Su Krizi ve İklim Felaketi Kapımızda

İklim değişikliğinin etkileri her geçen gün daha da hissedilir hale geliyor. Pakistan’da 26 Haziran’dan bu yana devam eden muson yağmurları, son 40 yılın en büyük sel felaketine yol açtı ve 823 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.

Türkiye’de de durum pek parlak değil. Ülkemizin en büyük tatlı su gölü olan Beyşehir Gölü’nde su seviyesi 1500 metreye kadar çekildi. Balıkçılar gölün “öldüğünü” söylüyor. Benzer bir kuraklık Van Gölü Havzası’nda da yaşanıyor. Bir zamanların “tahıl ambarı” olan Konya Kapalı Havzası ise yanlış su yönetimi nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. BM raporlarına göre, Türkiye’nin %88’i çölleşme riski altında ve 2030 yılına kadar “su fakiri” bir ülke olabilir.

Türkiye’nin denizleri son 40 yılda dünya ortalamasının iki katı hızla ısınarak rekor kırdı – Akdeniz 28, Marmara 26-27, Karadeniz 27 derece ulaştı. Bu sıcaklık artışı deniz çayırları ve mercanları ölüm seviyesinde etkilerken, balık türleri göç etmek zorunda kalıyor ve Kızıldeniz türleri Akdeniz’e yayılıyor. Artan sıcaklıklar müsilaj riskini artırırken, uzmanlar denizlerde koruma alanlarının %30’a çıkarılması gerektiğini söylüyor.

Türkiye’nin en sıcak Temmuz ayında elektrik tüketimi rekor kırdı ve 28 Temmuz’da 59 gigawatt-saate ulaştı. Sıcaklıktaki her 1 derecelik artış Atatürk Barajı büyüklüğünde yeni santral ihtiyacı doğuruyor. Soğutma talebi 2030’a kadar iki katına çıkarken çözüm güneş enerjisinde çünkü en sıcak saatlerde en çok üretim yapıyor.

Maden Politikaları ve Çevre Mücadelesi

“İşgal Yasası” olarak bilinen düzenleme sonrası, son iki ayda 40 ilde 104 yeni maden arama ruhsatı verildi. Bu ruhsatların 15’i altın madeni aramalarına yönelik olup, sekizi sadece bir Kanadalı şirkete verildi.

Bu gelişmelere karşı Muğla’da önemli bir direniş örgütleniyor. 14 Eylül’de Menteşe’de “Toprağımızı Vermiyoruz Mitingi” düzenlenecek. Çağrı metninde bu yasa, “halkın mülkiyet, adalet ve onurlu yaşam haklarını hedef alan bir hak gaspı rejimi” olarak tanımlanıyor.

Toplumsal Yaşam ve Sürdürülebilirlik

Türkiye’de her yıl 23 milyon ton gıda israf ediliyor. Bu, kişi başına 102 kg yiyeceğin çöpe gitmesi demek. Üretilen meyve ve sebzelerin %35’i sofraya bile ulaşamıyor. Bu durumu “vicdani bir sorun” olarak nitelendiren TÜGİS Başkanı Kaan Sidar, milyonlarca insanın açlık çektiği bir dünyada bu israfın kabul edilemez olduğunu belirtiyor.

Kira artışları, özellikle İstanbul’da, New York’u bile geride bırakan bir seviyeye ulaştı. Artan maliyetler nedeniyle gençler ve beyaz yakalılar, zorunlu olarak paylaşımlı ev sistemlerine yöneliyor. Uzmanlar, bu durumun “mekansal parçalanmaya” yol açarak toplumsal güveni zayıflattığını belirtiyor.

Küresel Gelişmeler

Tropik bölgelerdeki ormansızlaşma, son 20 yılda 500 binden fazla insanın ölümüne neden oldu. Kesilen ağaçlar, yerel sıcaklığı artırarak, yangın riskini yükselterek ve gölgeyi azaltarak yılda ortalama 28 binden fazla sıcaklık bağlantılı ölüme yol açıyor.

Öte yandan, Apple’a Almanya’dan “karbon nötr” tanıtımı nedeniyle “yeşil aklama” cezası verildi. Mahkeme, şirketin kiralık okaliptüs plantasyonlarının uzun vadeli bir iklim çözümü sunmadığına ve bu tür monokültür projelerinin düşük biyoçeşitlilik nedeniyle “iklim dostu” d abartıldığına hükmetti. Bu karar, benzer projeler yürüten diğer teknoloji devleri için de bir emsal teşkil edebilir.

Etkinlik Önerisi

Tüm bu zorluklara rağmen umut veren gelişmeler de var. 12-14 Eylül’de İstanbul Kadir Has Üniversitesi’nde “Next Economies Summit 2025” düzenleniyor. Oxfam ve Greenpeace gibi uluslararası kuruluşlardan önemli isimleri bir araya getirecek olan bu zirve, “Birleşik Yeni Ekonomiler” temasıyla kolektif çözüm yollarını arayacak. Zirveye online katılım da mümkün.

Gelecek hafta görüşmek üzere, kendinize ve çevrenize iyi bakın!

The post İklim Felaketleri, Su Krizi ve Gıda İsrafı: Direniş Mümkün mü? – Çevreci Geek ile Bu Hafta 1 Eylül 2025 appeared first on .

Kaynak: Doç. Dr. Cihan Erdönmez, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi / İklim Masası Basın Bülteni, 5 Ağustos 2025

Her yaz aynı manzara: Kavrulmuş ormanlar, göğe yükselen siyah dumanlar, günlerce süren müdahaleler. Ama ya yanlış soruları soruyorsak?

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi’nden Doç. Dr. Cihan Erdönmez’e göre asıl sorun sabotaj da değil, rant da değil, kızılçam ağaçları hiç değil. Sorun çok daha sistematik: Türkiye’nin hâlâ bir yangın önleme stratejisi yok.

Yangınların Asıl Nedeni: Yapısal Bozulma

Erdönmez, Türkiye’deki orman yangını yönetimini değerlendirirken keskin konuşuyor:

“Yangınlar artıyor ama önleme politikası hâlâ yok. Kurumsal işleyiş bozuldu; koruma kültürü kayboldu.”

Orman Genel Müdürlüğü’nün zamanla ormandan ekonomik fayda üretmeye odaklanan bir yapıya dönüştüğünü, koruma önceliğinin ise geri plana itildiğini belirtiyor. Teşkilattaki liyakat eksikliği, deneyimli kadroların tasfiyesi ve motivasyon kaybı da bu zafiyeti derinleştiriyor.

İklim Değişikliği Riski Büyütüyor, Ama…

İklim değişikliğiyle birlikte Türkiye, artık daha sıcak, daha kuru ve daha kırılgan bir ekosistemde yaşıyor. Bu, yangınların daha kolay çıkmasına ve daha zor söndürülmesine neden oluyor. Ama Erdönmez’e göre bu, mazeret olamaz:

“Meteorolojik raporlarla riskli haftaları biliyoruz ama buna göre faaliyet durdurmak hâlâ mümkün değil.”

Orman Kanunu’nun 74. maddesi, ormanlara giriş-çıkışı ve faaliyetleri geçici olarak durdurma yetkisi veriyor. Ama valiler ve kaymakamlar bu yetkiyi, maden ve turizm faaliyetleri gibi ekonomik baskılar yüzünden kullanamıyor. Halbuki kullanılsa, birçok yangın daha çıkmadan engellenebilirdi.

Sabotaj ve Rant Söylemi: Gerçeği Gölgede Bırakıyor

Yangınlar gündeme geldiğinde sosyal medyada ilk konuşulanlar belli: “Terör kundaklaması”, “rant için yakılan ormanlar”. Erdönmez bu söylemleri bilimsel verilere aykırı, dikkat dağıtıcı buluyor.

“2024’te 3.797 yangının sadece 98’i kundaklamayla ilgili. Terör nedeniyle çıkan yangın: 0.”

Rant iddialarına dair ise Anayasa’nın 169. maddesini hatırlatıyor: Yanan orman alanlarında yapılaşma yasak. İmar değil, ancak yeniden ağaçlandırma yapılabiliyor. Aksi örneklerin yargıda iptal edildiği de belgelenmiş durumda.

Kızılçam Günah Keçisi Değil

Yangınların kolay yayılmasında kızılçam ağaçlarının suçlandığını da görüyoruz. Ancak bu da Erdönmez’e göre yanlış bir hedef. Kızılçam, bu coğrafyanın doğal ağacı:

“Bu seçimi doğa yaptı. Yangına dayanıklı, kendini yenileyebilen bir tür. Bu bölgede en iyi o tutunabildi.”

Alternatif olarak meyve ağacı dikme önerilerini de gerçekçi bulmuyor. Sulama altyapısı yok, ekosistem bozulur, yaban hayatı yok olur. Orman sadece ağaç değildir; bir ekosistemdir.

