Altıncı Kitlesel Yokoluş’a yönelik değil, 1,5 derecelik küresel ısınmaya karşı da hazırlanmış.

Rapor, şu andaki yabanil alanların korunmasına ek olarak kara kitlelerinin ve su kaynaklarının da en az %30’unun korunma altına alınmasını öneriyor.

Bu durum özellikle Avustralya’da tüm kıtayı etkileyen ve yaklaşık bir milyar canlının hayatını kaybettiği yangınlardan sonra daha da büyük bir önem taşımakta.

Maalesef, bu öneriye benzer bir taslak 2010 yılında Japonya’da düzenlenen toplantıda yapılacaklar listesine alınmış, ama dünya liderleri gerekli adımları atmamışlar.

Uzmanlar şu günlerde dev yangınlarla vücut bulan bu kitlesel yok oluşa karşı çözüm üretmenin aciliyetinin altını çizmekte ve biliminsanlarına kulak verilmesini önermekte.

Reklam

Biliminsanları ise 2030 yılına kadar 20 adımlık bir plan ile dünya liderlerine gideceklerini belirtiyor. Bu adımlardan en dikkat çekenleri ise şöyle:

• İstilacı türlerin yeni alanlara ulaşmasını %50 oranında azaltmak, var oldukları yerlerde ise etkilerini %50 azaltmak
• Gıda, pestisit ve plastik kirliliğini en az %50 oranında azaltmak
• Doğal yöntemler ile iklim krizine karşı çözümler üreterek karbon emisyonlarını %30 oranında düşürmek.

Kaynak: EcoWatch

15 yıldır konuşulan, 2011’de duyurulan Kanal İstanbul projesi bu aralar yeniden gündemde hatta ihaleye çıkılacağı da belirtildi.

Yüksek verimli orman ve tarım alanlarının üzerine yapılacak onlarca bina, yollar, köprüler içeren projenin, vergilerin arttığı, ekonominin kriz sinyalleri verdiği bir dönemde konuşulması da ayrı bir ilginçliğe sahip.

Recep Tayyip Erdoğan’ın hayalim dediği projeye, bugün İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nda cinayet projesidir yorumu geldi ve 15 ana maddede bu projeden neden çekildiğini açıkladı.

Maddelerin altına öne çıkan konuları özetleyelim:

• Projenin bütçesi ile;
  • En az 9 Marmaray inşa edilebilir
  • İstanbul’daki bütün ilk okullar, orta okullar ve liseler sıfırdan yeniden inşa edilebilir.
  • İstanbul’daki deprem sorunu olan ne kadar riskli yapı varsa, tümden yeniden yapılabilir.
  • 150 yataklı tam 1.650 tane hastane veya yüzbinlerce kişinin istihdam edileceği yüzlerce fabrika inşa edilebilir.
• Kentin çok önemli su depolama alanı Terkos Gölü’ne karışacak tuzlu su ile gölün su kaynağı sıfatını yitirme ihtimali var, Sazlıdere Barajı’nın da işlevsiz kalma riski yüksek.
• 23 milyon metrekare orman alanı ile 45 kilometre uzunluğunda ve ortalama 150 metre genişliğinde 136 milyon metrekarelik çok verimli tarım ve orman alanının yok olacak.
• Kanal İstanbul’dan 2 milyar metreküp hafriyat çıkması bekleniyor. Bu İstanbul’un 50 yıllık hafriyat kapasitesine denk geliyor. Bu hafriyat büyük ihtimalle denize dökülecek, ekolojik denge ayrı bir riske gerecek.
• Nüfus en az 1,2 milyon kişi artacak, İstanbul trafiği içinde 3,4 milyon yeni yolculuk oluşacak. Merkeze ulaşmak isteyenler artacak, bu da İstanbul trafiğinin en az yüzde 10 artması demek.
• Proje 1., 2., ve 3. derece deprem bölgelerinde kalıyor; 11 kilometre mesafeden Kuzey Anadolu fay hattı, 30 kilometre mesafeden Çınarcık fay hattının geçiyor.
• Proje yeryüzü ve yeraltı gerilme dengelerini bozabilir, yeni deprem riski yaratıp, depremlerin şiddetini artırabilir.
• Avrupa Yakası’nda adalaşacak bölge, deprem oluşması durumunda, yardım ulaştırması en zor bölgelerden biri olacak.