Çözüm: Önleme Stratejisi, Kurumsal Reform ve Bilimsel Gerçekler

Yangınlara her yıl “müdahale etmek” yerine, çıkar çıkmaz yayılmasını engelleyecek önleyici adımların artık gündeme alınması gerektiğini vurgulayan Erdönmez, çözüm için üç temel noktaya dikkat çekiyor:

1. Koruma odaklı ormancılığa dönüş
2. Orman Kanunu’nun önleyici yetkilerinin aktif kullanımı
3. Bilimsel veriye dayalı, şeffaf yangın yönetimi

Gerçek Sorunu Konuşmazsak, Her Yaz Yanarız

Türkiye’de yangınların gerçek nedenini tartışmak, çözümün ilk adımı. Komplo teorilerinden, hedef şaşırtan suçlamalardan vazgeçip yangınlara neden olan politik zafiyetleri, kurumsal bozulmayı ve önleyici adımların eksikliğini konuşmak gerekiyor.

Her yaz aynı döngüyü yaşamamak için artık yangın söndürmeyi değil, yangın çıkmamasını konuşmalıyız.

The post Her Yaz Aynı Kabus: “Türkiye’de Yangınları Önleyecek Bir Strateji Yok” appeared first on .

Türkiye, bir kez daha zeytinliklerini savunmak zorunda. TBMM’ye sunulan yeni yasa teklifi, “enerji ihtiyacı” ve “kamu yararı” gibi gerekçelerle zeytinlik alanları madenciliğe açmayı hedefliyor. Bu gelişme, son 23 yılın tanıdık bir senaryosunun yeniden sahnelenmesinden başka bir şey değil.

Yasaya Rağmen Gelen Yeni Düzenleme

Türkiye’nin 1939’dan bu yana yürürlükte olan Zeytincilik Yasası’nın 20. maddesi çok açık:

“Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az üç kilometre mesafede, zeytinliklerin gelişimini engelleyecek tesis yapılamaz.”

Ancak 13 Haziran 2025’te Meclis’e sunulan torba yasa teklifinde, bu açık yasa maddesi fiilen geçersiz kılınmaya çalışılıyor. “Kamu yararı” bahanesiyle zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetlerine izin verilmesinin önü açılıyor. Akbelen Ormanı ve çevresindeki zeytinlikler ise bu girişimin ilk hedefleri arasında.

Aynı Oyunun 11. Perdesi

Bu teklif yeni değil.
AK Parti hükümeti, 2003 yılından bu yana 10 kez zeytinliklerin madencilik, sanayi ve imara açılması için yasal düzenleme yapmaya çalıştı. Her defasında yargıdan döndü ya da kamuoyu baskısıyla geri çekildi.

Şimdi 11. kez aynı hamle sahnede. Ama bu kez daha organize ve kapsamlı bir içerikle. Haritalar, koordinat listeleri, uzman raporları adı altında zeytinliklerin yerinden sökülmesine — hatta kesilmesine — hukuki zemin hazırlanıyor.

Zeytin Taşınabilir mi?

Teklifte, zeytinliklerin “başka alanlara taşınacağı” öne sürülüyor.
Ancak bu öneri hem bilimsel hem de pratik olarak sorunlu.
Zeytin, bulunduğu toprağın iklimine, suyuna, biyolojik dengesine bağlı bir canlıdır. Kökleri sadece toprağa değil, yüzyıllık bir ekolojik hafızaya bağlıdır.

Taşınma başarı oranı ne olursa olsun, bu işlem zeytinliği bir endüstri parçası gibi görmek anlamına gelir. Oysa zeytinlik, üretimden çok daha fazlasıdır:
Bir kültürdür, bir yaşam alanıdır, bir direniştir.

Ne Kaybediyoruz?

Bu düzenleme yalnızca birkaç ağaçla ilgili değil.
Zeytinlikler:

• Karbon yutarak iklim krizine karşı doğal bir kalkan oluşturur.
• Kuraklığa dayanıklı yapısıyla geleceğin tarımı için bir modeldir.
• Erozyonu önler, suyu dengede tutar.
• Yerel halk için geçim ve yaşam kaynağıdır.

Yatağan, Milas, Akbelen gibi bölgelerde zeytinin yok olması demek, yerel ekonominin çökmesi ve tarım kültürünün silinmesi demektir.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

350 Türkiye (@350turkiye)'in paylaştığı bir gönderi

350 Türkiye’den Net Çağrı: Zeytinime Dokunma

Bu gidişata dur demek için 350 Türkiye harekete geçti.
Zeytinlikleri savunmak, sadece ağaçları değil; doğayı, iklimi ve yaşamı savunmaktır.
Şu anda Meclis’te olan bu yasa teklifine karşı kamuoyunun sesini yükseltmesi her zamankinden daha önemli.

Ne Yapabilirsin?

350 Türkiye’nin başlattığı “Zeytinime Dokunma” kampanyasına destek olabilirsin.
Meclis’teki grup başkanvekillerine doğrudan seslen, sosyal medyada paylaş, çevreni haberdar et.

İmza ver, ses ver: 350 Türkiye Kampanyası

• 
  Türkiye’nin Hedefi, Kapasitesini Kullanmıyor: Çevreci Geek ile Bu Hafta Haber Özetleri 30 Eylül30 Eylül 2025
• 
  Gölge: Unutulmuş Bir İklim Çözümü12 Eylül 2025
• 
  İklim Felaketleri, Su Krizi ve Gıda İsrafı: Direniş Mümkün mü? – Çevreci Geek ile Bu Hafta 1 Eylül 20251 Eylül 2025

The post 11. Kez Aynı Hikâye: Zeytinlikler Yine Hedefte appeared first on .

Türkiye’nin Mevcut Hedefi Gerçek Bir Azaltım Sağlamıyor

Türkiye, Paris İklim Anlaşması çerçevesinde 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını artıştan %41 azaltma iklim hedefini açıkladı. Ancak bu hedef aslında emisyonların 2030 yılına kadar artmaya devam edeceği anlamına geliyor. Türkiye’nin mevcut hedefi, iklim krizinin etkilerini durdurmaya yetmiyor.

Bilimsel çalışmalar, Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefini tutturabilmesi için 2030 yılına kadar emisyonlarını 340 MtCO2e seviyesine, yani bugüne göre %35 azaltması gerektiğini söylüyor. Mevcut politikalar ve hedefler ise bu doğrultuda değil.

Gençler Gelecek için Umutlu Değil

İklim krizi artık geleceğin değil, bugünün sorunu. İklim krizinin yarattığı yıkıcı etkilerin doğrudan, şimdi ve gelecekte etkilenecek olanlar ise gençler ve çocuklar olacak. Türkiye’de gençler tarım alanlarının kurumasını, orman yangınlarını ve sağlığa yönelik artan tehditleri doğrudan yaşıyorlar ve mevcut iklim politikalarının bu acil duruma yeterli yanıt vermediğini görüyorlar.

10 Bin İmza ile Gelen Çağrı

5 Haziran Dünya Çevre Günü kapsamında İklim Öncüleri ve Değişim Elçileri Ankara ekipleri, Change.org üzerinden yürüttükleri kampanyada 10 binden fazla imza topladı ve bunu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na teslim etti. Kampanyanın ana mesajı net:

• Türkiye’nin iklim hedefi, mevcut durumdan itibaren mutlak azaltımı hedeflemeli.
• Başta kömür olmak üzere fosil yakıtlardan çıkış için somut bir yol haritası sunulmalı.
• Dönüşümden etkilenecek tüm kesimler için adil geçiş mekanizmaları oluşturulmalı.

Gençler, sürdürülebilir, adil ve yaşanabilir bir dünya için haklarını talep etmeye devam edeceklerini vurguluyor ve karar vericileri harekete geçmeye davet ediyor.

Destek Vermek İçin: Daha fazla bilgi almak ve kampanyaya destek vermek için: change.org/güçlüiklimhedefi

The post Dünya Çevre Günü’nde Gelecek için Daha Güçlü Bir İklim Hedefi appeared first on .

Sovyet Rusya’dan kalma bie uzay aracı olan Kosmos 482’nin yarattığı kısa süreli panik, aslında çok daha büyük ve sinsi bir tehlikeyi bize gösterdi. Maalesef, Dünya yörüngesindeki uydular artık uzay çöpüne dönüşmüş durumda.

Bu olay, sürdürülebilirlik ilkesini hiçe sayan. faaliyetlerimizin gelecekte ne tür beklenmedik ve tehlikeli sonuçlar doğurabileceğine dair çarpıcı bir örnek teşkil ediyor.

Görünen o ki, “nasıl olsa uzay boşluğu her şeyi yutar” düşüncesiyle hareket etmenin bedeli, sandığımızdan çok daha yüksek olabilir.

KOSMOS 482’NİN TEHLİKELİ MİRASI

1972 yılında Venüs’e ulaşma amacıyla fırlatılan ancak yörüngede terk edilen Kosmos 482, aradan geçen yarım asırdan fazla bir sürenin ardından, kontrolsüz bir şekilde gezegenimize doğru alçalmaya başladı.

Neyse ki bu yaklaşık yarım tonluk metal yığını, okyanusa düşerek potansiyel bir felaketi önledi. Ancak bu olay, yörüngede başıboş bir şekilde dönen on binlerce, hatta milyonlarca parça insan yapımı enkazın yarattığı tehdidi gözler önüne serdi.