Bunun dışında uzun dönemli daha büyük riskler de mevcut. Kimyager ve deniz bilimci Prof. Dr Cemal Saydam, 2015 yılında Arkitera için hazırladığı makalede bu konuyu detaylı bir şekilde ele almış projenin rafa bile kaldırılmadan unutulması gerektiğini savunmuştu.

Saydam, proje ile Karadeniz ve Marmara arasındaki ortalama 30 cm yüksekliğin zamanla azalacağını; 20 cm, 10 cm olacağını ancak su seviyesi düşmeyeceğini çünkü bu eksikliliğin hemen Akdeniz suyu ile tamamlanacağını bununda Karadenizi daha tuzlu yapacağını belirtiyor.

Reklam

Böyle bir durumda ise normalde alt tabakada bulunan Akdeniz suyundaki oksijen tüketen canlılara, üstteki Karadeniz suyundan karışan organik maddeler ulaşamayacak, atmosferdeki oksijen tuzlu su bariyerini geçemediği için bu yüzden de oksijen eksikliği oluşacak.

Marmara’yı kronik astımlı bir hastaya benzeten Saydam, Kanal İstanbul’un Marmara Denizi’nin yegane oksijen kaynağı Çanakkale Boğazı’nın altından giren bol oksijenli Akdeniz su dengesini bozacağına inanıyor.

Kanal İstanbul’un açılması halinde, Kanaldan geçecek olan su tuzluluğu hiç değişmeden aynı Boğaz çıkışı gibi Marmara’nın kuzeyinde bir yerde jet akımı ile Marmara’nın üst suyu ile buluşacak ama bu sefer hem bol besinli üst tabakadan ve belki de yoğun tuzlu alt sudan da su kapacak.

Saydam, üreteceği organik yük zaten sınırda olan alt tabakadaki oksijen seviyesi üzerine ek bir yük olarak bineceğini ve kısa bir zaman sürecinde zaten bitti bitiyor sınırında olan alt su oksijensiz kalacağını savunuyor.

Bu durumda ise üretilen organik maddelerin sistem için çok daha fazla bir yük oluşturacak ve kimyasal dengeler alt üst olacak.

Bu durumda ise alt sudaki hidrojen sülfür konsantrasyonu kısa zamanda hızla artacak ve her lodos sürecinde alt suyun üst su ile karışması ile atmosfere de çıkacak.

Oksijensiz alt tabakadaki suyun eninde sonunda İzmit Körfezi’ne dolması ile Körfez’de deniz yaşamı kesinlikle sona ereceğini belirten Saydam, sadece lodos değil bu sefer doğudan esen her rüzgar ile ilk etapta Körfez’in ve İstanbul’un tamamının çürük yumurta kokusu ile dolacağını savunuyor.

Reklam

Bu kadar rapor ve biliminsanı proje karşı çıkarken, sadece ekolojik değil sosyal ve ekonomik risklerin konuşulması bile insanlara kabus yaşatırken projenin yapılmaya çalışılması gerçekten bir cinayet planıdır.

Bu yüzden ben de #yakanalyaİstanbul diyorum ve projenin en kısa sürede rafa kaldırılmasını ve iptal edilmesini talep ediyorum.

Bunun için de ÇED raporuna karşı Ataşehir’deki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne dilekçe verilmesi gerekmekte.

Gitmek isteyenler için 26 Aralık Perşembe günü Kadıköy Kent Konseyi toplu bir şekilde gidiyor. Umarım başka günlerde de benzer kurumlar tarafından toplu gidiş projeleri düzenlenir.

Kendine has doğal döngüsü ve devasa bir karbon tutucu olan bu ormandaki yangınların bazıları bu döngünün bir parçası. Bununla beraber bu yangınların bir kısmı bilerek başlatılmış olabilir.

“Eskiden adım Kaptan Testere idi şimdi Nero’yum”

Ocak ayında Brezilya başkanı seçilen Jair Bolsonaro, aşırı sağ görüşleri ile dikkat çekmekte.