“Nasıl olsa bir şey olmaz” rehavetiyle yaklaştığımız bu kozmik çöplük, er ya da geç, çok daha ciddi ve doğrudan sorunlara yol açacak gibi endişe veriyor.

UZAY ÇÖPÜ TAM OLARAK NEDİR?

Peki “uzay çöpü” kavramı neleri kapsıyor? Dünya’nın etrafındaki yörüngelerde dönen ve artık işlevi olmayan uydular, roketlerin atmosfere giriş yapmayan üst kademeleri, fırlatma sırasında uzaya saçılan sayısız küçük parça, hatta astronotların uzay yürüyüşleri sırasında kazara düşürdükleri eldivenler ve aletler bile bu tehlikeli enkaz yığınına dahil.

RİSK DÜŞÜNDÜĞÜMÜZDEN DAHA BÜYÜK

Saniyede binlerce kilometre gibi akıl almaz hızlarda hareket eden bu farklı boyutlardaki uzay çöpleri, aktif ve hayati öneme sahip uydularımız için sürekli bir çarpışma riski oluşturuyor.

İletişim ağlarından navigasyon sistemlerine, hava tahminlerinden ulusal güvenliğe kadar pek çok kritik altyapıyı destekleyen bu uyduların bir uzay çöpüyle çarpışması, tahmin edilemez ve geniş çaplı aksaklıklara neden olabilir.

Dahası, bir çarpışma sonucu ortaya çıkan yeni enkaz parçaları, yörüngedeki çöp yoğunluğunu artırarak zincirleme reaksiyonlara (Kessler Sendromu) yol açabilir ve gelecekte uzay faaliyetlerini tamamen imkansız hale getirebilir.

ÇÖZÜM SINIRLI

Uluslararası alanda bu büyüyen sorunun farkında olan bazı uzay ajansları, hükümetler ve özel şirketler, çözüm üretmek adına çeşitli projeler üzerinde çalışıyorlar.

Görev sonu bertaraf planları, yörüngedeki mevcut çöpleri yakalamak veya yörüngeden çıkarmak için geliştirilen robotik kollar, ağ sistemleri ve hatta lazer tabanlı çözümler umut vadediyor.

Ancak bu çabalar henüz başlangıç aşamasında ve sorunun vahameti düşünüldüğünde kesinlikle yeterli değil.

Uyduların Sayısı Giderek Artıyor

Bu endişe verici tabloya ek olarak, uzaya fırlatılan uydu sayısındaki hızlı artış da sorunu derinleştiriyor. Özellikle SpaceX’in binlerce Starlink uydusu ve diğer şirketlerin benzer mega uydu projeleri, yörüngedeki uydu yoğunluğunu katlayarak artırıyor.

Radyo astronomları, bu yeni nesil uyduların yaydığı sinyallerin gökyüzü gözlemlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

‘Uydu takımyıldızları’ olarak adlandırılan bu yapılar, ironik bir şekilde, asıl yıldız takımyıldızlarını gözlemeyi zorlaştırarak evreni anlama çabalarımıza yeni engeller çıkarabilir.

Daha Çok Şey Yapmalı

Uzaydaki bu görünmez ve giderek artan tehdidi ortadan kaldırmak, gelecek nesillerin uzayı güvenli, sürdürülebilir ve barışçıl bir şekilde kullanabilmesi için acil ve kararlı adımlar atılması gerekiyor.

Uluslararası iş birliğiyle bağlayıcı ve etkili düzenlemeler sürdürülebilir uzay politikaları ve bu alandaki bilimsel ve teknolojik araştırmalara daha fazla kaynak atılacak adımlardan bir kaçı.

Aksi takdirde, uzaydaki bu başıboş enkazlar, önlem almazsak, daha çok başımıza düşecek gibi…

The post Kosmos 482 Uyardı: Uzaydaki çöpler başımıza düşüyor appeared first on .

Reklam

Kış ayları yaklaşırken enerji faturaları hepimizi düşündürmeye başladı. Özellikle ısınma giderlerinin yükseldiği bu dönemde, enerji tasarrufu soruları tekrardan gündemde. Hem çevre dostu hem de ekonomik bir çözüm olan yalıtım, yalnızca bireysel bütçemize değil, ülkemizin enerji geleceğine de katkı sağlıyor.

Isı Yalıtımı Neden Önemli?

Türkiye’de enerjinin yaklaşık %40’ı konutlarda tüketiliyor ve bunun %80’i ısınma ve soğutma harcamalarına gidiyor. Ancak bina stokumuzun %75’i gerekli yalıtım standartlarına uygun değil. Bu da iki önemli sorunu beraberinde getiriyor: yüksek enerji faturaları ve enerjide dışa bağımlılık.

Yalıtımsız bir bina, yalıtımlı bir binaya göre iki kat daha fazla enerji harcıyor. Bu durum sadece bireysel bütçemizi değil, ülke ekonomisini de olumsuz etkiliyor.

Tasarruf ve Çevre İçin Küçük Ama Kritik

Doğru malzeme ve uygun kalınlıkla yapılan bir ısı yalıtımı, enerji tüketimini %50’ye kadar azaltabiliyor. Bu da hem doğalgaz hem de elektrik faturalarınıza doğrudan yansıyor. Örneğin, dış cephe yalıtımıyla ısınma ve soğutma giderlerinizde 2 ila 5 yıl içinde kendini amorti eden bir tasarruf sağlayabilirsiniz.

Isı yalıtımı yalnızca tasarruf değil, çevre koruma açısından da kritik bir adım. Daha az enerji tüketimi, karbon emisyonlarının azalması anlamına geliyor. Bu sayede hava kirliliği azalıyor, doğa üzerindeki yük hafifliyor.

İlginizi Çekebilir

Hem doğa hem de cebiniz için: Doğalgaz faturasını düşürmenin 5 kolay yolu

Yalıtımın faydaları sadece enerji tasarrufu ile sınırlı değil. Çift camlı pencereler, çatı ve dış cephe yalıtımı, iç mekanlarda daha dengeli bir sıcaklık sağlar. Bu da yaşam alanlarını hem daha konforlu hem de daha sağlıklı hale getirir.

Geleceğimiz İçin Yalıtım Şart

Yalıtım, bireysel bir tercih olmanın ötesinde, toplumsal bir sorumluluk. Ülkemizin enerji bağımlılığını azaltmak, çevresel etkileri en aza indirmek ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek için yalıtım uygulamalarını yaygınlaştırmalıyız.

Siz de adım atın, Evinize uygun bir yalıtım çözümüyle hem bütçenize hem de doğaya katkıda bulunun.

The post Türkiye’deki her 10 binadan 8’i yalıtımsız appeared first on .

1,5°C Neden Bu Kadar Önemli?

Paris Anlaşması’nın temel hedefi, sıcaklık artışını 2°C’nin altında tutmak ve mümkünse 1,5°C ile sınırlandırmaktı. Çünkü bilim insanları, 1,5°C’yi aşmanın daha sık ve daha şiddetli iklim olaylarına neden olacağını yıllardır vurguluyor. 1,5°C eşiği; seller, kuraklıklar, sıcak hava dalgaları ve kasırgalar gibi felaketlerin daha da yoğunlaşmaması için kritik bir sınır olarak kabul ediliyor. Ancak bu sınır aşıldığında, ekosistem kayıpları hızlanıyor ve insan sağlığı için tehditler artıyor.

El Niño ve İnsan Etkisi

2024’te sıcaklıkların artmasında El Niño etkili oldu. Bu doğal iklim döngüsü, sıcaklıkları geçici olarak artırabilir. Ancak asıl sorun, insan kaynaklı karbon salımları ve fosil yakıt kullanımı. Uzmanlar, El Niño’nun etkisinin geçici olduğunu, ancak uzun vadeli ısınma trendinin insan eliyle sürdüğünü açıkça belirtiyor. Bu yıl, sıcaklık artışında El Niño etkisi görüldü, ancak bu artışın uzun vadeli etkileri karbon salımlarını azaltmazsak devam edecek.

Karbon Bütçemiz Tükeniyor

1,5°C sınırında kalmak için kalan karbon bütçemiz hızla azalıyor. Şu anki emisyon oranlarıyla bu bütçe 2030’a kadar tükenecek. 2024 yılında, karbon emisyonları rekor seviyelere ulaştı. Bu durum, net sıfır hedeflerine ulaşma ihtimalimizi giderek zora sokuyor. Harekete geçmek için zaman hızla daralıyor.

Ne Yapabiliriz?

1,5°C’nin aşılması, Paris Anlaşması’nın başarısız olduğu anlamına gelmiyor. Ancak bu, daha fazla çaba gerektiğini açıkça gösteriyor. Fosil yakıtları terk etmek, yenilenebilir enerjiye geçiş yapmak artık bir zorunluluk. 2024’te yaşananlar, iklim krizinin aciliyetini bir kez daha hatırlatıyor. Daha sürdürülebilir bir dünya için şimdi harekete geçmeliyiz

The post Elveda 1 buçuk: 2024 sıcaklık rekorlarını kırdı appeared first on .