İşkence yapılmasını savunan, Brezilya’nın askeri darbesinde daha fazla kişinin öldürülmüş olmasını dileyen Bolsonaro’nun, Amazon yağmur ormanları ile görüşleri de aynı şekilde korkutucu.

Geçtiğimiz yıla göre ağaç kaybı %85 oranında artan Amazon ormanlarını maden, petrol ve kerestecilik sanayisine açıp, “tembel” yerel halkı buradan atacağını açıklayan Bolsonaro, aynı zamanda büyükbaş hayvancılığın da artırılması taraftarı.

O yüzden, Amazon’un kuru mevsiminde büyükbaş çiftlik sahipleri tarafından başlatılan “kontrollü” yangınların önüne geçimek için hükümet tarafından atılan bir adım olmadı.

Son yangınlar hakkında Reuters’a yorum yapan Bolsonaro, mevsimin orman “temizleme” mevsimi olduğunu ve eskiden kendisine Kaptan Testere dendiğini ama artık Amazon’u ateşe veren Nero olduğu yönünde ilginç bir açıklama yaptı.

Yanan ormanların %80’i büyükbaş hayvancılığa açıldı

Geçtiğimiz ay, dakikada 3 futbol sahası büyüklüğünde ormanı kaybeden Amazon yağmur ormanlarında, bu kaybeden alanların %80’i hayvancılık sektörü tarafından ele geçirildi.

Burada üretilen büyükbaş hayvanların çoğu Çin, İngiltere, AB ülkelerine ve aynı zamanda Türkiye’ye de ithal edilmekte. Hatta bu hayvanlarda çıkan şarbon hastalığı Türkiye’de bazı köylerin karantinaya alınmasına yol açmıştı.

Amazon ormanlarında Almanya’nın iki katı büyüklüğünde bir alan şu an hayvancılık sektörü için “temizlenmiş” durumda. Bununla beraber bu sektörü Brezilya’nın tarım ürünlerini ihracatının sadece %12’sini temsil ediyor.

Reklam

Uzmanların çoğu, Amazon’da bulunan yerel halkın yöntemlerinin yağmur ormanı içerisinde yaşayıp, tarım yapmak için en mantıklı yol olarak görmekte.

Uluslararası yaptırımlar devreye girebilir

İşte bu sebepten dolayı da Amazon’u korumak için uluslararası anlaşmalar ile bir Amazon Fon’u oluşturulmuştu. Ama bu gelişmelerden sonra Almanya ve Norveç bu fondan çıkma kararı aldı.

Geçtiğimiz günlerde de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron “evimiz yanıyor” çağrısı ile G7 görüşmelerinde bu konunun ele alınması yönünde bir çağrı yaptı.

İnsan eli ile oluşturulan yangınlar olmadan Amazon yağmur ormanı kendini iyileştirebilecek güce sahip. Bununla beraber maalesef bu eşsiz ekosistemi bir finansal çıkar olarak gören bakış açısı bunu tehlikeye atmakta.

Kereste, hayvancılık ve palm yağı gibi sektörlerin geleceğimizi tehlikeye atmasına artık izin vermememiz lazım. Çünkü gezegenimiz ölmüyor, öldürülüyor.

Kaynak: Euronews, The Guardian, Quartz

İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer yaptığı açıklamada çok boyutlu bir kampanya hazırladıklarını belirtirken, İzmir’deki Oda, Borsa ve Birlikler de “Hedef 1 Milyon Fidan” diyerek harekete geçti.

İzmir Ticaret Odasından (İZTO) yapılan yazılı açıklamada, Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü ile İZTO, Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO), İzmir Ticaret Borsası (İTB), İMEAK Deniz Ticaret Odası İzmir Şubesi (DTO), Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), Ege Sanayicileri ve İşinsanları Derneği (ESİAD), Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), İzmir Sanayici ve İş İnsanları Derneği (İZSİAD) ve Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) İzmir Şubesi tarafından başlatılan kampanyada, 1 milyon fidan dikilmesinin hedeflendiği bildirildi.