16 Ekim Dünya Gıda Günü, herkes için sağlıklı, dengeli ve erişilebilir gıdaya dikkat çekmeyi amaçlıyor.

733 milyon insan, yani her 11 kişiden biri, yeterli gıdaya ulaşamıyor. İklim değişikliği, savaşlar ve ekonomik krizler, tarım üretimini olumsuz etkileyerek gıda fiyatlarının yükselmesine neden oluyor.

Bu artış, yoksul ailelerin gıdaya erişimini zorlaştırırken, çocukların beslenme düzeninde büyük aksamalara yol açıyor. Eğitim hayatı ve zihinsel gelişim için dengeli beslenme hayati önem taşırken, yetersiz beslenme, öğrenme güçlüğü ve sağlık sorunlarına sebep oluyor.

Türkiye’de Durum: Yoksulluk ve Beslenme Krizi

PISA 2022 verileri, Türkiye’de çocukların %19,2’sinin, yani neredeyse her 5 çocuktan birinin, maddi imkansızlıklar nedeniyle haftada en az bir kez yemek yiyemediğini gösteriyor. Bu oran, OECD ortalamasının (%8,1) iki katından fazla. Türkiye, bu gösterge ile 38 OECD ülkesi arasında en kötü durumda.

Yüksek gıda enflasyonu , özellikle düşük gelirli hanelerde çocukların sağlıklı besinlere erişimini ciddi şekilde kısıtlıyor. Okullarda düzenli beslenemeyen çocukların eğitim başarıları da düşük kalıyor ve yoksulluk döngüsü devam ediyor.

Sürdürülebilir ve Yerel Gıda Üretimi

Artan gıda fiyatlarının kontrol altına alınması ve çocukların yeterli beslenmesini sağlamak için acil adımlar atılması gerekiyor.

Gıda fiyatlarını düşürmek için sürdürülebilir tarım politikaları hayata geçirilmeli, küçük çiftçilere finansal destek sağlanmalı ve aracıların azaltılmasıyla doğrudan üretici-tüketici ilişkisi teşvik edilmesi gerekiyor. Yerel üretim ve organik tarımın desteklenmesi burada büyük bir rol oynuyor.

Eğer gıda üretimi düzene binebilirse, çocukların sağlıklı gelişimlerini desteklemek için okul yemeği programlarının tüm ülkeye yayılması planlanabilir.

Düzenli ve besleyici öğünler, çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimine katkı sağlar, eğitimde fırsat eşitliği yaratır.

Dünya Gıda Günü, bize gıdaya erişimin bir insan hakkı olduğunu hatırlatıyor. Gıda fiyatlarının düşürülmesi, sürdürülebilir tarımın desteklenmesi ve ücretsiz okul yemeği programlarının yaygınlaştırılması, geleceği şekillendirmek için atılması gereken önemli adımlar.

Ama artık konuşmanın değil, yapmanın zamanı.

The post Yemeksiz Bir Gün, Kaybedilen Bir Gelecek appeared first on .

Her ne kadar doğanın ve ekosistemin yok olmaması sürdürülebilir kalkınmanın merkezindeki amaçlardan olsa da, bu yönde yapılacak yatırımlar enerji üretimi ve istihdam konularında da çözüm olmak zorunda.

Eskiden pahalı denilen veya istenildiği kadar istihdam yaratamayan çevre dostu çözümler, tüm dünya ekonomisinin bu yönde ilerlemesinden dolayı artık büyük bir potansiyele sahip.

Güneş enerjisi şu an da dünya tarihinin en ucuz enerjisi ve Avrupa Birliği, yereli ve özellikle coğrafi işaretli kaliteli üretimlere yönelik devasa teşvikler sağlıyor.

Şimdi gelin Akbelen’e bir de sürdürülebilir kalkınma çözümleri üzerinden bakalım.

İki Soru ile Başlayalım

Yeni Kömüre İhtiyaç Kalmadı

Bölgede Üretim Fazlası Var

Bölgede hızla artan verimlilik ve yenilenebilir enerji yatırımları ile bir elektrik üretim fazlası olduğunu da belirtelim. (TMMOB) Özellikle Muğla’da üretim/tüketim oranı %271 oranında. (Enerji Atlası)

Yani ne bölge ne de Türkiye bu santrallere büyük bir ihtiyaç duymuyor.

Maden Büyümeye Devam Ediyor

İşte bu yüzden Yatağan ve Kemerköy Termik santrallerinin yatırımında kar etmesi için maden alanını bir o kadar daha geliştirmesi gerekmekte.

Şirketin paylaştığı bilgi notuna göre 2,5 milyon m2 tarım alanı ve 3,7milyon m2 zeytinlik kömür için kamulaştırılacak. Bu devasa bir alan ve buradaki yerel ekonominin yok olması, tarım üretiminin bitmesi ve halkın zorla şehirlere yerleşmesi anlamına geliyor.

Çünkü bu artışa rağmen otomasyon ile beraber termik santrallerin istihdamı da giderek azalıyor. Yani bu ekonomik süreç sadece Limak ve IC İçtaş Enerji’ye yarıyor.

Peki Çözüm Ne?

Çözüm 1: Yenilenebilir Enerji

Türkiye’nin uzun dönemde yerli kömüre yatırım yapmayacağı, zaten kömüre uluslararası kredilerin de verilmeyeceği resmi olarak açıklanmış durumda.

Oluşacak enerji açığını kapatmak için harika bir fikrimiz var.

Maden sahasını genişletmeden üstüne güneş panelleri kurmak.

Fotoğraf Çin’de bulunan eski bir kömür sahası üzerine kurulmuş güneş paneli çiftliğinden. Bu örnekler İngiltere, Kanada ve Almanya’da bulunuyor.

Europe Beyond Coal ve STK’lar için Solar3GW tarafından hazırlanan raporda sadece Akbelen sınırında bulunan kömür madenine kurulacak GES’in üretim potansiyeli 850 bin MWh/yıl olarak hesaplanmış.

Yeniköy Termik Santrali’nin nominal yılllık üretim kapasitesi ise sadece 230 bin MWh/yıl.

Yani buraya hızla kurulacak bir GES projesi termik santralin neredeyse 4 katı kadar elektrik üretebilir.

Bölgede enterkonnekte sistem olduğundan baz sorunu da olmayacaktır.

Çözüm 2: Yerel Ekonomi ile Adil Dönüşüm

Sürdürülebilir Kalkınma Değerleri ile ilerlemek için, iklim adaletini uygulamamız, kömür çalışanları için öncelikli eğitim, yeniden iş gücü eğitimleri sağlamamız lazım.

Çözüm olarak kömürlü termik santrale çalışma potansiyeli üzerinden sağlanan ve 1 milyar TL’ye ulaşan devlet hibesini, yerli ve milli girişimler ile yaratılacak zeytin ve ekoturizm sektörüne yönlendirmeyi teklif ediyoruz. Burada da öncelikli işgücü tayini iklim adaleti kavramı ile eski maden çalışanlarına sağlanacak.

Bölgedeki istihdam sorunu ise rahat bir şekilde çözülecek seviyede. Milas Kent Konseyi, CAN Europe ve 350 Türkiye’nin hazırladığı rapor bunu destekliyor.

Devlet hibesi olmadan çalışamayan termik santrallerin bu hibesini yeniden yönlendirerek bölgede bir zeytin sanayisi ve ekoturizm sektörü kurmak mümkün.

Yerel, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğe dayalı bu dönüşümün maliyeti, Milas’ta var olan iki kömürlü termik santrale bir yılda yapılan 1 milyar TL’nin üzerindeki kapasite mekanizma ödemesiyle çok rahat sağlanabiliyor.

Gerekli tanıtım ve tescil süreçleri uygulanırsa Avrupa Birliği coğrafi işaretli Milas zeytinyağının 100 ton üretimi sekiz katına çıkabilir. Tescilli zeytinyağının yarattığı değer 2021 fiyatlarıyla 4,5 milyon TL’den 60 milyon TL’ye artabilir.

Milas, Türkiye’de zeytin ve zeytinyağının başkenti. Milas 5 bin yıldır insanların yerleştiği, 4000 yıldır diğer bir deyişle Karya Uygarlığı’ndan bu yana zeytincilik yapılan ve zeytinyağı üretilen bir coğrafya.

Türkiye, Avrupa Konseyi Kültür Rotası olarak tanınan Zeytin Ağacı Rotası içinde yer alıyor. Zeytin etrafında şekillenecek yeni ekonomiyle Milas gastroturizme açılabilir.

Kısaca Akbelen sadece basit bir çevre tartışması değil. Burada bir ekonomik gelecek seçimi var:

• Ya kömüre desteği devam ettirerek köylüleri yerinden edecek, uzun dönemde yerel ekonomiyi yok edecek, iklim değişikliğini güçlendirecek ve zeytin tarımını yok edeceğiz.
• Ya da yenilenebilir enerjiye geçiş yapıp, doğayı iyileştirerek, zeytini güçlendirip, turizmi artıtrarak yerel ve ulusal ekonomimizi canlandıracağız.

İkinci seçeneğe destek vermek için hepimiz #AkbeleneDokunma demeliyiz.

Reklam

The post Akbelen’de Kömür Sürdürülebilir Bir Çözüm Değil Ama Alternatifler Var appeared first on .

2 milyoner odun fabrikasını alıp kapatarak eko-turizme yönelince, doğal yaşlı ormanlarındaki kereste kesimi azalan Avustralya’nın Tazmanya eyaleti, negatif karbona ulaştı.

Tazmanya, sera gazı emisyonunu oranda azaltıp, kerestecilik faaliyetlerini azaltarak, net sıfırdan daha öteye geçerek negatif karbona ulaşan ilk yerlerden biri oldu.

Böylelikle Avustralya’ya bağlı Tazmanya eyaleti, dünyanın atmosfere karbon salımı yapmaktan, atmosferdeki karbonu tutmaya geçen bölgelerine katıldı.

Tazmanya’dan önce Güney Asya’da Bhutan ve Güney Amerika’da Surinam ülkeleri karbon negatife geçen yerler olmuştu.

Tazmanya’daki bu ani değişim arkasında ise ilginç bir hikaye de var. 2011 yılında iki Avustralyalı milyoner Graeme Wood ve Jan Cameron o zaman dünyanın en büyük odun yongası fabrikasını kapatmak için satın aldı.

Tazmanya’da bulunan Triabunna fabrikasının kapanması, odun yongası ve kağıt hamuru üretiminin düşmesine neden oldu ve eyaletin ormanlık alanlarının büyümesine yol açtı.

Şu anda 43 hektara yayılan bu fabrikanın alanı, denize yakın konumu ile, eko- turizm, etkinlikler ve sergiler için kullanılmakta, fabrikada çalışanlar ise burada kendilerine iş bulmuş durumda.

Aslında buna bir nevi adil dönüşüm projesi de diyebiliriz.

Tazmanya aynı zamanda elektrik üretiminde çoğunlukla hidroelektriğe bağlı olduğu için, ormanlık alanların kesilmesinden dolayı ortaya çıkan karbon salımı azaldıkça, karbon pozitiften, negatife geçiş yaptı.

Uzmanlar özellikle doğal yaşlı orman alanlarının korunmasını ve genişletilmesini Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşmak için atılması gereken adımların ilk sırasına koymakta.

Zira şimdiye kadar atılan adımlar emisyonları azaltmak üzerine planlanmış olsa da, artık bu süreçten sonra atmosferdeki karbonu “yutacak” adımlar da atılmalı.

The post Tazmanya negatif karbona ulaşan üçüncü devlet oldu appeared first on .

İklim Zirvesi öncesi Netflix’in hazırladığı Gezegenimiz için El Ele listesi platformdaki çevre ile alakalı belgesel ve filmleri bir araya topluyor.

İskoçya’da düzenlenecek COP26 Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi öncesi Netflix, iklim krizi hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak, doğanın güzellikleri keşfetmek ve bezen de distopik bir evrene yolculuk için bir oynatma listesi hazırlamış.

Oynatma listesinde benim de daha önce önerdiğim Gezegenimiz, Kiss the Ground ve Rüzgarı Dinleyen Çocuk gibi içerikler yer alıyor.

Listeye buraya tıklayarak ulaşabiliyorsunuz, umarım en kısa sürede – hem de kalıcı olarak- ana sayfaya da taşırlar.

The post Gezegenimiz İçin El Ele: İklim Zirvesi Öncesi Netflix’den Film Önerileri appeared first on .

Haftanın haberinde de bahsettiğim gibi, Avrupa Birliği ve Çin’de dahil olmak üzere artık artık 110 ülke yaklaşık 30 yıl içerisinde net karbon sıfıra geçmeyi hedefliyor.

Biliminsanları da geçtiğimiz yıllarda iklim değişikliğinin en kötü etkilerinden kaçınmak için, sera gazı salımını 2030 yılına kadar yarıya indirip, 2050 yılında net sıfıra indirmeyi önermişti.

Peki net sıfır ne demek? Sıfırdan farkı ne? Gelin 6 soruda beraber inceleyelim.

1- Net Sıfır Salım’a ulaşmak ne demek?

Burada hedef, küresel ısınma ve iklim değişikliğine sebebiyet veren karbon, metan, azot oksit ve HFC olarak da bilinen hidroflorokarbon gibi gazlarının atmosferden azaltılması.

Net sıfırın, sıfırdan farkı, sadece sera gazı salımını azaltarak değil, sera gazı emilimini de artırabilerek ulaşılması. Sera gazının emilimi ile salımı birbirine eşitlendiğinde net sıfıra ulaşmış oluyoruz.

2- Net Sıfıra nasıl ulaşılır?

Net sıfır için, salımı azaltacak için fosil yakıt ve ulaşımda değişiklikler gerekirken, emilimi artıracak yeşil alanların ve DACS yani doğrudan karbon yakalama teknolojilerinin gelişmesi gerekmekte.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının ucuzlaması ve artması, enerji verimliliğinin iyileşmesi ve elektrikli araçlara geçiş kararları, son dönemde sera gazı salımını azaltacak kararlara örnek olarak verilebilir.

Son dönemde emilimi artıracak değişimler ise yeşil alanların korunması, gıda alışkanlıklarının değişmesi ve çöpe giden gıda ve çöpün azalması yönünde oldu.

Doğrudan karbon yakalam konusunda ise hala soru işaretleri var. DACS teknolojileri, şu anda genellikle fazla enerji ve para harcayarak havadaki karbonu yer altına veya taşların içine gömmekte.

Uzmanlar ve biliminsanları bu konuda çalışmalarını sürdürse de gelecek belirsiz gibi.

3- Net Sıfıra ne zaman ulaşmamız gerek?

Biliminsanları eğer hedefimiz küresel ısınmayı 2 derecede tutmak ise, net sıfıra ulaşma tarihini iki başlıkta ele alıyor. Net sıfır karbon için belirlenen tarih, en geç 2070 iken, net sıfır sera gazı salımı için ise bu tarih en geç 2085 olarak belirlenmiş.

4- Her ülkenin Net Sıfıra aynı zamanda mı ulaşması lazım?

Yukarıdaki bu tarihler küresel ortalama olarak kabul ediliyor, yani her ülkenin aynı anda ulaşması gerekmemekte. Bununla beraber eğer karbon salımını en fazla yapan ülkeler 2050 yılına kadar ciddi değişiklere ulaşmazsa, küresel olarak bu hedefe ulaşmamız da neredeyse imkansız gibi.

5- Kaç ülkenin Net Sıfır hedefi var?

Bazı belgeler 120 dese de bu rakam 110 civarında diyebiliriz. Bununla beraber bu ülkelerin sadece %10 civarı ciddi bir şekilde bu hedef için plan yapmış durumda, zaten rakamlardaki karışıklıklar da bu yüzden.

Şu anda net sıfırı başarmış tek ülke, Bhutan. Bhutan kendi sınırları içinde devasa ormanları ile sera gazını net sıfıra hatta eksiye bile çekmiş durumda.

Bazı büyük ülkeler ise net sıfıra sadece kendi içindeki değil, diğer ülkelerdeki yaptığı yatırımları da denkleme koyarak ulaşmaya çalışıyor. Bu gibi alicengiz oyunları gerçek hedefi hesaplamayı zorlaştırmakta.

6- Paris Anlaşması ve Glasgow Konferansı bu konuda çözüm olacak mı?

Olacak gibi. Bahsettiğimiz gibi yaklaşık 30 yıl içerisinde net karbon sıfıra geçmeyi taahhüt etmiş ülkeler, küresel ekonominin %70’ini oluşturuyor ve küresel salımın %65’inden sorumlu.

Eğer bu ülkeler uluslararası bir anlaşma ile birbirlerini rakip olarak değil, aynı gezegeni paylaşanlar olarak görürlerse birbirlerinin işlerini kolaylaştıracak kararlar alacaklardır.

ABD’nin değişen politikaları, AB’nin kararlı adımları ve Çin’in şaşırtıcı değişimleri bu yıl Paris Anlaşması’ndaki taahhütlerin daha ciddi bir şekilde güncellenmesine yol açabilir.

Ya da çok büyük bir şansı elimizden kaçırırız.

The post 6 Soruda Net Karbon Sıfır Nedir? appeared first on .

11 ile sınırı bulunan Kuzey Ormanları’nın sınırlarındaki 10 il, termik santrallar, maden ocakları, sanayi baskısı ve şehirlerin büyümesi yüzünden ormanı tahrip etmekte.

Kuzey Ormanları Savunması’nın faaliyetlerine katkı veren Kuzey Ormanları Araştırma Derneği’nin çalışmaları, ayrıca 2020’nin son üç ayında en çok rastlanılan konunun kuraklık olduğunu gösteriyor.

Kuzey Ormanları, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Düzce illerinin içinde ve Bursa, Balıkesir ile Çanakkale illerinin kuzeyinde yer alan ormanları kapsamakta.