Her 10 ₺ = 1 Fidan

Bireylerin de katılımına açık bu kampanyaya destek vermek isteyenler, Ege Orman Vakfının, Denizbank Ege Ticari Merkez Şubesi’ndeki “TR47 0013 4000 0042 5403 9000 01” IBAN nolu hesabına bağışta bulunabilecek.

Ticaret odaları aynı zamanda orman yangınlarında yaralanan hayvanların tedavisi için de İzmir Veteriner Hekimleri Odası’nın başlattığı kampanyaya da destek vereceklerini açıkladı.

İzmir’deki yangınlardan sonra Haluk Levent de 30 Ağustos’da şehirde bir konser vermek istediğini belirtti. Soyer’in de onayladığı bu konserde tüm gelir İzmir’in yeniden ağaçlandırılması için gerçekleştirilecek projeye aktarılacak.

Kentin köklü spor kulüpleri Altay, Karşıyaka ve Göztepe de bir araya gelerek yanan alanları yeniden yeşillendirmek için fidan bağışında bulunup ağaç dikme kampanyaları düzenleyeceklerini açıkladı.

Reklam

Öyle ki, ABD başkanı Donald Trump’a göre plastik pipeti reddetmek veya alternatiflerini tercih etmek, sizi devletin özgürlükleri düzenlemesi gerektiğine inanan liberal bir birey yapıyor.

Nasıl ya?

Aslında her şey, bazı restoranların kullan-at plastik pipetleri artık müşterilerine sunmayacağını açıklaması ile başladı.

Bu ürünlerin özellikle deniz canlılarına zarar verdiğini belirten kurumlar, bunun yerine kağıt veya metal pipetler sunacaklarını açıkladılar.

Bununla beraber Cumhuriyetçi partiden Devin Dunes, restoranların artık “pipet polisleri”‘nden korkarak yaşadığı yönünde bir tweet attı.

Twitter’ın kendi tartışma ortamında giderek büyüyen bu “soruna” çözüm olarak, Trump’ın baş politik danışmanı Brad Parscale kendi politik deyişlerini gönderme yaparak ” Plastik pipetleri yeniden harikalaştır” adı altına bir kampanya başlattı.

Şu ana kadar bu kampanya ile 10’lu paketi 15$’dan (85₺) satılmak üzere lazer baskı ile Trump yazan bu parlak kırmızı plastik pipetler 140 binden fazla satıldı.

Trump’ın yeniden seçim kampanyasına 200 bin dolarlık bir bağışa dönüşen bu kampanya, bundan sonra da devam edecek. Trump’ı destekleyenler plastik pipet vermeyen restoranlara bu pipetler ile giderek destek vereceklerini açıklıyorlar.

Yeniden kullanılabilir ve geri dönüştürülebilir olarak sunulan bu plastik pipetler, “Liberal kağıt pipetler çalışmıyor. Başkan Trump’a destek verin ve siz de geri dönüştürülebilir plastik pipetinizi bugün alın.” mesajı ile satılmakta.

Reklam

Pipetler ile Trump ve ekibi trollük mü yapıyor?

Lonely Whale (Yalnız Balina) isimli çevre kurumunda çalışan Dune Ives, esprili bir şekilde Trump’ın sadece pipetler ile sınırlı kaldığına şaşırdığını belirtiyor.

Ives’e göre bu kampanya, Trump hükümetinin, atık yönetimi altyapısı hakkında ne kadar ilgisiz olduğunu gösteriyor. Zira bilselerdi, bu pipetlerin hafifliğinden dolayı geri dönüştürelemediğinin farkında olurlardı.

Ives aslında bu konunun iletişim sıkıntısından ortaya çıktığını belirtiyor ve bireylerin bu ürünlerin etkisini gördüğünde bu seçimlerini değiştireceğini düşünüyor.

Bazı uzmanlar, Trump’ın bu kampanyasının bir troll hareketi olduğunu ve oldukça masun görünen pipet üzerinden liberallerin “aptalca politikalarını” göstermeyi hedeflediğini belirtiyor.

Bu konuda açıklama yapan Salon dergisi yazarı Amanda Marcotte’a göre viral olan kaplumbağa videosu bile daha büyük sorunları olan bireyleri etkilememekte.