Özellikle Trakya bölgesinde en fazla tahrip görülürken, en yoğun tehdit ise giderek büyüyen İstanbul’dan gelmekte.

Bununla beraber İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda İstanbul’un Kuzey’inin korunması ve o bölgedeki doğal kaynakların sürdürülebilir olması ve bölgenin yapılaşmaya açılmaması yönünde kararlar var.

Bu kararları ise 3. Köprü, Kuzey Marmara Otoyolları, 3. Havalimanı ve son olarak da gündemden düşmeyen Kanal İstanbul yıkıp geçmiş durumda.

Kuzey Ormanları’nın habitatının dağılması ve iklim krizi ile birlikte ise son dönemde bölgede, barajların ve göllerin kuruması şeklinde haberlerde artmakta.

Bunun için bölgeyi korumak adına sosyal dayanışma oldukça önemli. Bu gibi haberleri sizın de sosyal medya kanallarında paylaşmanız ve bu konunun bilinirliğinin artması bireylerin yapacağı en önemli şeylerin başında geliyor.

Aynı zamanda bu konuda çalışan Kuzey Ormanları Savunması gibi STK’lara da vereceğiniz destek çok önemli.

The post Tahrip ve kuraklık: Kuzey Ormanlarının sınırları işgal altında appeared first on .

Bu hafta BB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na Kanal İstanbul Soruşturması, 2 üniversitesin 3 ülkede yaptığı hava kirliliği araştırmasını ve sürdürülebilirlik gündemi hakkında söyleşileri konuşuyoruz.

View this post on Instagram

A post shared by Dönüşüm Kolektifi (@donusumkolektifi)

View this post on Instagram

A post shared by Sürdürülebilirlik Adımları (@surdurulebilirlikadimlari)

The post Kanal İstanbul’a #bendekarşıyım, Hava kirliliği ve akıl sağlığı, S Raporu – Çevreci Geek ile Bu Hafta 18 Kasım Podcastı appeared first on .

Büyük Pasifik Plastik Çöplüğü dağın görünen kısmı olabilir mi? Her yıl okyanuslara karışan 10 milyon ton plastik atığın sadece %1’i su yüzeyinde kalıyor. Bu atıkların %99’una ne olduğu konusunda tartışmalar ise uzun süredir devam etmekte idi.

Her ne kadar doğada çözündüğüne inanılsa da, plastik atıklar aslında kademeli olarak giderek küçülen parçalara, mikroplastiğe dönüşmekte. Özellikle su kaynaklarında bu mikroplastikler suda yüzerek dev çöplükler oluşturmakta.

Ama yeni yapılan araştırmalar, 5 mm’den küçük bu parçaların, güçlü akıntılar ile okyanus yataklarında “yığıntılar” oluşturduğunu gösteriyor.

Bu yığıntıların 1 metrekarede neredeyse 2 milyon parçaya ulaşan, 5 cm’lik katmanlar oluşturduğu görülmekte. Bu şimdiye kadar gördüğümüz en yoğun plastik oluşumu.

Deniz ve okyanus yataklarında bulunan plastikler dünyanın tüm kısımlarına yayılmış durumda. Bununla beraber biliminsanları, mikroplastiklerin bu noktalara nasıl geldiğini tam anlamı ile bilmiyordu.

İşte bu sorunun cevabı İtalya’nın Akdeniz’e bağlı Tiren Denizi’nde bulundu. Elde edilen veriler, su üzerinde yüzen plastiklerin giderek yosun ile kaplanarak okyanus yatağına doğru indiğini, ırmakların yataklara plastik yığdığını, daha derinlerde ise dev tortu çığlarının mikroplastikleri iyice derine taşıdığını göstermekte.

İşte bu plastikler ise daha sonra, bu dev tortu dağlarının içinde kendisine yer bulmakta.

Bulunan çoğu mikroplastik, giysi ve kumaş kaynaklı. Bu da ayrı bir sorun yaratmakta, zira organizmalar bu mikroplastikleri sindirebiliyor ama daha sonra vücudunda biriktiriyor. Bu biriken mikroplastikler ise besin zincirinde yukarı doğru ilerliyor.

Mikroplastik döngüsünde kayıp olan bu parçanın bulunması oldukça önemli bir haber. Artık biliyoruz ki, deniz diplerinde giderek plastik miktarı artan tortu dağları oluşmakta.

Bunun kaynağı ise ucuzluğu yüzünden göz ardı ettiğimiz, hayatımıza sonradan katıldığını unuttuğumuz plastik ürünler. Bu ürünleri kullandığımız süre dakikalar ile kısıtlı olsa da, görüyoruz ki, doğaya ve canlılara verdikleri zarar uzun yıllarca devam edecek.

Kaynak: The Conversation

The post Mikroplastiklerin %99’u dağ oldu: Su yüzeyindeki plastikler sadece görünen kısmı appeared first on .

1 Ocak 2021 tarihi ile artık ambalaj etiketlerinde açıkça görünür, okunaklı ve kolay silinmeyen, bozulmayan “Depozitoludur” ibaresi bulunacak.

Yapılan düzenleme ile, tekrar kullanılabilir ambalajları piyasaya sunan firmalar, Bakanlığın hazırladığı Ambalaj Bilgi Sistemi üzerinden depozito planı hazırlayıp sunacak.

Ambalajlı ürünün depozito bedeli satış/teslim belgesinde ürün fiyatından ayrı gösterilecek.

Düzenleme LPG tüpü, su damacanası, ahşap-plastik palet, hotel, restoran ve kafeler gibi yerlerde verilen depozitolu içecek şişe ve fıçıları, kimyasal ambalajları piyasaya sunan firmaları kapsıyor.

Bakanlık, getirdiği yeni kriterler ile belirlenmiş bir sistem dahilinde ülke genelinde depozitolu ürünlerin izlenebilmesini ve kontrol edilebilmesini kolaylaştırmayı, depozitolu ambalajların yeniden kullanımlarının artırılmasını, kaynakların korunmasını ve israfın önlenmesini hedefliyor.

Market, bakkal, büfe gibi satış noktalarında satılan depozitolu ambalajlar, yine aynı yerlere iade edilebilecek.

İade edilen ambalajların depozito bedeli, ambalajı iade edene geri ödenecek veya aynı mahiyette yeni bir ambalajlı ürün ile takas edilebilecek.

Boş ambalajların, piyasaya sürenler tarafından kurulacak sistem ile satış noktalarından veya bayilerden toplanması sağlanacak.

Uzun süredir beklenen bu değişiklik, eğer uygun bir fiyat politikası da belirlenirse, tüketicileri depozitolu ürünlerde daha kolay dönüşen cam veya aluminyuma yönlendirilebilir.

Ama asıl buradaki önemli aktörler; süpermarketler, marketler ve bakkallar. Bu noktaların kendi depozito atık toplama noktalarını oluşturmaları, tüketicilerin daha kolay bir şekilde bu sisteme katılmasını sağlayacaktır.

Böyle kurulacak bir sistemde, geri dönüşüm oranı oldukça yüksek seviyelere çıkacaktır.

Depozito sistemini kullanan Almanya’da ürünlerin geri dönüş oranı %98’in üzerinde. Benzer bir şekilde bu rakam Danimarka’da %90, Litvanya’da ise %89 civarında.

Bununla beraber, ülkemizde son zamanlarda dışarıdan gelen plastik miktarında korkunç bir artış oldu ve bu atıkların ne kadarının geri dönüştüğünü tam anlamı ile bilmiyoruz.

Hammadde ihtiyacı üzerinden doğduğu söylenen bu ihracat, depozitolu ürünlerin sisteme girmesi ile azalabilir ve en azından organize bir şekil alır.

Eksileri ve artıları ile yeni bir döneme ve sisteme geçiş yapıyoruz, atılacak her adımın bir kaç sonraki etkisi düşünülmesi gerekmekte.

Kaynak: Sıfır Atık, Dünya

The post Depozitoludur: Yıl başında şişelerimizi marketlere geri götürüyoruz appeared first on .

Bu yarışma sırasında alınan eğitimler ile 48 saatte oyununuzu geliştirebilirsiniz.

Yarışma süresince hepsi birbirinden değerli 50’den fazla mentör ile fikir alışverişi yapıp ve Küresel Amaçlar’ı destekleyin!

Eğer yarışma sonunda Game4Goals partlerlerinden herhangi biri sizinle oyunu geliştirmeye devam etmek isterse oyun kurgusu ve prototipleme desteği ile üretime geçebileceksiniz.

Ben de Dönüşüm Kolektifi kurucu paydaşı Çevreci Geek olarak bu etkinlikten mentörlük yapacağım.

3-4 kişilik takımlar halinde yarışılacak Game4Goals’e bireysel olarak da başvurabilirsiniz. Detaylar ve başvuru için http://www.xathon.co/g4g

The post Game4Goals: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları için oyunlar geliştirin appeared first on .

Türkiye’de tam anlamı ile uygulamasa da, dünyanın birçok şehrinde sokağa çıkma yasağı var.