Trump’a göre de plastik pipetler “daha büyük” problemlerin önüne geçiyor. Hatta bazı Cumhuriyetçiler de plastik poşetler gibi daha büyük problemler varken liberallerin neden plastik pipetlere odaklandığını oksimoron açıklamalar da yapmakta.

Bununla beraber Trump hükümeti bu konuların hiç birine yönelik adım atmazken aynı zamanda bu kampanyası ile plastik kirliliğine aktif olarak sebep de oluyor.

ABD’nin en büyük çevre STK’larından biri olan Sierra Club’ın politik direktörlüğünü yapan Ariel Heyes, çok yakında bir zamanda Trump’ın okyanusları temizlemeyi hedefleyen bir konuşma yaparak, toplumu iyice trollediğini belirtiyor.

Hayes bu şekilde açıklamaları bolca olan, devlet kurumları için çalışan biliminsanları sansürleyen, Donald Trump’ın çevre konusunda ABD tarihinin en kötü başkanı olacağını açıklıyor.

Kaynak: BBC

Rwanda’da yaşanan katliam sırasında bölgeden haberler Salgado, bu olaydan sonra ağır bir travma geçirir ve Brezilya’nın Miras Gerais bölgesinde yağmur ormanlarına yakın çocukluk evine geri dönmek ister.

Ama karşısında doğayı değil, hayvancılık endüstrisi tarafından talan edilmiş bir çevre felaketini bulur.

Bu kadar felaketin ardından hem kendini hem de doğayı kurtarmak amacı ile harekete geçen Salgado, eşi Lélia Deluiz Wanick Salgado ile beraber bir STK kurar ve eski ekosisteme ait 4 milyon ağacı bölgeye yeniden tanıtır.

Reklam

Salgado başladıklarında 65 km2’ye yayılan Doce Nehri vadisinin sadece %0,5’inin ağaçlarla kaplı ve toprağın kendisi kadar hasta olduğunu belirtiyor.

Şu anda ise bölgeye 172 kuş, 33 memeli, 293 bitki, 15 kertenkele ve 15 amfibi türü geri dönmüş ve yeni bir ekosistem oluşmuş.

Salgado yaptıkları bu değişimin farklı bölgelere ilham vermesini istiyor. Karbondioksiti oksijene çeviren tek canlı türünün bitkiler olduğunu söyleyen Salgado ve bu yüzden ormanlık alanların yeniden canlandırılması gerektiğini savunuyor.

Kararın “Gerek Avrupa Birliği müktesebatı (ilgili kurul ve kuruluşlar) gerekse arı üretici birlikleri ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının bu aktif maddelerin, arılara zehirli oldukları ve bunun neticesinde koloni halinde ölümlere sebebiyet verdikleri gerekçesi ile yasaklanması gerektiğine dair yapılan bildirimler sonucunda” alındığı belirtildi.

Sivil toplum kuruluşlarının ve destekçilerinin başarısı

Kararın arkasında sivil toplum kuruluşlarının yaptığı baskı olduğu da belirtilmekte.

Özellikle Greenpeace, Ağustos 2017’de başladığı kampanya kapsamında arıların sinir sistemlerine zarar vererek toplu ölümlerine neden olan 3 pestisitin (tarım ilacının) kullanımının yasaklanmasını talep etmişti.

Dört ay içerisinde 150 bini aşkın kişinin imzaları ile harekete geçtiği projeye, ÇEKÜL, WWF-Türkiye, Yeryüzü Derneği ve Buğday gibi 11 sivil toplum kuruluşu da geçtiğimiz hafta yayınladığı ortak bir metinle destek verdi.

Arı ölümleri bazı yerlerde %70’lere varıyor

Yapılan araştırmalar, yıllardır senelik yüzde 20 civarında seyreden arı ölüm oranının bazı bölgelerde yüzde 70’lere kadar çıktığını ve genel olarak arı ölümlerinin arttığını belirtiyor.

Arı nüfusunun azalmasındaki nedenleri başında ise tarımsal ilaçlamada kullanılan ve neonikotinoid adıyla sınıflandırılan maddelerin tehdidi geliyor.

Bu kimyasallar nedeniyle sinir sistemleri etkilenen arılar, kovanlarının yolunu bulamıyor ve ölüyorlar. 2017’de Adana’da olduğu gibi arılarda koloni kayıpları da yüzde 80 oranına kadar çıkabiliyor.

Özellikle 3 tarım ilacı yasaklandı

Daha önce de Avrupa Birliği, arı sayısındaki azalmaya sebep olan üç neonikotinoidin açık alanlarda kullanılmasını yasaklamıştı.

Tabii ki burada, Türkiye’nin tarım ürünlerinin büyük bir oranının Almanya, İtalya ve Hollanda gibi Avrupa Birliği ülkelerine ihraç edildiğini hatırlatmakta fayda var.

Yine de en geç 2019’un Temmuz ayına kadar, Clothianidin, Imidacloprid ve Thiamethoxam adlı tarım ilaçlarının kullanımdan kalkması bekleniyor.

Japonya’nın liderliğinde kamu ve özel kurumların oluşturduğu bir konsorsiyum tarafından üstlenilen projenin maliyetinin ilk tahminlerin iki katına çıkarak yaklaşık 5 trilyon yene, (44 milyar dolar) yükseldiği bildirildi.

Bu durum, projenin birincil müteahhidi olan Mitsubishi Heavy Industries Ltd ve diğer ortaklarının projeyi sürdürmesini güçleştiriyor.

Fukişima’dan sonra masraflar arttı

Nikkei, maliyet artışının temel nedenlerinin 2011 yılında Japonya’daki Fukushima Daichi nükleer santralinde meydana gelen nükleer kazanın ardından daha yüksek standartlarda güvenlik önlemleri mecburiyeti ve Türk Lirası’nda yaşanan değer kaybı olduğunu yazdı.

Proje, Japonya’nın altyapı ihracı alanında model gördüğü bir girişim olarak görülüyordu. BU yatırımın iptal olması aynı zamanda Japonya’ya da büyük darbe oldu.

2013’den beridir konuşulmakta

Türkiye ile Mitsubishi Heavy liderliğindeki konsorsiyum Sinop’ta 4 nükleer reaktörden oluşan santral kurulması için 2013’te anlaşmışlardı.

İnşaatın 2017’de başlaması ve ilk reaktörün 2023’te faaliyete geçmesi planlanıyordu.

Ventura İtfaiye Şefi Mark Lorenzen basına yaptığı açıklamada, itfaiyenin özverili çalışmasına rağmen kontrol altına alınamayan orman yangınlarının şiddetini artırarak ilerlediğini belirterek, önümüzdeki günlerde durumun daha kötüleşmesinden korktuklarını açıkladı.

Kaliforniya’nın kuzeyindeki San Francisco’nun yaklaşık 290 kilometre kuzeydoğusundaki Paradise kasabası ve civarını etkisi altına alan yangında şimdiye kadar 31 kişi de hayatını kaybetti.

Yaklaşık 7 bin yapının hasar gördüğü orman yangınlarında eyalet genelinde 300 bin kişiye tahliye emri verildi. Bunun yanı sıra çok sayıda ev ve iş yeri yangından etkilendi, 300 binden fazla kişi de evlerinden tahliye edildi.

Yangında aynı zamanda Paramaount Çiftliği’nde bulunan tarihi “Western Kasabası” da büyük zarar gördü. Son dönemlerde buradaki kasaba bilimkurgu dizisi Westworld’ün ilk iki sezonunda ana mekan olarak kullanılıyordu.

Burası aynı zamanda Sons of Anarchy, The Mentalist, Weeds, Carnivalé gibi dizi ve Wells Fargo gibi western klasiklerine de ev sahipliği yapmıştı.

Westworld’ün yapım şirketi HBO yaptığı açıklamada, Westworld’ün yangınlar sırasında yapım aşamasında olmadığını ve bölgenin tahliye edildiğini belirtti. Bölgedeki zarar hakkında tam bir bilgi sahibi olmadıklarını açıklayan HBO yangından etkilenen bireyler için taziye dileklerini iletti.