İnsanlar sokaktan çekildikçe de, doğa kendine ait olanları yeniden keşfe çıkıyor.

Büyük ihtimalle geçici olsa da bu fotoğraflar, bize doğal hayatın, ekolojik dengenin ne kadar içine girdiğimizi gösteren harika örnekler.

Belki bu fotoğraflar #koronavirüs sırasında ve sonrası için, bazı şeyleri yeniden düşünmemize ön ayak olur.

Sevgiler, sağlıcakla kalın

Reklam

The post İnsanlar #evdekal kuralına uyarken, hayvanlar şehirleri keşfe çıktı appeared first on .

Özellikle BirGün’de Gökay Başcan tarafından hazırlanan haberde oldukça detaylı bir şekilde Kazdağları’ndan Munzur’a, İznik’ten Murat Dağı’na kadar birçok bölge maden şirketlerin projelerini görebiliyoruz.

Bununla beraber çoğu projede Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu ile ilgili sorunlar çıktığını ve önceden belirlenmiş limitlerin aşıldığı görülmekte.

Projelerin bir kısmının Avrupa Birliği veya ABD gibi ülkelerde izin çıkmayan çıkarlan toprakta bulunan madenin düşük olduğu projeler olması da ayrı bir detay.

Zararlarını önümüze koyunca yararlı ciddi bir şekilde sorgulanan bu madenlere karşı birçok ilçede protestolar ve imza kampanyaları başlatılmış durumda. Bazılarında ise güzel haberler de var.

Çanakkale: Alamos Kazdağları Altın Madeni

Kazdağları’ndaki altın madeni projesiyle gündeme gelen Kanadalı Alamos Gold şirketi, bölgede siyanürle altın arama faaliyeti yapmak istiyor.

Bununla beraber şirketin izin verilen limitin neredeyse 4 katı ağaç kestiği de ortaya çıktı.Şirket, Kazdağları’nın yanı sıra Ağı Dağı ve Çamyurt’ da iki farklı maden projesini hayata geçirmeyi hedefliyor.

Çevre katliamına karşı çıkan yurttaşlar, Kazdağları’na giderek ‘Su ve Vicdan Nöbeti’ başlattı. Türkiye’nin ‘oksijen deposu’ olarak adlandırılan bölgeye sahip çıkan yurttaşlar ayrıca sosyal medyadan #KazDağlarıHepimizin etiketiyle tepkilerini dile getiriyor.

Ayrıca kampanya ile ilgili öne çıkan iki imza kampanyası da var.

• Kirazlı’da uydulara göre; söylenenin 4 katı (195.000*) ağaç kesildi. İşletme durdurulsun! – Altında Ölüm Var
• Alamos Gold Kaz Dağları’ndaki Projeden Çekilsin

Manisa: Karahöyük Dağı Taş Ocağı

Akhisar’ın Karahöyük Dağı’nda yıllardır faaliyet gösteren taş ocağının kapasite artırımı için onay aldı. Akhisar’da taş ocağının yıllardır çevreye, tarım alanlarına ve yerleşim yerlerine zarar verdiğini belirten yurttaşların taş ocağının kapasite artırımını onaylamasını Akhisar Belediyesi önünde protesto etti.

Kütahya: Murat Dağı Altın-Gümüş Madeni

Türkiye’deki su kaynaklarının yüzde 40’ına sahip olan ve birinci dereceden deprem bölgesin de yer alan Ege Bölgesi’nin en yüksek dağı Murat Dağı altın-gümüş madeni tehdidi altında.

Bölgenin en önemli temiz su kaynağı olan Murat Dağı’ndaki altın ve gümüş madeni çıkarma projesi için 8 Mayıs’ta verilen ‘ÇED olumlu’ kararının iptali için 60’a yakın kurum ve kişi dava açtı.

ÇED raporu onaylanan Anadolu Eksport adlı şirket, o bölgedeki diğer 5 ruhsatını göstererek bölgenin ‘maden sahası’ ilan edilmesini talep etti.

ÇED iptal davasında kritik gün 19 Ağustos. Mahkemenin atadığı 7 kişilik bilirkişi heyeti 19 Ağustos tarihinde incelemelerde bulunacak.

2 milyon ağacın kesilme riski olan bu projeye karşı başlatılan imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

İznik: Çinko-Kurşun-Bakır Ocağı

İznik’te çinko-kurşun-bakır ocağı aramaları için ÇED süreci başladı. Maden aramalarının yapılacağı alan, biyoçeşitlilik rezervi açısından Türkiye’nin en zengin bölgelerinden biri.

CHP’li vekiller konuyu Meclis’e taşıyarak tepki gösterdi. Maden arama sahasının büyük bölümü ormanlık alan içerisinde bulunuyor. Bu projeyle İznik Gölü yok olma ile karşı karşıya kalacak.

Bu projeye karşı düzenlenen bir imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Uşak: Taş ve Altın Madenleri

Uşak’ın Sivaslı ilçesine bağlı Pınarbaşı beldesinde 15 yıldır faaliyette olan taş ocakları 100’den fazla su kuyusunu kurutmuş durumda. Çevreye verdiği zararı görmezden gelen şirket, kapasite artırımı için ÇED raporu istedi. Kapasite artırımına karşı çıkan yöre halkı ÇED toplantısını yaptırmadı.

Uşak ilinin Eşme ilçesinde yer alan Kışladağ’da 2006 yılından bu yana altın çıkarma faaliyetleri yapılıyor. Avrupa’nın en büyük ikinci madeni olduğu söylenen işletmede 450 metre derinlikte ve 1000 metre çapında bir alanda 70 bin ton siyanür kullanılarak altın çıkartılıyor.

Artvin: Bakır ve Altın Madenleri

Çalık Holding’e bağlı olan Lidya Madencilik ve Sandstorm Gold şirketi tarafından ortak olarak kurulan, Artvin Madencilik’in, Artvin’in Yukarımaden ve Aşağımaden köyleri mevkiinde yapmayı planladığı altın, bakır yeraltı maden işletmesi kapasite artışı projesi ile ilgili olarak başvurdukları ÇED raporu halkın tepkisine, protestolarına rağmen onaylandı.

Kampanya ile ilgili #artvinedokunma hashtagi ile bir imza kampanyası başlatılmış. Bu kampanyaya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Reklam

Antalya: Mermer Ocakları

Devmar Mermer tarafından Kaş’ta faaliyetlerini sürdüren mevcut mermer ocağının kapatılması beklenirken, 8 mermer ocağının daha açılacağı iddiaları gündeme geldi.

Maden çıkarmak için yapılan patlamalar, yer altı sularının yatak değiştirmesine ve kurumasına neden oluyor. Madenin taşınması sırasında ağır yük taşıtlarının çıkardığı toz, sebze ve meyve bahçelerinin kurumasına yol açıyor.

Antalya’nın İbradi ilçesinde mermer ocakları projesi gündemde. Projeyi iptal ettirmek isteyen yöre halkı, mücadeleye devam ediyor. Son olarak ‘ÇED gerekli değildir’ kararı iptal ettirildi.

İbradi ile ilgili başlatılan imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Ordu Altın Madeni

Ordu’nun Fatsa ve Ünye ilçelerindeki maden projelerine halk tepkili. Fatsa’da çevre katliamına neden olan altın madenini genişletme amacıyla bazı köy ve mahallelerde sondaj çalışması yapılmaya başlandı.

Sondaj çalışmaları sırasında çok sayıda ağaç kesilirken sular da kirlendi. Ünye’nin Şenyurt Mahallesi Kızılkaya Ormanı’nda MTA tarafından yapılmak istenen maden arama sondajına halk tepki gösterdi.

Fatsa ve Ünye’de maden, taş ocağı nedeniyle yaşadıkları mağduriyetler nedeniyle yeni maden alanlarının açılmasını istemediklerini belirten yurttaşlar MTA’nın sondaj çalışmasını engelledi. Yurttaşlar, ormana 20 metre kadar giren makinaların önüne geçerek kesimi durdurdu.

Bu madene karşı başlatılan bir imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Munzur Maden Ocakları

Hali hazırda 145 maden projesinin bulunduğu kentte altın, bakır, gümüş, molibden, kurşun, çinko ve krom gibi madencilik faaliyetleri gerçekleştirilmek isteniyor.

Verilen ruhsatlardan bir kısmı tarihi höyükleri de içine alan 43 bin hektarlık alanda ilan edilen Munzur Milli Parkı’nın bir bölümünü kapsıyor.

Arama ruhsatı verilen sahanın bir kısmının florasında bin 900 çeşit bitki tespit edildi, bunlardan 43 çeşidi Munzur Dağları’na, 227 çeşidi Türkiye’ye özgü endemik türlerden oluşuyor.

Birçok çevre örgütü ve STK Munzur’un korunması için çağrı yaptığı kampanya için düzenlenen bir imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Balıkesir Altın Madenleri

Kazdağları’nın yanı sıra Balıkesir’de bir çok bölge madencilerin işgali altında. Kızıltepe Altın- Gümüş Madeni 2015 yılından bu yana faaliyeti sürdürürken, Havran ilçesi Eğmir Köyü Altın Madeni, İvrindi Altın Madeni, proje aşamasında.

Yine Havran’nın farklı bir bölgesinde yapılmak istenen Demirtepe Altın Madeni projesi yöre halkının mücadelesi sonucunda iptal edildi.

İzmir Bergama Altın Madeni

İzmir’in Bergama ilçesine bağlı Ovacık Mahallesi’nde bulunan ve faal olan altın madeni işletmesine rezerv sağlamak için, ilçenin kırsal mahallelerinden biri olan Yerlitahtacı’da, altın madeni açık ocak işletmeciliği projesinin hayata geçirilmesi planlanıyor.

Projeye 2009 yılında verilen ‘ÇED olumlu’ kararı, geçen yıl iptal edildi. Karar, Danıştay tarafından da onanarak kesinleşmiş oldu. Mahkemenin kararının ardından, aynı proje için alan değişikliğine gidildi.

Yeniden ÇED başvurusunda bulunuldu. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na sunulan dosya, İnceleme Değerlendirme Komisyonu’nda görüşüldükten sonra, ÇED olumlu kararı verildi.

Bergama Çevre Platformu’nun konu ile başlattığı imza kampanyasına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yatağan Kömür Madeni

Muğla’nın Köyceğiz ilçesinde bulunan Altınsivri Tepesi’ndeki Ovilin madeni ocağını 4 yıldır işleten şirket, faaliyet alanını 2,5 hektardan 25 hektara çıkarmak için Muğla Orman Bölge Müdürlüğü’ne başvurdu.

4 yıldır madenin yarattığı tahribatın sıkıntısı çeken yurttaşlar şirketin başvurusunu protesto etti. Yurttaşlar, Karaçam ve Sığla ormanlarının, biyolojik çeşitliliği ile 80 endemik bitkiye ev sahipliği yaptığını belirtti.

Muğla’nın Yatağan ilçesinde 6 yıldan bu yana feldspat madeni Straton Madencilik firması, yeni bir maden ocağı açmak için 2 sene önce harekete geçti.

Maden şirketinin, çam ağaçlarını kesmek istemesine köylüler tepki gösterdi. Fıstık çamının tek geçim kaynağı olduğunu belirten köylüler, geçen aylarda bölgeye gelen dozer ve iş makinelerinin çalışmasına engel olmuştu. Ardından açtıkları davayı kazanarak projeyi iptal ettirdiler.

The post Altın, mermer, taş, kurşun : Türkiye yeni ve kontrolsüz madenlerin işgali altında appeared first on .

Çarşamba günü yayınlanan ve 23 biliminsanının ortak çalışması olan bir araştırma, işte bu bakış açısı ile küresel gıda sistemini ve bu sistemin çevreye etkisini inceliyor. Araştırmada çalışan biliminsanları şu an ki gıda üretimi, dağıtımı ve tüketiminin sürdürülebilir olmadığını açıklıyor.

Araştırmanın yazarlarından ve Stockholm İklim Dirençliliği Enstitüsü kurucusu Johan Rockström, bu kalabalık nüfusu beslemenin mümkün olduğunu ama bunu çevreye dost bir şekilde yapmanın aklımızdaki soru olması gerektiğini belirtmiş.

Gıda üretim ve tüketiminin de küresel ısınmaya etkisi büyük

Genellikle küresel ısınmanın faili olarak fosil yakıtlar gösterilse de, gıda üretimi ve tüketimi de ikim değişikliği ve küresel ısınmaya yol açan oldukça büyük etkilere sahip. Örnek olarak, gezegenimizin buzla kaplı olmayan kara topraklarının yarısının hayvancılığa ve bu hayvanları beslemeye ayrıldığı öne çıkarılıyor.

Güney ve Kuzey Amerika kıtalarının toplamı kadar büyük olan bu alan et tüketiminin son yıllarda artması ile daha da büyümüş durumda. Bu durum aynı zamanda yıllık su tüketiminin %70’inin tarım için kullanılmasına da yol açıyor.

Bir kaç tedbirin beraber uygulanması lazım

Yayınlanan araştırma, 2010 yılı ile karşılaştırıldığında 2050 yılında 10 milyara çıkan dünya nüfusunun doğal sistemlere baskısının %50 ile %90 oranında artacağını öne sürüyor.

Araştırma, Rockström tarafından geliştirilen “gezensel sınırlar” üzerinden doğal sistemleri ele almış. Gıda üretimi ise bu sınırların kırmızıya geçmesine yol açmakta. Bunun önüne geçmek içinse bir kaç tedbirin beraber uygulanması önerilmiş.

Et tüketimini azaltmak hem iklim için hem de bizim için iyi

İlk olarak beslenme tarzımızın değişmesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, et tüketiminin verimsiz bir kalori olduğunu ve aldığından çok azını verdiğini açıklıyor. Özellikle büyükbaş hayvanların ürettiği metanın karbondioksitten daha güçlü bir sera gazı olduğu belirtiliyor.

Biliminsanları eğer bitkisel ağırlıklı bir beslenme tarzına odaklanmazsak bu sorunun çözümünde çok da ileri gidemeyeceğimizi savunuyor. Oxford Üniversitesi’nde görevli araştırmanın yazarlarından Marco Springmann, iklim için iyi olan şeylerin bizim için de iyi olduğuna dikkat çekiyor.

Batı ülkelerinde ortalamanın üstünde yenen kırmızı et miktarını azaltmanın bu topluluklardaki sağlık seviyesini de iyileştireceğini belirten Springmann, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak istiyorsak tüm bireylerin et tüketimini azaltması gerektiğini savundu.

Rapor, yarı vejetaryen beslenmenin bile tarımın aşırı gübre ve su tüketimi üzerinden doğaya etkilerini yarı yarıya indirebileceğini açıklıyor.

Gıdanın üçte biri çöpe gitmekte

Rapor aynı zamanda gıda sektörünün şu an da aşırı derecede savurgan olduğuna dikkat çekiyor. Üretilen her gıda ürünün üçte birinin çöpe gittiğine dikkat çeken rapor, bunun büyük bir kısmının ise bozulan gıdalar olduğuna dikkat çekmekte.

Tüketicilerin gıda atığında rolü oldukça büyük, ABD’de gıda atığının %40’ını tüketiciler oluşturmakta. Türkiye’de ise çöpe atılan gıdalardan ise 10 milyon nüfuslu bir ülkenin doyabileceği şeklinde araştırmalar mevcut.

Biliminsanları toplam gıda israfının yarısının durdurulmasında bile tarımın çevresel etkilerini %16 oranında azaltabileceğini açıklıyor. Rapor, teorik olarak ise bu israfın %75’ini durdurmanın mümkün olduğunu savunuyor.

Bireysel, politik ve sektörel değişim beraber gerekli

Springmann, beslenme biçimleri konusunda, daha geniş kitlelere ulaşabilmek ve onları etkileyebilmek için, daha etkileyici ve kapsamlı politika ve sektör yaklaşımları geliştirmemiz gerektiğini belirtiyor. Özellikle okullar ve iş yeri programlarına dikkat çeken Springmann ,ekonomik teşvikler ve etiketleme ile de güncel bilimsel verilere dayalı ulusal beslenme kılavuzları geliştirilmesi gerektiğini savunuyor.

The post Et tüketiminin ve çöpe giden gıdanın azalması lazım: Biliminsanları 10 milyar kişiyi beslemenin reçetesini çıkardı appeared first on .

Ekoloji temalı belgesel filmlerin üretimi, gösterimi ve ödüllendirilmesine bağımsız bir alan açmak amacıyla beş yıl önce Bozcaada’da doğan BIFED, dünyada yaşanan sorunlara belgeseller üzerinden bakıp çözüm aramayı önemseyerek yoluna devam ediyor.

Belgesel yönetmenleri, izleyicileri, sinema öğrencileri, çevre aktivistleri, birbirine uzak coğrafyalarda, benzer sorunlarla kendi yöntemleriyle mücadele edenlerin hikayeleri Bozcaada’da buluşuyor.

Bu yıl 56 ülkeden 250 belgesel film başvurusu yapılan BIFED’te jürinin seçimiyle Kanada, İspanya, Almanya, İsviçre, Avusturya, Fransa, Portekiz ve Türkiye’den belgesel filmler perdeye yansıyacak. Bu yıl finale kalan filmlerin konuları arasında çöp, tohum, mülteciler, iklim değişikliği, alternatif yaşam arayışları başlıkları öne çıkıyor.

BIFED FİLM GÖSTERİMLERİ ÜCRETSİZ

Yönetmenliğini Petra Holzer Özgüven‘in, koordinatörlüğünü Ethem Özgüven‘in, başkanlığını Bozcaada Belediye Başkanı Dr. Hakan Can Yılmaz‘ın üstlendiği BIFED’in film gösterimleri ücretsiz olup, www.bifed.org adresinden filmler, Bozcaada’da festival süresince uygun konaklama imkânları ve festivalle ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşmak mümkün.

The post Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali başladı! appeared first on .